XHH079 - Vai trò của gia đình miền núi trong việc giáo dục con cái của người dân tái định cư xã Tân Lập – Mộc Châu – Sơn La

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BÁO CÁO THỰC TẬP Đề tài: Vai trò của gia đình miền núi trong việc Giáo dục con cái Nghiên cứu trường hợp xã Tân Lập,

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BÁO CÁO THỰC TẬP

Đề tài: Vai trò của gia đình miền núi trong việc

Giáo dục con cái

( Nghiên cứu trường hợp xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La)

Để hoàn thành được Báo cáo đề tài: “Vai trò của gia đình miền núi

trong việc giáo dục con cái của người dân tái định cư xã Tân Lập – Mộc

Châu – Sơn La”, trước hết tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo – Tiến sĩ

Trịnh Văn Tùng – người đã nhiệt tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình

thực hiện báo cáo này

Ngoài ra, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới toàn thể thầy cô giáo trong khoa

Xã hội học, đặc biệt là cô chủ nhiệm, chính quyền địa phương và bà con nhân

dân xã Tân Lập huyện Mộc Châu Sơn La, đã quan tâm hướng dẫn giúp đỡ để

đoàn thực tập về khảo sát tại địa phương hoàn thành nhiệm vụ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Gia đình là hạt nhân của xã hội, là nơi đặt nền móng đầu tiên cho sự hình

thành nhân cách của mỗi cá nhân Trách nhiệm của cha mẹ không chỉ là sinh

con, nuôi con mà còn phải giáo dục con trở thành người có nhân cách, có trí tuệ,

có ích cho xã hội Hơn thế nữa, việc chăm sóc dạy dỗ con cái nên người còn là

một nhu cầu, một niềm hạnh phúc của các bậc cha mẹ Trong gia đình tình

thương đặc biệt sâu sắc của cha mẹ tạo nên một sức mạnh cảm hoá lớn mà nhà

trường và xã hội không thể có được Chính vì lẽ đó, công tác giáo dục gia đình

chiếm một vị trí quan trọng mà các hình thức giáo dục khác không thể thay thế

Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 5 ( khóa VIII ) đã đặt vấn đề gia

đình ở một tầm quan trọng trong sự nghiệp phát trển của đất nước Đảng ta đã

khẳng định: Muốn tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá thắng lợi thì phải

phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ

bản của sự phát triển nhanh và bền vững Hiện nay, xã hội ta đang phải đối mặt

với những vấn đề đáng no ngại đó là sự xuống cấp về đạo đức kéo theo hàng

loạt các vấn đề khác nảy sinh như sự gia tăng về các vụ vi phạm pháp luật, trẻ

em hư… Các hiện tượng này xuất hiện do rất nhiều nguyên nhân, tuy nhiên

nguyên nhân chủ yếu ở đây là do sự buông lỏng quản lý từ phía gia đình

Bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi hỏi những

chủ nhân tương lai phải là những con người tài đức vẹn toàn, bởi như Bác Hồ đã

từng nói: “ Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, có tài mà không có

đức trở thành người vô dụng” Do đó, để đáp ứng nhu cầu xã hội thì chúng ta

không thể không nhắc đến vai trò đặc biệt quan trọng của gia đình trong việc

giáo dục thế hệ trẻ, mà đặc biệt cần quan tâm hơn nữa là thế hệ trẻ vùng đồng

bào miền núi còn gặp nhiều khó khăn Đó cũng chính là lý do để chúng tôi chọn

nghiên cứu đề tài: “Vai trò của gia đình miền núi trong việc giáo dục con cái

tại xã Tân Lập huyện Mộc Châu tỉnh Sơn La”

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

2.1 Ý nghĩa khoa học

Bằng phương pháp nghiên cứu của Xã hội học đề tài góp phần cung cấp

thêm thông tin về vai trò của gia đình trong việc giáo dục con cái với tư cách là

một thiết chế xã hội cơ bản Tác giả chủ yếu vận dụng các khái niệm, lý thuyết

của xã hội học và một số nghành khoa học xã hội khác nhằm nghiên cứu về vai

trò của cha mẹ trong việc giáo dục con cái

Từ nghiên cứu, đề tài cũng góp phần làm phong phú thêm hệ thống lý

luận xã hội học về gia đình, xã hội học giáo dục Những cố gắng về mặt lý

thuyết trong đề tài nhằm giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan về thực trạng giáo

dục con cái trong các gia đình miền núi nói chung và vùng dân tái định cư Tân

Lập nói riêng, qua đó cũng giúp chúng ta thấy được vai trò từ mỗi thành viên

của gia đình trong việc giáo dục con cái

2.2 Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu vai trò của cha mẹ trong việc giáo dục con cái là một vấn đề

mang tính xã hội rất lớn Nghiên cứu giúp cho các thành viên trong gia đình

nhận thức rõ chức năng, nhiệm vụ trong việc đảm nhận vai trò của mình, đặc

biệt là các bậc cha mẹ

Qua việc tìm hiểu thực trạng vai trò của cha mẹ trong việc giáo dục con

cái, chúng tôi đưa ra những kết luận và giải pháp giúp cho các nhà quản lý, các

nhà làm công tác giáo dục xây dựng những chính sách phù hợp để khuyến khích

các gia đình và xã hội tham gia tích cực vào “ sự nghiệp trồng người” của đất

nước

3 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nhằm tìm hiểu vai trò của gia đình trong việc giáo dục con cái ở

miền núi hiện nay, từ đó đưa ra các giải pháp, khuyến nghị cụ thể nhằm nâng

cao hơn nữa chất lượng giáo dục trong gia đình Xuất phát từ mục tiêu trên, đề

tài tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:

- Vai trò của gia đình miền núi trong việc giáo dục đạo đức

- Vai trò của gia đình trong việc giáo dục tri thức

- Vai trò của gia đình trong việc giáo dục định hướng nghề nghiệp

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Vai trò của gia đình miền núi trong việc giáo dục con cái

Phạm vi thời gian : Từ ngày12/5 đến ngày 27 tháng 9 năm 2007

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi

Để thực hiện nghiên cứu này, chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn theo bảng

hỏi 300 hộ gia đình thuộc xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La Nội dung

thể hiện các chỉ báo như tuổi, nghề nghiệp, mức sống, giới tính, số con, phương

pháp giáo dục của gia đình, học vấn…

Các kết quả điều tra bằng bảng hỏi được xử lý trên máy vi tính theo

chương trình SPSS nhằm xác lập tính tương quan giữa các dữ liệu xã hội cần tìm

hiểu

5.2 Phương pháp quan sát

Qua thực tế sinh hoạt và làm việc tại địa phương, chúng tôi quan sát thực

tế cuộc sống của những người được phỏng vấn; quan sát hành vi, cử chỉ của họ

để có được những nhận định chung nhất về điều kiện và hoàn cảnh sống của

người dân trong địa bàn nghiên cứu Qua đó thu thập thông tin liên quan tới mục

tiêu nghiên cứu của đề tài

5.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

Chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn sâu đại diện 05 hộ gia đình tại xã Tân

Lập Nội dung của phỏng vấn là đi sâu tìm hiểu vai trò của gia đình trong việc

giáo dục con cái ở miền núi của người dân tái định cư Các kết quả nghiên cứu

bằng phương pháp này làm sáng tỏ hơn những vấn đề mà phương pháp phỏng

vấn theo bảng hỏi chưa khai thác hết

5.4 Phương pháp phân tích tài liệu

Tìm đọc các tư liệu liên quan đến giáo dục, gia đình… từ đó phân tích tài

liệu Xử lý tài liệu có liên quan theo yêu cầu của chủ đề nghiên cứu

6 Giả thuyết nghiên cứu

- Trong xã hội ngày nay, giáo dục gia đình là yếu tố rất quan trọng trong

việc hình thành nhân cách trẻ em

- Các bậc cha mẹ đều mong muốn con học cao tuy nhiên thời gian dành

cho việc giáo dục con cái ngày càng ít đi

7 Khung lý thuyết:

ĐIỀU KIỆN KINH TẾ – XÃ HỘI

XÃ TÂN LẬP

Nhận thức chung về vai trò của gia

đình trong việc giáo dục con cái

Nhận thức của

Đảng và Nhà nước

Nhận thức của đoàn thể xã hội

Nhận thức của cha mẹ về vai trò của chính mình trong GD

Vai trò của gia đình miền núi trong việc

giáo dục con cái

Vai trò chủ quan của gia đình trong việc giáo dục con cái

Vai trò khách

quan của gia đình

miền núi trong

việc GD con cái

Vai trò mong muốn của gia đình trong viêc

PHẦN 2 NỘI DUNG CHÍNH

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lý luận của đề tài:

Chúng tôi dựa trên quan điểm của phép biện chứng duy vật lịch sử để

nghiên cứu về gia đình với tư cách là “tế bào của xã hội” Gia đình là một trong

những môi trường quan trọng nhất của quá trình xã hội hoá con người Một

trong những chức năng cơ bản của gia đình là giáo dục trẻ em Trong quá trình

đó vai trò của cha mẹ là cực kỳ quan trọng Cha mẹ thực hiện chức năng chăm

sóc giáo dục con về mọi mặt như: đạo đức, tri thức Đó là vai trò không thể thiếu

của cha mẹ nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội

Theo lý thuyết cấu trúc chức năng của Parson: “ Với chức năng xã hội hoá

của gia đình, đứa trẻ được hướng vào những quy chuẩn phù hợp với vai trò sau

này mà nó sẽ đảm nhận Những gì đứa trẻ được học là những khuôn mẫu về vai

trò và sự mong đợi đảm nhận vai trò mà cha mẹ, thầy giáo và những người đỡ

đầu của cộng đồng đã thực hiện”

Theo quan điểm hệ thống: Quan điểm này xem xét hoạt động giáo dục là

một trong những hoạt động sống cơ bản của các bậc cha mẹ trong việc thực hiện

chức năng của thiết chế gia đình Chức năng giáo dục trong gia đình cần phải

được đặt trong mối quan hệ với các chức năng khác như: chức năng tái sản xuất

con người, chức năng phát triển kinh tế… để từ đó thấy được sự tác động, ảnh

hưởng lẫn nhau của các chức năng

Tác giả khác với K Mác ở chỗ, Mác phân tích sự bất công kinh tế còn tác

giả thì phân tích sự bất công thể hiện qua hệ thống tâm thế hành vi (Habitus,do

TS Trịnh Văn Tùng dịch) Chúng ta nên hiểu như thế nào về khái niệm này, có

áp dụng được trong phân tích vai trò hay không? Câu trả lời mang tính tích cực

bởi vì hệ thống tâm thế hành vi chính là hệ thống thói quen vô thức

Trong trường hợp này, những tương tác giữa người cha và người mẹ, giữa

cha mẹ và con cái… cũng mang tính vô thức rất nhiều Do vậy hệ thống tâm thế

hành vi vừa là sản phẩm mà con cái đưa vào trong chúng, thẩm thấu chúng hay

nội hoá chúng vừa là mô hình khách quan ( vì chúng không can thiệp được) và

(vừa là điều kiện để tái tạo các thực hành cá nhân)

2 Những tiếp cận lý thuyết và khái niệm:

Các lý thuyết:

Lý thuyết “Cấu trúc chức năng” của T Parson

Lý thuyết “Cấu trúc tái sinh” của Pierre Bourdieu

Lý thuyết “tương tấc biểu trưng”

Lý thuyết xã hội học gia đình

Lý thuyết xã hội học giáo dục ( tham khảo tài liệu của GS TS Lê Ngọc Hùng)

Các khái niệm công cụ:

2.2.1 Khái niệm “vai trò”:

Khái niệm này xuất hiện từ đầu thế kỷ 20 với những công trình nghiên

cứu của Horton Cooley, H Meal… Nó được dùng như một trong những yếu tố

căn bản để lý giải các quan hệ xã hội, cũng như để tìm hiểu sự phát triển của

nhân cách H Mead mô tả vai trò như là kết quả của một quá trình tương tác

mang tính chất sáng tạo

Theo Fitcher: “ Khi một khuôn mẫu tác phong trong tình trạng tương hỗ

với nhau được tập trung vào một nhiệm vụ xã hội thì sự chi phối đó là vai trò xã

hội Như vậy vị trí cho biết mỗi người là ai, còn vai trò cho biết người ta làm gì

ở vị trí đó”

Theo T.Parson, vai trò thể hiện ở những hành vi hoặc những mô hình

hành vi thuộc phạm trù khẳng định bản sắc mà quá trình tương tác giữa các cá

nhân và cấu trúc xã hội

Theo Meisonneuve, vai trò có 3 sắc thái, trong tâm lý xã hội học 3 sắc thái

hoặc 3 cấp độ của vai trò đó là: sắc thái thiết chế, sắc thái cá nhân và sắc thái

tương tác

Ở cấp độ thiết chế, vai trò được định nghĩa như là tổng thể các hành vi

chuẩn mực của một chủ thể khi chủ thể đó có một địa vị xã hội tương ứng

Những hành vi đó phù hợp với lứa tuổi tương ứng, giới tính tương ứng, vị

trí tương ứng, nghề nghiệp tương ứng và vị trí chính trị tương ứng

(Meisonneuve, 1973, trang72 ) Như vậy, người ta phân biệt hai loại vai trò

thiết chế và vai trò chức năng trong các nhóm và tổ chức Khi nghiên cứu vai trò

mang tính thiết chế người ta thường định hướng công việc của mình là phân tích

nhiệm vụ nhóm hoặc các vai trò thuộc phạm vi liên cá nhân mang tính tích cực

hay tiêu cực Những phân tích đó nhằm đến việc duy trì sự cố kết và sự hài lòng,

sự đóng góp các nhu cầu của cá nhân này so với các cá nhân khác

Ở cấp độ cá nhân thì vai trò được định nghĩa là tập hợp các hành vi cho

phép cá nhân đó khẳng định mình

Ở cấp độ tương tác người ta quan tâm đến sự tiến triển của vai trò thông

qua sự chờ đợi của cá nhân khác hoặc nhóm người khác Điều ấy có nghĩa là

chúng tôi phân tích những chờ đợi của gia đình, nhà trường, và xã hội Đối với

các hành vi của trẻ dựa vào các vị trí tương ứng ( Đảng và Nhà nước, đoàn thể

và gia đình) và dựa vào tình hình của các địa phương (đặc thù các gia đình ở

đó) Căn cứ vào sự tiến triển của các tương tác giữa các nhóm tác nhân nêu trên,

chúng tôi hy vọng phân tích được sự chuyển dạng cách thức thể hiện của con cái

đối với người khác hoặc đối với môi trường trung sống

Kết luận: Vai trò trong nghiên cứu này được phân tích ở cấp độ tương tác

trong và ngoài thiết chế gia đình

2.2.2 Khái niệm “ Gia đình”

Trước hết cần phải nói rằng không có định nghĩa đơn nhất về gia đình

đương đại: một mặt có nhiều hình thức gia đình từ gia đình có hôn nhân đến gia

đình chung sống, từ gia đình cổ điển đến gia đình đơn thể (chỉ một bố hoặc một

mẹ) cho đến gia đình tái cấu trúc ( bỏ nhau rồi lấy lại) Mặt khác, các cá nhân và

thiết chế thay đổi quan điểm tuỳ theo quan tâm của họ về gia đình Vào lúc sinh

ra, lúc hôn nhân, lúc chết gia đình có biểu tượng khác nhau.Trong hộ tịch gia

đình cũng khác theo quan niệm của thể hiện trong chính sách xã hội.Gia đình là

nhóm thành phần có nhiều định nghĩa

“ Gia đình là nhóm xã hội gồm hai hoặcnhiều người gắn bó với nhau bằng

quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nhận con nuôi nhằm thoả

mãn nhu cầu xã hội về tái sản xuất dân cư theo cả nghĩa thể xác lẫn tinh thần”

Do đặc thù của các mối quan hệ hôn nhân, huyết thống… trong hộ bộ gia

đình và các mối quan hệ với bên ngoài mà mỗi gia đình hình thành nên một nền

văn hoá riêng góp phần xây dựng nền văn hoá chung của cả xã hội Gia đình có

nhiều chức năng, trong đó chức năng bảo vệ, chăm sóc và giáo dục con cái là

chức năng quan trọng nhất

Trong đề tài này, chúng tôi chỉ quan tâm đến việc vai trò của gia đình

miền núi trong việc giáo dục bản sắc của con người (con em họ) Quả thực như

vậy gia đình là cái địa điểm đóng góp phần xây dựng bản sắc của cá nhân trong

cuốn sách hôn nhân và quá trình xây dựng bản sắc của cá nhân Trong cuốn sách

“ hôn nhân và quá trình xây dựng bản sắc” năm 1960) Hal Bwachs đã vận dụng

các tư tưởng của Mead, Parsons, Berger và kellner để nhận định rằng cuộc sống

chung có tác động thừa nhận và khẳng định thế giới quan của mỗi người Nghĩa

là nó có tác động làm ổn định bản sắc của con người Như vậy gia đình là một

không gian xã hội hoá thứ hai đối với người lớn, nhưng lại là không gian xã hội

hoá thứ nhất đối với trẻ em

Đầu những năm 1990 có nhiều công trình nghiên cứu đã bổ sung để làm

phong phú vấn đề này Got Man phê bình thái độ quay lưng với gia đình, cho

rằng cá nhân có thiên hướng phát triển độc lập Tác giả đã phân tích cách thức

mà một đứa trẻ hấp thụ di sản văn hoá từ bố mẹ ( 1988, 1985) Phân tích của tác

giả đã khẳng định rằng có mối liên hệ chặt chẽ giữa quá trình xã hội hoá của trẻ

em.Vì vậy trong nghiên cứu này chúng tôi sẽ giành một chương để phân tích

nhận thức của đoàn thể, Đảng, nhà nước và gia đình

Kanf Mann (1992) chỉ ra rằng thói quen hỗ trợ rất nhiều trong việc xây

dựng gia đình và xây dựng bản sắc của cá nhân Sự kháng cự trong việc chia sẻ

nhiệm vụ gia đình giữa các cặp vợ chồng hay sự kháng cự với cá nhân khác

chứng minh rằng: Cá nhân được xây dựng thông qua sự chế ngự thế giới riêng

bao quanh nó Chính vì vậy, sự ổn định của thế giới sự vật cũng quan trọng

không kém so với sự ổn định trong mối quan hệ giữa các cá nhân Ơ đây chúng

tôi muốn nói rằng, nếu nhận thức của cha mẹ về vai trò giáo dục của mình trong

gia đình đối với con cái chỉ dừng lại ở mức cảm tính và không ổn định thì sự

giáo dục đó ít có cơ hội thành công

Tương tự như vậy,Schwartz (1990) rất thấu hiểu giới hạn chuẩn mực vợ

chồng Điều này có nghĩa là người chồng và người vợ luôn luôn giữ cho mình

một phạm vi riêng Phạm vi đó không nhầm lẫn với cuộc sống chung của gia

đình, nếu nhận thức về giáo dục con cái giữa họ có sự chênh lệch lớn thì giáo

dục có hiệu quả hay không? Đây cũng là một vấn đề mà chúng tôi quan tâm khi

nghiên cứu vai trò của gia đình trong việc giáo dục con cái

Khái niệm “Giáo dục”

Theo Từ điển tiếng việt giáo dục được hiểu là những hoạt động nhằm tác

động có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, tập thể của một đối tượng nào đó

làm cho đối tượng ấy dần có những phẩm chất, năng lực cần thiết theo yêu cầu

đặt ra

Khi xem xét giáo dục như một “thiết chế xã hội”, chúng ta có thể thấy

chức năng chủ yếu của giáo dục là xã hội hoá cá nhân nhằm nâng cao dân trí tạo

nguồn nhân lực, phát triển nhân tài cho đất nước Trong phạm vi mỗi gia đình,

việc thực hiện tốt chức năng giáo dục sẽ thoả mãn nhu cầu của chính các bậc cha

mẹ, làm thoả mãn nhu cầu của xã hội từ đó góp phần tích cực vào quá trình xã

hội hoá cá nhân

“ Xã hội hoá là quá trình hai mặt Các cá nhân tiếp thu các kinh nghiệm xã

hội thông qua việc họ thâm nhập vào hệ thống các mối quan hệ Mặt khác các cá

nhân tham gia tái tạo lại hệ thống khinh nghiệm, hệ thống các quan hệ xã hội

cũng Thông qua chính việc tham gia vào hệ thống xã hội đó” (theo Andreeva)

Giáo dục là một quá trình tổng hợp các phương tiện, vật chất và tinh thần

của cá nhân, gia đình và xẫ hội để hình thành con người, trẻ em, học sinh và các

sinh viên thuộc các hệ thống giáo dục.Giáo dục có nhiều hình thức và tác động

lẫn nhau bởi vì có nhiều mối quan hệ khác nhau giữa môi trường giáo dục và

môi trường xã hội hoá ( TS Trịnh Văn Tùng, lược dịch và định nghĩa lại)

Như vậy trong khuôn khổ nghiên cứu này chúng tôi tập trung phân tích

giáo dục gia đình dưới góc độ xây dựng “bản sắc” con người Còn những giáo

dục truyền đạt lại kiến thức hướng nghiệp là chúng tôi không quan tâm mà

chúng tôi chỉ quan tâm đến việc thiết chế giáo dục con cái trong gia đình

3 Tổng quan nghiên cứu:

Ở Việt Nam, các nghiên cứu về gia đình và giáo dục gia đình đã được coi

trọng từ rất lâu và rất nhiều các cơ quan, trung tâm nghiên cứu quan tâm đến vấn

đề này Năm 1994, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học về Phụ nữ ( nay là Trung

tâm Nghiên cứu Khoa học về Gia đình và Phụ nữ ) đã hoàn thành đề tài nghiên

cứu “ vai trò của gia đình trong sự hình thành và phát triển nhân cách con người

Việt Nam” mã số KX 07 – 09 Nghiên cứu có những nội dung cơ bản sau:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về xã hội hoá con người và chức năng

xã hôi hoá của con người trong lịch sử và hiện đại

-Phân tích vai trò của gia đình Việt nam trong việc tổ chức đời sống con

người, nuôi dưỡng đào tạo lớp trẻ, hoàn thiện nhân cáh con người trưởng thành

- Trách nhiệm và hạn chế của giáo dục gia đình trong tình hình hiện nay,

những điều kiện, biện pháp, chính sách cần thiết nhằm giúp gia đình làm tròn

chức năng đó

Bên cạnh đó cũng có rất nhiều công trình nghiên cứu vấn đề gia đình

Bài viết của PGS TS Mạc Văn Trang về một số khuynh hướng sai lệch

trong giáo dục gia đình hiện nay và sự ảnh hưởng của gia đình trong việc hình

thành nhân cách trẻ Trong đó, Ông đưa ra một số kiểu giáo dục có khuynh

hướng đáng no ngại như:

+ Kiểu gia đình “không có thời gian” để quan tâm đến con trẻ Những gia

đình này bố mẹ mải lo làm ăn kinh tế, lo sự ghiệp… uỷ thác việc giáo dục con

cái cho ông bà,cho nhà trường, hoặ là để trẻ tự xoay sở

+ Kiểu gia đình quá nuông chiều con, không uốn nắn trẻ theo yêu cầu

chung của xã hội mà muốn con mình được đặc biệt ưu đãi hơn Trong những gia

đình này, đứa trẻ được đáp ứng mọi yêu cầu theo ý muốn của chúng, dẫn đến sự

ỷ lại, tính thiếu tự lập của đứa trẻ khi lớn lên

+ Kiểu gia đình quá kỳ vọng ở trẻ, bắt ép trẻ học quá sức và gò ép theo ý

của cha mẹ

Cuốn sách “ Gia đình Việt Nam với chức năng xã hội hoá” của tác giả Lê

Ngọc Văn, nội dung chính đề cập tới vai trò của gia đình trong việc thực hiện

chức năng xã hội hoá đối với các thành viên; so sánh sự giống và khác nhau giữa

gia đình truyền thống và gia đình hiện đại thực hiện chức năng này

CHƯƠNG 2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 2.1 Vài nét về đặc điểm, tình hình kinh tế – văn hoá - xã hội

Tân Lập là một trong 81 điểm tái định cư theo dự án của tỉnh Sơn La, là

một trong bốn điểm đã hoàn thành khảo sát và tiến hành di dân.Một điểm dự án

di dân tái định cư mẫu thí điểm nhằm rút kinh nghiệm cho những bước tổ chức

di dân tiếp theo đã được xây dựng tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu , Sơn La

trên diện tích quy hoạch 1.347 ha với 411 căn nhà sàn và trệt kết cấu khung bê

tông, tường gạch, mái ngói hoặc tấm lợp kèm theo các công trình hạ tầng ( điện,

đường, trường, trạm thuỷ lợi, nước sinh hoạt,…) Hiện nay dự án đã vận hành

tiếp nhận 1.791 hộ dân với 8.539 nhân khẩu thuộc mặt bằng công trường phải di

chuyển trước khi đáp ứng tiến độ khởi công nhà máy về định cư Theo một cán

bộ tỉnh Sơn La thì chính sách đền bù, hỗ trợ di dời tái định cư được áp dụng là

rất thoả đáng Các hộ gia đình chuyển về tái định cư ở Tân Lập ( gồm 8 điểm:

tiểu khu 32 Tà Phình, bản Hoa, bản Dọi, bản Ôn, Nậm Khao, Nậm Tôm, Nà

Pháy, Loóng Cóc)

Công tác di dân, thực hiện đền bù đã được Tỉnh uỷ, UBND tỉnh thành lập

Ban chỉ đạo di dân Tái định cư, có nhiệm vụ tiếp nhận các hộ dân, phân cong

trách nhiệm cụ thể, tổ chức tuyên truyền vận động đến từng hộ dân dưới nhiều

hình thức

Phát triển kinh tế :

Hiện nay, các hộ gia đình tái định cư không chỉ được cấp nhà mà còn

nhận đất sản xuất là 1,4 ha/ hộ Bên cạnh đó các cơ quan có trách nhiệm, đặc

biệt là Ban quản lý dự án di dân của tỉnh và trực tiếp là Ban chỉ đạo di dân tái

định cư của xã Tân Lập đã tạo điều kiện cho những hộ dân đang định cư tại đây,

cấp đất trồng chè, cung cấp giống cây trồng và vật nuôi, hướng dẫn trực tiếp tới

từng hộ gia đình kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt Để ổn định lâu dài đời sống của

người dân nơi đây, cũng như chuẩn bị đón tiếp các hộ sắp chuyển về, xã tập

trung thâm canh tăng vụ, hướng dẫn người dân chăm sóc và khai thác triệt để

diện tích trồng chè kinh doanh, phục hồi và trồng mới diện tích chè trong dự án

di dân

Các điểm tái định cư ở Tân Lập (gồm 8 điểm) đang phát triển mô hình

bản, làng văn hoá mới gắn với sản xuất Các hộ gia đình tái định cư được tập

huấn tiếp cận khoa học – kỹ thuật, được chuyển giao kỹ thuật chăm sóc chè chất

lượng cao, chăn nuôi bò thịt, bò sữa cũng như được cung cấp giống cây trồng và

vật nuôi, dưới sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng mà ở dây là nông trường Cờ

Đỏ của xã Tân Lập Tân lập đang hình thành một địa bàn sản xuất với cơ cấu

cây trồng, vật nuôi chất lượng cao theo hướng sản xuất theo hướng sản xuất

hàng hoá, mở ra triển vọng ấm no cho đồng bào thay vì sống cảnh đói nghèo,

tạm bợ

Về văn hoá - xã hội – giáo dục:

Khoảng 400 ngôi nhà theo kiểu nha sàn, nhà trệt khung bê tông, sàn bê

tông, tường gạch, mái ngói hoặc tấm lợp ( mẫu thiết kế có tham khảo ý kiến tư

vấn của chuyên gia, và các hộ dân tái định cư) nhằm gìn giữ truyền thống của

các dân tộc miền núi

Công tác xây dựng mô hình bản, làng văn hoá được quan tâm và đang

được quán triệt trong toàn xã Hiện tại xã Tân Lập đã có nhà văn hoá, nơi tập

trung sinh hoạt văn hoá, tuyên truyền, phát động các phong trào văn hoá văn

nghệ

Các công tác phòng chống dịch bệnh, chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho các

hộ gia đình tái định cư ở đây được quan tâm, gắn liền với cơ sở hạ tầng mà Ban

quản lý dự án di dân cung cấp

Trong những năm qua, sự nghiệp giáo dục đã được Đảng bộ , Ban quản lý

dự án và nhân dân toàn xã quan tâm Dù còn thiếu thốn về cơ sở vật chất, khó

khăn về cơ sở hạ tầng, nhưng công tác giáo dục vẫn được quan tâm Cụ thể là

Đảng bộ, Đoàn thanh niên đã tổ chức tuyên truyền cho các hộ gia đình tái định

cư mà ở đây chủ yếu là người dân tộc thiểu số về việc giáo dục phổ cập đối với

trẻ em trong độ tuổi đến trường Đặc biệt là phổ cập giáo dục tiểu học và THCS,

bên cạnh đó vẫn còn cho mở các lớp học xoá mù cho người dân vào buổi tối để

tiến tới hoàn thành xoá mù cho người dân vùng cao