Đề tài Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen với chữ cái

Sáng kiến kinh nghiệm đề tài: làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen với chữ cái A.Mở đầu ***@*** Lý do chọn đề tài Trẻ em hụm nay là thế hệ mầm non tương l

Sáng kiến kinh nghiệm

đề tài: làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc

dạy cho trẻ làm quen với chữ cái

A.Mở đầu

***@***

Lý do chọn đề tài

Trẻ em hụm nay là thế hệ mầm non tương lai của đất nước, là những chủ nhõn sẽ kế thừa và phỏt huy những gỡ tốt đẹp nhất của loài người Vỡ thế, việc quan tõm, chăm súc cũng như tạo điều kiện để trẻ phỏt triển một cỏch toàn diện là một vấn đề mà toàn xó hội cần quan tõm Đặc biệt là những giỏo viờn mầm non, những người trực tiếp chăm súc dạy dỗ trẻ Với lứa tuổi mầm non, chỳng ta cần quan tõm nhất là trẻ lứa tuổi mẫu giỏo lớn, vỡ trẻ lứa tuổi này chuẩn bị bước vào lớp 1 Chính vì thế mà không những tôi mà tất cả chúng ta phải biết bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ Bởi đứa trẻ sinh ra rất hồn nhiên, trong sáng Nhìn những đứa trẻ đang dần lớn lên trong vòng tay của mình, sự hồn nhiên ngây thơ đáng yêu của chúng luôn là nguồn động viên tôi để tìm tòi, sáng tạo trong quá trình dạy học Để cho trẻ hứng thú thích học và một phần tích luỹ kiến thức bớc đầu về một cách đọc, cách viết, để chuẩn bị tâm thế vững chắc cho trẻ vào lớp 1 Bởi vậy mà việc dạy trẻ làm quen với chữ cỏi là một trong những nội dung quan trọng cho trẻ mẫu giáo lớn

Đối với trẻ mẫu giáo lớn, làm quen với chữ cỏi giúp ttẻ bớc đầu nhận biết đợc các chữ cái và phát âm chuẩn các chữ cái thì trẻ dễ dàng làm quen với cách đọc và viết chữ Ngoài ra việc cho trẻ làm quen với chữ viết còn phát triển t duy trực quan hành động, t duy trực quan hình tợng và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ

Việc dạy cho trẻ làm quen với chữ cỏi là một việc rất cần thiết Bởi vậy, mà qua nhiều năm tham gia hoạt động dạy trẻ, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ và tìm tòi những biện pháp tối u, có hiệu quả nhất để giúp trẻ tham gia tích cực vào hoạt động

chữ viết Đây là một hoạt động không thể thiếu đợc trong việc giáo dục trẻ trong ngành học mầm non

Chính vì thế mà tôi đã nghiên cứu và quyết định lựa chọn đề tài Làm thế “ Làm thế

nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy trẻ làm quen với chữ cỏi ”

Nhằm mục đích đem đến cho trẻ những giờ làm quen với chữ cỏi thật hấp dẫn và phong phú Tôi mong rằng, những kinh nghiệm của tôi sẽ đợc đạt kết quả cao trên trẻ và góp phần thực hiện tốt chuyên đề cho trẻ làm quen với chữ viết một cách tốt nhất

B NỘI DUNG:

I Cơ sở lý luận:

Nh chúng ta đã biết, ngôn ngữ là phơng tiện phát triển hoạt động nhận thức của trẻ Nhờ có ngôn ngữ trẻ em mới có thể tiếp cận đợc với vốn tri thức, kinh nghiệm của thế hệ trớc để lại, qua đó trẻ hiểu đợc thế giới xung quanh ngày càng

mở rộng tầm hiểu biết của bản thân Vì thế mà ngôn ngữ chậm phát triển sẽ gây ảnh hởng xấu đối với sự phát triển chung của đứa trẻ Từ khi mới sinh ra, trẻ đã có nhu cầu giao lu với mọi ngời xung quanh và tiền đề đầu tiên là tiếng nói Chính ngôn ngữ đã giúp cho trẻ nhận thức thế giới xung quanh, giao tiếp với mọi ngời, giúp trẻ biểu hiện nhận thức đợc cái hay, cái đẹp trong lời nói Là giáo viên mầm non tôi muốn đợc nâng cao nhận thức của bản thân, đồng thời góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất lợng giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ

II Cơ sở thực tiễn:

Chuyờn đề làm quen với chữ viết trong những năm qua đó được Sở Giỏo Dục

và Đào Tạo núi chung, Phũng giỏo dục Lệ Thủy núi riờng đó được triển khai thực hiện trong những nhiều năm qua đó chỉ rừ được tầm quan trọng của chữ cỏi đối với trẻ mầm non

Chỳng ta cũng biết rằng, ngụn ngữ của trẻ phỏt triển theo từng độ tuổi Vỡ vậy, chỳng ta cần quan tõm phỏt triển ngụn ngữ cho trẻ Vỡ đõy cũng chớnh là

phương tiện cần thiết để dẫn dắt trẻ vào cuộc sống và giỳp trẻ phần nào cú cỏc kỷ năng nghe, núi, đọc, viết được, rốn luyện thành thạo trước lỳc trẻ bước vào trường

tiểu học một cách tự tin hơn, không lúng túng, không nhút nhát khi giao tiếp với thầy cô, bạn bè và có thể tham gia vào quá trình học tập một cách có hiệu quả

Với ý nghĩa thiết thực và quan trọng như vậy, bản thân tôi đã trãi qua một quá trình nghiên cứu tìm tòi, học hỏi và vận dụng một số biện pháp để giúp trẻ học tốt môn làm quen chữ cái ở lứa tuổi mẫu giáo 5- 6 tuổi

=>Qua quá trình thực hiện bản thân tôi nhận thấy một số thuận lợi và khó khăn như sau:

A Thuận lợi:

Đã nhiều năm tôi đã được phân công dạy lớp mẫu giáo lớn Tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm từ việc dạy trẻ làm quen với chữ viết và đ©y cũng chính

là môn dạy mà tôi yêu thích

Trong những năm này được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo địa phương, các ban ngành và hội đồng bộ môn của Phòng giáo dục Lệ Thủy Đặc biệt là sự quan tâm của BGH nhà trường luôn tạo điều kiện giúp đỡ giáo viên về cơ sở vật chất, đồ dùng trang thiết bị dạy học, động viên sự sáng tạo của giáo viên, khích lệ chị em ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

- Bản thân luôn nắm vững phương pháp, có trình độ chuyên môn, sớm được tiếp cận với các lớp bồi dưỡng chuyên môn của Phòng, của nhà trường, luôn sáng tạo trong cách dạy và cách làm đồ dùng, đồ chơi

- Trẻ ngoan, 100% trẻ đã học qua lớp mẫu giáo nhỡ, qua khảo sát trẻ tôi thấy trẻ đã nghe, nói, hiểu thông thường, biết trả lời một số câu hỏi của cô đưa ra

- Lớp thùc hiÖn chuyên đề lµm quen v¨n häc,chữ viết, phù hợp, sáng tạo, kích thích được tính tò mò và khám phá của trẻ Có trưng bày tranh của trẻ tạo ra

và có sự thay đổi thường xuyên để khuyến khích trẻ hoạt động, bên cạnh đó phụ huynh cũng thấy thích thú và quan tâm đến con cái của mình hơn

- Phụ huynh nhiệt tỡnh ủng hộ và đó sưu tầm sỏch bỏo, phế liệu sẳn cú ở địa phương như chai, hộp sửa, xốp để làm đồ chơi phục vụ cho việc dạy và học của trẻ

=> Bờn cạnh những thuận lợi trờn bản thõn tụi cũn cú một số khú khăn như sau:

B Khú khăn:

- Bản thõn tụi được nhà trường phõn cụng dạy lớp mẫu giỏo lớn, với số trẻ huy động là 38 chỏu Trong đú (9 gỏi, 16 trai) một số trẻ việc rốn luyện kỷ năng cỏ nhõn của từng trẻ cũn hạn chế

- Chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ diễn ra thường xuyờn, liờn tục, để bỏm sỏt vào hoạt động trờn thỡ bản thõn cú ớt thời gian làm đồ dựng, đồ chơi tự tạo

- Một số trẻ cũn núi ngọng, phỏt õm khụng chuẩn nờn ảnh hưởng đến sự tiếp thu kiến thức của trẻ như chỏu: Cụng Minh, Sơn, Như

- Nhận thức của một số phụ huynh học sinh cũn chưa đồng đều

=> Xuất phỏt từ những thực tế trờn tụi đó khảo sỏt thực trạng của lớp như sau:

* Khảo sỏt tỡnh hỡnh thực trạng của lớp:

Năm học 2009 – 2010 tụi đó tiến hành khảo sỏt chất lượng cho trẻ lỳc ban đầu để nắm bắt được khả năng nghe, núi, đọc của trẻ, từ đú cú biện phỏp phự hợp

Mức độ

Số trẻ tham gia

Kỷ năng

nghe.

Kỷ năng

đọc.

III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:

Qua khảo sát ban đầu như trên, tôi nhận thấy kết quả trên trẻ chưa cao là điều tôi cần phải suy nghĩ làm thế nào để dạy trẻ đạt kết quả cao và tạo cho trẻ học một cách thoải mái, tự tin, không gò bó trẻ luôn hứng thú trong giờ học Tôi tiến hành thực nghiệm

1 Gây hứng thú cho trẻ trong giờ học.

Trước hết khi chuẩn bị tiến hành giờ cho trẻ làm quen chữ cái, giáo viên cần tạo ra môi trường xung quanh lớp nhằm kích thích cho trẻ chú ý bằng cách sưu tầm những tranh ảnh, bài thơ, câu chuyện, có chữ cái sắp học, giáo viên cần nghiên cứu, nội dung, phương pháp tổ chức tiết dạy như thế nào cho phù hợp và tôi đã tiến hành các bước như sau:

* Chuẩn bị kiến thức:

Khi tổ chức tiết học cho trẻ tôi luôn dành thời gian nhiều hơn, tham khảo ý kiến của tổ chuyên môn, của các bạn dạy lâu năm, nghiên cứu kỹ bài dạy, nắm chắc nội dung, mục đích yêu cầu trọng tâm của tiết dạy, tìm ra các phương pháp hay phù hợp với tình hình của lớp học, cách lòng ghép tích hợp như: Toán, văn học, âm nhạc hợp lý, vừa ôn lại bài học trước vừa gây hứng thú và thay đổi không khí giữa các tiết học cho trẻ

Trước mỗi giờ học tôi luôn tạo điều kiện cho trẻ dạo chơi để trẻ quan sát và khám phá để giúp trẻ ghi nhớ lại những chữ cái để trẻ học, từ đó trẻ biết vận dụng trí nhớ vào bài học Như vậy, sẽ tạo cho trẻ có sự sáng tạo hơn và tiết học nhẹ nhàng hơn, hứng thú với cô và trẻ, sẽ đem lại kết quả cao hơn

Lời nói của cô giáo cần đơn giãn, nhẹ nhàng, dễ hiểu, diễn cảm, thái độ trìu mến, cần có những thủ thuật để khích lệ trẻ tập trung chú ý và sự suy nghĩ của trẻ, không nên cho trẻ vỗ tay nhiều lần trong quá trình đàm thoại, vì nó sẽ làm phân tán

sự chú ý và gián đoạn luồng suy nghĩ của trẻ

Câu trả lời của trẻ cần ngắn gọn, rõ ràng đúng câu hỏi, không lan man, không lặp lại nhiều lần Khi trẻ trả lời giáo viên nên khuyến khích trẻ trả lời với giọng vừa phải, rõ ràng, không nhút nhát và đặc biệt tránh những câu hỏi “có” hoặc ‘không”, chú ý những trẻ nói ngọng và những chữ cái khó đọc, khó hiểu, cô giáo nên giải thích cho trẻ và cho trẻ đọc nhiều lần hơn so với các chữ cái khác

* Chuẩn bị đồ dùng trực quan:

Để đi đến thành công của tiết dạy, ngoài kiến thức cơ bản ra thì đồ dùng trực quan một yếu tố không thể thiếu được trong việc dạy trẻ Vì trẻ chỉ lĩnh hội kiến thức tốt khi được trực tiếp tri giác các đối tượng Đồ dùng trực quan nếu càng đẹp, càng hấp dẫn thì càng thu hút được trẻ hơn Nắm bắt được điều này khi cho trẻ làm quen chữ cái, tôi thường sử dụng các đồ dùng trực

quan để dạy trẻ, là vật thật với màu sắc đẹp, đạt thẩm mỹ, kích thước hợp lý với trẻ

+ Ví dụ: Khi dạy trẻ làm quen với chữ cái i, t, c chủ điểm “ Thế giới động vật” tôi chọn đối tượng dạy trẻ là con vịt Với việc được quan sát vật thật là con vịt – con chim trẻ rất tích cực chú ý vì không những trẻ được học chữ i, t, c này mà còn biết được đặc điểm, hình dáng của chúng Thông qua đó còn tích hợp được môi trường xung quanh vào giờ học Điều này kích thích trẻ rất nhiều thông qua đó trẻ rất dễ nhớ 3 chữ i, t, c

Đó là những đồ dùng cô chuẩn bị bằng vật thật, bên cạnh đó tôi còn chuẩn bị những đồ dùng mà cô và trẻ tự làm ra để vận dụng vào bài dạy trẻ như: Trẻ làm những chiếc bánh chưng bằng vỏ hộp, hoặc trang trí hoa Đào, hoa mùa xuân tô màu theo ý thích để dạy trẻ tiết LQCC: l, m, n chủ điểm “Tết và mùa xuân” Bởi với

việc trẻ làm ra các sản phẩm hay cùng với sự giúp đỡ của cô thì trẻ cũng rất thích,

vì đó là của trẻ, do trẻ làm ra làm trẻ khắc ghi nhanh chữ cái và nhớ rất lâu

Đặc biệt với công nghệ thông tin hiện nay, việc sử dụng đồ dùng trực quan trên máy móc còn mang lại cho trẻ hứng thú và kích thích trẻ tham gia hoạt động hơn nữa, bởi trên máy vi tính các hình ảnh có thể xuất hiện và mất đi theo ý muốn của giáo viên, mà hình ảnh lại có màu sắc phù hợp, hấp dẫn trẻ

+Ví dụ: Chủ điểm “ Quê hương – Đất nước – Bác Hồ” Khi dạy trẻ làm quen chữ cái g-y tôi sưu tầm các hình ảnh về các danh nhân của Việt Nam như: Tượng đài Lý Thái Tổ để trẻ làm quen chữ y, hoặc với chữ g, trẻ được xem hình ảnh Hồ Gươm, trẻ không những học thuộc được các chữ cái g-y mà còn hiểu biết thêm về các danh nhân lịch sử của nước nhà cũng như các thắng cảnh của Thủ đô Hà Nội

Điều này quả là mang lại cho trẻ sức hấp dẫn, mới lạ làm trẻ hứng thú nhiều

và tiếp thu bài nhanh Đó là những yếu tố mà trẻ rất thích Qua việc sử dụng đồ dùng trực quan dạy trẻ làm quen chữ cái, tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú học chữ cái

và tiếp thu rất nhanh, nhớ lâu, Điều này mang lại kết quả tốt khi tôi dạy trẻ Không những làm sẵn đồ dùng mà giáo viên cần soạn vào giáo án rõ ràng, từng bước sử dụng để khi tiến trình giờ học lôgic

* Tiến hành giờ học:

- Xây dựng tiết học theo hướng tích hợp:

Để tiết học đi đến thành công thì cô giáo phải chuẩn bị giáo án chu đáo, xác định mục đích, yêu cầu đúng độ tuổi và bám vào mục đích yêu cầu để thực hiện, chuẩn bị đồ dùng chu đáo, ngoài ra còn chuẩn bị cho trẻ 1 số kiến thức, qua lời giới thiệu hấp dẫn của cô trước tiết học Và để tiết học đạt kết quả cao cần làm nhiều đồ dùng, tranh ảnh với màu sắc hấp dẫn lôi cuốn trẻ, còn

bản thân cô giáo cần nghiên cứu kỹ bài dạy với những lời chuyển tiếp mềm dẻo, hấp dẫn, để tạo sự hứng thú ham muốn được tham gia vào việc làm

quen chữ cái cùng cô, tránh gây nhàm chán và diễn đạt theo ý tưởng của mình Xoay quanh chủ đề, chủ điểm tích hợp các nội dung phù hợp

Ví dụ: Tiết làm quen chữ cái u, ư Chủ điểm Thế giới thực vât, nội dung tích hợp Âm nhạc, Thể dục, MTXQ như vậy kiến thức của trẻ được mở rộng, trẻ hiểu sâu hơn và có hứng thú hoạt động

- Tạo tình huống gây hứng thú cho trẻ:

Đối với tiết học làm quen chữ cái, nhiệm vụ chính của cô là làm sao cho trẻ nhận biết được các chữ cái, phát âm rõ ràng mạch lạc, biết giao tiếp với mọi người, nhận biết được các chữ cái, phát âm rõ ràng mạch lạc, tiếp thu bài thoải mái, không

gò bó áp đặt trẻ Đặc biệt đây là môn học khó khăn cứng nhắc Do đó cần có

phương pháp dạy nghệ thuật, hấp dẫn bằng nhiều hình thức khác nhau

Ví dụ: Bài hát, câu đố, trò chơi dí dõm, hấp dẫn sẽ tạo tình huống có vấn

đề để trẻ giải quyết Như vậy sẽ lôi cuốn trẻ chú ý vào hoạt động, trẻ chủ động học tập một cách tự nhiên, say sưa trẻ tập trung cao độ

Ví dụ: Tiết làm quen chữ cái i, t, c ở chủ điểm thế giới động vật, tôi có thể kể cho trẻ nghe câu chuyện về vịt con, đưa tranh vịt con giới thiệu cho trẻ chữ i, tới chữ t cô lại kể tiếp chuyện vịt xuống ao kiếm ăn, sau đó tối về “ đẻ trứng’, giới thiệu tranh “ quả trứng” để trẻ làm quen chữ t Rồi từ trứng vịt nở ra chú vịt con, giới thiệu tranh “ chú vịt con” cho trẻ làm quen với chữ cái c Với các hình thức vào bài khác nhau trẻ sẽ luôn thấy hấp dẫn, mới lạ và bị cuốn hút vào hoạt động

- Dạy trẻ cách phát âm chữ cái:

Đây là bước quan trọng nhất để trẻ hình thành ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ Chính vì vậy mà khi đọc mẫu cho trẻ tôi cố gắng đọc to, rõ ràng, phát âm thật chuẩn để trẻ nghe rõ cách đọc, đồng thời tôi nêu rõ cách phát âm cho trẻ hiểu

* Ví dụ: Ch÷ c¸i i : Miệng mở rộng đồng thời lưỡi tụt vào trong

Song nếu cô chỉ nêu và phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được, mà tôi cho trẻ luyện đọc nhiều lần từng chữ cái với nhiều cách khác nhau Trước tiên tôi cho trẻ cùng đọc đồng thanh vài lần, sau đó gọi từng cá nhân trẻ đọc Để dễ theo dõi cách phát âm, với trẻ yêu cầu trẻ nhìn khuôn miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần

* Ví dụ: Cháu Minh, Sơn, Thảo, Thái được cô gọi thường xuyên, cô đọc trước trẻ đọc sau, đọc đi đọc lại, cô sửa sai để trẻ nhớ về và biết cách đọc

Qua hoạt động với từng cá nhân, có một số trẻ phát âm đúng ngay, song vẫn còn một số trẻ đọc sai tôi tiếp tục rèn luyện cho trẻ, để trẻ phát âm một cách tự nhiên

- Phương pháp so sánh và đàm thoại:

Môn học này là môn học khó đối với trẻ mẫu giáo, trẻ phải tiếp cận với nhiều chữ cái, phải nghe, nói, đọc đòi hỏi trẻ phải biết đặc điểm của từng chữ giống những đồ dùng, đồ chơi và những hình tượng gì mà trẻ đã biết

Ví dụ: Chữ T giống cột điện, chữ i giống chiếc gậy, có quả bóng Từ đó trẻ

sẽ so sánh sự giống và khác nhau giữa các chữ trong nhóm

Ví dụ: Chữ i và chữ t giống nhau: đều cấu tạo bởi 1 nét sổ thẳng

Khác nhau: Chữ i có dấu chấm trên đầu, chữ t có nét gạch ngang ở giữa

Thông qua thủ thuật so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, rèn luyện khả năng phát âm chuẩn

Đặc biệt hệ thống câu hỏi của cô với trẻ phải rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu, các câu hỏi không trùng lặp, không đặt câu hỏi để trẻ trả lời thụ động “có ạ” hoặc “ không ạ” mà câu hỏi đặt ra phải đảo sâu suy nghĩ của trẻ Các câu hỏi đảm bảo từ

dễ đến khó, từ đơn giãn đến phức tạp, tôi luôn khuyến khích trẻ trả lời, vì thế trẻ hứng thú trả lời tiếp thu bài tốt

- Sử dụng các yếu tố chơi trong tiết học:

Như chúng ta đã biết trẻ “Học mà chơi chơi mà học”, do vậy tôi đã tổ chức nhiều hình thức chơi khác nhau:

Ví dụ: Trong tiết làm quen chữ cái i, t, c tôi tổ chức cho trẻ ghép chữ (tĩnh) tìm các con vật mang tên chữ cái (động) biến hình (tĩnh) hoặc cho trẻ đọc các bài thơ, câu đố, ca dao, đồng dao Như vậy sẽ luyện tập và cũng cố khắc sâu các chữ cái đã học giúp trẻ nhận biết, phát âm mạch lạc, ở lứa tuổi này trẻ thích ca hát Vì vậy, tôi đã lựa chọn những bài hát vui nhộn, thay đổi lời ca cho phù hợp với trẻ

2 Gây hứng thú cho trẻ trong hoạt động góc, hoạt động chiều, hoạt động ngoài trời.

+ Đối với hoạt động góc: Môi trường giáo dục trong lớp có tác dụng tốt

nhất đến quá trình giáo dục trẻ Để trẻ được làm quen với chữ cái ở mọi góc trong

và ngoài lớp, tôi luôn cố gắng tạo môi trường chữ viết thật đẹp để cuốn hút trẻ

Việc xây dựng môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái như thế nào để phù hợp với trẻ, gây hứng thú cho trẻ đồng thời giúp trẻ nhớ nhanh chữ cái lại đạt tính thẩm mỹ cao quả là khó Chính vì thế mà tôi luôn cố gắng tạo môi trường chữ viết thật đẹp để cuốn hút ở trẻ, ở lớp tôi trang trí các góc chơi bằng chính các sản phẩm của trẻ

+ Ví dụ: Ở chủ điểm thế giới thực vật, tôi thường trang trí ở góc chơi như sau:

Góc xây dựng: cho trẻ làm các con vât và ghi tên các con vật để khi xây dựng trẻ xếp được các nhóm con vật theo nhóm và giới thiệu các sản phẩm do mình làm ra được

theo mẫu dưới các hình ảnh và chữ mẫu của cô về các loại quả, hoa Hoặc cho trẻ

tô chữ còn thiếu trong từ sau đó nối với từ dưới các hình ảnh có sẳn