XHH073 - Ảnh hưởng của sự phát triển du lịch Sa Pa tới định hướng nghề nghiệp của cha mẹ cho con cái

Ảnh hưởng của sự phát triển du lịch sa pa tới định hướng nghề nghiệp của cha mẹ cho con cái hiện nay Qua khảo sát thực tế tại Thị trấn Sa Pa huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai ĐẶT VẤN ĐỀ Nước t

Ảnh hưởng của sự phát triển du lịch sa pa tới định hướng nghề nghiệp của

cha mẹ cho con cái hiện nay (Qua khảo sát thực tế tại Thị trấn Sa Pa huyện

Sa Pa tỉnh Lào Cai)

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nước ta đang bước vào thời kỳ đổi mới với sự phát triển mạnh mẽ của

nhiều lĩnh vực kinh tế - chính trị - xã hội Thực tế cho thấy, khi xã hội phát triển

đã nảy sinh hàng loạt vấn đề, trong đó vấn đề việc làm là vấn đề hết sức quan

trọng Do cơ cấu nghề nghiệp ngày càng phát triển đa dạng phong phú dẫn đến

các mối quan hệ xã hội nói chung và mối quan hệ xã hội của người lao động nói

riêng cũng biến đổi theo Đặc biệt trong tình hình chung hiện nay, một vấn đề

mà đang cần xã hội quan tâm đó là tình trạng lao động dư thừa, thanh thiếu niên

khi bước vào tuổi lao động vẫn chưa định hướng được mình sẽ làm gì? Làm như

thế nào? Sự cần thiết phải có một việc làm ổn định để bước vào đời một cách có

ý thức đảm bảo cho cuộc sống sau này là một đòi hỏi tất yếu và khách quan Mặt

khác lớp trẻ hiện nay chưa thực sự năng động tìm tòi học hỏi để có đủ khả năng

và công việc như gia đình mong muốn, hay một số người chỉ nghĩ đến lúc trước

mắt mà không nghĩ đến tương lai lâu dài Không việc làm ổn định sẽ nảy sinh

hàng loạt những tiêu cực trong xã hội như các tệ nạn xã hội Điều quan trọng

hơn nữa, thất nghiệp là nguyên nhân dẫn đến đói nghèo, nó ảnh hưởng và tác

động lớn tới bất cứ xã hội nào trong tiến trình phát triển chung của toàn xã hội

hiện nay

Gia đình là một xã hội thu nhỏ, gia đình là môi trường đầu tiên giúp cho

mỗi con người, mỗi thành viên nhận thức và hiểu biết Trong đó cha mẹ đóng

vai trò quan trọng chủ chốt trong việc giáo dục và nuôi con cái khôn lớn trưởng

thành Cha mẹ là người sinh ra mình, hơn ai hết cha mẹ là những người hiểu

được tính cách và nhu cầu của con mình Song cha mẹ có những định hướng cho

tương lại của con mình Đặc biệt định hướng cho con mình một nghề nghiệp

vững chắc bước vào cuộc sống là rất quan trọng, nó rất cần thiết cho mỗi gia

đình trong giai đoạn hiện nay Đồng thời cha mẹ định hướng nghề cho con đều

mong muốn cho con mình có được cuộc sống ổn định sau này Đó là mong

muốn tột bậc của các bậc làm cha làm mẹ

Trong khuôn khổ đề tài: “Ảnh hưởng của sự phát triển du lịch Sa Pa tới

định hướng nghề nghiệp của cha mẹ cho con cái hiện nay” Qua nghiên cứu ở

thị trấn Sa Pa huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai Tôi hy vọng sẽ gợi mở một số vấn đề

về việc lựa chọn nghề nghiệp của các gia đình Đồng thời đưa ra một vài ý kiến

giúp các nhà hoạch định chính sách giải quyết vấn đề này

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vấn đề lao động - việc làm - nghề nghiệp không chỉ là một nỗi lo lắng của

mỗi cá nhân mà còn là mối quan tâm chung của toàn xã hội; Nó không chỉ ảnh

hưởng trực tiếp tới đời sống của mỗi người trong gia đình mà còn mang tính

chất quyết liệt trong sự phát triển chung của toàn xã hội Đã có rất nhiều nghiên

cứu, khảo sát về vấn đề lao động việc làm nghề nghiệp, về cơ cấu tính chất của

mỗi loại công việc, mỗi nhóm nghề nghiệp đặc thù Trong nghiên cứu Xã Hội

Học thì nghề nghiệp vừa là một lĩnh vực nghiên cứu rất quan trọng vừa là biến

số độc lập liên quan tới mọi vấn đề khác, nghề nghiệp phản ánh trình độ học

vấn, tay nghề, tuổi tác, giới tính, lối sống của cá nhân

Trong nền kinh tế thị trường, ở nước ta hiện nay, đời sống nghề nghiệp có

sự quan tâm thích đáng tới vấn đề lao động, việc làm, nghề nghiệp; đặc biệt là

đối với những hiện tượng mới nảy sinh Tầng lớp những doanh nghiệp trẻ, tình

trạng người lao động “ngoại tỉnh”, “chợ lao động”, lao động trẻ em Những khó

khăn về việc làm, nghề nghiệp sẽ kéo theo hàng loạt những vấn đề xã hội khác

như tệ nạn xã hội, sự di dân

Nghiên cứu về nghề nghiệp không thể không nói đến nhận thức của xã hội

về giá trị nghề nghiệp và việc lựa chọn định hướng nghề nghiệp của các cá nhân,

các nhóm xã hội

Đặc biệt, trong bối cảnh chung của nền kinh tế du lịch Sa Pa Sự phát triển

sôi động của nền kinh tế, văn hoá, xã hội Sa Pa đã làm biến đổi mạnh mẽ hệ giá

trị, trong đó có giá trị nghề nghiệp Như vậy, nghề nghiệp là sản phẩm của quá

trình phát triển kinh tế, mặt khác nó cũng là một yếu tó của nền văn hoá, việc

nghiên cứu định ra nghề nghiệp không những cho ta thấy được phần bản chất

hiện trạng việc làm, nghề nghiệp mà còn có thể chỉ ra sự biến đổi trong quá trình

nhận thức giá trị văn hoá - xã hội của nghề nghiệp

Ở nước ta định hướng giá nghề nghiệp đang diễn ra những biến đổi mạnh

mẽ Việc nghiên cứu về nó là một điều cần thiết để góp phần nhận diện, nghiên

cứu sâu hơn về vấn đề lao động - việc làm - nghề nghiệp và sẽ có những giải

pháp hợp lý đối với vấn đề này

Nghiên cứu “Ảnh hưởng của sự phát triển du lịch Sa Pa tới định hướng

nghề nghiệp của cha mẹ cho con cái hiện nay” cố gắng chỉ ra sự biến đổi của

kinh tế, xã hội ảnh hưởng như thế nào tới việc lựa chọn nghề nghiệp cho con cái

Những nghề nghiệp nào được người dân ở đây quan tâm nhiều nhất Đây là việc

làm cần thiết để nhận biết xu hướng tham gia thị trường lao động của người dân,

từ đó có những chính sách định hướng phát triển nghề nghiệp hợp lý

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

* Ý nghĩa khoa học

Đề tài được tiến hành nghiên cứu trên cơ sở những lý thuyết khoa học đã

được xác nhận và vận dụng trong nhiều công trình nghiên cứu khác, nên nó

không nhằm xây dựng hay phát triển lý thuyết khoa học mới mà chỉ mang một ý

nghĩa khoa học là hoàn thiện hệ phương pháp nghiên cứu một vấn đề xã hội qua

góc độ xã hội học của chính bản thân tác giả, từ đó tích luỹ cho mình những

kinh nghiệm nghiên cứu khoa học quý báu ban đầu để tiến hành những nghiên

cứu phức tạp hơn trong tương lai

* Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Khi nghiên cứu đề tài này, ý nghĩa thực tiễn đầu tiên là cơ hội cho chính

tác giả trau dồi tri thức khoa học trong quá trình nghiên cứu Kết quả nghiên cứu

sẽ phần nào đưa ra được một cái nhìn cụ thể bản chất của vấn đề đặt ra, giúp cho

chính tác giả và mọi người có quyết định đúng đắn về định hướng nghề nghiệp

Hơn nữa, trên cơ sở kết quả nghiên cứu đề tài, những giải pháp khuyến nghị đưa

ra sẽ là cơ sở cho việc định hướng nghề nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ

trong bối cảnh kinh tế hiện nay tại thị trấn Sa Pa huyện Sa Pa đúng hướng hơn,

đồng thời cũng phần nào góp phần xây dựng chính sách xã hội hợp lý tại địa bàn

tiến hành nghiên cứu

3 Mục đích nghiên cứu

- Mô tả thực trạng tình hình định hướng nghề nghiệp cho con cái của các

bậc cha mẹ thị trấn Sa Pa huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai trong giai đoạn hiện nay

- Ảnh hưởng của sự phát triển du lịch đến định hướng nghề nghiệp

- Trên cơ sở kết quả nghiên cứu đưa ra một số kết luận và khuyến nghị

xung quanh vấn đề định hướng nghề nghiệp của người dân thị trấn Sa Pa

4 Khách thể nghiên cứu – đối thượng nghiên cứu – phạm vi nghiên cứu –

mẫu nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu của đề tài là người dân trong nhóm làm dịch vụ

* Đối tượng nghiên cứu

Định hướng nghề nghiệp cho con cái của người dân trong gia đình hiện

nay tại thị trấn Sa Pa

* Phạm vi nghiên cứu

Sau khi khảo sát và phân tích quá trình phát triển trước đây cũng như cơ

cấu phân vùng hiện tại của cư dân Sa Pa, chúng tôi quyết định chọn phạm vi

khảo sát là 11 tổ/13 tổ tại thị trấn làm phạm vi nghiên cứu để tiến hành nghiên

cứu

* Mẫu nghiên cứu

Trong tổng mẫulà 667,chúng tôi chỉ xét: Nhóm làm trong khu vực dịch vụ

là 341 mẫu

- Cơ cấu giới tính:

- Cơ cấu giới tuổi:

- Cơ cấu dân tộc:

- Cơ cấu nghề nghiệp:

- Cơ cấu thu nhập:

Đại học, trên đại học 36 10.6

5 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp phân tích tài liệu

Phương pháp này được bắt đầu bằng việc thu thập thông tin theo đối

tượng và mục tiêu nghiên cứu đã đề ra Nguồn thông tin bao gồm các bài báo,

các công trình nghiên cứu đã được công bố, tạp chí chuyên ngành hay dưới dạng

sách chuyên khảo, các báo cáo thực tập của khoá trước, cá số liệu thống kê và

những tư liệu khác Sau đó tiến hành phân tích nội dung tính chất thông tin thu

được và tổng hợp thành những thông tin có ý nghĩa với vấn đề nghiên cứu để sử

dụng trên kế thừa có chọn lọc

* Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi

- Phương pháp này được tiến hành trên mẫu đại diện ngẫu nhiên theo tiêu

chuẩn quy định chung và yêu cầu nghiên cứu của đề tài cụ thể

- Cấu trúc của bảng hỏi gồm 51 câu được xây dựng bằng phương pháp

thảo luận nhóm, phân theo hệ những vấn đề khác Mỗi nhóm đưa ra câu hỏi của

mình trong lĩnh vực được phân công sau đó tổng hợp thành bảng hỏi chung gồm

các câu hỏi sau:

Câu hỏi đóng, câu hỏi mở, câu hỏi định hướng, câu hỏi ý kiến thái độ,

kiểm tra, tình huống… nhằm thu thông tin một cách tổng hợp ở các lĩnh vực

khác nhau, trong đó có các lĩnh vực đề tài

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài sử dụng thông tin thu được chủ yếu từ

câu 15, 16 trong bảng hỏi chung Kết quả nhận được dưới dạng thông tin sơ cấp

đã được sử dụng bằng chương trình SPSS theo những yêu cầu và mục đích đề tài

đặt ra

* Phương pháp quan sát

Tròng qúa trình phỏng vấn, chúng tôi tiến hành quan sát và tham dự một

số nơi của khách thể nghiên cứu liên quan đến đề tài như thái độ của người dân

khi trả lời phỏng vấn, hoạt động của các cơ quan chức năng, cơ sở hạ tầng…

nhằm thu thập thêm thông tin bổ sung cho những phương pháp nghiên cứu

6 Giả thuyết nghiên cứu và khung lý thuyết

* Giả thuyết nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những tài liệu và nhận định qua những quan sát

ban đầu tại thị trấn Sa Pa, chúng tôi đưa ra vài giả thuyết:

- Giả thuyết 1: cha mẹ chủ yếu định hướng cho con cái theo các nghề có

thu thập ổn định, có vị trí trong xã hội, có thu nhập cao

- Giả thuyết 2: Các đặc điểm xã hội của cha mẹ có tác động đến định

hướng ngôn ngữ cho con cái: học vấn, nghề nghiệp, giới tính

Mô hình giáo dục mới

CHƯƠNG I:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Nước ta vấn đề gia đình và giáo dục gia đình đang ngày càng được sự

quan tâm của nhiều tổ chức cơ quan các ngành: Viện Xã hội học, Trung tâm

nghiên cứu khoa học về Phụ nữ và gia đình, Viện nghiên cứu thanh niên

Đề tài KX 07-09 mang tên “Gia đình và vấn đề giáo dục gia đình” cũng

đã nghiên cứu vai trò của gia đình trong sự hình thành và phát triển nhân cách

con người Việt Nam

Bài viết của Đặng Thanh Tú - Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn đề

cập đến vấn đề nghề nghiệp và việc làm

Ngoài ra đã có một số luận văn và báo cáo thực tập trong khoa cũng viết

về vấn đề định hướng nghề nghiệp của cha mẹ đối với con cái

Mặt khác vấn đề nghề nghiệp và việc làm là một vấn đề rất quan trọng

trong quá trình hội nhập và phát triển Vấn đề định hướng nghề nghiệp có một vị

trí quan trọng trong phạm vi cả nước và quốc tế

Kết quả của công trình nghiên cứu trên được chúng tôi xem xét và chọn

lọc kế thừa một số kết luận làm luận chứng, luận cứ khoa học cho đề tài nghiên

cứu này Tuy nhiên đề tài gặp không ít khó khăn nên chắc chắn rằng sự nhìn

nhận có tính chất ban đầu này sẽ khó tránh khỏi bị thiếu sót

2 Những khái niệm công cụ

2.1 Khái niệm gia đình

Gia đình được xem là “nhóm người gắn bó với nhau bằng một liên hệ hôn

nhân, huyết thống hay là việc nhận con nuôi Có sự tác động qua lại giữa cha mẹ

và con cái, giữa anh chị em và họ hàng xa hơn Gia đình mở rộng ít hay nhiều

quan trọng đến mức nào đối với sự phát triển kinh tế, luật pháp, chính trị và có

các liên hệ ở các chừng mực khác nhau với tôn giáo Để đạt được sự bền vững,

gia đình phải thực hiện được các nhiệm vụ kinh tế, sinh đẻ và nuôi dạy con cái”

(Từ điển xã hội học - Nxb Thế giới)

2.2 Khái niệm nghề nghiệp

Theo E.A.Clinop: “nghề nghiệp là lĩnh vực sử dụng lao động cả về vật

chất và tinh thần của con người một cách giới hạn, cần thiết cho xã hội (sự phân

công lao động mà có) Nó tạo khả năng cho con người sử dụng lao động của

mình để thu lấy những phương tiện cần thiết cho sự tồn tại và phát triển”

2.3 Khái niệm định hướng

Định hướng là việc chủ thể đưa ra một hướng đi cho một hoạt động nào

đó trên cơ sở cân nhắc kỹ khả năng, tài trí của từng đối tượng Mục đích cuối

cùng của sự định hướng là có một hướng đi đúng đắn phù hợp với mọi điều kiện

khách quan và chủ quan của chủ thể

(Hoàng Phê và tập thể tác giả - Từ điển Tiếng Việt - Nxb Đà Nắng năm

1994)

2.4 Khái niệm định hướng nghề nghiệp của cha mẹ và con cái

Đó là việc trao đổi, cungcấp những thông tin của cha mẹ và đặc điểm hoạt

động và yêu cầu phát triển của các ngành nghề trong xã hội của con cái (Trích

trong xã hội học lao động - Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội - 1997)

- Định hướng của cá nhân:

Định hướng giá trị là những giá trị xã hội mà cá nhân lĩnh hội được với tư

cách là các mục đích sống, các phương tiện đạt tới mục đích đó, và nhờ đó mà

cá nhân có được những chức năng điều chỉnh hành vi xã hội quan trọng nhất của

nó (Từ điền Xã hội học - giản yếu tiếng Nga - Người dịch Vũ Hào Quang)

2.5 Khái niệm nghề nghiệp

Theo từ điển tiếng Việt thì nghề nghiệp là công việc thường xuyên làm để

sinh sống

(Nguyễn Văn Đạm- từ điển Tường giải và Liên tưởng tiếng Việt - Nxb

Văn hoá Thông tin 1999)

2.6 Khái niệm cha mẹ

+ Cha: là người đàn ông có con Người đàn ông trong quan hệ với

con

+ Mẹ: là người phụ nữ đã có con Người phụ nữ trong quan hệ với con

(Nguyễn Văn Đạm- từ điển Tường giải và Liên tưởng tiếng Việt - Nxb

Văn hoá Thông tin 1999)

3 Cơ sở lý luận

Trong đề tài nghiên cứu này, chúng tôi nghiên cứu phương pháp duy vật

lịch sử và phương pháp duy vật biện chứng làm nền tảng, là cơ sở phương pháp

luận Chúng tôi vận dụng quan điểm DVBC để nhận thức và giải thích vấn đề xã

hội, đồng thời vận dụng quan điểm lịch sử để nhìn nhận vấn đề, luôn đặt nó

trong sự vận động phát triển và trong quan hệ với những vấn đề xung quanh

Ngoài ra chúng tôi nghiên cứu một số lý thuyết sau:

+ Lý thuyết cơ cấu chức năng: theo lý thuyết này xã hội được nhìn nhận

như một hệ thống hoàn chỉnh của sự quan hệ qua lại giữa các bộ phận Các

nghiên cứu thường xem xã hội giống như cơ thể con người, trong đó các bộ

phận có những chức năng riêng và những chức năng này thoả mãn nghiên cứu

của hệ thống và bộ phận

+ Theo Parsons: Một hệ thống phải có khả năng duy trì hoạt động theo

một mô hình xác định trên cơ sở đó sẽ đổi mới động cơ, hành động hay một hoạt

động của chính thành viên để tạo ra một hoạt động hài hoà, đồng thời có khả

năng tiếp thu cái mới đối với sự biến đổi của môi trường

+ Lý thuyết tương tác xã hội: tương tác xã hội có thể hiểu đó là một qúa

trình tác động qua lại của các cá nhân và các nhóm cơ sở của tương tác xã hội

Trong qúa trình tương tác giữa các chủ thể, có thể diễn ra qúa trình trao đổi hoặc

áp đặt các giá trị

+ Lý thuyết tương tác biểu trưng: Với đại biểu tiêu biểu G.Mead và

Blummer: các cá nhân trong qúa trình tương tác xã hội với nhau sử dụng các hệ

thống biểu trưng hay nói cách khác trong qúa trình tương tác các cá nhân không

chỉ đơn thuần phản ứng các hành động của người khác mà còn được giải thích

hành động đó Để qúa trình tương tác có hiệu quả,chúng ta phải dựa vào người

khác để nhìn nhận chúng ta như một khách thể

CHƯƠNG II:

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Kết quả nghiên cứu

1.1 Sơ lược địa bàn nghiên cứu

Sa Pa là một địa danh du lịch nổi tiếng thuộc tỉnh Lào Cai Trải qua

những bước thăng trầm của lịch sử, Sa Pa ngày càng phát triển, đã và đang góp

phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh vùng cao Sa

Pa càng có vị trí quan trọng hơn trong những năm tới, bởi đây là một trong 21

trọng điểm du lịch của Việt Nam

Sa Pa theo tiếng địa phương có nghĩa là “Bãi cát”, “Sa” là cát, “Pả” là bãi

Trước đây, người dân địa phương vẫn gọi là “Sa pả”, người phương Tây phát

âm không dấu mới gọi là Sa Pa

Thị trấn Sa Pa cách thị xã Lào Cai hơn 30 km về phía Tây có độ cao trung

bình hơn 1500 mét trong vùng nhiệt đới gió mùa, nhưng lại mang sắc thái của

vùng khí hậu xứ ôn đới, nhiệt độ trung bình là 150C - 180C Ngày hè ở Sa Pa có

cả 4 mùa: buổi sáng mùa Xuân, buổi trưa mùa Hạ, buổi chiều mùa Thu, còn

buổi tối là mùa Đông Sa Pa được thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu trong lành,

mát mẻ tuyệt vời cùng với phong cảnh kỳ thú

Về tào nguyên du lịch nhân văn, Sa Pa hiện có 6 dân tộc anh em với tổng

số dân khoảng 41.000 người, trong đó dân tộc H’mông chiếm 52%, Dao 25%,

Kinh 15%, Tày 5%, Giáy 2%, Xa Phó 1% Khoảng gần 10.000 người cư trú ở

khu vực thị trấn, số còn lại phân bố rải rác ở các vùng Đó chính là lợi thế của Sa

Pa trong phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế Du lịch

Đại hội lần thứ XI năm (1996) tỉnh Lào Cai đã phát triển mạnh mẽ Du

lịch, và xác định Du Lịch là ngành kinh tế quan trọng Đây là thời điểm quan

trọng đánh dấu sự phát triển du lịch Sa Pa trong giai đoạn mới đến Đại hội Đảng

bộ tỉnh Lào Cai lần thứ XII (2000) tiếp tục xác định Du lịch trở thành ngành

kinh tế mũi nhọn, năng động, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xoá đói giảm

nghèo và tăng nguồn thu ngoại tệ, tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển