XHH098 - Vị trí vai trò của gia đình trong xã hội xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

Vấn đề đặt ra là phải tạo ra đời sống lành mạnh ở các đơn vị cơ sở, đầu tiên là gia đình, giữ gìn và phát huy những đạo đức tốt đẹp của gia đình Việt Nam, coi trọng xây dựng gia đình văn

Vị trí vai trò của gia đình trong xã hội xây dựng gia đình Việt Nam hiện

1.1 Gia đình và các hình thức gia đình trong lịch sử

1.1.1 Khái niệm gia đình

1.1.2 Các mối quan hệ cơ bản trong gia đình

1.1.3 Các hình thức gia đình trong lịch sử

1.2 Mối quan hệ giữa gia đình và xã hội

1.2.1 Gia đình là tế bào của xã hội

1.2.2 Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội

1.2.3 Tác động của xã hội đến gia đình1.3 Chức năng của gia đình

1.3.1 Chức năng duy trì nòi giống

1.3.2 Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục con cái

1.3.3 Chức năng kinh tế

1.3.4 Chức nang tổ chức đời sống gia đình

CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Thực trạng gia đình Việt Nam

2.1.1 Gia đình Việt Nam trong lịch sử

2.1.2 Gia đình Việt Nam hiện nay

2.2 Những vấn đề đặt ra và giải pháp xây dựng gia đình Việt Nam

A PHẦN MỞ ĐÂU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 5 (khoá VIII) đã đặt vấn đề gia

đình ở một tầm quan trọng trong sự nghiệp xây dựng văn hó và phát triển về mọi

mặt của đất nước Vấn đề đặt ra là phải tạo ra đời sống lành mạnh ở các đơn vị

cơ sở, đầu tiên là gia đình, giữ gìn và phát huy những đạo đức tốt đẹp của gia

đình Việt Nam, coi trọng xây dựng gia đình văn hoá và xây dựng mối quan hệ

khăng khít giữa gia đình, nhà trường và xã hội

Gần đây, gia đình không chỉ nổi lên như một vấn đề quan trọng và câp

thiết của riêng Việt Nam mà còn là vấn đề đang được đặt ra với các dân tộc trên

toàn thế giới

Loài người đã từ giã thế kỷ XX để bước vào thế kỷ XXI Vấn đề gia đình

ngày càng trở nên phong phú, đa dạng và phức tạp Ở mọi nơi, mọi lúc, gia đình

đều chứng tỏ sức mạnh của nó Nó có thể xây dựng và cũng có thể phá hoại Nó

đem lại hạnh phúc cho con người và cũng như gieo rắc những điều bất hạnh

Không lúc nào bằng lúc này, vấn đề gia đình được đặt ra với một ý nghĩa phổ

quát ở cả phương Đông và phương Tây Nó không chỉ mang tính cấp thiết của

hiện tại mà còn gắn liền với quá khứ và góp phần quyết định đối với tương lai

Lịch sử công nghiệp hoá, hiện đại hóa của các dân tộc đều gắn liền với

những biến đổi sâu sắc của gia dình, đều chịu sự tác động kìm hãm hay thúc

đẩy, tiến bộ hay bảo thủ của gia đình

Việt Nam là một nước chậm tiến đang đi vào công nghiệp hoá, hiện đại

hóa với đầy rẫy những khó khăn Tuy nhiên Việt Nam cũng có những thuận lợi

to lớn là với sự nỗ lực và sáng tạo, Việt Nam có thể tránh được những sai lầm

của người đi trước và xử lý vấn đề gia đình một cách khoa học, hợp lý, phát huy

được truyền thống tốt đẹp của dân tộc, gạt bỏ được những nhân tố lạc hậu để gia

đình Việt Nam trở thành nhân tố tích cực cho công nghiệp hoá, hiện đại hóa vừa

thể hiện bản sắc văn hoá của dân tộc, vừa phù hợp với xu hướng tiến bộ của

nhân loại

Gia đình Việt Nam là một vấn đề khoa học Bước đầu chỉ nên tập trung

vào một số vấn đề cơ bản và cấp thiết chung quanh mối quan hệ giữa gia đình và

văn hoá

Đề tài gia đình từ xưa đến nay không phải là một vấn đề mới mẻ, nó đã

thu hút được rất nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu dưới nhiều lĩnh vực

khác nhau Chẳng hạn: xã hội học quan tâm đến gia đình như một thiết chế xã

hôị, một nhóm tâm lý xã hội đặc thù, kinh tế học quan tâm đến gia đình như một

đơn vị kinh tế, đơn vị tiêu dùng, dân số học lại quan tâm đến gia đình trong việc

tái sản xuất ra con người

Đề cấp đến vấn đề gia đình này, có rất nhiều tác phẩm đáng lưu ý là các

tác phẩm sau:

- “Gia đình Việt Nam hiện nay” - Lê Thi

- “Gia đình Việt Nam với chức năng xã hội học” - Lê Ngọc Văn

- “Mác-Ăngghen tuyển tập”

- “Lênin toàn tập”

- “Luật hôn nhân gia đình”

- “Văn kiện đại hội V”

Các tác phẩm cũng như văn kiện trên đã đề cập đến vấn đề gia đình ở

nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau Trong giới hạn phạm vi cho phép bài viết

này đi sâu vào vị trí và chức nang của gia đình trong xã hội, từ đó đưa ra các giải

pháp xây dựng gia đình ngày nay

Mục đích: Bài viết này nhằm làm sáng rõ vị trí và chức năgn vô cùng

quan trọng của gia đình trong xã hội, để từ đó xác định được mục tiêu và đề ra

được các giải pháp xây dựng gia đình Thực hiện được điều đó là góp phần vào

công cuộc xây dựng đất nước trong việc bồi dưỡng tài năng cho đất nước, gây

dựng đội ngũ lao động có nhân cách, có trí tuệ… từ đó hướng đất nước đến gần

nhất mục tiêu của mình

Nhiệm vụ: Từ mục đích nghiên cứu đề tài như trên đưa đến những nhiệm

vụ cụ thể như sau:

- Làm sáng rõ khái niệm gia đình

- Thấy được mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình

- Tìm hiểu các hình thức gia đình trong lịch sử

- Nhận thức được mối quan hệ hữu cơ giữa gia đình và xã hội

- Chỉ rõ chức năng của gia đình đối với xã hội

- Tìm hiểu thực trạng xã hội Việt Nam truyền thống hiện đại, từ đó đề ra

các mục tiêu, giải pháp xây dựng gia đình

Đối tượng: Vị trí và chức năng của gia đình trong xã hội

Xây dựng gia đình Việt Nam ngày nay

Phạm vi: Chỉ nghiên cứu gia đình Việt Nam hiện nay mà thôi

Bài viết này dựa trên cơ sở lí luận sự kết hợp giữa lí luận của Chủ nghĩa

Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối chủ trương, chính sách của

Đảng và Nhà nước về vấn đề gia đình

Trong bài viết này, tôi đã sử dụng kết hợp phương pháp quy nạp - diễn

dịch, tổng hợp những tài liệu đã đọc cùng với phương pháp logic - lịch sử,

phương pháp luận macxit

A Phần mở đầu

B Phần nội dung chính: gồm có 2 chương

Chương 1: Gia đình và các hình thức gia đình trong lịch sử

Chương 2: Xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

C Phần kết luận

Tài liệu tham khảo

B PHẦN NỘI DUNG CHÍNH Chương 1: VỊ TRÍ VÀ CHỨC NĂNG CỦA GIA ĐÌNH

1.1 Gia đình và các hình thức gia đình trong lịch sử

1.1.1 Khái niệm gia đình

Gia đình - hai tiếng thân thương đó đã in sâu vào trái tim mỗi người từ khi

ta còn tấm bé Đó chính là nơi mỗi người được sinh ra và lớn lên, có tác động to

lớn đến sự hình thành nhân cách của cá nhân cũng như sự phát triển của xã hội

Vấn đề gia đình từ lâu đã được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu

dưới nhiều góc độ khác nhau Do vậy có rất nhiều cách hiểu khác nhau về gia

đình Tuy nhiên, chúng ta cần chú ý một số định nghĩa sau về gia đình

a Khi đề cập đến vấn đề gia đình, C.Mác cho rằng “Quan hệ thứ ba tham

dự ngay từ đầu vào quá trình phát triển lịch sử là hàng ngày tái tạo ra đời sống

của bản thân mình, con người còn tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở, đó

là quan hệ giữa chồng - vợ, cha mẹ và con cái, đó là gia đình”

Như vậy, gia đình là một cộng đồng xã hội có quan hệ gắn bó về hôn

b Theo Liên hợp Quốc thì gia đình là một đơn vị được quy định thông

qua mối liên hệ của các cá nhân nói lên sự tái sản xuất thế hệ sau ở mức độ mà

những mối liên hệ này đựơc những quy phạm và thủ tục pháp lý phê chuẩn

Như vậy trong định nghĩa về gia đình của Liên hợp quốc có thêm vấn đề

luật của Liên hợp quốc Gia đình là một nhóm người có quan hệ họ hàng, có

cuộc sống chung, có ngân sách chung

c Nhà Tâm lý học Ngô Công Hoàng khi bàn đến vấn đề gia đình thì cho

rằng gia đình là một nhóm nhỏ xã hội có quan hệ gắn bó về hôn nhân và huyết

thống, tâm sinh lí, có chung gia đình vật chất và tinh thần ổn định trong các thời

điểm lịch sử”

So với hai định nghĩa trên thì định nghĩa thứ ba này có thêm khía cạnh về

mối quan hệ kinh tế (vật chất) và tình cảm (tinh thần) giữa các thành viên trong

gia đình

Tóm lại, gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau về hôn nhân và

huyết thống đồng thời có sự cố kết nhất định về kinh tế - vật chất, qua đó nảy

sinh những nghĩa vụ và quyền lợi cho các thành viên của mình

Trong gia đình có hai mối quan hệ cơ bản là quan hệ hôn nhân và quan hệ

huyết thống Hai mối quan hệ này được cụ thể hoá là mối quan hệ giữa vợ và

chồng và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái

Mối quan hệ giữa vợ và chồng là mối quan hệ cơ bản có tác động đến

nhiều mối quan hệ khác trong gia đình, Vì gia đình hạnh phúc khi duy trì được

tình yêu trong hôn nhân Quan hệ vợ chồng phải dựa trên tình nghĩa sự chung

thủy, thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau và cùng nhau xây dựng gia

đình hạnh phúc

Bên cạnh mối quan hệ giữa vợ và chồng là mối quan hệ giữa cha mẹ và

con cái Đây là mối quan hệ bình đẳng và nề nếp Cha mẹ và con cái cùng

thương yêu và chia sẻ với nhau để làm tốt công việc gia đình và xã hội

Ngoài ra, gia đình còn bao gồm nhiều mối quan hệ khác như quan hệ giữa

ông bà và cháu chắt, giữa anh chị em với nhau, giữa cô dì chú bác với nhau

Có thể nói mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình đều được bắt

nguồn từ quan hệ hôn nhân và huyết thống Đây là thứ tình cảm thiêng liêng và

cao cả mà không một cộng đồng xã hội nào thay thế được Đây là mối quan hệ

bền vững, lâu dài, không thể phá vỡ của cả đời người

1.1.3 Các hình thức gia đình trong lịch sử

Gia đình là sản phẩm của xã hội Cùng với sự vận động và phát triển của

xã hội, gia đình cũng có những bộ mặt tương xứng Trong lịch sử xã hội loài

người đã xuất hiện nhiều hình thức gia đình khác nhau

Đầu tiên là những gia đình tập thể, gia đình huyết tộc, gia đình punaluan,

gia đình cặp đôi Những kiểu gia đình tập thể này đều xuất hiện ở chế độ cộng

sản nguyên thuỷ, khi con người vẫn còn đang ở vào thời đại mông muội Ba gia

đình này vẫn thuộc chế độ mẫu hệ và mẫu quyền, và vẫn phụ thuộc vào tự

nhiên

Sang chế độ chiếm hữu nô lệ, người đàn ông càng giữ vai trò quan trọng

trong lao động, từ đó sinh ra chế độ phụ quyền Gia đình một vợ - một chồng trở

thành một đặc trưng, một hình thức phát triển tiến bộ nhất trong lịch sử Sự ra

đời của nó gắn liền với sự nô dịch của người đàn ông đối với người đàn bà

Tuy nhiên, gia đình một vợ - một chồng trong chế độ tư hữu chỉ mang

tính tương đối mà thôi Nó luôn đi kèm với tệ ngoại tình và mãi dâm

Phải đến chế độ xã hội chủ nghĩa xã hội thì gia đình một vợ - một chồng

mới thực sự trọn vẹn Đây là gia đình mới trong thời đại mới Nó có mầm mống

từ gia đình ở xã hội tư bản chủ nghĩa Gia đình mới trong xã hội chủ nghĩa xã

hội bắt nguồn từ tình yêu thương chứ không có sự thống trị và áp đặt của người

đàn ông với người đàn bà Đồng thời tệ ngoại tình và mãi dâm cũng bị loại bỏ

(vị trí của gia đình trong xã hội)

1.2.1 Gia đình là tế bào của xã hội

Theo quan điểm duy vật thì nhân tố quan trọng trong lịch sử là sản xuất

Nhưng bản thân sự sản xuất lại có hai loại Một loại là sản xuất ra vật chất nuôi

sống con người, bao gồm tư liệu sinh hoạt, quần áo, nhà cửa, thức ăn Loại thứ

hai là sản xuất ra con người để tiếp tục duy trì nòi giống

Gia đình là một tổ chức xã hội tham gia vào cả hai quá trình sản xuất đó

Không có gia đình thì xã hội không thể tồn tại và phát triển được Như vậy, gia

đình là một trong những nhân tố tác động tích cực đến sự tồn tại và phát triển

của xã hội

Ngoài gia đình thì còn có rất nhiều bộ phận khác ảnh hưởng đến sự tồn tại

và phát triển của xã hội như dân tộc, giai cấp, giới tính, nhà nước, ngành, đoàn

thể… Cho nên, với tư cách là tế bào cùa xã hội thì gia đình là tổ chức cơ sở, là

cơ cấu và thể chế xã hội nhỏ nhất Cơ chế xã hội này rất đa dạng và phong phú

vì trong quá trình vận động, nó vừa tuân thủ những quy luật chung của xã hội,

vừa tuân theo những quy định và tổ chức riêng của mình

Vì vậy, muốn có một xã hội phát triển lành mạnh, thì phải quan tâm xây

dựng tế bào gia đình tốt Đây là một vấn đề hết sức quan trọng được Đảng và

Nhà nước ta chú ý

1.2.2 Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội

Gia đình là một cộng đồng xã hội đặc biệt dựa trên mối quan hệ cơ bản là

quan hệ tình cảm Quan hệ này bắt nguồn từ quan hệ huyết thống ruột thịt, tình

cảm thiêng liêng và trách nhiệm cao cả mà không một cộng đồng xã hội nào có

thể thay thế

Tuy nhiên, giữa các thành viên trong gia đình không chỉ thuần tuý là quan

hệ tình cảm mà còn là quan hệ giữa các cá nhân trong xã hội, giữa gia đình với

xã hội

Gia đình là môi trường xã hội đầu tiên mà cá nhân sinh sống Ngoài quan

hệ tình cảm, những quan hệ xã hội khác như sản xuất, sở hữu, giáo dục … cũng

nằm trong quan hệ gia đình Vì vậy, gia đình cũng đồng thời là một đơn vị kinh

tế, một môi trường giáo dục, văn hoá Gia đình đóng vai trò quan trọng trong

việc đáp ứng nhu cầu xã hội của mỗi cá nhân và thông qua gia đình, cá nhân

cũng học và thực hiện quan hệ xã hội

*Bên cạnh đó, gia đình cũng là một trong những cộng đồng để xã hội tác

động đến cá nhân Có rất nhiều thông tin trong xã hội tác động đến cá nhân

Những hiện tượng xã hội có ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực (thông qua gia

đình) đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân Sự phát

triển của xã hội cũng ảnh hưởng đến tư tưởng, đạo đức, lối sống của mỗi cá

nhân trong gia đình Mọi quyền lợi xã hội của con người được thực hiện thông

qua hoạt động của các thành viên trong gia đình Xã hội nhận thức đầy đủ và

toàn diện hơn khi xem xét cá nhân trong quan hệ gia đình

1.2.3 Tác động của xã hội đến gia đình

Gia đình có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển và tiến bộ của xã hội,

và ngược lại, trình độ phát triển của xã hội quy định các hình thức gia đình khác

nhau trong lịch sử, đồng thời cũng quy định đặc điểm các mối quan hệ gia đình

Cùng với sự vận động và phát triển của lịch sử, hình thức và kết cấu gia đình

cũng lần lượt biến đổi tương ứng

Ví dụ: Trong chế độ công xã nguyên thuỷ, trình độ phát triển của lực

lượng sản xuất còn lạc hậu, nên chỉ tồn tại hình thức gia đình tập thể Trong gia

đình này, không có sự áp bức, bấtbình đẳng giữa các thành viên Sang chế độ

chiếm hữu nô lệ, xã hội hình thành sự phân chia giai cấp và sự nô dịch của

người đàn ông đối với người đàn bà thì đã cho ra đời hình thức gia đình một vợ -

một chồng Trong gia đình này, quan hệ giữa các thành viên mang tính phục

tùng, bất bình đẳng

Gia đình chịu sự tác động quyết định của điều kiện kinh tế - xã hội Trong

thực tế, sự tác động của điều kiện kinh tế - xã hội có mức độ khác nhau đối với

mỗi gia đình Điều này dẫn tới những đặc điểm của gia đình trong các tầng lớp,

giai cấp, các nhóm xã hội có sự khác nhau

Tóm lại, giữa gia đình và xã hội có mối quan hệ hữu cơ với nhau, không

thể tách rời Không có gia đình thì xã hội không tồn tại và phát triển được

Ngược lại, không có một môi trường xã hội lành mạnh thì gia đình cũng không

thể phát triển được

1.3.1 Chức năng duy trì nói giống

Đây là chức năng đặc thù của gia đình mà không một cộng đồng nào

trong xã hội thay thế được Gia đình có chức năng tái sản xuất con người Nó

không chỉ đáp ứng nhu cầu duy trì nòi giống của gia đình, dòng họ mà còn cung

cấp lực lượng lao động mới cho xã hội Nó đảm bảo cho sự duy trì nòi giống và

sự trường tồn của xã hội

Việc thực hiện chức năng sinh đẻ diễn ra trong từng gia đình nhưng lại là

vấn đề được xã hội quan tâm bởi nó quyết định đến mật độ dân số quốc gia và

quốc tế Nó có liên quan chặt chẽ đến sự phát triển của mọi mặt đời sống xã hội

Ví dụ như dân số tăng nhanh sẽ dẫn đến hàng loạt hậu quả là thiếu lương thực,

thiếu đất ở, thất nghiệp tăng, môi trường ô nhiễm, an ninh - chính trị không ổn

đinh,…

Việt Nam là một trong những quốc gia có tỉ lệ dân số tăng nhanh trong

điều kiện trình độ phát triển kinh tế - xã hội nước ta còn thấp Chính vì vậy,

Đảng và Nhà nước ta cần phải thực hiện chương trình dân số nhằm hướng dẫn

tuyên truyền, vận động về quyền sinh sản, thực hiện kế hoạch hoá gia đình…

Mục đích của việc thực hiện kế hoạch hoá gia đình nhằm giảm sức ép của dân số

đối với xã hội và nâng cao chất lượng con người Thực hiện kế hoạch hoá gia

đình là trách nhiệm của toàn dân đối với xã hội

Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục con cái là chức năng đi đôi với chức

năng duy trì nòi giống Cha mẹ không chỉ sinh ra con cái mà còn phải có trách

nhiệm nuôi dưỡng con cái trở thành người có ích cho xã hội Cha mẹ phải quan

tâm, chăm lo đến việc học hành, sự phát triển thể chất, trí tuệ và đạo đức của con

cái

Gia đình là môi trường xã hội đầu tiên mà cá nhân sinh sống Ngay từ khi

sinh ra, con cái đã chịu sự giáo dục trực tiếp của cha mẹ và người thân Những

hiểu biết đầu tiên của con cái cũng được đem lại từ gia đình Bởi vậy, chức năng

nuôi dưỡng, giáo dục con cái là chức năng thường xuyên của gia đình, có ý

nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự hình thành và phát triển nhân cách, lối

sống, đạo đức của mỗi người

Đối với chức năng này, vai trò của cha mẹ đối với con cái trong việc giáo

dục con cái là hết sức quan trọng Cha mẹ giáo dục con cái về mọi mặt từ nội

dung đến hình thức Nội dung giáo dục trong gia đình mang tính đa dạng, toàn

diện Từ giáo dục về cách ứng xử hàng ngày với ông bà, cha mẹ, anh em, láng

giềng… đến những việc nhân nghĩa, tình yêu quê hương, đất nước… hay đó là

những bài học về giới tính, lứa tuổi, công việc… Đồng thời, hình thức giáo dục

của cha mẹ không chỉ bằng lời nói, thái độ, tình cảm mà cha mẹ phải nêu gương

trước, phải trở thành tấm gương mẫu mực cho con cái noi theo

Bên cạnh gia đình, nhà trường, xã hội và các tổ chức quần chúng có sự

phối hợp, hỗ trợ trong việc giáo dục con người, nhưng không thể thay thế được

Bởi vậy, sai lầm nhỏ trong việc giáo dục của cha mẹ đối với con cái cũng có thể

gây nên hậu quả đáng tiếc

Hiện nay, việc con cái yêu sớm rồi nạo hút thai ngoài ý muốn đang gióng

lên hồi chuông báo động không chỉ cho các bậc cha mẹ mà cho cả xã hội Nhiều

người có con cái lâm vào tình trạng này đều đổ lỗi cho xã hội Nhưng nếu xét kĩ

thì nguyên nhân chính dẫn đến việc trẻ em vị thành niên yêu sớm, và quan hệ

tình dục dẫn đến nạo hút thai vẫn thuộc về các bậc làm cha làm mẹ nhiều nhất

Vẫn còn đa số các bậc cha mẹ không quan tâm đến các mối quan hệ của con cái

ngoài việc học hành của chúng Đó là chưa kể đến các bậc phụ huynh mải lo

buôn bán làm ăn, khoán trắng việc học hành cũng như tâm tư tình cảm của con

mình cho người giúp việc, gia sư, nhà trường… Phải chăng, chính từ suy nghĩ và

quan niệm như trên mà các bậc phụ huynh đã vô tình cho con mình vào con

đường tình ái sớm, để lại hậu quả đáng tiếc cho các em và nỗi hận day dứt cho

chính mình

1.3.3 Chức năng kinh tế

Theo quan điểm duy vật biện chứng thì nhân tố quyết định trong lịch sử

là sản xuất Bản thân sản xuất lại có hai loại: sản xuất ra con người và sản xuất

ra tư liệu sinh hoạt Bên cạnh việc sản xuất ra con người (chức năng duy trì nòi

giống) gia đình còn tham gia vào quá trình sản xuất ra của cải vật chất Đây

chính là chức năng kinh tế của gia đình

Với chức năng này, gia đình huy động mọi tiềm năng về sức lao động,

vốn, tay nghề của nguồn lao động mà gia đình cung cấp cho xã hội Mọi thành

viên trong gia đình đều có thể tham gia vào các hoạt động kinh tế phù hợp với

từng lứa tuổi, giới tính, trình độ…

Cùng với sự phát triển của xã hội, chức năng kinh tế của gia đình cũng

phát triển khá đa dạng, phong phú Nó thực hiện dưới nhiều dạng khác nhau như

sản xuất, kinh doanh, dịch vụ… trên mọi lĩnh vực ngành nghề khác nhau

Thực hiện chức năng này, gia đình đảm bảo nguồn sinh sống, đáp ứng

nhu cầu vật chất và tinh thần của các thành viên trong gia đình, đồng thời đóng

góp to lớn đối với sự phát triển của xã hội

Từ khi chế độ tư hữu ra đời thì người đàn ông chiếm vị trí quan trọng hơn

so với người phụ nữ trong lao động Điều này dẫn đến tình trạng bất bình đẳng

trong xã hội như quan niệm: “trọng nam khinh nữ”… Xã hội càng tiến lên, càng

phải vật lộn với cuộc sống Chẳng những người đàn ông mà người phụ nữ cũng

phải có tài

Ngày nay, phụ nữ đã và đang chứng tỏ được vai trò của mình trong gia

đình với việc thực hiện chức năng kinh tế Giờ đây, phụ nữ làm giàu còn giỏi

hơn đàn ông Theo kết quả điều tra của các nhà nghiên cứu Anh, số lượng những

phụ nữ giàu có tăng lên rõ rệt Điều đó khiến chỉ riêng ở Anh đã có tới 360

nghìn nữ triệu phú Đương nhiên, nó có nguyên nhân của nó Nguyên nhân chủ

yếu là do các phụ nữ trẻ tháo vát và mạnh dan hơn nam giới trong các vấn đề tài

chính, họ tiết kiệm hơn và tính toán hiệu quả hơn, biết tận dụng mọi khả năng

của họ tốt hơn nam giới Phần lớn, những phụ nữ kinh doanh thành đạt thường

có gia đình êm ấm, hạnh phúc, hơn nữa người chồng thường hỗ trợ cho vợ bằng

cách tự nguyện đảm nhận phần chủ yếu công việc nội trợ Thế mới biết “thành

công trong kinh doanh không phụ thuộc vào giới tính, miễn là bạn có sản phẩm

tốt và những kỹ năng cần thiết”

Đây cũng là chức năng thường xuyên của gia đình Việc tổ chức đời sống

là việc sử lý hợp lý các khoản thu nhập, đóng góp của các thành viên trong gia

đình nhằm đảm bảo nhu cầu vật chất và tinh thần của các thành viên, đồng thời

tạo ra môi trường văn hoá lành mạnh trong gia đình, nhằm nâng cao sức khoẻ,

tình cảm, trách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình

Chức năng tổ chức đời sống, là công việc của mọi thành viên trong gia

đình Nó có tính đa chiều: các thành viên có ảnh hưởng qua lại lẫn nhau Cha

mẹ, ông bà có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng con cái, cháu chắt Ngược lại,

con cái có bổn phận kính trọng, hiếu thảo và phụng dưỡng ông bà, cha mẹ

Trong chức năng tổ chức đời sống gia đình, vị trí, vai trò của người phụ

nữ càng nổi lên rõ rệt, thể hiện qua cách cư xử thường nhật: từ chuyện nội trợ

đến vai trò, trách nhiệm làm tròn đến đâu với con cái, với cha mẹ hai bên, với họ

hàng làng xóm…

Công việc nội trợ là công việc rất quan trọng Người phụ nữ phải biết

“giữ” chồng con qua bếp lửa ấm Còn gì hạnh phúc hơn sau một ngày làm việc

mệt mỏi, cả gia đình được sum vầy, ấm cúng bên nhau Công việc nội trợ vừa

gắn kết tình cảm các thành viên với nhau, vừa nhanh chóng tái tạo sức lao động,

bồi dưỡng trí lực, thể lực của mọi thành viên trong gia đình…

Như vậy, để có hoà khí êm ấm của gia đình hạnh phúc là cả mồ hôi, công

sức, đôi khi cả xương máu của người chồng, người vợ và các đứa con - những

thành viên luôn khao khát một tổ ấm sum vầy Dù thế, cuộc sống vẫn như một

dòng chảy bất tận, và trong dòng chảy của sinh sôi phát triển, con người luôn

truyền giữ nhu cầu xây đắp hạnh phúc dài lâu Hơn lúc nào hết, mỗi người

chúng ta cần ý thức gia đình là vấn đề toàn cầu

Tóm lại gia đình là đặc ân của con người, gia đình luôn đòi hỏi tình yêu

thương, ý thức vun đắp dựng xây của mỗi thành viên, qua đó các chức năng cơ

bản của gia đình được bộc lộ Các chức năng của giáo dục không tách rời nhau

mà chúng có quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau Mỗi một chức năng

là một đặc thù của gia đình mà không một cộng đồng xã hội nào có thể thay thế

được Đặc biệt, phải chú trọng đến vai trò người phụ nữ trong gia đình bởi đấy

chính là thiên chức của người phụ nữ

Kết quả từ các cuộc thăm dò xã hội cho thấy, tỉ lệ phụ nữ mong ước và

đạt kế hoạch cụ thể phấn đấu cho mẫu hình gia đình hạnh phúc thương cao hơn

so với nam giới Như vậy, không nên hiểu nhầm nam giới có ý thức gia đình

kém hơn nữ giới Chẳng qua, thiên chức bẩm sinh của phái mạnh thường hướng

về sự nghiệp Phái yếu thường đề cao vai trò và ý nghĩa của gia đình hơn

Chính vì vậy, quan tâm đến việc xây dựng gia đình tốt là quan tâm đến

người phụ nữ, tạo điều kiện cho họ vừa tham gia các hoạt động xã hội, vừa làm

tốt vai trò người vợ, người mẹ trong gia đình, xứng đáng là người phụ nữ Việt

Nam “giỏi việc nước, đảm việc nhà”

Chương 2 XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Thực trạng gia đình Việt Nam hiện nay

Gia đình có ảnh hưởng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của xã hội

Ngược lại, gia đình cũng chịu tác động của các điều kiện kinh tế - xã hội Trình

độ phát triển của xã hội quy định các hình thức gia đình và mối quan hệ giữa

các thành viên trong gia đình

Nước ta hiện nay đang ở chặng đường đầu tiên của thời kì quá độ lên chủ

nghĩa xã hội Chúng ta đã thực hiện được nhiều chiến lược đổi mới toàn diện

Đặc biệt nền kinh tế chuyển từ tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị

trường Cùng với sự phát triển của kinh tế, gia đình Việt Nam đã có sự đổi mới

so với trước kia

2.1.1 Gia đình Việt Nam trong lịch sử

Gia đình truyền thống Việt Nam gắn với xã hội cũ: nền kinh tế nông

nghiệp, tự cung, tự cấp, xã hội chịu ảnh hưởng nhiều bởi tư tưởng Nho giáo…

Do đó nó mang nặng tính chất phụ quyền và gia trưởng: “trọng nam khinh nữ”,

người đàn ông nắm quyền chỉ huy Gia đình được xây dựng theo kiểu tôn ti trật

tự rõ ràng và mọi người đều phải ý thức về phân vị, xử sự theo đúng thân phận

của mình Ví dụ: người phụ nữ tề gia nội trợ, người đàn ông quyết định mọi việc

trong gia đình, tham gia vào các hoạt động của làng xóm, dòng tộc Như vậy, gia

đình gia trưởng có nề nếp, nhưng các thành viên trong gia đình có quan hệ bất

bình đẳng với nhau (chồng - vợ, đàn ông - đàn bà, người trên - kẻ dưới…)

Gia đình gia trưởng rất coi trọng mối quan hệ chiều dọc giữa các thế hệ

trên, dưới Nó chi phối các mối quan hệ ngang như vợ - chồng, mối quan hệ

giữa chị - em Dựa trên quan hệ chiều dọc mà người trên bảo thì người dưới phải

nghe Cha mẹ có quyền quyết định và chi phối mọi hoạt động của con cái và

ngược lại, con cái phải phục tùng mọi sự chỉ bảo, sai khiến của cha mẹ Đây là

nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng ép duyên: “cha mẹ đặt đâu, con ngồi

đấy” tồn tại trong xã hội cũ

Trong khi coi tọng mối quan hệ chiều dọc, mối quan hệ theo chiều ngang

bị coi nhẹ đi: cái tôi cá nhân bị chìm ngập trong gia đình, họ tộc

Bên cạnh những mặt hạn chế trên, gia đình truyền thống Việt Nam cũng

có nhiều yếu tố tích cực, được lưu truyền đến tận ngày nay Đó là tình cảm yêu

thương gắn bó lẫn nhau giữa các thành viên, đạo vợ - chồng phải thương yêu

nhau, đạo làm con phải hiếu thảo với cha mẹ; rồi tình cảm yêu quê hương, đất

nước, dân tộc, tinh thần đoàn kết, đùm bọc, giúp đỡ nhau Những nét đẹp truyền

thống này được gìn giữ và kế tục, góp phần tạo nên bản sắc văn hoá đậm đà của

dân tộc

Ở Việt Nam, gia đình kiểu cũ kéo dài hàng ngàn năm đã không thể tự bảo

tồn trước sự đổi thay của đất nước Hoàn cảnh một nước phương Đông bị phong

kiến bên trong và thực dân bên ngoài áp bức, đòi hỏi nhân dân ta phải vượt ra

khỏi sự kìm hãm và ràng buộc của gia đình cũ

Thời cuộc quyết định thái độ của mỗi người đối với đất nước, với nhà, với

bản thân Lợi ích của quốc tế, thắng lợi của cách mạng Việt Nam không cho

phép duy trì sự bất công trong xã hội, sự bất bình đẳng trong gia đình Tình cảm

con người phải vượt qua cái ngưỡng cửa gia đình để vươn tơí những tình cảm

lớn hơn của tổ quốc, không cho phép bo bo giữ lấy những gì là hẹp hòi, là thiển

cận, phản tiến bộ trong những phép nhà, phép nước của Nho giáo

Cách mạng tháng Tám là một bước ngoặt lớn trong lịch sử Cách mạng

không chỉ giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc thoát khỏi xiềng xích nô lệ

nói chung, mà còn giải phóng cho gia đình Các tầng lớp thanh niên và phụ nữ

thoát khỏi sự coi thường và áp chế của bậc bề trên cao tuổi và của nam giới

Cách mạng khơi dậy ở họ những suy nghĩ mới, tình cảm mới, đem lại cho họ

sức mạnh để vùng lên, để đứng thẳng với tư thế con người

Hai cuộc kháng chiến đã thu hút những lực lượng vật chất và tinh thần to

lớn của cả dân tộc và của mỗi gia đình thanh niên không còn chỉ ở trong nhà,

dưới sự sắp đặt của cha mẹ, mà đã tự khẳng định mình, đứng lên gánh vác sự

mệnh thiêng liêng là bảo vệ tổ quốc và chủ động tham gia những công việc

chung Phụ nữ không chỉ còn quẩn quanh làm nội trợ và tham gia sản xuất vì lợi

ích gia đình mà phải đảm đang việc nước, việc nhà, cầm cày, cầm súng, không

chịu thua kém nam giới