SKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 1

Là một giáo viên dạy lớp 1 qua quá trình giảng dạy và tiếp cận với học sinh tôi thấy các em đọc được song chưa tròn vành rõ tiếng, đọc chưa đúng tốc độ theo chuẩn kiến thức, học sinh đọc

cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh Phúc

sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lợng đọc cho học sinh lớp 1

Lệ Thủy, tháng 3 năm 2013

céng hßa x· héi chñ nghÜa viÖt nam

§éc lËp - Tù do - H¹nh Phóc

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 1

Hä vµ tªn: NguyÔn ThÞ Thanh T×nh

Chøc vô: Gi¸o viªn

§¬n vÞ c«ng t¸c: Trêng TiÓu häc sè 1 Liªn Thñy

LÖ Thñy, th¸ng 5 n¨m 2013

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Như Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì

lợi ích trăm năm trồng người” Trồng người là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai Trẻ em hôm nay- thế giới ngày mai Chúng ta, những người làm công tác giáo dục phải đào tạo được những lớp người kế tục xã hội có đức có tài Giáo dục tiểu học đang thực hiện đồng bộ việc đổi mới toàn diện Vì vậy, giáo dục phải gánh vác một trách nhiệm to lớn là đào tạo cho đất nước một đội ngũ nhân lực hùng hậu để đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập… Đó là điều mà tất cả những người làm công tác trong ngành Giáo dục rất trăn trở và suy nghĩ làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh, giúp các em nắm được kiến thức cơ bản ngay từ lớp học đầu tiên Từ đó giúp các em phát triển một cách toàn diện

Ở lớp Một các em bắt đầu làm quen với: Nghe, nói, đọc, viết Trong đó kỹ năng đọc rất quan trọng, có đọc được thì mới viết được, đọc tốt mới hiểu được nội dung văn bản Nếu kỹ năng đọc tốt, sẽ giúp các em học tốt các môn học, giúp các em phát triển tư duy, cảm nhận cái hay, cái đẹp trong mỗi bài học, hiểu được nghĩa của tiếng,

từ mình vừa đọc, hiểu được câu lệnh, các yêu cầu trong các môn học khác Nếu ở lớp Một các em đọc chưa đúng, đọc còn chậm thì lên các lớp trên sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận các văn bản trong học môn Tập đọc, học các môn học khác Mặt khác khi đọc đã yếu các em rất ngại đọc dù chỉ một câu ghi nhớ, một bài toán giải, từ đó các em càng lười học thêm Vậy kĩ năng đọc đối lớp Một hết sức quan trọng Hơn thế nữa, thông qua học đọc để các em học tất cả các môn học Rèn cho các em lòng say

mê, nhận thấy cái “hay”, cái “ đẹp” của Tiếng Việt, yêu thích ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ

Là một giáo viên dạy lớp 1 qua quá trình giảng dạy và tiếp cận với học sinh tôi thấy các em đọc được song chưa tròn vành rõ tiếng, đọc chưa đúng tốc độ theo chuẩn kiến thức, học sinh đọc còn ê a, đọc theo lối đọc vẹt, đã làm cho tôi luôn trăn trở làm

sao giúp cho học sinh lớp 1 đọc tốt Vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp Một, giúp các em không những đọc đúng tiếng, từ mà còn đúng tốc độ, biết cách đọc hay

2 Phạm vi áp dụng đề tài

- Trong phạm vi các Trường tiểu học

- Học sinh lớp 1A năm học 2012- 2013

II PHẦN NỘI DUNG

1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu

Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát nhỏ trong lớp 1A với nội dung sau: + Tìm hiểu số học sinh chưa đọc hết bảng chữ cái, đọc còn sai, lẫn lộn, và số học sinh đọc đúng

Kết quả thu được như sau:

Lớp 1A /sĩ số Học sinh chưa đọc

hết bảng chữ cái

Học sinh đọc còn lẫn lộn

Học sinh đọc đúng

28 học sinh 3 học sinh 5 học sinh 20 học sinh

Sau khi dạy 6 tuần tôi khảo sát kết quả như sau :

Lớp 1A

sĩ số

Học sinh đọc chưa đúng tiếng

Học sinh đọc được nhưng chưa đúng tốc độ

Học sinh đọc được

và đúng tốc độ

28 học sinh 5 học sinh 10 học sinh 13 học sinh Qua khảo sát thấy tỉ lệ học sinh đọc sai tiếng, đọc chưa đúng tốc độ dẫn đến kết quả đọc chưa cao Trong quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá thường thì thấy các em vướng mắc gặp phải các lỗi sau :

- Phát âm chưa tròn vành rõ tiếng sai s/x , dấu hỏi ,dấu ngã

- Đọc trơn từ không được, phải đánh vần, đánh tiếng này rồi thì quên tiếng kia kia

- Đọc nghe trôi chảy nhưng không nhớ một số mặt chữ “ đọc theo lối đọc vẹt’’

- Đọc rời rạc từng tiếng, càng về cuối câu càng đuối dần, ngắt nghỉ không đúng chỗ

* Những nguyên nhân

+Nguyên nhân từ phía giáo viên :

- Ở phần dạy âm giáo viên chủ quan học sinh đã nắm được 29 chữ cái ở chương trình mẫu giáo lớn, do quá trình học hè học sinh đã biết một số âm nên việc dạy âm chưa kĩ đặc biệt là mấy âm ghép 2 con chữ ( tr, kh, ngh, nh, )

- Giáo viên dạy còn ôm đồm, chưa rèn triệt để việc nắm chắc phần âm Lớp Một giai đoạn học âm hết sức quan trọng âm Vì các em có đọc được âm các em mới đọc, được vần, được tiếng

- Tranh ảnh minh họa có sẵn cho môn Tiếng Việt còn hạn chế

- Dạy theo nội dung sách giáo khoa, giáo viên tìm từ mới ngoài sách còn ít

- Phương pháp tổ chức dạy học, hình thức dạy học chưa tạo sự thi đua giữa các

tổ, các nhóm , giữa các học sinh trong lớp học, chưa gây sự hứng thú học của HS

+ Nguyên nhân từ phía học sinh :

- Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều Bên cạnh những em phát triển học tốt, tiếp thu bài nhanh vẫn còn một số em chậm phát triển về trí nhớ, học trước quên sau, chậm tiến do thể chất yếu hay đau ốm

- Đa số phụ huynh trong lớp làm nghề nông, chưa quan tâm đúng mức đến việc học tập của con em mình, chưa tạo điều kiện tốt để kèm cặp con em mình học bài, đọc bài ở nhà

- Một số trường hợp học sinh bố mẹ đi làm ăn xa, ở với ông bà, cha mẹ các em khoán trắng việc học hành cho nhà trường nên phần nào cũng ảnh hưởng đến việc học tập của các em

Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm chúng ta phải biết được nguyên nhân, đặc điểm tình hình của từng đối tượng học sinh, để học sinh phát huy hết những mặt tích cực và rèn luyện những mặt chưa tốt để học sinh hoàn thiện tốt mục đích học tập của mình

2 Các giải pháp

a/ Biện pháp tác động giáo dục

- Vào đầu năm học, tôi tiến hành họp phụ huynh học sinh và đề nghị, yêu cầu phụ huynh mua sắm đầy đủ sách, vở, dụng cụ học tập cần thiết để phục vụ cho các môn học Thông qua buổi họp tôi hướng dẫn cách kèm con học ở nhà, về cách đọc, cách viết để có sự thống nhất về cách dạy giữa cô và phụ huynh giúp học sinh nắm bắt tốt hơn

- Yêu cầu, đề nghị phụ huynh nhắc nhở, uốn nắn kịp thời việc học, làm bài ở nhà và rèn luyện cho các em sự tự giác học tập của người học sinh

- Tham mưu với nhà trường kịp thời để giáo viên có đủ đồ dùng dạy học như tranh ảnh, tài liệu tham khảo cần thiết để phục vụ cho việc giảng dạy được tốt và có chất lượng cao Đồng thời đề nghị nhà trường cho học sinh nghèo mượn sách, vở, đồ dùng học tập để tiếp tục học tập

- Xây dựng “Đôi bạn cùng tiến”để cùng tiến bộ Đồng thời sắp xếp chỗ ngồi

hợp lý để các học sinh giỏi thực hiện giúp đỡ các học sinh yếu, kém Giáo viên có thể cho học sinh học yếu, đọc yếu ngồi gần với một học sinh đọc giỏi Bạn giỏi sẽ giúp bạn yếu khi chỉ chữ đọc bài, giúp bạn đánh vần, đọc tiếng và giúp bạn trong thao tác cài chữ để ghép vần, ghép tiếng

- Xây dựng các tiêu chuẩn thi đua cho từng nhóm Thực hiện “Truy bài đầu

giờ” giữa các học sinh trong tổ với nhau Vào giờ sinh hoạt lớp cuối tuần, các tổ sẽ

báo cáo việc thực hiện thi đua của tổ mình Qua đó, giáo viên sẽ tổng kết khen thưởng

như phấn, bảng, bút chì, gôm tẩy, vở, chì màu, … cho các tổ, cá nhân thực hiện tốt các tiêu chuẩn thi đua nhằm khuyến khích tinh thần học tập của các em

Ngay từ đầu năm học, giáo viên phân loại đối tượng học sinh trong lớp mình theo các mức giỏi, khá, trung bình, yếu Để có kế hoạch bồi dưỡng, luyện tập kịp thời cho học sinh Đối với các học sinh trung bình yếu giáo viên nên dành nhiều thời gian

để bồi dưỡng cho đối tượng này tùy theo lỗi mắc phải

*Phần học các nét cơ bản:

Sau vài buổi ổn định nề nếp tôi tiến hành dạy các nét, tôi dạy thật kỹ, thật tỷ mỉ tên gọi và cách viết các nét cơ bản Để cho học sinh dễ hiểu, dễ nhớ những nét chữ này tôi phân theo cấu tạo các nét có tên gọi và cấu tạo gần giống nhau thành từng nhóm để học sinh dễ nhận biết và so sánh Dựa vào các nét cơ bản này mà học sinh phân biệt được chữ cái, kể cả những chữ cái có hình dáng cấu tạo giống nhau

Ví dụ: Các nét chữ cơ bản và tên gọi:

Nét sổ thẳng

Nét ngang

Nhóm 1: Nét xiên \ Nét xiên phải

/ Nét xiên trái

Nhóm 2: Nét móc Nét móc trên

Nét móc dưới Nét móc hai đầu

Nhóm 3: Nét cong Nét cong hở phải

Nét cong hở trái

Nét cong kín

Nhóm 4: Nét khuyết Nét khuyết trên

Nét khuyết Nét thắt

* Phần học âm:

Sau khi cho học sinh học thật thuộc tên gọi và cấu tạo các nét chữ cơ bản một cách vững vàng thì tiếp theo là phần học chữ cái

Giai đoạn này vô cùng quan trọng Trẻ có nắm chắc từng chữ cái thì mới có thể ghép các được các chữ cái với nhau để tạo thành vần, thành tiếng, ghép các tiếng đơn lại với nhau tạo thành từ, thành câu

Lúc này tôi dạy cho các em nhận diện, phân tích từng nét trong từng con chữ cái

và nếu chữ cái đó có cùng tên mà lại có nhiều kiểu viết - kiểu in khác nhau hay gặp trong sách báo như chữ a, chữ g thì tôi phân tích cho học sinh hiểu và nhận biết đó cũng là chữ a hay chữ g để khi gặp kiểu chữ đó được in trong sách báo trẻ dễ hiểu, dễ đọc không bị lúng túng

Ví dụ:

Âm - a, g còn có kiểu chữ khác a, g

+ Âm “a” gồm 2 nét: Nét cong kín nằm bên trái và nét sổ thẳng nằm bên phải “a” cũng có 2 nét : Nét cong kín bên trái và nét móc ngược bên phải + Âm “g” gồm 2 nét : Nét cong kín và nét cong phải

“g” gồm 2 nét : Nét cong kín và nét khuyết dưới

Từ việc học kỹ cấu tạo âm bởi những nét chữ cơ bản thật kỹ và tỉ mỉ như trên

sẽ giúp trẻ phân biệt được sự khác nhau cả về cấu tạo và tên gọi của 4 âm sau:

VD:

+ Âm d : gồm 2 nét: Nét cong kín nằm ở bên trái và nét sổ thẳng ở bên phải Đọc là : “ dờ”

+ Âm b: gồm 2 nét: Nét cong kín nằm ở bên phải, nét sổ thẳng nằm ở bên trái

Đọc là : “bờ”

Sang phần âm ghép ( chữ có hai âm ghép lại với nhau) Tôi cho học sinh sắp xếp các âm có âm h đứng sau thành một nhóm để thấy được sự giống nhau và khác nhau của các âm đó

Ví dụ:

- Các âm ghép: ch - c

nh - n

th - t

kh - k

gh - g

ph - p ngh - ng Còn lại các âm :

gi, tr, qu, ng tôi cho học kỹ về cấu tạo Phân từng cặp :

x - s ; ch - tr ; ng - ngh ; c - k ; g - gh để học sinh phát âm chính xác và viết chính tả

- Sang phần âm ghép ( chữ có hai âm ghép lại với nhau) đa số học sinh chậm trong lớp rất nhanh quên cách đọc của những âm này nên trong các bài ôn tập tôi luôn cho học sinh đọc, ghép, viết nhiều giúp các em ghi nhớ tên âm

- Trong từng tiết học, từng bài ôn tôi luôn tìm đủ cách để kiểm tra phát hiện sự tiến bộ của trẻ thông qua các bài đọc, các giờ chơi, giờ nghỉ Từ đó củng cố thêm kiến thức cho học sinh

*Phần học vần

Sang giai đoạn học vần học sinh đã nắm vững các âm, các em còn được làm quen với các kiểu chữ hoa: chữ viết hoa, chữ in hoa nên tôi tập cho học sinh nhận biết các kiểu chữ hoa một cách chính xác để các em đọc đúng

Để giúp trẻ học tốt phần vần, tôi tập cho học sinh thói quen: nhận diện, phân tích cấu tạo của vần, nhận biết vị trí các âm trong vần để các em học vững

Ví dụ: Học vần ưu :

1/ Cho học sinh nhận diện về cấu tạo vần ưu : vần ưu gồm 2 âm: âm ư và âm u

Vị trí âm trong vần: âm ư đứng trước, âm u đứng sau

2/ Đánh vần ưu :

*Hướng dẫn học sinh: âm ư đứng trước , ta đọc ư trước, âm u đứng sau ta đọc

u sau : ư - u - ưu

*Đọc trơn vần: ưu

Kết hợp dùng bộ chữ học vần tiếng vần dành cho học sinh sử dụng bộ thực hành ghép chữ dành cho lớp Một để học sinh thi tìm và ghép âm, thanh, tiếng mới trong mỗi bài Học vần

Nếu các em đã ghép đúng giáo viên hướng dẫn cách đánh vần và đọc trơn vần như trên các em sẽ nhận biết và đọc được vần ưu

Với cách dạy phân tích, nhận diện và ghép vần vào bảng cài học sinh tôi luôn

áp dụng thường xuyên cho mỗi tiết học vần Từ đó tạo cho các em có kỹ năng phân tích, nhận diện và ghép vần dẫn đến đánh vần, đọc trơn vần một cách dễ dàng và thành thạo giúp các em học phần vần đạt hiệu quả tốt Trong các bài dạy vần, sách giáo khoa Tiếng Việt 1 có kèm theo các từ khóa, từ ứng dụng và các câu thơ, câu văn ngắn để học sinh luyện đọc Muốn cho học sinh đọc được các từ và câu ứng dụng chứa các vần đã học một cách thành thạo tôi luôn luôn tìm từ mới, đánh máy dán vào góc học tập của lớp, phát cho từng học sinh đọc ở nhà Ở trên bảng lớp giáo viên bao

giờ cũng có một góc viết cho học sinh đọc vào đầu buổi ra chơi, cho em giỏi kèm em yếu, đọc lúc rãnh rỗi, khi các môn học khác xong mà còn thời gian là các em đọc bài

Luôn tạo sự thi đua đọc giữa học sinh với học sinh theo từng đối tượng, giữa giáo viên và học sinh và bao giờ tôi cũng cố tình đọc chậm thua các em để các em được phần thắng hơn cô Các em vui mừng phấn khởi lắm

Giáo viên luôn sử dụng công nghệ thông tin vào việc dạy học, có tranh minh họa để cho học sinh hứng thú được nhìn vào tranh ảnh sinh động hoặc mẫu vật thật để gợi trí tò mò, ham học hỏi của học sinh giúp các em chủ động trong giờ học

* Vì thường xuyên phân loại chất lượng học tập của học sinh nên tôi chia chất lượng học tập của lớp ra bốn trình độ:

+ Giỏi

+ Khá

+ Trung bình

+ Yếu

Và phân công:

+ Giỏi kèm yếu

+ Khá kiểm tra trung bình

+ Giỏi giúp đỡ khá

+ Giỏi giúp nhau học giỏi hơn

+ Khá giúp nhau để giỏi hơn

Mỗi ngày tôi giao phiếu bài cho học sinh giỏi Những ngày đầu, tôi trực tiếp kiểm tra học sinh giỏi và biết được các em đã đọc lưu loát nên khi nhận được phiếu bài thì các em kiểm tra bài bạn một cách dễ dàng và chính xác Những điều học sinh giỏi tiếp thu được các em in sâu trong trí óc rồi các em truyện thụ lại cho bạn Tuy còn nhỏ nhưng các em cũng có ý thức cố gắng khi thấy bạn hơn mình giúp đỡ các em rất cố gắng để vươn lên học giỏi Từ đó, chất lượng học sinh trong lớp tương đối đồng

đều Song tôi không ỷ lại đã có học sinh giỏi mà tôi vẫn thường xuyên kiểm tra, kèm cặp các em học trung bình và yếu để các em có kiến thức một cách vững vàng hơn

*Phần đọc câu, đọc đoạn

Đây là giai đoạn khó khăn đối với học sinh Nhất là đối tượng học sinh trung bình, yếu Học sinh khá - giỏi đã vững phần âm, nắm vững phần vần chỉ nhìn vào bài

là các em đọc được ngay tiếng, từ hoặc câu khá nhanh vì khả năng nhận biết tốt Còn học sinh trung bình, yếu các em nhận biết còn chậm, chưa nhìn chính xác vần nên ghép tiếng rất chậm, ghép tiếng chậm dẫn đến đọc từ chậm và đọc câu rất khó khăn

Vì thế đối với các học sinh này, sang phần tập đọc giáo viên cần hết sức kiên nhẫn, giành nhiều cơ hội tập đọc cho các em giúp các em đọc bài từ dễ đến khó, từ ít đến nhiều

* Nếu học sinh không đọc được giáo viên nên cho học sinh nhẩm đánh vần lại từng tiếng trong câu, đánh vần xong đọc trơn lại tiếng đó nhiều lần để nhớ sau đó nhẩm đánh vần tiếng kế tiếp lại đọc trơn tiếng vừa đánh vần rồi đọc lại từng cụm từ

* Nếu học sinh đọc làu làu bất thường so với các ngày hôm trước, giáo viên kiểm tra xem các em đã đọc chắc hay chưa ta có thể đảo trật tự từ trong câu để học sinh đọc thành câu mới, hoặc bớt từ, thêm từ Từ đó luôn rèn cho học sinh tâm thế đọc đúng và cẩn thận

Ví dụ : Bài 42, ưu –ươu.Với hai câu: “Buổi trưa, Cừu chạy theo mẹ ra bờ suối.

Nó thấy bầy hươu nai đã ở đấy rồi ” Tôi cho các em đọc thành :

- Buổi trưa, Cừu chạy ra bờ suối với mẹ

- Cừu đã thấy bầy hươu nai ở đấy rồi

- Buổi trưa, Hươu chạy theo mẹ ra bờ suối

- Nó thấy Cừu nai ở đấy rồi

*Khi học sinh có xu hướng đọc rời rạc thành từng tiếng, càng về cuối câu càng đuối dần, tôi thường cho các em đọc thành cụm từ và đọc từ cuối câu đọc lên sẽ khắc