Giới thiệu bài mới Việc đầu tiên sau khi các em tiếp xúc với một đề văn thường là xây dựng cho bài của mình một dàn ý gồm những ý chính các em sẽ triển khai khi viết.. Có những yêu cầu g
Trang 1Giáo án
LUẬN ĐIỂM TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
I. Mục tiêu bài học
Sau bài học, học sinh có khả năng:
1. Mục tiêu về kiến thức
Trình bày được tính chất, yêu cầu của luận điểm trong bài văn nghị luận
2. Mục tiêu về kĩ năng
- Tìm được luận điểm của một văn bản nghị luận
- Rèn luyện kĩ năng tìm, xác lập và phân tích các luận điểm của đề văn nghị luận
3. Mục tiêu về thái độ
Thấy được tầm quan trọng của việc xây dựng luận điểm khi viết bài văn nghị
luận
II. Phương tiện, phương pháp dạy học
1. Phương pháp dạy học
Phương pháp phát vấn và phương pháp thuyết trình
2. Phương tiện dạy học
- Phương tiện:
+ Sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án
+ Bảng viết, phấn
- Học liệu:
+ Sách giáo khoa Ngữ văn 10 nâng cao- NXB Giáo dục
III. Yêu cầu học sinh chuẩn bị
Học sinh tìm hiểu trước bài học ở nhà (SGK Ngữ văn 10 nâng cao trang 96- 98)
IV. Tiến trình dạy học
1. Ổn định tổ chức lớp
2. Kiểm tra bài cũ
3. Giới thiệu bài mới
Việc đầu tiên sau khi các em tiếp xúc với một đề văn thường là xây dựng cho bài của mình một dàn ý gồm những ý chính các em sẽ triển khai khi viết
Vậy trong một bài văn nghị luận, các ý chính đó là gì? Có những yêu cầu gì cho
các ý đó và cách tìm các ý đó như thế nào, cô sẽ hướng dẫn các bạn tìm hiểu
trong bài học ngày hôm nay Luận điểm trong bài văn nghị luận.
4. Dạy bài mới
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Giáo viên hướng
dẫn học sinh tìm hiểu chung về
Tìm hiểu chung về luận điểm
1. Xét ví dụ
Trang 2luận điểm
GV yêu cầu HS đọc ba cặp câu
thơ trích từ Truyện Kiều ở bài tập
1 (SGK-98) và suy nghĩ trả lời
câu hỏi: nội dung của các cặp lục
bát đó là gì?
GV mời một số học sinh trình
bày câu trả lời của mình và nhận
xét
GV bổ sung: Như vậy, các em đã
tìm được nội dung, hay chính là
những ý chính được rút ra từ các
cặp lục bát trên Đây chính là
những ý chính làm nên dàn ý của
bài văn nghị luận với đề tài: vai
trò của đồng tiền đối với cuộc
sống con người trong xã hội
phong kiến Vậy trong bài văn
nghị luận, người ta gọi những ý
chính đó là gì? Đó là luận điểm
- GV hỏi: Luận điểm là gì?
GV giải thích thêm: Vậy, những
ý chính của bài văn nghị luận
chính là các luận điểm của bài
văn đó Các luận điểm này sẽ
được làm sáng tỏ bởi các luận đề
khi triển khai viết bài Chúng ta
không thể viết được một bài văn
HS đọc ví dụ và suy nghĩ trả lời câu hỏi
Học sinh dựa vào SGK và sự phân tích vừa rồi của GV để trả lời câu hỏi
Ba cặp lục bát được trích từ Truyện Kiều có thể rút ra một số nội dung sau:
Truyện Kiều vang lên lời than vãn, tuyệt vọng của dân nghèo trước thế lực của đồng tiền
Sức mạnh vạn năng của đồng tiền
…
2. Luận điểm là gì?
Là tư tưởng, quan điểm của người viết đối với vấn đề nghị luận trong bài văn Được thể hiện dưới hình thức câu văn có tính chất khẳng định hay phủ định
3. Yêu cầu của luận điểm trong bài văn nghị luận
Đúng đắn: luận điểm phải
Trang 3trong bài Một bài văn nghị luận
nếu không có luận điểm sẽ như
cái xác không hồn bởi người ta
không rõ bài văn ấy viết ra nhằm
mục đích gì, bày tỏ tư tưởng,
quan điểm nào
GV hỏi: Em hãy các yêu cầu khi
xác định các luận điểm trong bài
văn nghị luận?
HS xem xét các tính chất của luận điểm trong bài văn nghị luận và các luận điểm mình tìm được trong câu hỏi thảo luận xem các luận điểm đó có phù hợp hay không? tương tự với hai luận điểm trong SGK
HS suy nghĩ và trả lời
diễn đạt chuẩn xác, không mập mờ, mâu thuẫn
Tập trung: các luận điểm
trong bài đều hướng vào làm rõ vấn đề của bài văn
Mới mẻ: luận điểm không
lặp lại giản đơn những điều
đã biết mà phải nêu ra ý mới chưa ai đề xuất
Có tính định hướng: nhằm
giải đáp những vấn đề nhận thức và tư tưởng đặt ra trong thực tế đời sống
Hai VD trong SGK là những luận điểm đáp ứng được những tính chất của luận điểm trong văn nghị luận: vừa đúng đắn về mặt
lí lẽ, vừa có cơ sở thực tế
Luận điểm đúng là luận điểm phù hợp với quy luật
và có sức thuyết phục Luận điểm hay là luận điểm đặt được ra những vấn đề mới mẻ và thiết thực với mọi người
Trang 4GV hỏi: Từ việc chỉ ra các tính
chất cần phải có của luận điểm
trong bài văn nghị luận, em hãy
xem xét xem các luận điểm em
tìm được phần ví dụ đã phù hợp
hay chưa
GV hỏi: Minh họa các tính chất
trên qua hai ví dụ trong SGK
GV giải thích:
Luận điểm 1: hợp với đạo lí kế
thừa và phát huy truyền thống tốt
đẹp của dân tộc lại phù hợp với
cuộc kháng chiến lúc chủ tịch Hồ
Chí Minh nêu ra luận điểm ấy
Luận điểm 2: hợp với quy luật
phát triển của tuổi trẻ, đồng thời
đáp ứng đòi hỏi của bản thân mỗi
người trong xã hội hiện nay
GV hỏi: Theo em, thế nào là luận
điểm đúng và luận điểm hay?
Hoạt động 2: GV hướng dẫn
HS tìm hiểu phương pháp tìm
luận điểm và hình thành luận
Phương pháp tìm luận điểm và hình thành luận điểm
Trang 5cách nào?
Theo em có những cách nào để
tìm được các luận điểm trong bài
văn nghị luận
Từ sự việc thực tế, phân tích ý nghĩa của nó để nêu luận điểm
Từ các luận điểm khác nhau của một vấn đề, thông qua phân tích nhận ra chỗ đúng sai của các luận điểm
ấy đề xuất một luận điểm khác tránh được những cái sai và tổng hợp cái đúng
Hoạt động 3: GV hướng dẫn
HS luyện tập
GV chia lớp thành hai nhóm,
nhóm 1 làm bài tập 2, nhóm 2
làm bài tập 3 trong SGK Sau 5
phút, GV gọi đại diên một HS
của mỗi nhóm lên bảng viết
những luận điểm của nhóm
mình
GV nhận xét các luận điểm của
HS tìm được, có thể nêu một số
luận điể khác gợi ý cho HS
Luyện tập
Bài 2:
Có thể rút ra một số luận điểm sau:
Học thầy không thể thiếu song học bạn cũng rất cần Học thầy và học bạn là hai con đường dẫn đến ngôi nhà tri thức
Học thầy là quy luật còn học bạn là đức tính khiêm tốn của những người ham hiểu biết
… Bài 3:
Có thể rút ra một số luận điểm sau:
Sách là người bạn đồng hành của trí tuệ
Đọc sách mà không động não thì vô ích
Văn hóa đọc là thước đo trình độ văn minh của dân tộc
Đọc sách là một việc thú vị (từ câu d và e)
4. Củng cố kiến thức
GV nhắc lại ngắn gọn các lí thuyết trong bài
5. Dặn dò HS, bài tập về nhà.
- HS hoàn thành các bài tập trong phần luyện tập vào vở bài tập
- HS chuẩn bị bài Tào Tháo uống rượu luận anh hùng.