SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua việc tổ chức các hoạt động NGLL ở trường THPT Ngô Gia Tự

Bởi giáo dục kĩ năng sống phải thông qua hoạt động vì chỉ có thông qua hoạt động mới có thể hình thành kĩ năng, nâng cao nhận thức, phát triển thái độ, tình cảm, niềm tin, bản lĩnh cũng

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích, phạm vi, đối tượng, phương pháp nghiên cứu 1

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2

Chương 1 Cơ sở lí luận về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT thông qua hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPT 2

1.1 Các khái niệm cơ bản 2

1.2.Cơ sở lý luận 6

Chương 2 Thực trạng giáo dục KNS cho học sinh trường THPT Ngô Gia Tự thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 9

2.1 Khái quát đặc điểm tình hình về việc tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh của trường THPT Ngô Gia Tự 9

2.2 Thực trạng về kỹ năng sống của học sinh THPT Ngô Gia Tự nói riêng , học sinh THPT nói chung 9

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng KNS của học sinh trường THPT Ngô Gia Tự 10

Chương 3 Một số biện pháp giáo dục KNS cho học sinh trườngTHPTNgô Gia Tự thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 14

3.1 Biện pháp 1: 14

3.2 Biện pháp 2: 14

3.3 Biện pháp 3: 18

3.4 Biện pháp 4: 18

3.5 Biện pháp 5: 19

3.6 Biện pháp 6: 20

Chương 4 Kết quả 22

4.1 So sánh kết quả thăm dò 22

4.2 Kết quả xếp loại hạnh kiểm học kì 1 năm học 2012-2013 và học kì 1 năm học 2013-2014 27

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31 PHỤ LỤC P1 Phụ lục 1: Bảng câu hỏi về kỹ năng sống và giáo dục kỹ năng sống P1 Phụ lục 2:Phân phối chương trình hoạt động giáo dục NGLL P3 Phụ lục 3: Kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp P6 Phụ lục 4 Kết quả xếp loại hạnh kiểm P10 Phụ lục 5: Một số chủ đề giáo dục KNS cho học sinh THPT P11

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT GVCN: Giáo viên chủ nhiệm

GDNGLL: Giáo dục ngoài giờ lên lớp

KNS: Kĩ năng sống NGLL: Ngoài giờ lên lớp THPT: Trung học phổ thông

HĐNGLL: Hoạt động ngoài giờ lên lớp

tự chủ và kỹ năng giao tiếp khiêm tốn, các em sẵn sàng đánh nhau, chửi bậy, sa đà vào các tệ nạn xã hội, thậm chí liều lĩnh từ bỏ cả mạng sống Thậm chí, có những việc rất đơn giản nhưng các em rất lúng túng hoặc không giải quyết được Vì sao như thế ? Có rất nhiều nguyên nhân Một trong những nguyên nhân không thể phủ nhận

đó là thực tế trường học hiện nay nặng dạy chữ, nhẹ dạy người, chưa quan tâm đúng mức dạy học sinh học làm người như thế nào Theo các chuyên gia giáo dục, nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống

Từ năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổ thông với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, đặc biệt là của Unicef tại Việt Nam Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh được thực hiện bằng việc khai thác nội dung của một số môn học có ưu thế như môn học giáo dục công dân, các môn khoa học xã hội Gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu xây dựng chương trình giáo dục kĩ năng sống để đưa vào chương trình giáo dục phổ thông theo hình thức tích hợp ở nhiều môn học và hoạt động giáo dục trong và ngoài nhà trường Tuy nhiên, việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào nội dung môn học, hoạt động giáo dục nào, bằng phương pháp nào, thời lượng, cơ cấu chương trình và cách tổ chức thực hiện ra sao là những câu hỏi đặt ra đòi hỏi phải giải đáp Một trong những hướng trả lời cho các câu hỏi trên là khai thác thế mạnh của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thực hiện giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Bởi giáo dục kĩ năng sống phải thông qua hoạt động vì chỉ có thông qua hoạt động mới có thể hình thành kĩ năng, nâng cao nhận thức, phát triển thái độ, tình cảm, niềm tin, bản lĩnh cũng như sự năng động, sáng tạo ở học sinh

Xuất phát từ thực tế đó, trong những năm qua, trường THPT Ngô Gia Tự đã

có nhiều đổi mới trong quản lý giáo dục, đề ra nhiều biện pháp hữu hiệu thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp góp phần nâng cao hiệu hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, giúp các em phát triển toàn diện cả đức và tài, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường và đã mang lại hiệu quả thiết thực Chính vì

lý do đó, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Ngô Gia Tự”

Với vai trò người quản lý giáo dục, dựa vào kinh nghiệm thực tiễn của trường, tôi mạnh dạn viết đề tài này để góp một tiếng nói nhỏ nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục toàn diện học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Khánh Hoà nói riêng, học sinh THPT trong cả nước nói chung

2 Mục đích, phạm vi, đối tượng, phương pháp nghiên cứu

Mục đích: Nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh trung học phổ thông bằng con đường tích hợp giáo dục kĩ năng sống với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Nhiệm vụ nghiên cứu: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về KNS, giáo dục KNS, giáo dục KNS cho học sinh THPT thông qua tổ chức hoạt động giáo dục NGLL Khảo sát thực trạng giáo dục KNS cho học sinh THPT thông qua tổ chức hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPT Ngô Gia Tự.Đề xuất các biện pháp giáo dục KNS cho học sinh THPT thông qua hoạt động giáo dục NGLL

Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT Ngô Gia Tự thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu các KNS cơ bản cần giáo dục cho học sinh THPT là: kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng giáo tiếp, kĩ năng đương đầu với cảm xúc, căng thẳng và kĩ năng giải quyết mâu thuẫn một cách tích cực cho học sinh THPT Ngô Gia Tự thông qua hoạt động giáo dục NGLL được thực hiện với chương trình hoạt động giáo dục NGLL lớp 10, lớp 11

Phương pháp nghiên cứu: phương pháp nghiên cứu lý luận; phương pháp nghiên cứu thực tiễn; phương pháp hỗ trợ

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP 1.1 Các khái niệm cơ bản

Mặc dù cách biểu đạt khái niệm KNS có khác nhau nhưng điểm thống nhất trong các quan niệm về KNS là: khả năng làm cho hành vi và sự thay đổi của mình phù hợp với cách ứng xử tích cực giúp con người có thể kiểm soát, quản lý có hiệu quả các nhu cầu và những thách thức trong cuộc sống hàng ngày

1.1.2 Giáo dục kỹ năng sống

- Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên

cơ sở giúp người học có cả kiến thức, giá trị, thái độ và các kỹ năng thích hợp

-Giáo dục kỹ năng sống có những tính chất cơ bản sau:

+ Giáo dục kỹ năng sống là một quá trình giáo dục có mục đích, có kế hoạch

+ Quá trình giáo dục kỹ năng sống có tính năng động cao, mục đích cuối cùng

là hành vi lành mạnh và một phần nhỏ về lợi ích kinh tế cho cá nhân và xã hội, quá trình này không quá coi trọng vấn đề tri thức, nhưng lại rất chú trọng kỹ năng cụ thể

+ Giáo dục kỹ năng sống là một quá trình lâu dài, phức tạp, đòi hỏi nhiều lực lượng tham gia

1.1.3 Kỹ năng giao tiếp

- Là kỹ năng làm việc có hiệu quả với một tập thể, cá nhân; ứng xử của mỗi người khi tiếp xúc với người khác; thái độ cảm thông và ý thức hợp tác của mỗi người; khả năng bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc đối với người khác

- Nội dung cụ thể bao gồm xây dựng tình bạn, tạo sự cảm thông, ngăn chặn và làm chủ bản thân trước sự lôi kéo, cám dỗ không lành mạnh, trao đổi tranh luận giải quyết xung đột không cần bạo lực, giao tiếp hiệu quả, biết lắng nghe hợp lý

1.1.5 Kỹ năng xác định giá trị

- Là khả năng nhận biết giá trị của điều mà mình cho là quan trọng cần giữ gìn

và phát huy Từ đó có thái độ, hành vi để bảo vệ các giá trị đó Biết bảo vệ cái đúng, phê phán cái sai một cách hợp lý là kỹ năng xác định giá trị

- Cách thức xác định: Tìm hiểu các khía cạnh của giá trị quan tâm Trao đổi, kiểm nghiệm bằng cuộc sống bản thân, ghi nhận và bổ sung, cập nhật, mở rộng (nếu có)

- Sử dụng: Vận dụng vào cuộc sống để có được kết quả và cập nhật thông tin tạo ra một nhóm, cộng đồng các giá trị để tạo cộng hưởng trong đời sống

1.1.6 Kỹ năng tự nhận thức bản thân

- Là kỹ năng nhận thức về bản thân, bao gồm trình độ, khă năng, điều kiện, đặc điểm tính cách, thói quen, thái độ, cách thức suy nghĩ, cảm xúc, nhu cầu của chính mình Từ đó, có cách ứng xử tích cực với cuộc sống

- Biết mình, biết điều kiện có thì sẽ tạo ra cho mỗi người xác định hành vi, ứng

xử một cách phù hợp và vững tin với cách xử lý của mình

Làm thế nào để tự nhận thức:

+ Tự đánh giá

+ Tranh luận trao đổi, giao lưu với người khác để tự thấy mình

+ Sự góp ý, đánh giá khách quan của người khác

+ Làm thử, thí điểm một số hoạt động để bộc lộ mình

1.1.7 Kỹ năng suy nghĩ sáng tạo

- Cách thức, phương pháp tự tư duy độc lập để tìm ra giải pháp tối ưu trong các tình huống cuộc sống

Trước khi ứng xử thì phải chủ động xác định con đường, cách thức của mình dự kiến thực hiện, không nhất thiết phải theo lối mòn đã có khi mình tìm được con đường hợp

lý, tốt đẹp hơn

Tạo cho cuộc sống không nhàm chán, sống có bản lĩnh và cá tính vững vàng, bền vững trong cuộc sống hiện tại và tương lai

Cách tạo ra suy nghĩ sáng tạo:

+ Tổng hợp từ tri thức và kinh nghiệm của cuốc sống

+ Dựa trên các qui luật của chuyên ngành và phương pháp tư duy để phân tích + Liên hệ với thực tiễn, điều kiện của mình

+ Chủ động đưa ra giải pháp của mình

+ Trao đổi với người có liên quan để xử lý

Lưu ý: Trước khi hỏi phải suy nghĩ chủ động, kể cả suy nghĩ cách hỏi

tự giác là gốc của sự tự chủ Không lừa dối chính mình là cơ sở của sự tự chủ

- Có sự độ lượng, tử tế với người khác là điều kiện cần của sự làm chủ bản thân Đó chính là sự kiềm chế bản thân để tạo ra sự đồng thuận cộng đồng trong khuôn khổ có thể chấp nhận được

- Không biết làm chủ trong trường hợp rủi ro, có nỗi buồn thì sẽ đánh mất một phần cuộc sống Lo âu sẽ làm người ta sinh bệnh, ai không chiến thắng lo âu thì người đó sẽ tổn thọ

1.1.9 Kỹ năng hợp tác

Kỹ năng này là khả năng cá nhân biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam kết và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên khác trong nhóm

1.1.10 Kỹ năng quản lí thời gian

Kỹ năng này là khả năng con người biết sắp xếp các công việc theo thứ tự ưu tiên, biết tập trung vào giải quyết công việc trọng tâm trong một thời gian nhất định

Kỹ năng này rất cần thiết cho việc giải quyết vấn đề, lập kế hoạch, đặt mục tiêu và đạt được mục tiêu đó; đồng thời giúp con người tránh được căng thẳng do áp lực công việc

1.1.11 Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn

Kỹ năng này là khả năng giúp học sinh nhận thức được nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn và giải quyết những mâu thuẫn đó với thái độ tích cực, không dùng bạo lực, thỏa mãn được nhu cầu và quyền lợi các bên và giải quyết cả mối quan hệ giữa

tránh bị kích động, nóng vội, giữ bình tĩnh trước mọi sự việc để tìm ra nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn cũng như tìm ra cách giải quyết tốt nhất

1.1.12 Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

là 1 kỹ năng sống quan trọng giúp con người có thể có được những thông tin cần thiết một cách đầy đủ, khách quan, chính xác, kịp thời

1.1.13 Kỹ năng lắng nghe tích cực

Kỹ năng này trang bị cho học sinh biết thể hiện sự tập trung chú ý và thể hiện

sự quan tâm lắng nghe ý kiến hoặc phần trình bày của người khác, biết cho ý kiến phản hồi mà không vội đánh giá, đồng thời có đối đáp hợp lí trong quá trình giao tiếp

1.1.14 Kỹ năng thể hiện sự cảm thông

Kỹ năng này giúp học sinh biết hình dung và đặt mình trong hoàn cảnh của người khác, qua đó hiểu rõ cảm xúc và tình cảm của người khác; cảm thông với hoàn cảnh hoặc nhu cầu của họ từ đó khuyến khích thái độ quan tâm và hành vi thân thiện, gần gũi với những người cần sự giúp đỡ

1.1.15 Kỹ năng kiên định

- Tính kiên định: Thực hiện mong muốn (hoặc từ chối) với sự xem xét khách quan, hài hoà giữa lợi ích cá nhân với lợi ích của các bên tham gia, giữa lợi ích trước mắt và lâu dài Kiên định là sự cân bằng, hài hoà giữa hiếu thắng, vị kỷ và phục tùng, phụ thuộc

- Hiếu thắng: Chỉ nghĩ lợi ích, nhu cầu bản thân, quên quyền và nhu cầu của người khác, luôn muốn người khác phải phục tùng mình dù rằng đó là đúng hoặc sai

- Phục tùng: Phụ thuộc, bị động, coi quyền và nhu cầu người của người nào đó

là trên hết, quên hết lợi ích, nhu cầu của mình dù đó là điều bất hợp lý

1.1.16 Kỹ năng đặt mục tiêu

- Mục tiêu được thể hiện bằng ngôn ngữ cụ thể, không chung chung,viển vông, lượng hoá được kết quả cụ thể để có thể kiểm định được

- Xác định các bên liên quan (chủ trì, phối hợp trong thực tiễn)

- Xác định thời gian hoàn thành, các mốc thời gian trung gian

- Có nguồn lực đảm bảo

1.1.17 Kỹ năng ứng phó với tình huống căng thẳng

- Sự căng thẳng sẽ làm người ta tập trung vào công việc hoặc huỷ diệt một phần của cuộc sống Điều đó phụ thuộc vào việc người đó có vượt qua được sự căng thẳng với ứng xử hợp lý và đem lại kết quả tích cực, hoặc bị thất bại, không vượt qua được do thiếu kỹ năng đó

- Sự căng thẳng thể hiện ở: Thể chất, tình cảm, tư duy

- Giải toả sự căng thẳng: Xác định nguyên nhân, các giải pháp, đặt mục tiêu sau giải quyết căng thẳng, tập trung xử lý theo khả năng có thể đã chọn (tiếp tục vượt qua để đạt mục tiêu loại từ chối)

1.1.18 Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm

Kỹ năng này là khả năng con người thể hiện sự tự tin, chủ động và ý thức cùng chia sẻ công việc với các thành viên khác trong nhóm Khi đảm nhân trách nhiệm, cần dựa trên những điểm mạnh, tiềm năng của bản thân, đồng thời tìm kiếm thêm sự giúp đỡ cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ

1.1.20 Kỹ năng thể hiện sự tự tin

Giúp học sinh giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạn trình bày suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc ra quyết định và giải quyết vấn đề; có niềm tin về tương lai, có suy nghĩ tích cực và có nghị lực để hoàn thành các nhiệm vụ

1.1.21 Kỹ năng tư duy phê phán

Kỹ năng này là khả năng phân tích một cách khách quan và toàn diện các vấn

đề, sự vật, hiện tượng,…xảy ra Kỹ năng này rất cần thiết để con người có thể đưa ra được những quyết định, những hành động phù hợp Nhất là trong xã hội hiện đại ngày nay, khi mà con người luôn phải đối mặt với nhiều vấn đề gây cấn của cuộc sống, luôn phải xử lí nhiều nguồn thông tin đa dạng, phức tạp,…thì Kỹ năng này càng trở nên quan trọng đối với mỗi cá nhân

1.1.22 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục NGLL là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt đông nhân văn, văn hoá nghệ thuật, thẩm mỹ, thể dục, thể thao, vui chơi giải trí để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách

1.2.Cơ sở lý luận

1.2.1 Vai trò và chức năng của công tác giáo dục kỹ năng sống

Giáo dục kỹ năng sống giúp cho học sinh có những kỹ năng hỗ trợ trong việc học tập, làm việc, trang bị những kiến thức cuộc sống, chuẩn bị hành trang bước vào đời, giúp học sinh tự cân bằng được cuộc sống hàng ngày, góp phần tạo ra môi trường xã hội lành mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống

Kỹ năng sống được hình thành và củng cố trong quá trình sống của mỗi người, giúp cho mỗi người nâng cao năng lực ứng phó trong mọi tình huống căng thẳng hàng ngày

1.2.2 Nhiệm vụ công tác giáo dục kỹ năng sống

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là một nhiệm vụ quan trọng không chỉ của ngành giáo dục Bởi dù ở thời kỳ nào, môi trường nào kỹ năng sống cũng là nhân tố quan trọng để con người vươn lên gặt hái thành công Hơn nữa, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng chính là nội dung, mục tiêu quan trọng của phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Nhà trường chú trọng tố chức nhiều hơn các hoạt động ngoại khóa Nhiều trò chơi dân gian đang có nguy cơ bị mai một dần, có được đất sống Học sinh được quan tâm tạo điều kiện tốt nhất sao cho “ Mỗi ngày đến trường là một niềm vui”

Đi đôi với việc tăng cường tổ chức các hoạt động vui chơi cho học sinh, các trường nói chung đều chú trọng nhiều hơn đến việc hướng các em tham gia các hoạt động xã hội, tìm hiểu thêm về quê hương, đất nước, con người, tham gia giúp đỡ trẻ

em nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

1.2.3 Nội dung giáo dục kỹ năng sống

Gồm các tri thức về mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, giữa các con người với nhau; thái độ tích cực của mỗi cá nhân đối với lối sống có văn hoá của xã hội; tự nâng cao ý thức và khả năng của học sinh; góp phần phát triển, hoàn thiện thêm các khả năng ứng xử tích cực của các em trước các tình huống gặp phải trong cuộc sống hàng ngày

Giáo dục khả năng thích ứng của con người trước những thay đổi liên tục của cuộc sống hàng ngày để họ chủ động và sáng tạo trong mọi hành động, biết suy nghĩ đúng và hành động đúng

Giáo dục năng lực tư duy sáng tạo, phê phán và năng lực tự đánh giá bản thân,

tự khẳng định mình

Giáo dục cách sống với người khác mình; giáo dục về bảo vệ môi trường và sự

an toàn của trái đất; giáo dục về sức khỏe và phòng chống các tệ nạn xã hội; giáo dục lối sống lạc quan yêu đời…

1.2.4 Vai trò và chức năng của hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPT Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là bộ phận hữu cơ trong quá trình giáo dục ở nhà trường phổ thông, là bộ phận không thể thiếu được trong kế hoạch Giáo dục - Đào tạo của nhà trường; tạo sự thống nhất giữa giáo dục và dạy học, giữa giáo dục trong nhà trường và giáo dục ngoài nhà trường, giữa thời gian trong năm học và thời gian hè Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, giúp nhà trường huy động các nguồn lực để giáo dục học sinh về mọi mặt, nhằm xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là môi trường hoạt động của người học Hoạt động chỉ tạo ra sự thay đổi ở người học khi người học tham gia tự giác tích cực

và chủ động trong quá trình hoạt động

1.2 5 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPT

- Nhiệm vụ giáo dục về nhận thức

Giúp học sinh THPT có tri thức hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc cũng như những giá trị tốt đẹp của nhân loại; củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp (qua các hình thức sinh hoạt câu lạc bộ theo môn học, tham qua, sinh hoạt theo chủ đề ); có ý thức chính trị, đạo đức pháp luật và lối sống lành mạnh, ý thức

về quyền và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; có ý thức

về định hướng nghề nghiệp, lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực của cá nhân

và yêu cầu phát triển ngành nghề trong xã hội

- Nhiệm vụ giáo dục về kỹ năng

Tiếp tục rèn luyện các kĩ năng cơ bản đã được hình thành từ Trung học cơ sở

để trên cơ sở đó phát triển một số năng lực chủ yếu như: năng lực tự hoàn thiện, khả năng thích ứng, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng kiên định, năng lực hoạt động chính trị - xã hội, năng lực tổ chức quản lí, năng lực hợp tác, chia sẻ, thương lượng nhằm giúp học sinh sống một cách an toàn, khoẻ mạnh, thích ứng với cuộc sống không ngừng biến đổi

1.2.6 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài NGLL ở trường THPT

Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông được tiến hành theo các chủ đề lớn, mỗi chủ đề gồm nhiều nội dung chia nhỏ, chủ đề lớn được thiết kế cho cả ba khối lớp, nhưng mục tiêu hoạt động, nội dung hoạt động ở các khối lớp là không giống nhau mà được thiết kế theo cấu trúc đồng tâm theo đường xoáy trôn ốc với mục tiêu, nội dung hoạt động ngày một nâng cao dần Nội dung hoạt động được thiết kế mang tính hệ thống, tính kế thừa, những kết quả hoạt động giáo dục ở lớp trước là cơ sở, là tiền đề để tiến hành hoạt động giáo dục ở lớp sau, đồng thời những nội dung hoạt động ở lớp sau nhằm củng cố các kết quả ở lớp dưới

Nội dung giáo dục không đơn thuần là một nội dung giáo dục mà được tích hợp từ nhiều nội dung khác nhau: Giáo dục truyền thống dân tộc, truyền thống tôn sư trọng đạo, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục quyền,bổn phận, giáo dục giới tính, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục sức khoẻ sinh sản, giáo dục môi trường, phòng chống các

tệ nạn xã hội, giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, giáo dục ý thức trách nhiệm của người công dân đối với đát nước trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, v.v Các nội dung trên được tích hợp lồng ghép trong nội dung hoạt động mặc dù tên hoạt động có thể chỉ lấy tên một nội dung cụ thể Vì vậy, giáo viên tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có nhiệm vụ phải căn cứ vào chủ đê, lựa chọn nội dung

hoạt động chính và các nội dung giáo dục cần tích hợp để tổ chức hoạt động cho học sinh

Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được chuyền tải qua kế hoạch hoạt động và kịch bản hoạt động, vì vậy khi xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải thể hiện được những nội dung cơ bản của hoạt động, thể hiện ý tưởng sư phạm và mục tiêu cần đạt được của hoạt động Kế hoạch hoạt động được thực thi qua kịch bản, nhưng sự thành công của kịch bản lại phụ thuộc vào vai trò của người dẫn chương trình, do đó để nội dung hoạt động thực sự đi vào thực tiễn hoạt động thì vai trò của người dẫn chương trình và người tổ chức rất quan trọng vì

họ góp phần không nhỏ vào sự thành công của hoạt động Do đó giáo viên chủ nhiệm lớp hay nhà sư phạm cần quan tâm đến bồi dưỡng năng lực tổ chức, năng lực điều khiển hoạt động cho học sinh

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở

TRƯỜNG THPT NGÔ GIA TỰ 2.1 Khái quát đặc điểm tình hình về việc tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh của trường THPT Ngô Gia Tự

Trường THPT Ngô Gia Tự được tọa lạc phường Cam Nghĩa– thành phố Cam Ranh có nhiều thuận lợi trong các hoạt động giáo dục của nhà trường Học sinh đa phần ngoan ngoãn, lễ phép, chăm chỉ học tập, sống có hoài bão, có lý tưởng vì một ngày mai

Về công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở nhà trường trong những năm gần đây được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm Nhà trường đã xây dựng kế hoạch, chỉ đạo trực tiếp đến tổ chuyên môn, Đoàn thanh niên và giáo viên tổ chức tích hợp, lồng ghép giáo dục kỹ năng qua các môn học chính khóa, qua hoạt động ngoài giờ lên lớp nên đã đem lại nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên công tác giáo dục còn mang tính hình thức, chỉ chú trọng về mặt kiến thức khoa học, chưa quan tâm nhiều những kỹ năng cơ bản cần phải có của một học sinh như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng nghe, kỹ năng làm chủ bản thân, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng lao động, kỷ năng tổ chức các hoạt động… Một số giáo viên chưa quan tâm nhiều đến giáo dục kỹ năng sống cho các em Vì vậy, nhà trường cần phải đa dạng hóa các phương pháp, đa dạng về hình thức tổ chức, nội dung phong phú phù hợp với thực tiễn cho học sinh hiện nay

2.2 Thực trạng về kỹ năng sống của học sinh THPT Ngô Gia Tự nói riêng , học sinh THPT nói chung

Hiện nay hầu hết mỗi gia đình chỉ có 1 đến 2 con Vì vậy các em được nuông chiều, hầu hết các công việc đơn giản trong gia đình đều được bố mẹ hoặc người nhà

lo chu đáo Chính vì thế các em ỷ lại, ít làm việc, ít lao động, chỉ chờ có sẵn Trong học tập, các em chưa biết cách tổ chức học tập sao cho hiệu quả; khi tổ chức hoạt động lao động ở nhà trường các em lúng túng; khi xảy ra các tình huống các em xử lý cảm tính, dẫn đến mâu thuẫn, cao hơn xảy ra bạo lực học đường Nhìn chung kỹ năng sống của các em còn nhiều hạn chế về kiến thức cũng như kỹ năng thực hành

Trong những năm qua, mặc dù nhà trường đã chú ý cải tiến về nội dung và hình thức hoạt động NGLL nhằm nâng cao hiệu qủa giáo dục và thu hút sự tham gia của học sinh Song những cải tiến đó chỉ là bộ phận thiếu tính hệ thống và nhất là chưa khai thác hết tiềm năng của học sinh Do đó vai trò chủ thể hoạt động của học sinh nhiều khi bị mờ nhạt, nhất là trong các tiết sinh hoạt Giáo viên thường lặp đi lặp lại một vài hình thức hoạt động đơn giản như: Sơ kết lớp, vui văn nghệ, tuyên dương khen thưởng học sinh Nội dung hoạt động ít thay đổi, hình thức hoạt động thiếu tính đa dạng Vì vậy dễ gây sự nhàm chán, tạo bầu không khí uể oải trong hoạt động của học sinh

Không chỉ học sinh trường THPT Ngô Gia Tự, trên toàn quốc do thiếu kĩ năng sống nên những hành vi lệch chuẩn của thanh thiếu niên có chiều hướng gia tăng với những biểu hiện rất đa dạng khiến người lớn không khỏi giật mình: gặp người lớn,giáo viên không chào hỏi; học sinh tạt axít vào mặt thầy giáo Tình trạng thai sản vị thành niên là một trong những lo ngại hiện nay Theo báo cáo thống kê của Trung tâm Chăm sóc SKSS, năm 2013, tỷ lệ vị thành niên - thanh niên mang thai là 31,20%, tỷ lệ phá thai là 17,05%.Khi gặp mâu thuẫn, các em không chia sẻ được với bạn bè, thầy cô, người thân, với cha mẹ của mình Một bộ phận giới trẻ tự tìm đến những phương tiện kết nối như Internet, trung tâm tư vấn Tại một diễn đàn (không tiện dẫn đường link), học sinh còn nêu lên những biện pháp tự tử êm ái Có học sinh vì buồn chuyện không hòa nhập được ở môi trường mới tự lập topic: "Chán đời muốn chết" để tìm những lời khuyên Kết quả, các em nhận được nhiều phản hồi, khuyên can tốt nhưng cũng nhận những phản hồi không kém phần tiêu cực

Để hạn chế tình trạng tiêu cực ở lứa tuổi học sinh, thì thầy cô giáo đang đứng trên bục giảng, bên cạnh những kiến thức học đường, cần nắm bắt được tâm tư, sự phát triền tâm sinh lý của mỗi cá nhân học sinh Từ đó mới có thể giúp học sinh hiểu được ở lứa tuổi mình những điều mình nên làm, những điều mình không nên làm Nắm bắt kịp thời những biểu hiện bất thường của các em, để nhà trường và gia đình thông tin cho nhau biết, có biện pháp ngăn chặn những hành vi nông nổi của các em

Ở lứa tuổi học trò, nhất là lứa tuổi dậy thì, học sinh cần phải hiểu rằng nhà trường, gia đình, bè bạn chính là chỗ mình có thể nương tựa, chia sẻ ở mọi nơi mọi lúc Như vậy, suy nghĩ "muốn được giải thoát", "chán sống", "ghét tất cả" không còn trong suy nghĩ của các em nữa

Vấn đề giao tiếp, ứng xử với thầy cô, bạn bè là nội dung được rất nhiều học sinh quan tâm Tổng đài tư vấn 1900.58.58.89 đã chia sẻ và giải đáp một lượng lớn các thắc mắc liên quan đến chủ đề này Những vấn đề các em quan tâm là: Làm thế nào để hòa mình trong nhóm bạn; để cho bạn hiểu về mình hơn; cảm thấy bố mẹ, thầy cô không tin tưởng; cảm thấy hoang mang trước cuộc sống.Tuy nhiên không phải em nào cũng tìm đến tổng đài.Vì vậy nhà trường cần trang bị cho các em những

kỹ năng sống nhất định để các em tự tin hơn trong cuộc sống

* Nguyên nhân thực trạng

Nhà trường chú trọng chủ yếu dạy “chữ” chưa quan tâm đến dạy “người” Nuông chìu của bố mẹ, làm thay cho con cái

Áp lực của công việc học tập quá nhiều

Một số giáo viên chưa quan tâm đúng mức, nội dung giáo dục còn nghèo, hình thức chưa phong phú, chưa thật sự thu hút được học sinh.Vì thế cần có giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng KNS của học sinh trường THPT Ngô Gia

Tự

Để đánh giá về thực trạng KNS cho học sinh THPT thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đề tài đã tiến hành khảo sát 100 học sinh của trường THPT Ngô

Gia Tự đầu năm học( tháng 9/ 2013) Nội dung khảo sát tập trung vào 2 vấn đề: nhận thức của học sinh về KNS; đánh giá thực trạng KNS của hoc sinh (phụ lục 1) Kết quả khảo sát như sau:

2.3.1 Nhận thức mức độ cần thiết của giáo dục kỹ năng sống

Bảng 1: Các mức độ cần thiết của kỹ năng sống

STT Mức độ của sự cần thiết Số lượng 100 Tỉ lệ

2.3.2 Đánh giá thực trạng KNS của học sinh

Bảng 2: Các kỹ năng em biết hoặc chưa biết(%)

Kết quả bảng 2 cho thấy kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn,kỹ năng ứng phó tình huống căng thẳng, kỹ năng thể hiện sự tự tin, kỹ năng nhận thức về bản thân và đảm nhận trách nhiệm của các em còn hạn chế Dựa vào kết quả khảo sát cũng như xem xét thực tế kỹ năng sống của các em học sinh trong trường , tôi tiếp tục điều tra nhận thức của các em về kỹ năng các em biết cao nhất(

kỹ năng giao tiếp một nhu cầu hết sức quan trọng trong đời sống của các em) và một vài kỹ năng khác dưới góc độ nhà quản lý tôi thấy cần có biên pháp tác động

Bảng 3 Nhận thức của em về kỹ năng giao tiếp qua các cách ứng xử

1 Ứng xử với đối tượng giao tiếp tôn trọng và

4 Nghe họ nói bằng cả trái tim và đôi tai 40 40%

6 Biết lí do chi phối hành động 30 30% 35 35% 35 35%

Kết quả bảng 4a cho thấy các em chưa nhận thức hoàn hảo về bản thân mình

Bảng 5: Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn (Lựa chọn hành động giải quyết khi gặp mâu thuẫn)

4 Nói chuyện để hiểu và thông cảm với nhau 50 50%

10 Sau vài ngày rồi mới giải quyết mâu thuẫn 67 67%

Kết quả bảng 5 cho thấy các em có nhiều cách lựa chọn hành động khi giải quyết mâu thuẫn Tuy nhiên những cách chọn cãi nhau và đánh nhau hoặc cãi nhau không nhìn mặt nhau tuy tỉ lệ ít nhưng hậu quả cách giải quyết đó thật khó lường dễ gây tổn thương thể xác, gây bạo lực học đường, tổn thương quan hệ bạn bè

Bảng 6: Kỹ năng ứng phó với tình huống căng thẳng Hãy xác định cách mà em thường thể hiện khi gặp căng thẳng

10 Tìm kiếm sự giúp đỡ của người thân 17 17%

11 Tìm kiếm sự giúp đỡ qua dịch vụ

tham vấn, tư vấn

Kết quả bảng 6 cho thấy số lượng các em lựa chọn cách thể hiện khá tiêu cực khá lớn Hầu như các em ít tìm đến sự giúp đỡ của thầy cô và người thân Điều đó cho thấy các em chưa tìm được điểm tựa tinh thần cho mình khi gặp tình huống căng thẳng

Đánh giá chung

Học sinh đã nhận thức được những khía cạnh của kỹ năng sống Tuy nhiên, một số kỹ năng rất quan trọng đối với lứa tuổi học sinh chưa được đề cao như kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, kỹ năng nhận thức bản thân, kỹ năng ứng phó với tình huống căng thẳng.Vì vậy cần có biện pháp hữu hiệu tiến hành đổi mới phương pháp

tổ chức HĐGDNGLL thực sự là yêu cầu quan trọng trong quá trình đổi mới giáo dục phổ thông để giáo dục kỹ năng sống cho các em ngày càng tốt hơn

Để việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh được tốt hơn trong những năm qua, đặc biệt năm học 2013-2014, chúng tôi đã đưa ra nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua tổ chức các hoạt động ngoại khóa ở trường THPT Ngô Gia Tự - Cam Ranh - Khánh Hòa Qua tổ chức các biện pháp này giúp các em có thêm kiến thức về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm chủ bản thân, giải quyết được những tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống Từ đó, các em vững tin hơn lời nói đến hành động và có trách nhiệm đối với việc làm của mình trong sinh hoạt giao tiếp hàng ngày Có được cái nhìn tốt hơn về cuộc sống hiện nay,

có ý chí chí, mục tiêu, lý tưởng phấn đấu xứng đáng là người thanh niên trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Với mục đích “Nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua tổ chức các hoạt động ngoại khóa ở trường THPT Ngô Gia Tự - Cam Ranh - Khánh Hòa” Tôi nghĩ rằng những biện pháp chúng tôi trình bày sau đây là những kinh nghiệm nhỏ phù hợp việc giáo dục kỹ năng học sinh ở trường THPT Ngô Gia

Tự nói riêng, ở các trường THPT nói chung

CHƯƠNG 3 MỘT SÓ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT NGÔ GIA TỰ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Dựa trên kết quả nghiên cứu lí luận và thực tiễn tổ chức hoạt động NGLL của trường THPT Ngô Gia Tự trong những năm qua đặc biệt năm học 2013-2014, tôi trình bày một số biện pháp giáo dục KNS cho học sinh trường chúng tôi thông quan hoạt động giáo dục NGLL dưới đây:

3.1 Biện pháp 1: Đổi mới quan niệm về giáo dục KNS; nâng cao nhận thức về quan điểm tích hợp trong giáo dục KNS cho học sinh THPT thông qua hoạt động NGLL

Ngay từ đầu năm học Hiệu trưởng nhà trường xác định giáo dục KNS cho học sinh là nhiệm vụ giáo dục toàn diện của nhà trường Từ đó, có kế hoạch chỉ đạo thực hiện giáo dục KNS cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục NGLL.Giao trách nhiệm cho Tổ Ngữ văn phối hợp Đoàn trường và các tổ chuyên môn xây dựng Kế hoạchHĐNGLL( phụ lục 3)

Nhà trường đặt ra yêu cầu cấp thiết và đòi hỏi sự đổi mới đa dạng về nội dung, hình thức cũng như sự kết hơp hài hòa giữa hoạt động NGLL với giáo dục KNS Gắn giáo dục kĩ năng sống trong sự kết hợp với giáo dục đạo đức, trí tuệ, văn hoá để tạo nên chất lượng mới của con người - đây là cơ sở quan trọng để tăng cường giáo dục nhận thức về vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Tuyên truyền cho giáo viên, phụ huynh, học sinh hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho các em thông qua các buổi họp, sinh hoat để tìm tiếng nói chung trong công tác quản lý, tổ chức, điều hành mọi hoạt động

3.2 Biện pháp 2: Đa dạng hóa các hình thức HĐGDNGLL, khắc phục tính chất đơn điệu,lặp đi lặp lại một vài hình thức đã quá quen thuộc với học sinh và gây ra nhàm chán, tẻ nhạt đối với các em Để thực hiện điều đó cần:

*) Đổi mới hình thức hoạt động để thực hiện từng chủ đề trong chương trình hoạt động giáo dục NGLL, tạo điều kiện thiết kế các chủ đề giáo dục KNS

để tích hợp vào các hoạt động này

Đổi mới các hình thức hoạt động để thực hiện từng chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL bao hàm việc đa dạng hóa các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục NGLL cho học sinh THPT Các dạng hoạt động chính làm cơ sở

để thiết kế các hoạt động cụ thể nhằm thực hiện chủ đề của chương trình giáo dục NGLL là: hoạt động xã hội, hoạt động học tập, hoạt động văn hoá thể thao, hoạt động vui chơi giải trí Các hoạt động tập thể được chúng tôi tổ chức dưới dạng sân chơi: chiếc nón kỳ diệu, Olympia, nữ sinh thanh lịch, hành trình văn hoá, nhịp nối trái tim, cho học sinh tham gia hoạt động xã hội, tham quan các cơ sở sản xuất, tham gia các cuộc thi tìm hiểu, viết thư, các dạng câu lạc bộ bộ môn, tổ chức hoạt động tập thể để giáo dục truyền thống Các dạng hoạt động này có thể tổ chức thành một hoạt động lớn như: hội khoẻ phù đổng (trong phạm vi trường), hội diễn văn nghệ, câu lạc bộ

hay sân chơi trí tuệ, song cũng có thể lồng ghép trong một dạng hoạt động chủ đạo (phụ lục 5)

*) Thiết kế các hình thức tổ chức để thực hiện các dạng hoạt động chính được xác định trong chương trình hoạt động giáo dục NGLL

- Thiết kế hình thức tổ chức các ngày kỉ niệm trong năm

Các ngày kỷ niệm trong năm là dạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo biên chế năm học Theo quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo ngay từ đầu năm học nhà trường đã lên kế hoạch tổ chức kỷ niệm các ngày lễ lớn như: 3/2; 8/3; 26/3; 30/4; 1/5; 19/5; 27/7; 20/11; 1/12; 22/12 Tuỳ theo điều kiện cụ thể, việc tổ chức các hoạt động này chúng tôi áp dụng các biện pháp và hình thức tổ chức linh hoạt khác nhau -Kỉ niệm ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam 3/2

Hình thức 1:

+/Trong giờ chào cờ đầu tuần, chi bộ mời người nói chuyện cho học sinh về vai trò Đảng cộng sản Việt nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội

+/Ban nữ công nói chuyện về chủ đề: lịch sử ngày 8/3, truyền thống anh

hùng bất khuất, trung hậu, đảm đang của phụ nữ Việt Nam

+/Hội thi “Đôi tay khéo léo” dành cho nam học sinh Đây là cuộc thi về ứng xử trong gia đình và kỹ năng nấu ăn

Hình thức 2:

+/Toạ đàm về “Công - Dung - Ngôn - Hạnh” trong cuộc sống hiện đại

+/Tổ chức thi cắm hoa, thiết kế thời trang học sinh

-Kỉ niệm ngày thành lập Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26/3

Hình thức 1: Hội trại: Tổ chức cho các chi đoàn học sinh cắm trại với các hoạt động phong phú như: hoạt động thể dục thể thao, văn hóa, văn nghệ; khai

thác các trò chơi dân gian theo nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng

trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Hình thức 2:

+/Hội thi học sinh thanh lịch

+/Học sinh đi tham quan cơ sở đoàn làm kinh tế giỏi

-Kỉ niệm ngày giải phóng Miền nam 30/4 và ngày quốc tế lao động 1/5

Hình thức 1: Cho học sinh tham quan các đơn vị quân đội, cuối buổi tham quan các em viết thu hoạch

Hình thức 2:

+/ Toạ đàm “Trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước”

+/Nói chuyện về ý nghĩa chiến thắng 30/4

+/Tìm hiểu công lao của Bác Hồ, đại tướng Võ Nguyên Giáp

- Kỉ niệm ngày sinh nhật Bác 19/5

Hình thức 1:

+/Thi kể chuyện theo sách về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ

+/Tổ chức hội diễn văn nghệ với chủ đề “Những bài ca dâng Bác”

Hình thức 2:

Tổ chức nói chuyện trong giờ chào cờ đầu tuần về tư tưởng Hồ Chí Minh với thanh niên, những lời Bác dạy thanh niên

Hình thức 3:

Tổ chức báo công dâng Bác tại các địa danh lịch sử tưởng niệm Bác Hồ

-Kỉ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20/11

- Hưởng ứng ngày phòng chống HIV - AIDS 1/12

Hình thức 1:

Chiếc nón kỳ diệu: thi giải ô chữ với chủ đề “Ma tuý - HIV/AIDS thảm hoạ của loài người”

Hình thức 2:

+/Cuộc thi “HIV/AIDS và thái độ của chúng ta” giúp học sinh có kiến thức và

kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước căn bệnh thế kỷ

+/Hái hoa dân chủ

-Kỉ niệm ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam 22/12

Hình thức 1:

+/Thi đua giữ gìn kỷ luật, hành quân bằng điểm số “Noi gương anh bộ đội cụ Hồ”

+/Mời thầy cô đã ở trong quân ngũ nói chuyện

Hình thức 2: Mít tinh kỷ niệm ngày Quốc phòng toàn dân

Hình thức 3: Tuyên truyền ca khúc cách mạng với chủ đề truyền thống quân đội nhân dân Việt Nam

Hình thức 4: Tham quan Vùng 4 Hải quân, học sinh nghe nói chuyện truyền thống, chương trình “Chúng em tập làm chiến sỹ”

*) Thiết kế hình thức tổ chức diễn đàn thanh niên, nói chuyện thời sự Việc tổ chức diễn đàn và nói chuyện thời sự gắn với các chủ đề của chương trình hoạt động giáo dục NGLL Trong một năm học, chương trình hoạt động giáo dục NGLL của một khối lớp ở trườngTHPT Ngô Gia Tự thường tổ chức 3 đến 4 diễn đàn thanh niên hoặc tổ chức nói chuyện thời sự theo chủ đề Các hình thức tổ chức diễn đàn được thiết kế linh hoạt nhằm tránh nhàm chán cho học sinh Chúng tôi thay đổi người dẫn chương trình hoặc người chủ trì của diễn đàn: diễn đàn này là giáo viên, ở diễn đàn khác là học sinh, diễn đàn sau nữa có thể mời người ngoài trường( vừa qua chúng tôi mời bác sỹ Bệnh viện Cam Ranh tư vấn sức khỏe sinh sản vị thành niên …)

*) Thiết kế hình thức tổ chức các cuộc thi

Căn cứ vào chương trình hoạt động giáo dục NGLL của khối lớp để thiết kế các cuộc thi Các cuộc thi này được thực hiện theo các hình thức khác nhau Chẳng hạn:

Thi biểu diễn các ca khúc cách mạng để thực hiện chủ đề giáo dục tình yêu quê hương đất nước; Thi viết, thi sáng tác để thực hiện chủ đề giáo dục pháp luật và giáo dục môi trường Các cuộc thi này có thể do nhà trường tổ chức hoặc nhà trường triển khai cuộc thi do các cơ quan đơn vị cấp trên tổ chức

Giáo dục cho học sinh ý thức pháp luật, sự hiểu biết và tuân thủ pháp luật là một vấn đề rất quan trọng Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục pháp luật cho học sinh nên ngoài chương trình chính khoá trong môn giáo dục công dân lớp 12 bậc học trụng học phổ thông, Tỉnh Đoàn thường xuyên phát động các cuộc thi tìm hiểu pháp luật như tìm hiểu bộ luật Hình sự sửa đổi, tìm hiểu bộ luật lao động, tìm hiểu luật phòng chống ma tuý, luật thuế Để các cuộc thi do Tỉnh Đoàn phát động đạt chất lượng cao, Đoàn trường giao cho các chi đoàn tổ chức thảo luận nội dung cuộc thi rồi mới viết bài để bài viết của các chi đoàn mới chất lượng cao, có tác dụng giáo dục thiết thực

Bảo vệ môi trường không còn là vấn đề của mỗi quốc gia, mà đã trở thành vấn

đề mang tính toàn cầu, bảo vệ môi trường là trách nhiệm chung của loài người, đặc biệt là thế hệ trẻ Hoạt động bảo vệ môi trường được chúng tôi tiến hành dưới các hình thức: thi đua giữ vệ sinh trường lớp; phân chia khu vực tự quản vệ sinh cho từng lớp; tham gia tổng vệ sinh trường học và nơi cư trú; gắn biển công trình chăm sóc cây xanh của các chi đoàn; đầu xuân Đoàn trường tổ chức cuộc thi “Sắc xuân” các chi đoàn mang đến hội thi các chậu cây cảnh do chi đoàn mình chăm sóc trong suốt năm học; tổ chức trình diễn thời trang với chủ đề môi trường; hình thức thi viết, thi vẽ tranh với chủ đề môi trường; ngày chủ nhật xanh,học sinhtình nguyện lao động vệ sinh môi trường nhằm hưởng ứng “Tuần lễ quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường”

*) Thiết kế hình thức tổ chức hoạt động cắm trại, tham quan du lịch

Hoạt động cắm trại chúng tôi tổ chức mỗi năm một lần, đây là một hoạt động được học sinh và phụ huynh rất hoan nghênh Trong hội trại có rất nhiều hoạt động

bổ ích: chương trình “nối nhịp trái tim”, chương trình “sân chơi âm nhạc”, chương trình thể thao, thi nấu cơm, hát dân ca dân vũ, chương trình lửa trại, múa sạp Qua hội trại các em vừa được vui chơi, vừa có cơ hội thể hiện năng khiếu, phát huy được tính năng động, sáng tạo của bản thân và trí tuệ tập thể, tinh thần đoàn kết tương trợ giữa các bạn trong lớp, các bạn khác lớp được thể hiện rất rõ qua các hoạt động chung

Chúng tôi tổ chức cho học sinh tham quan Hòn Ngọc Việt Nha Trang, thăm Vùng 4 Hải Quân, học làm chiến sĩ Qua hoạt động, học sinh rèn được tính kỷ luật, phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ giúp đỡ nhau trong hoạt động, cách làm việc độc lập, cách làm việc theo nhóm Đặc biệt qua hoạt động tham quan du lịch những kiến thức các em được học ở trường trong giờ chính khoá được khắc sâu, củng cố và

mở rộng, ngoài ra các em còn thu lượm được các kiến thức xã hội, ý thức chủ quyền biển đảo, định hướng nghề nghiệp trong tương lai, kinh nghiệm sống, kỹ năng ứng xử trong các tình huống phát sinh, vốn ngoại ngữ của các em được phát huy

*) Thiết kế hình thức tổ chức câu lạc bộ bộ môn, sân chơi trí tuệ

Các tổ chuyên môn căn cứ kế hoạch tổng thể của trường, xây dựng kế hoạch hoạt động các câu lạc bộ của bộ môn ngay từ đầu năm cho các khối lớp Chẳng hạn qua câu lạc bộ “Nhà ảo thuật tài ba” học sinh được hướng dẫn làm các thí nghiệm hoá học và phát triển khả năng tư duy, củng cố kiến thức

Đặc biệt chúng tôi quan tâm tổ chức các câu lạc bộ theo môn học:

+ Môn Toán: Sinh hoạt dưới hình thức báo dán và ra nội san theo tháng, đề cập chủ yếu đến phương pháp học bộ môn, các bài toán tiêu biểu - các cách giải hay, hai tháng tổng kết một lần, khen thưởng các cá nhân xuất sắc

+ Môn Vật lý: Sử dụng máy chiếu projector làm các thí nghiệm ảo, giải thích các hiện tượng vật lý qua mô hình, chế tạo máy đơn giản

+ Môn Sinh: Hàng tháng đưa chủ đề để học sinh nghiên cứu rồi tổ chức thảo luận như: hãy sống tiết kiệm vì một môi trường bền vững

+ Môn Ngữ văn: tổ chức câu lạc bộ thơ nhạc, chiếu phim minh hoạ các tác phẩm văn học trong chương trình chính khoá

+ Môn Sử: Xem phim về các tư liệu lịch sử, văn hoá; về cuộc đời hoạt động của Bác; tổ chức các sân chơi “Hành trình văn hoá” liên quan đến kiến thức bộ môn

3.3 Biện pháp 3: Thiết kế các chủ đề giáo dục KNS phù hợp với các nội dung, hoạt động thưc hiện chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPT

Thiết kế các chủ đề giáo dục KNS phù hợp với các nội dung, hoạt động để thực hiện chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL về bản chất là tích hợp nội dung giáo dục KNS vào nội dung của hoạt động giáo dục NGLL cho học sinh THPT (phụ lục 2)

Luôn làm mới các hình thức thực hiện từng chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL; đa dạng hóa các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thu hút học sinh tích cực tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Sự mới lạ bao giờ cũng có sức hấp dẫn đối với học sinh trung học phổ thông, khiến các em say mê khám phá, nếu các hoạt động nội dung đơn điệu, hình thức không phong phú học sinh dễ chán nản hoặc thờ ơ Các hoạt động được thiết kế phải bao gồm các dạng hoạt động cơ bản của lứa tuổi học sinh THPT như: hoạt động

xã hội, hoạt động học tập, hoạt động văn hoá thể thao, hoạt động vui chơi giải trí

Việc thiết kế các chủ đề giáo dục KNS phù hợp với các chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPT được thực hiện qua các bước sau:

- Phân tích chương trình hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPt để xác định những chủ đề nào của chương trình có thể thiết kế được các chủ đề về giáo dục KNS

- Căn cứ vào phân phối chương trình hoạt động giáo dục NGLL của từng khối lớp, người thiết kế phân tích các nội dung và hình thức hoạt động của từng chủ đề thuộc chương trình để xác định có thể thiết kế được các chủ đề giáo dục KNS nào làm cơ sở cho việc tích hợp vào nội dung hình thức hoạt động của chủ đề hoạt động giáo dục NGLL đó (Phụ lục 2 bảng 1)

Căn cứ vào nội dung và các hoạt động để thực hiện chủ đề trong phân phối chương trình hoạt động giáo dục NGLL, chúng tôi xác định các nội dung và hoạt động nào có thể thiết kế được các chủ đề giáo dục kĩ năng sống tương ứng Chủ đề giáo dục KNS phục vụ mục tiêu của giáo dục KNS, vì thế, phải có sự phân tích khoa học và lôgic để tìm ra các nội dung và hoạt động của hoạt động giáo dục NGLL phù hợp để thiết kế các chủ đề này Cũng cần lưu ý rằng, có sự trùng lặp về các nội dung

và hoạt động để thực hiện các chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL Vì thế không nhất thiết phải thiết kế chủ đề giáo dục KNS với tất cả các nội dung và hoạt động này

Từ bảng 1 nêu trên, qua phân tích sẽ tìm được các nội dung và hoạt động thực hiện chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL (Phụ lục 2 bảng 2)

Sau khi đã xác định được các KNS có thể được tích hợp trong nội dung, hoạt động để thực hiện chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL, bước tiếp theo là thiết kế chủ đề để giáo dục kĩ năng đó cho học sinh Nội dung thiết kế chủ đề giáo dục

KNS để tích hợp vào nội dung hoạt động thực hiện chủ đề của hoạt động giáo dục NGLL là:

- Xác định mục tiêu của chủ đề giáo dục KNS

- Xác định thông điệp chính của chủ đề

- Xác định các tài liệu và phương tiện cần thực hiện

- Hướng dẫn tổ chức hoạt động thực hiện chủ đề

3.4 Biện pháp 4: Đổi mới phương pháp HĐGDNGLL hướng vào việc phát triển tính chủ động, tính tích cực của học sinh, khả năng hoạt động độc lập, khả năng tự đề xuất và giải quyết vấn đề trong hoạt động cũng như khả năng tự kiểm tra đánh giá kết quả của các em

Đó là khả năng tự quản HĐGDNGLL của học sinh Tự quản HĐGĐNGLL tạo điều kiện cho học sinh phát huy tinh thần trách nhiệm trong việc tham gia và điều khiển hoạt động của tập thể Vì vậy, đổi mới phương pháp tổ chức HDGDNGLL phải kiên quyết khắc phục tính áp đặt, bao biện, làm thay học sinh

Cụ thể là: Phải đưa học sinh vào những tình huống cụ thể với những công việc được giao cụ thể Có như vậy mới giúp các em có điều kiện trưởng thành Phát huy tối đa vai trò chủ thể học sinh, phát huy yếu tố cá nhân như: năng lực, sức sáng tạo, khả năng tự học, tự giáo dục của học sinh trong giáo dục KNS thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Để tạo được hứng thu cho học sinh, chúng tôi xây dựng nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phù hợp đặc điểm học sinh trung học, cập nhật thông tin, kiến thức phong phú có cả kiến thức khoa học tự nhiên, kiến thức xã hội, có cả yếu tố hài ước Hình thức tổ chức phong phú đa dạng hấp dẫn: chẳng hạn hình thức sinh hoạt lớp không chỉ đơn điệu, việc kiểm điểm trong tuần, phê bình nhắc nhở hay động viên khen thưởng mà nội dung cần bao hàm công tác giáo dục tư tưởng theo chủ đề của tháng với các nội dung thiết thực

Để giáo dục truyền thống của nhà trường, lực lượng tổ chức nêu những tấm gương học tập rèn luyện của học trò đã ra trường, cũng có thể tổ chức dưới dạng hái hoa dân chủ, trả lời các câu hỏi về thành tích của trường, thành tích của các anh chị

có tên tuổi, yêu cầu học sinh phải tìm cách thức trả lời để đạt mục tiêu lớp đề ra, trường giao

Các giờ sinh hoạt thảo luận về biện pháp để đạt được mục tiêu và trách nhiệm của mỗi người Giờ chào cờ cũng vậy nội dung chúng tôi giao cho từng lớp thực hiện, đặt yêu cầu cụ thể, phân công giáo viên duyệt kịch bản cho các lớp hoặc Hiệu trưởng nói chuyện theo chuyên đề, tổ chức đối thoại trực tiếp với học sinh Các buổi chào cờ chuẩn bị nội dung chu đáo, phù hợp với đặc điểm học sinh sẽ có tác dụng rất lớn, để lại ấn tượng sâu sắc trong học sinh có tác dụng giáo dục đạo đức, đồng thời mở

mang kiến thức

Chẳng hạn hoạt động phòng chống HIV/AIDS trước đây nội dung thường hướng tới tác hại của ma tuý, hậu quả của người nhiễm HIV/AIDS, nay nội dung cần

phải được bổ sung chống kỳ thị, giúp đỡ, nâng đỡ người nhiễm HIV/AIDS sống hòa nhập cộng đồng và tiếp tục cống hiến

Tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực, chú ý khơi dậy được tiềm năng của từng học sinh, từng khối lớp, phát huy năng lực sẵn có, giúp các em được phát triển Nhiều em học sinh giờ học trên lớp là những học sinh bình thường, không nổi trội song qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã bộc lộ được năng khiếu, do đó chúng tôi kịp thời nắm bắt, phát hiện, tư vấn bồi dưỡng để năng khiếu ấy được phát triển

Khi tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chúng tôi còn giao nhiệm vụ thiết kế, trang trí các câu lạc bộ, sân chơi cho học sinh có năng khiếu hội hoạ Vì được tin tưởng giao nhiệm vụ, các em rất vui, tự hào nên chủ động, tích cực sáng tạo

để hoàn thành công việc qua đó phát triển năng khiếu của mình, đó là cơ sở chúng tôi định hướng việc lựa chọn nghề của các em trong tương lai như: kiến trúc, mỹ thuật,

Trong quá trình tổ chức thông qua hoạt động tập thể, chúng tôi giao việc cho học sinh cá biệt, dùng “độc trị độc” đối với một số học sinh còn ham chơi, nghịch ngợm, cho các em đóng tiểu phẩm phòng chống ma tuý, nhập vai các nhân vật… Từ

đó, các em tự tin, tự giác hoàn thành công việc, tự giáo dục bản thân, đặc biệt cho các

em biểu diễn ở tập thể trường, có thể cho diễn ở địa phương Việc làm đó giúp các

em sẽ hiểu hơn giá trị sống, giá trị bản thân, hứng thú và tự tu dưỡng bản than, không phạm lỗi lầm, tránh xa các tệ nạn,

Phát huy cao độ khả năng của đội ngũ cán bộ lớp, đồng thời khéo léo lôi cuốn mọi thành viên trong lớp cùng tham gia vào các khâu của qui trình hoạt động Muốn vậy, khi thiết kế giáo án, giáo viên cần chú ý lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên đóng vai trò cố vấn (Phụ lục 5: Một số chủ đề giáo dục KNS cho học sinh THPT)

3.5 Biện pháp 5: Tăng cường năng lực cho các chủ thể tham gia giáo dục KNS và tổ chức hoạt động giáo dục NGLL trong trường trung học phổ thông

Vốn nhân lực là yếu tố thành công của mỗi hoạt động, bởi vậy việc xây dựng đội ngũ là một trong những biện pháp đặc biệt quan trọng Với đặc trưng riêng, người thực hiện nhiệm vụ giáo dục kỹ năng sống và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh cần có một số phẩm chất sẵn có thuộc về năng khiếu bẩm sinh Chính vì vậy chúng tôi lựa chọn người có đủ phẩm chất tối thiểu để phụ trách mảng hoạt động này của trường Người thực hiện nhiệm vụ giáo dục kỹ năng sống và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh ở cấp trường hay ở lớp, người

đó có thể là cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm hoặc học sinh đều cần có một số tiêu chuẩn sau:

- Thói quen làm việc trách nhiệm

- Có sức khoẻ

- Tính linh hoạt, thích ứng với tình huống mới

- Sáng tạo và đổi mới

Trong năm học 2013-2014, Hiêu trưởng giao trách nhiệm cho Phó Hiệu trưởng phụ trách NGLL Giao công việc cho Đoàn Thanh niên, Tổ Ngữ văn phối hợp với các GVCN, các tổ chuyên môn tổ chức các hoạt động hàng tháng, hàng tuần

Ngoài ra để đảm bảo đủ nguồn nhân lực cho công việc, Hiệu trưởng tổ chức bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ cốt cán về giáo dục kỹ năng sống và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để họ cập nhật kiến thức mới, phát triển một số kỹ năng như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tổ chức và qua đó chính họ được phát triển, từ

đó yêu thích công việc của mình, đồng thời đáp ứng được yêu cầu đổi mới Đồng thời

cử cán bộ cốt cán tham gia tập huấn chường trình giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh tại Thành phố Hồ Chí Minh Mua tài liệu băng hình của Phù Sa Đỏ để giáo dục KNS dưới cờ cũng như sinh hoạt tập thể

Về hình thức tổ chức tập huấn, lãnh đạo nhà trường chọn người có năng lực phổ biến cho các giáo viên, học sinh có tiềm năng, sau đó giáo viên chủ nhiệm, cán

bộ lớp, đoàn lại tiếp tục nhân lên cho các học sinh khác

Để tạo động lực làm việc cho đội ngũ này, ngoài phân công công việc cụ thể giao trách nhiệm, động viên, khen thưởng kịp thời đối với họ Trong năm học này, nhà trường chi hỗ trợ 50.000 đồng/ giáo viên/ 1 tiết, chi trang trí, tổ chức, khen thưởng để nâng cao trách nhiệm và sự nhiệt tình của giáo viên và học sinh tham gia giáo dục kỹ năng sống và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

3.6 Biện pháp 6: Các biện pháp hỗ trợ khác

Đổi mới phương pháp tổ chức HDGDNGLL chúng tôi còn tăng cường vận dụng thiết bị và phương tiện dạy học các môn học Trong điều kiện hiện nay, việc huy động sử dụng các thiết bị và phương tiện dạy học của một số môn vào hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cách làm thể hiện sự sáng tạo và linh hoạt Những phương tiện dạy học của các môn học được dùng cho HĐGĐNGLL có thể là: bản đồ giáo khoa, tranh ảnh, băng hình, sơ đồ biểu bảng Các phương tiện và thiết bị dạy học có sẵn ở trường hoặc do giáo viên làm, hoặc học sinh sưu tầm cũng được sử dụng phát huy hiệu quả tôí đa

Đổi mới đánh giá kết quả hoạt động cũng là yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL Khi đánh giá so sánh mục tiêu, đối chiếu với mục tiêu để xem xét mức độ hoạt động của học sinh Bởi vì đánh giá là hình thức giúp học sinh tự nhìn nhận những tiến bộ cũng như những tồn tại cần khắc phục trong quá trình tham gia và điều khiển hoạt động Đánh giá hoạt động chúng tôi thường quan tâm đến kỹ năng và hành vi, coi đó là yêu cầu cơ bản cần đạt được trong hoạt động Không chỉ thày đánh giá trò, học sinh được chủ động tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau

Phải kết hợp tốt giáo dục kĩ năng sống trong mối liên hệ chặt chẽ giữa giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình, giáo dục xã hội Phải coi việc giáo dục kĩ năng sống, giáo dục nhân cách là sự nghiệp, công việc của toàn xã hội, của nhà nước và mỗi cộng đồng, của từng gia đình và mỗi công dân

Huy động tối đa các nguồn lực trong và ngoài trường Trong năm qua chúng tôi đã huy động cơ sở vật chất phục vụ HĐNGLL từ phụ huynh học sinh, các mạnh thường quân, các doanh nghiệp, cựu học sinh, các đơn vị quân đội Sự ủng hộ vật chất và tinh thần góp phần hoạt động mang lại hiệu quả cao

Các biện pháp trên không đứng riêng lẻ, chúng có quan hệ chặt chẽ với nhau Việc vận dụng linh hoạt các biện pháp giúp hoạt động NGLL, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh rất khả thi

Chương 4 KẾT QUẢ Sau đây là những kết quả chúng tôi dành được nhờ vận dụng các biện pháp đã nêu trên, số liệu được thể hiện qua phiếu thăm dò 100 học sinh trường THPT Ngô Gia Tự lần 2 tháng 4/2014 (Phụ lục 1)

4.1 So sánh kết quả thăm dò lần 2 với kết quả thăm dò lần 1

Bảng 3 Nhận thức của em về kỹ năng giao tiếp qua các cách ứng xử

(TRƯỚC TĐ)

Lần 2 (SAU TĐ)

1 Ứng xử với đối tượng giao tiếp tôn

8 Sử dụng từ ngữ chưa đúng mực khi

Kết quả bảng 3 cho thấy nếu như trước đây khi thực hiện kỹ năng giao tiếp các

em còn hạn chế ở chỗ: không dám nhìn thẳng vào mặt đối tượng giao tiếp, nói nhiều hơn nghe, ngắt lời khi người khác nói hay chưa chú ý lắng nghe người khác nói, chưa đặt trái tim mình vào nội dung giao tiếp thì nay những kĩ năng đó đã thay đổi theo chiều hướng tích cực thể hiện qua biểu đồ 1

Biểu đồ 1: Nhận thức của em về kỹ năng giao tiếp qua các cách ứng xử Qua biểu đồ ta nhận thấy rõ hơn sự chuyển biến của học sinh về kỹ năng giao tiếp thông qua các cách ứng xử: các em tự tin hơn trong giao tiếp, dám nhìn thẳng vào mặt người giao tiếp với mình; không mất lịch sự ngắt lời khi nghe người khác nói; tập trung vào cuộc trò chuyện bằng trái tim và lý trí của mình; chú ý ngôn ngữ giao tiếp có văn hóa… Điều đó khẳng định nhờ giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động NGLL các em tự tin hơn, hiểu hơn giá trị sống, giao tiếp lịch sự, tạo sự thiện cảm cho người nghe

3 Biết điểm mạnh của bản thân 5% 2% 32% 12% 53% 76%

6 Biết lí do chi phối hành động 30% 5% 35% 25% 35% 70%

7 Biết được yêu cầu của xã hội 15% 7% 53% 23% 32% 70%

Kết quả bảng 4 cho thấy các em đã nhận thức khá hoàn hảo về bản thân mình nhờ giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động NGLL Điều đó thể hiện rõ hơn qua biểu đồ:

Biểu đồ 2: Kỹ năng tự nhận thức về bản thân (không biết)

Biểu đồ 3: Kỹ năng tự nhận thức về bản thân (biết không rõ)