Sáng kiến kinh nghiệm giúp học sinh nắm vững âm trong phân môn học vần

BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀITên đề tài: Biện pháp giúp học sinh lớp 1 nắm vững âm trong phân môn học vần.Họ và tên tác giả: Lê Thị Quỳnh Trang Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Phước Vinh 1/ Lí do

BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀITên đề tài: Biện pháp giúp học sinh lớp 1 nắm vững âm trong phân môn học vần.

Họ và tên tác giả: Lê Thị Quỳnh Trang

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Phước Vinh

1/ Lí do chọn đề tài:

Lớp 1 là lớp học đầu tiên trong bậc học phổ thông, là nền tảng củamột quá trình đào tạo lâu dài sau này; có thể nói, học tốt lớp 1, học sinhmới có thể học tốt ở các lớp học trên Giống như vậy, có học tốt phân mônhọc vần, học sinh mới có thể học tốt các môn học khác

Trong phân môn học vần, để học sinh đọc tốt, viết tốt, trước hết các

em cần phải phải nắm vững âm

2 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:

a/ Đối tượng: Biện pháp giúp học sinh lớp 1 nắm vững âm trong phân môn học vần.

b/ Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp đọc tài liệu

Phương pháp đàm thoại, điều tra

Phương pháp giảng giải

Phương pháp so sánh, đối chiếu

Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

3/ Đề tài đưa ra giải pháp mới:

Giúp học sinh nắm vững âm: đọc, viết đúng các âm

4/ Hiệu quả áp dụng:

Qua áp dụng, các học sinh có tiến bộ rõ rệt; học sinh biết nhận diệnâm, đọc và viết đúng các âm

5/ Phạm vi áp dụng:

Áp dụng trong năm học 2010 – 2011 ở đơn vị trường Tiểu học PhướcVinh

Phước Vinh, ngày 01 tháng 04 năm 2011

Người thực hiện

TÊN ĐỀ TÀI: BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 1 NẮM VỮNG ÂM TRONG PHÂN MÔN HỌC VẦN

A MỞ ĐẦU

1/ Lí do chọn đề tài:

Trong bối cảnh đất nước ta hiện nay, Giáo dục Đào tạo được coi làquốc sách hàng đầu, trong đó bậc Tiểu học là nền tảng của quá trình đàotạo lâu dài sau này Chính bậc Tiểu học là bậc đem lại giáo dục cơ sở chomọi nguồn lao động mới của đất nước, là bậc học góp phần hình thành chohọc sinh cơ sở ban đầu cần thiết cho sự phát triển lâu dài, toàn diện vềnhiều mặt như: tình cảm, trí tuệ, thể chất, các kĩ năng cơ bản ban đầu để các

em học tiếp các cấp tiếp theo hoặc đi vào cuộc sống lao động vững vànghơn Trong bậc học Tiểu học, lớp 1 là lớp học có ý nghĩa vô cùng quantrọng Có thể nói, “ Cấp 1 là nền, lớp 1 là móng”, “ móng” có chắc thì “nền” mới vững Ở lớp học đầu cấp này, học sinh được học 8 môn: Toán,Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục, Thủcông trong đó môn Tiếng việt là môn học được chú trọng hơn cả Học sinhcó học tốt môn Tiếng việt mới đọc, hiểu, tiếp thu được các tri thức có trongcác môn học khác Đối với lớp 1, môn Tiếng việt gồm các phân môn chính:Học vần ( sang học kì II bắt đầu từ tuần 25 là Tập đọc) , Tập viết (có từ đầunăm học); Từ tuần 25 có thêm các phân môn: Chính tả, Kể chuyện, trongđó phân môn Học vần là phân môn học sinh được tiếp xúc đầu tiên và ngaytừ buổi đầu, các em được học các âm Giai đoạn âm này có ý nghĩa vô cùng

to lớn: Các em có đọc, viết tốt các âm mới ghép, đọc, viết được các vần;đọc hiểu được nội dung bài Tập đọc, viết đúng chính tả, … Có thể nói, họctốt phân môn học vần, học sinh mới có thể học tốt các phân môn khác trongmôn Tiếng Việt Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy khả năng tậptrung và ghi nhớ của học sinh lớp 1 còn hạn chế Các em cũng chưa nhậnthức được tầm quan trọng của việc học tốt phân môn học vần nên chưa hamhọc, chất lượng học tập chưa cao Vậy làm thế nào để học sinh lớp 1 nắmvững âm, đọc, viết đúng các âm? Để làm được điều đó, đầu tiên người giáoviên phải nắm được tâm lí của học sinh, dạy học phải mang tính khoa học,chuẩn xác và sáng tạo… Đó là lí do tôi chọn đề tài: “ Biện pháp giúp họcsinh lớp 1 nắm vững âm trong phân môn học vần ”

2/ Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giúp học sinh lớp 1 nắm vững âmtrong phân mơn học vần

Khách thể: Các học sinh lớp 1D trường Tiểu học Phước Vinh năm học:2010-2011

Vấn đề đặt ra: Giáo viên có biện pháp thích hợp giúp học sinh nắmvững âm, đọc, viết tốt các âm

3/ Phạm vi nghiên cứu:

Do thời gian có hạn nên phạm vi nghiên cứu của tôi chỉ giới hạn ở lớp1D trường Tiểu học Phước Vinh, năm học: 2010-2011

4/ Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp đọc tài liệu

Phương pháp đàm thoại, điều tra

Phương pháp giảng giải

Phương pháp so sánh, đối chiếu

Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

5/ Giả thuyết khoa học:

Nếu học sinh học tốt phân môn học vần nói chung, học tốt giai đoạnâm nói riêng sẽ được rèn luyện và phát triển cả bốn kĩ năng: nghe, nói, đọc,viết Đây là bốn kĩ năng cơ bản ở môn Tiếng Việt bậc Tiểu học Đồng thời,giáo viên có sự đầu tư chuẩn bị, lựa chọn được phương pháp và hình thức tổchức dạy học thích hợp thì sẽ nâng cao được chất lượng học tập của họcsinh, giúp các em nắm vững âm

B NỘI DUNG1/ Cơ sở lí luận:

Phát biểu bế mạc tại Hội nghị lần 6 Ban chấp hành Trung Ương Đảngkhóa IX, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh chỉ rõ: “ Trong các nguồn nhân lựcđể phát triển đất nước nhanh, hiệu quả, bền vững, đúng định hướng thìnguồn lực con người là yếu tố cơ bản Muốn xây dựng nguồn lực con người,phải đẩy mạnh đồng bộ giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ và xâydựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc…” Như vậy, đường lốiphát triển giáo dục đào tạo của Đảng có tầm quan trọng như là một đườnglối chiến lược nhằm chấn hưng nước nhà nên chúng ta phải coi đầu tư chogiáo dục là một trong những hướng chính của đầu tư, phát triển, tạo điềukiện cho giáo dục đi trước và phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tếâ, xã hội.Tại nghị quyết Đại hội Đảng khóa XI thì “ Phát triển, nâng cao chất lượngGiáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực” là một trong những mụctiêu, nhiệm vụ phát triển đất nước trong 5 năm 2010 - 2015

Như thế, để giáo dục đào tạo có hiệu quả, chúng ta phải chú trọngngay từ khi các em bước vào lớp 1, phải giáo dục toàn diện để các em sớmtrở thành người “vừa hồng, vừa chuyên” xứng đáng là nguồn nhân lực mớimà cả nước đang trông đợi Trong đó, dạy học môn Tiếng Việt nói chung,phân môn học vần (giai đoạn âm) nói riêng là yêu cầu bức thiết nhất

2/ Cơ sở thực tiễn:

Trên thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy do các em nắm chưa vững âmnên khi học sang phần vần, Tập đọc, Chính tả, Tập viết các em gặp rấtnhiều khó khăn: ghép và đọc vần chậm, đọc chậm dẫn đến không hiểu nộidung bài tập đọc, viết không đúng chính tả… Nguyên nhân chưa nắm vữngâm là do các em đi học không đều, vào lớp học chưa thật sự tập trung, chưaphân biệt được âm này và âm khác, chưa nắm vững quy trình viết, học tậpmột cách thụ động,… Do đó, giáo viên cần giúp học sinh nắm vững âm trongquá trình học là nhiệm vụ quan trọng của mỗi người giáo viên

3/ Nội dung vấn đề:

a.Vấn đề đặt ra:

Năm học 2010 - 2011, lớp 1D gồm có 30/13 học sinh, các học sinh đều làcon em của những người dân trong xã Qua khảo sát đầu năm, tôi thu đượckết quả như sau:

KHẢO SÁT TRẺ ĐÃ HỌC MẪU GIÁO

TSHS

30/13

Trẻ chưa học mẫu giáo Trẻ đã học mẫu giáo

b Biệp pháp thực hiện:

* Kiểm tra sách vở, dụng cụ học tập của học sinh đầu năm:

Ngay từ buổi thứ hai tập trung học sinh, tôi kiểm tra sách vở, dụng cụhọc tập của từng học sinh; những học sinh còn thiếu sách vở, dụng cụ họctập, tôi ghi chép cẩn thận vào sổ tay Tôi cũng tiến hành sắp xếp chỗ ngồi,bấm vách ngăn, kẻ bảng con, dán bảng tổng hợp âm theo thứ tự bài sẽ họccho học sinh; dạy học sinh đếm số ô li, đếm thứ tự các dòng kẻ trong khuônchữ Cuối buổi học, tôi liên hệ thư viện mượn sách giáo khoa cho học sinhcòn thiếu

* Họp phụ huynh đầu năm:

Trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi sẽ thông báo cụ thể danh sáchnhững học sinh còn thiếu sách vở, dụng cụ học tập và đề nghị phụ huynhmua bổâ sung trong thời gian sớm nhất vì có đầy đủ sách vở, dụng cụ họctập, học sinh mới có thể học tập tốt được Tôi còn hướng dẫn phụ huynhcách dạy học sinh ôn lại bài cũ, chuẩn bị bài mới ở nhà thật tỉ mĩ, cụ thể.Trong đó, phần kiểm tra bài cũ của phụ huynh ở nhà bao gồm: đọc bài trongsách giáo khoa, đọc âm trong bảng âm giáo viên đã dán thêm vào (đọc từđầu cho đến âm vừa học xong, lưu ý đến các âm học sinh chưa thuộc màgiáo viên đã ghi chú bằng cách gạch chân bằng mực đỏ, phụ huynh sẽ cho

học sinh đọc, viết các âm đó nhiều lần); phụ huynh đọc cho học sinh viếtâm, tiếng, từ chứa âm đã học; phụ huynh kiểm tra và yêu cầu học sinh sửachữa nếu viết sai Xong, phụ huynh yêu cầu học sinh đọc lại các âm, tiếng,từ chứa âm đã học Phần chuẩn bị bài mới thì phụ huynh sẽ giới thiệu âmmới cho học sinh (kiểu chữ in), học sinh sẽ tìm âm mới trong bộ chữ cái; đọcnhiều lần Phụ huynh sẽ nêu tiếng khóa (ghi trong SGK), học sinh đánh vầnnhẩm và ghép, đọc đánh vần, đọc trơn sau khi ghép xong Kế đó, phụ huynhcho học sinh ghép các tiếng có chứa âm và đọc đánh vần, đọc trơn các tiếngđó rồi cho học sinh đọc bài ở sách giáo khoa, ở bài luyện đọc (tài liệu màgiáo viên phát thêm gồm các tiếng, từ chứa âm) Khi học sinh đã biết nhậndiện và đọc đúng âm, phụ huynh sẽ hướng dẫn học sinh viết (dựa vào hướngdẫn viết ở dưới mỗi bài trong sách giáo khoa) và phụ huynh sẽ đọc cho họcsinh viết, từ viết âm đến viết tiếng khóa, tiếng chứa âm; sau mỗi lần viết,phụ huynh phải yêu cầu học sinh đọc Cuối mỗi tuần, phụ huynh sẽ hướngdẫn học sinh ôn lại tất cả các âm đã học trong tuần và đã học từ trước đó.Nhờ sự phối hợp này của phụ huynh mà học sinh lên lớp tiếp thu bài nhanhchóng và tiết học sẽ diễn ra nhẹ nhàng hơn.

* Quá trình giảng dạy trên lớp:

- Phần dạy các nét cơ bản:

Ngay sau những buổi ổn định tổ chức, rèn nề nếp, hướng dẫn sử dụngcác đồ dùng học tập, tôi tập trung dạy học sinh đọc, viết các nét cơ bản Tôihướng dẫn thật tỉ mĩ cho học sinh điểm đặt bút, điểm kết thúc, quy trình viếttừng nét cho đến khi học sinh thuộc và viết chuẩn xác các nét Để học sinhdễ hiểu, dễ nhớ những nét cơ bản, tôi phân chia các nét thành từng nhóm cótên gọi và cấu tạo gần giống nhau để học sinh dễ nhận biết và so sánh Dựavào các nét chữ cơ bản này mà học sinh phân biệt được các âm và viết đúngmẫu chữ theo quy định Các nhóm (tạm phân chia) của tôi như sau:

Nhóm 1 gồm các nét: nét sổ, nét ngang, nét xiên phải, nét xiên trái Nhóm 2 gồm các nét: nét móc xuôi, nét móc ngược, nét móc haiđầu

Nhóm 3 gồm các nét: nét cong hở phải, nét cong hở trái, nét congkín

Nhóm 4 gồm các nét: nét khuyết trên, nét khuyết dưới, nét thắt

- Phần dạy âm và các dấu thanh:

Đến phần dạy âm và dạy dấu thanh, tôi cũng đảm bảo dạy đúng theochuyên đề của trường, nhưng để học sinh học một cách có hiệu quả tôi chútrọng đến các vấn đề sau:

+ Dạy dấu thanh: Học sinh dễ nhầm lẫn giữa dấu hỏi và dấu ngã,

dấu sắc và dấu huyền , tôi phân biệt cho học sinh nắm như sau: dấu hỏigiống cái móc, dấu ngã giống cái móc nằm ngang, dấu sắc là xiên tay phải,dấu huyền là xiên tay trái, dấu nặng giống hòn bi và cho học sinh nhắc đinhắc lại nhiều lần Khi học sinh quên dấu thanh nào đó, tôi sẽ cho các emnhớ lại dấu đó giống vật gì hay xiên tay nào, từ đó học sinh sẽ nhớ ra đó làdấu gì

+ Giới thiệu âm mới: Để giới thiệu một âm mới, tôi luôn sử dụng

tranh trong sách giáo khoa để giới thiệu tiếng khóa Từ tiếng khóa đó, tôirút ra âm mới Nhờ thế trong quá trình học, khi học sinh quên âm nhưng nếuvẫn mường tượng ra hình ảnh thì sẽ nhớ lại được âm đó Chẳng hạn, học

sinh nhớ đến bức tranh vẽ bò sẽ nhớ đến o, nhớ bức tranh vẽ cỏ sẽ nhớ đến

c Chính bằng hình thức giới thiệu gián tiếp này mà học sinh sẽ tự đọc lại

được bài trong sách giáo khoa khi không có phụ huynh kèm

+ Rèn đọc: Để học sinh đọc đúng, tôi hướng dẫn học sinh cách phát

âm, khẩu hình miệng Tôi cũng tập cho học sinh thói quen hễ ghép âm,ghép tiếng là đánh vần thầm trong miệng Trong quá trình dạy học tôi gọihọc sinh yếu đọc nhiều lần (nhưng chỉ yêu cầu ở mức độ dễ, chỉ cần đánhvần đọc là được) và khuyến khích học sinh ghép được nhiều tiếng chứa âm.Tôi cũng thường xuyên kiểm tra mức độ nắm được âm của học sinh bằngcách cho học sinh đọc lại các âm (trong bảng âm) đã học vào các tiết phụđạo hoặc vào giờ truy bài Tôi cũng chỉ không theo thứ tự để tránh tìnhtrạng học sinh học thuộc lòng Nếu âm nào học sinh chưa thuộc, tôi gạchchân bằng mực đỏ để tiện theo dõi và để cho phụ huynh biết mà kèm thêm

ở nhà.Ở các tiết phụ đạo, tôi sẽ ghi các tiếng, từ có chứa âm đã học vàobảng phụ, gọi học sinh lên đọc Ngoài ra, tôi xây dựng “đôi bạn cùng tiến”.Những đôi bạn cùng tiến này sẽ ngồi chung một bàn và vào giờ truy bài, sẽđọc bài trong sách giáo khoa, âm trong bảng âm cho nhau nghe và học sinhnào khá, giỏi hơn sẽ kèm cho bạn mình đọc, viết Nhưng trước khi học sinhkèm nhau, tôi cũng đã kiểm tra xem những học sinh khá giỏi này đọc đãđúng chưa và hướng dẫn tỉ mĩ cho các em cách dạy bạn học và ôn lại bài cũ.Ngoài ra, tôi chọn một đội ngũ cán bộ lớp học giỏi, siêng năng, nhiệt tình

giúp đỡ bạn Đội ngũ cán bộ này sẽ kiểm tra lại bài cũ của các bạn trong tổ,trong lớp mình cũng như là gọi các bạn lên đọc các âm trên bảng âm dán ởlớp vào giờ truy bài Tôi cũng treo giải cụ thể cho các học sinh này: Nếukèm bạn có tiến bộ thì cả hai sẽ được phần thưởng vào cuối tuần: phầnthưởng bao gồm: bút, thước và kẹo Nhờ thế, học sinh tích cực học tập vànhiệt tình kèm thêm cho bạn.

+ Rèn viết: Song song với việc rèn đọc, tôi rèn viết cho học sinh và

muốn cho học sinh nắm vững âm, hai hoạt động này không thể tách rờinhau Trước khi hướng dẫn viết, tôi giới thiệu chữ viết mẫu để học sinhnhận biết được độ cao, độ rộng, cấu tạo của các con chữ Sau đó, tôi hướngdẫn thật tỉ mĩ quy trình viết đặc biệt tôi sẽ nhấn mạnh ở điểm bắt đầu, điểmkết thúc Khi học sinh viết sai độ cao, sai nét, sai điểm bắt đầu, điểm kếtthúc tôi chỉnh ngay Vào các tiết phụ đạo, tôi đọc cho học sinh viết lần lượtcác âm, tiếng, từ đã học vào bảng con Khi học sinh viết xong, tôi tiến hànhsửa lỗi và cũng cho học sinh đọc lại các âm, tiếng, từ đã viết; tôi lại chỉ vàotừng con chữ bất kì và hỏi học sinh xem đó là con chữ gì Cuối mỗi tuần, tôi

sẽ cho các em viết lại các chữ ghi âm đã học trong tuần Đặc biệt, ở các bài ôn tập, tôi phân chia ra thành từng nhóm, cho học sinh đọc, viết, phân biệt các âm trong nhóm đó Chẳng hạn ở bài 11 “ ôn tập” các âm: e, b, ê, v, l,

h, o, c, ô, ơ tôi chia ra thành các nhóm sau: nhóm nét thắt: e, ê, v; nhóm nét

khuyết trên: b, h, l; nhóm nét cong: c, o, ô, ơ Nhờ đọc, viết, phân biệt điểmgiống nhau, khác nhau giữa các âm mà học sinh nắm chắc chắn các âm.Đồng thời, tôi cũng nhờ các em khá giỏi kèm cho em yếu viết và các em ởgần nhà nhau cùng học nhóm với nhau nên tôi đã phần nào đỡ vất vả trongviệc dạy học

3/ Kết quả đạt được:

KẾT QUẢ GIỮA HỌC KÌ I

BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀITên đề tài: Biện pháp giúp học sinh lớp 1 nắm vững âm trong phân môn học vần.

Họ và tên tác giả: Lê Thị Quỳnh Trang

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Phước Vinh

1/ Lí do chọn đề tài:

Lớp 1 là lớp học đầu tiên trong bậc học phổ thông, là nền tảng của mộtquá trình đào tạo lâu dài sau này; có thể nói, học tốt lớp 1, học sinh mới có thểhọc tốt ở các lớp học trên Giống như vậy, có học tốt phân môn học vần, họcsinh mới có thể học tốt các môn học khác

Trong phân môn học vần, để học sinh đọc tốt, viết tốt, trước hết các emcần phải phải nắm vững âm

2 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:

a/ Đối tượng: Biện pháp giúp học sinh lớp 1 nắm vững âm trong phân môn học vần.

b/ Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp đọc tài liệu

Phương pháp đàm thoại, điều tra

Phương pháp giảng giải

Phương pháp so sánh, đối chiếu

Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

3/ Đề tài đưa ra giải pháp mới:

Giúp học sinh nắm vững âm: đọc, viết đúng các âm

4/ Hiệu quả áp dụng:

Qua áp dụng, các học sinh có tiến bộ rõ rệt; học sinh biết nhận diện âm,đọc và viết đúng các âm

5/ Phạm vi áp dụng:

Áp dụng trong năm học 2010 – 2011 ở đơn vị trường Tiểu học PhướcVinh.

Phước Vinh, ngày 01 tháng 04 năm 2011

Người thực hiện

Lê Thị Quỳnh Trang

TÊN ĐỀ TÀI: BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 1 NẮM VỮNG ÂM TRONG PHÂN MÔN HỌC VẦN

A MỞ ĐẦU

1/ Lí do chọn đề tài:

Trong bối cảnh đất nước ta hiện nay, Giáo dục Đào tạo được coi là quốcsách hàng đầu, trong đó bậc Tiểu học là nền tảng của quá trình đào tạo lâu dàisau này Chính bậc Tiểu học là bậc đem lại giáo dục cơ sở cho mọi nguồn laođộng mới của đất nước, là bậc học góp phần hình thành cho học sinh cơ sở banđầu cần thiết cho sự phát triển lâu dài, toàn diện về nhiều mặt như: tình cảm, trítuệ, thể chất, các kĩ năng cơ bản ban đầu để các em học tiếp các cấp tiếp theohoặc đi vào cuộc sống lao động vững vàng hơn Trong bậc học Tiểu học, lớp 1

là lớp học có ý nghĩa vô cùng quan trọng Có thể nói, “ Cấp 1 là nền, lớp 1 làmóng”, “ móng” có chắc thì “ nền” mới vững Ở lớp học đầu cấp này, họcsinh được học 8 môn: Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Mĩthuật, Âm nhạc, Thể dục, Thủ công trong đó môn Tiếng việt là môn học đượcchú trọng hơn cả Học sinh có học tốt môn Tiếng việt mới đọc, hiểu, tiếp thuđược các tri thức có trong các môn học khác Đối với lớp 1, môn Tiếng việtgồm các phân môn chính: Học vần ( sang học kì II bắt đầu từ tuần 25 là Tậpđọc) , Tập viết (có từ đầu năm học); Từ tuần 25 có thêm các phân môn: Chính

tả, Kể chuyện, trong đó phân môn Học vần là phân môn học sinh được tiếp xúcđầu tiên và ngay từ buổi đầu, các em được học các âm Giai đoạn âm này có ýnghĩa vô cùng to lớn: Các em có đọc, viết tốt các âm mới ghép, đọc, viết đượccác vần; đọc hiểu được nội dung bài Tập đọc, viết đúng chính tả, … Có thểnói, học tốt phân môn học vần, học sinh mới có thể học tốt các phân môn kháctrong môn Tiếng Việt Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy khả năng tậptrung và ghi nhớ của học sinh lớp 1 còn hạn chế Các em cũng chưa nhận thứcđược tầm quan trọng của việc học tốt phân môn học vần nên chưa ham học,chất lượng học tập chưa cao Vậy làm thế nào để học sinh lớp 1 nắm vững âm,đọc, viết đúng các âm? Để làm được điều đó, đầu tiên người giáo viên phảinắm được tâm lí của học sinh, dạy học phải mang tính khoa học, chuẩn xác và

sáng tạo… Đó là lí do tôi chọn đề tài: “ Biện pháp giúp học sinh lớp 1 nắmvững âm trong phân môn học vần ”

2/ Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Biện php gip học sinh lớp 1 nắm vững m trongphn mơn học vần

Khch thể: Các học sinh lớp 1D trường Tiểu học Phước Vinh năm học:2010-2011

Vấn đề đặt ra: Giáo viên có biện pháp thích hợp giúp học sinh nắm vững

âm, đọc, viết tốt các âm

3/ Phạm vi nghiên cứu:

Do thời gian có hạn nên phạm vi nghiên cứu của tôi chỉ giới hạn ở lớp1D trường Tiểu học Phước Vinh, năm học: 2010-2011

4/ Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp đọc tài liệu

Phương pháp đàm thoại, điều tra

Phương pháp giảng giải

Phương pháp so sánh, đối chiếu

Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

5/ Giả thuyết khoa học:

Nếu học sinh học tốt phân môn học vần nói chung, học tốt giai đoạn âmnói riêng sẽ được rèn luyện và phát triển cả bốn kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết.Đây là bốn kĩ năng cơ bản ở môn Tiếng Việt bậc Tiểu học Đồng thời, giáoviên có sự đầu tư chuẩn bị, lựa chọn được phương pháp và hình thức tổ chứcdạy học thích hợp thì sẽ nâng cao được chất lượng học tập của học sinh, giúpcác em nắm vững âm

B NỘI DUNG1/ Cơ sở lí luận:

Phát biểu bế mạc tại Hội nghị lần 6 Ban chấp hành Trung Ương Đảngkhóa IX, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh chỉ rõ: “ Trong các nguồn nhân lực đểphát triển đất nước nhanh, hiệu quả, bền vững, đúng định hướng thì nguồn lựccon người là yếu tố cơ bản Muốn xây dựng nguồn lực con người, phải đẩymạnh đồng bộ giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ và xây dựng nền vănhóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc…” Như vậy, đường lối phát triển giáodục đào tạo của Đảng có tầm quan trọng như là một đường lối chiến lược nhằmchấn hưng nước nhà nên chúng ta phải coi đầu tư cho giáo dục là một trongnhững hướng chính của đầu tư, phát triển, tạo điều kiện cho giáo dục đi trước

và phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế, xã hội Tại nghị quyết Đại hội Đảngkhóa XI thì “ Phát triển, nâng cao chất lượng Giáo dục và đào tạo, chất lượngnguồn nhân lực” là một trong những mục tiêu, nhiệm vụ phát triển đất nướctrong 5 năm 2010 - 2015

Như thế, để giáo dục đào tạo có hiệu quả, chúng ta phải chú trọng ngay

từ khi các em bước vào lớp 1, phải giáo dục toàn diện để các em sớm trở thànhngười “vừa hồng, vừa chuyên” xứng đáng là nguồn nhân lực mới mà cả nướcđang trông đợi Trong đó, dạy học môn Tiếng Việt nói chung, phân môn họcvần (giai đoạn âm) nói riêng là yêu cầu bức thiết nhất

2/ Cơ sở thực tiễn:

Trên thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy do các em nắm chưa vững âm nênkhi học sang phần vần, Tập đọc, Chính tả, Tập viết các em gặp rất nhiều khókhăn: ghép và đọc vần chậm, đọc chậm dẫn đến không hiểu nội dung bài tậpđọc, viết không đúng chính tả… Nguyên nhân chưa nắm vững âm là do các em

đi học không đều, vào lớp học chưa thật sự tập trung, chưa phân biệt được âmnày và âm khác, chưa nắm vững quy trình viết, học tập một cách thụ động,…

Do đó, giáo viên cần giúp học sinh nắm vững âm trong quá trình học là nhiệm

vụ quan trọng của mỗi người giáo viên

3/ Nội dung vấn đề:

a.Vấn đề đặt ra:

Năm học 2010 - 2011, lớp 1D gồm có 30/13 học sinh, các học sinh đều làcon em của những người dân trong xã Qua khảo sát đầu năm, tôi thu được kếtquả như sau:

KHẢO SÁT TRẺ ĐÃ HỌC MẪU GIÁO

30/13

Như thế, số lượng học sinh trong lớp đã học qua mẫu giáo dù là rất nhiềunhưng ngược lại, có rất ít học sinh biết nhận diện hết các âm Điều này đòi hỏingười giáo viên phải có biện pháp thích hợp để giúp học sinh nắm vững âm

b Biệp pháp thực hiện:

* Kiểm tra sách vở, dụng cụ học tập của học sinh đầu năm:

Ngay từ buổi thứ hai tập trung học sinh, tôi kiểm tra sách vở, dụng cụhọc tập của từng học sinh; những học sinh còn thiếu sách vở, dụng cụ học tập,tôi ghi chép cẩn thận vào sổ tay Tôi cũng tiến hành sắp xếp chỗ ngồi, bấmvách ngăn, kẻ bảng con, dán bảng tổng hợp âm theo thứ tự bài sẽ học cho họcsinh; dạy học sinh đếm số ô li, đếm thứ tự các dòng kẻ trong khuôn chữ Cuốibuổi học, tôi liên hệ thư viện mượn sách giáo khoa cho học sinh còn thiếu

* Họp phụ huynh đầu năm:

Trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi sẽ thông báo cụ thể danh sáchnhững học sinh còn thiếu sách vở, dụng cụ học tập và đề nghị phụ huynh mua

bổ sung trong thời gian sớm nhất vì có đầy đủ sách vở, dụng cụ học tập, họcsinh mới có thể học tập tốt được Tôi còn hướng dẫn phụ huynh cách dạy họcsinh ôn lại bài cũ, chuẩn bị bài mới ở nhà thật tỉ mĩ, cụ thể Trong đó, phầnkiểm tra bài cũ của phụ huynh ở nhà bao gồm: đọc bài trong sách giáo khoa,đọc âm trong bảng âm giáo viên đã dán thêm vào (đọc từ đầu cho đến âm vừahọc xong, lưu ý đến các âm học sinh chưa thuộc mà giáo viên đã ghi chú bằngcách gạch chân bằng mực đỏ, phụ huynh sẽ cho học sinh đọc, viết các âm đónhiều lần); phụ huynh đọc cho học sinh viết âm, tiếng, từ chứa âm đã học; phụhuynh kiểm tra và yêu cầu học sinh sửa chữa nếu viết sai Xong, phụ huynhyêu cầu học sinh đọc lại các âm, tiếng, từ chứa âm đã học Phần chuẩn bị bàimới thì phụ huynh sẽ giới thiệu âm mới cho học sinh (kiểu chữ in), học sinh sẽtìm âm mới trong bộ chữ cái; đọc nhiều lần Phụ huynh sẽ nêu tiếng khóa (ghitrong SGK), học sinh đánh vần nhẩm và ghép, đọc đánh vần, đọc trơn sau khighép xong Kế đó, phụ huynh cho học sinh ghép các tiếng có chứa âm và đọcđánh vần, đọc trơn các tiếng đó rồi cho học sinh đọc bài ở sách giáo khoa, ở bàiluyện đọc (tài liệu mà giáo viên phát thêm gồm các tiếng, từ chứa âm) Khi họcsinh đã biết nhận diện và đọc đúng âm, phụ huynh sẽ hướng dẫn học sinh viết(dựa vào hướng dẫn viết ở dưới mỗi bài trong sách giáo khoa) và phụ huynh sẽđọc cho học sinh viết, từ viết âm đến viết tiếng khóa, tiếng chứa âm; sau mỗilần viết, phụ huynh phải yêu cầu học sinh đọc Cuối mỗi tuần, phụ huynh sẽhướng dẫn học sinh ôn lại tất cả các âm đã học trong tuần và đã học từ trước

đó Nhờ sự phối hợp này của phụ huynh mà học sinh lên lớp tiếp thu bài nhanhchóng và tiết học sẽ diễn ra nhẹ nhàng hơn.

* Quá trình giảng dạy trên lớp:

- Phần dạy các nét cơ bản:

Ngay sau những buổi ổn định tổ chức, rèn nề nếp, hướng dẫn sử dụngcác đồ dùng học tập, tôi tập trung dạy học sinh đọc, viết các nét cơ bản Tôihướng dẫn thật tỉ mĩ cho học sinh điểm đặt bút, điểm kết thúc, quy trình viếttừng nét cho đến khi học sinh thuộc và viết chuẩn xác các nét Để học sinh dễhiểu, dễ nhớ những nét cơ bản, tôi phân chia các nét thành từng nhóm có têngọi và cấu tạo gần giống nhau để học sinh dễ nhận biết và so sánh Dựa vào cácnét chữ cơ bản này mà học sinh phân biệt được các âm và viết đúng mẫu chữtheo quy định Các nhóm (tạm phân chia) của tôi như sau:

Nhóm 1 gồm các nét: nét sổ, nét ngang, nét xiên phải, nét xiên trái Nhóm 2 gồm các nét: nét móc xuôi, nét móc ngược, nét móc hai đầu Nhóm 3 gồm các nét: nét cong hở phải, nét cong hở trái, nét cong kín Nhóm 4 gồm các nét: nét khuyết trên, nét khuyết dưới, nét thắt

- Phần dạy âm và các dấu thanh:

Đến phần dạy âm và dạy dấu thanh, tôi cũng đảm bảo dạy đúng theochuyên đề của trường, nhưng để học sinh học một cách có hiệu quả tôi chútrọng đến các vấn đề sau:

+ Dạy dấu thanh: Học sinh dễ nhầm lẫn giữa dấu hỏi và dấu ngã, dấu

sắc và dấu huyền , tôi phân biệt cho học sinh nắm như sau: dấu hỏi giống cáimóc, dấu ngã giống cái móc nằm ngang, dấu sắc là xiên tay phải, dấu huyền làxiên tay trái, dấu nặng giống hòn bi và cho học sinh nhắc đi nhắc lại nhiều lần.Khi học sinh quên dấu thanh nào đó, tôi sẽ cho các em nhớ lại dấu đó giống vật

gì hay xiên tay nào, từ đó học sinh sẽ nhớ ra đó là dấu gì

+ Giới thiệu âm mới: Để giới thiệu một âm mới, tôi luôn sử dụng tranh

trong sách giáo khoa để giới thiệu tiếng khóa Từ tiếng khóa đó, tôi rút ra âmmới Nhờ thế trong quá trình học, khi học sinh quên âm nhưng nếu vẫn mườngtượng ra hình ảnh thì sẽ nhớ lại được âm đó Chẳng hạn, học sinh nhớ đến bức

tranh vẽ bò sẽ nhớ đến o, nhớ bức tranh vẽ cỏ sẽ nhớ đến c Chính bằng hình

thức giới thiệu gián tiếp này mà học sinh sẽ tự đọc lại được bài trong sách giáokhoa khi không có phụ huynh kèm

+ Rèn đọc: Để học sinh đọc đúng, tôi hướng dẫn học sinh cách phát âm,

khẩu hình miệng Tôi cũng tập cho học sinh thói quen hễ ghép âm, ghép tiếng

là đánh vần thầm trong miệng Trong quá trình dạy học tôi gọi học sinh yếuđọc nhiều lần (nhưng chỉ yêu cầu ở mức độ dễ, chỉ cần đánh vần đọc là được)

và khuyến khích học sinh ghép được nhiều tiếng chứa âm Tôi cũng thườngxuyên kiểm tra mức độ nắm được âm của học sinh bằng cách cho học sinh đọclại các âm (trong bảng âm) đã học vào các tiết phụ đạo hoặc vào giờ truy bài

Nếu âm nào học sinh chưa thuộc, tôi gạch chân bằng mực đỏ để tiện theo dõi

và để cho phụ huynh biết mà kèm thêm ở nhà.Ở các tiết phụ đạo, tôi sẽ ghi cáctiếng, từ có chứa âm đã học vào bảng phụ, gọi học sinh lên đọc Ngoài ra, tôixây dựng “đôi bạn cùng tiến” Những đôi bạn cùng tiến này sẽ ngồi chung mộtbàn và vào giờ truy bài, sẽ đọc bài trong sách giáo khoa, âm trong bảng âm chonhau nghe và học sinh nào khá, giỏi hơn sẽ kèm cho bạn mình đọc, viết Nhưngtrước khi học sinh kèm nhau, tôi cũng đã kiểm tra xem những học sinh khá giỏinày đọc đã đúng chưa và hướng dẫn tỉ mĩ cho các em cách dạy bạn học và ônlại bài cũ Ngoài ra, tôi chọn một đội ngũ cán bộ lớp học giỏi, siêng năng, nhiệttình giúp đỡ bạn Đội ngũ cán bộ này sẽ kiểm tra lại bài cũ của các bạn trong

tổ, trong lớp mình cũng như là gọi các bạn lên đọc các âm trên bảng âm dán ởlớp vào giờ truy bài Tôi cũng treo giải cụ thể cho các học sinh này: Nếu kèmbạn có tiến bộ thì cả hai sẽ được phần thưởng vào cuối tuần: phần thưởng baogồm: bút, thước và kẹo Nhờ thế, học sinh tích cực học tập và nhiệt tình kèmthêm cho bạn

+ Rèn viết: Song song với việc rèn đọc, tôi rèn viết cho học sinh và

muốn cho học sinh nắm vững âm, hai hoạt động này không thể tách rời nhau.Trước khi hướng dẫn viết, tôi giới thiệu chữ viết mẫu để học sinh nhận biếtđược độ cao, độ rộng, cấu tạo của các con chữ Sau đó, tôi hướng dẫn thật tỉ mĩquy trình viết đặc biệt tôi sẽ nhấn mạnh ở điểm bắt đầu, điểm kết thúc Khi họcsinh viết sai độ cao, sai nét, sai điểm bắt đầu, điểm kết thúc tôi chỉnh ngay Vàocác tiết phụ đạo, tôi đọc cho học sinh viết lần lượt các âm, tiếng, từ đã học vàobảng con Khi học sinh viết xong, tôi tiến hành sửa lỗi và cũng cho học sinhđọc lại các âm, tiếng, từ đã viết; tôi lại chỉ vào từng con chữ bất kì và hỏi họcsinh xem đó là con chữ gì Cuối mỗi tuần, tôi sẽ cho các em viết lại các chữ ghi

âm đã học trong tuần Đặc biệt, ở các bài ôn tập, tôi phân chia ra thành từng nhóm, cho học sinh đọc, viết, phân biệt các âm trong nhóm đó Chẳng hạn ở bài 11 “ ôn tập” các âm: e, b, ê, v, l, h, o, c, ô, ơ tôi chia ra thành các nhóm

sau: nhóm nét thắt: e, ê, v; nhóm nét khuyết trên: b, h, l; nhóm nét cong: c, o, ô,

ơ Nhờ đọc, viết, phân biệt điểm giống nhau, khác nhau giữa các âm mà họcsinh nắm chắc chắn các âm Đồng thời, tôi cũng nhờ các em khá giỏi kèm cho

em yếu viết và các em ở gần nhà nhau cùng học nhóm với nhau nên tôi đã phầnnào đỡ vất vả trong việc dạy học