con người cô đơn trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng

Ở Thời Minh Thanh là thời kì phát triển rực rỡ nhấtcủa tiểu thuyết, trong đó nổi tiếng một tác phẩm tiểu thuyết đã trải qua không biết baothế kỷ nhưng vẫn còn sống mãi với con người khôn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA NGỮ VĂN

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: VĂN HỌC TRUNG QUỐC

Đề tài:

CON NGƯỜI CÔ ĐƠN TRONG TIỂU THUYẾT

“HỒNG LÂU MỘNG”

Giáo viên hướng dẫn

NGUYỄN THỊ TỊNH THY HOÀNG THỊ THÚY NYSinh viên thực hiện

Lớp: Văn 3B

Huế, 11/2014

Để hoàn thành tốt được bài tiểu luận này, em xin gửi lời cám

ơn chân thành nhất đến cô giáo Nguyễn Thị Tịnh Thy đã tận tình giúp đỡ em rất nhiều trong việc hướng dẫn làm đề tài Em hy vọng rằng sau này sẽ được cô tiếp tục hướng dẫn làm những đề tài nghiên cứu khác Và em cũng xin hứa, sẽ làm tốt hơn nữa nếu có cơ hội Em xin cảm ơn cô rất nhiều!

Huế, tháng 11 năm 2014

Sinh viên Hoàng Thị Thúy Ny

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Đóng góp của tiểu luận 3

6 Cấu trúc tiểu luận 3

B NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 CÁC KIỂU CON NGƯỜI CÔ ĐƠN TRONG TIỂU THUYẾT HỒNG LÂU MỘNG 4

1.1 Cô đơn do số phận-thân phận 4

1.1.1 Thân phận của tầng lớp quý tộc thượng lưu 4

1.1.2 Thân phận-số phận của các a hoàn trong tiểu thuyết 5

1.2 Cô đơn do tự ý thức 7

1.2.1 Con người khao khát được thoát ra khỏi chế độ lễ giáo phong kiến 7

1.2.2 Con người khao khát được hòa đồng với cộng đồng người 9

CHƯƠNG 2 BI KỊCH CỦA CON NGƯỜI CÔ ĐƠN TRONG HỒNG LÂU MỘNG 11

2.1 Bi kịch về tình yêu 11

2.1.1 Tình yêu dưới sự áp đặt của gia đình trong lễ giáo phong kiến 11

2.1.2 Khát vọng tình yêu bên ngọn đèn cửa phật 13

2.1.3 Con người khao khát được sống được yêu 15

2.2 Bi kịch từ cuộc sống 17

2.2.1 Cuộc sống phồn hoa của giới quý tộc trong hồng lâu mộng 17

2.2.2 Cuộc sống nghèo hèn của tầng lớp nô tì 18

2.3 Bi kịch của những con người trung thành với đạo đức lễ giáo phong kiến 19

CHƯƠNG 3 NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG CON NGƯỜI CÔ ĐƠN TRONG TIỂU THUYẾT “HỒNG LÂU MỘNG” 22

3.1 Sự thể hiện của con người cô đơn qua không gian- thời gian 22

3.1.1 Không gian nghệ thuật và con người cô đơn 22

3.1.2 Thời gian nghệ thuật và con người cô đơn 24

3.2 Sự thể hiện của con người cô đơn qua việc miêu tả tâm lý nhân vật 25

3.2.1 Miêu tả tâm lý trực diện 25

3.2.2 Miêu tả tâm lý gián tiếp 28

C KẾT LUẬN 30

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trung Quốc có một nền lịch sử và văn hóa lâu đời, chính vì thế văn học TrungQuốc cũng phát triển khá mạnh mẽ trong toàn thế giới Văn học Trung Quốc khôngnhững nổi tiếng có Kinh thi, Luận ngữ của Khổng Tử, thơ Đường, mà nó còn có mộtkhối lượng tiểu thuyết khá đồ sộ Ở Thời Minh Thanh là thời kì phát triển rực rỡ nhấtcủa tiểu thuyết, trong đó nổi tiếng một tác phẩm tiểu thuyết đã trải qua không biết baothế kỷ nhưng vẫn còn sống mãi với con người không chỉ Trung Quốc, thế giới mà còn

ảnh hưởng vô cùng mạnh mẽ đến Việt Nam, đó là tiểu thuyết Hồng lâu mộng Tác giả của Hồng lâu mộng là Tào Tuyết Cần (1715(?)-1763(?)) tên là Triêm, tên tự là Mộng

Nguyễn, Cần Phố, hiệu là Tuyết Cần, Cần Khê, người Thẩm Dương, vốn dòng dõingười Hán, sau nhập tịch Mãn Châu Ông sống trong triều đại phong kiến nhà Thanh,Trung Quốc Ông sinh ra trong một gia đình đại quý tộc, gia đình đời đời thế tập

chức Giang Ninh chức tạo là một chức quan to thu thuế tạiGiang Ninh thành Cuộc

sống trong phủ vô cùng xa hoa vương giả Không những là nhà hào môn vọng tộc lẫylừng mà nhà họ Tào còn có truyền thống văn chương thi phú Nhưng đến đời của TàoTuyết Cần, tất cả sự giàu sang quyền quý huy hoàng của gia đình đã trở thành quá khứ.Gia đình gặp đại họa, cha mắc tội, bị cách chức, hạ ngục, tịch biên tài sản Ông đã phảisống trong những ngày cay đắng nhất của đời mình với nghèo khổ, đi khắp nơi để mưusinh, sống trong cảnh “cả nhà rau cháo, rượu thường mua chịu” Mười năm cuối đời

ông đã dồn toàn bộ trí lực để tạo nên kiệt tác Hồng Lâu Mộng, một trong những tác

phẩm về sau được đánh giá là kinh điển của văn học Trung Quốc Tác phẩm đã đượcông sửa chữa 5 lần trong cảnh cùng khốn, ốm đau không tiền mua thuốc, con chết Khiông còn sống tác phẩm đã không hoàn thành và không được công bố Sau khi ông quađời, hai mươi tám năm sau, Cao Ngạc đã dựa vào di thảo của ông để hoàn thành nốt

bằng việc viết tiếp 40 hồi Cao Ngạc cũng đổi tên “Thạch Đầu Kí” thành “Hồng Lâu

Mộng” để phù hợp với nội dung tác phẩm 40 chương sau của Hồng Lâu Mộng được

Cao Ngạc viết tiếp không hay như 80 chương đầu vì ông không có được cái trảinghiệm đau đớn như Tào Tuyết Cần Nhưng với 40 chương này mang đến cho tácphẩm sự trọn vẹn

Hồng lâu mộng ra đời thể hiện sâu sắc nhân sinh quan của Tào Tuyết Cần Tào

Tuyết Cần có cái nhìn bi quan về cuộc sống, con người và vũ trụ trong xã hội phongkiến lúc bấy giờ Nguồn gốc của cái nhìn này bắt đầu từ thực tế cuộc sống gia đình màchính Tào Tuyết Cần được sống và trải qua Từ một “hào môn vọng tộc” rồi gia đình

sa sút đến mức rau không có mà ăn, chính điều này làm cho tác giả nuối tiếc quá khứvàng son của gia đình mình Mượn câu chuyện thần thoại Nữ Oa vá trời và hòn đá cònthừa, Tào Tuyết Cần đã phán ánh lại hiện thực cuộc sống thời buổi suy tàn của xã hộiphong kiến với những tệ nạn như quan liêu, bất bình đẳng, đa thê… Chính hiện thực

xã hội như vậy đã khiến cái nhìn của Tào Tuyết Cần trong Hồng lâu mộng mang đậm

màu sắc bi quan, buồn bã về cuộc đời, vũ trụ và con người Điều này được nhà văn thể

hiện trực tiếp qua các con người- nhân vật trong tiểu thuyết Trong tiểu thuyết hồng

lâu mộng, vấn đề về con người được nhiều nhà nghiên cứu bàn đến, nhưng những con

người cô đơn, cô độc trong tâm hồn, dằn vặt trong thể xác thì có lẽ ít được đề cập Vì

vậy, tôi muốn chọn đề tài “ Con người cô đơn trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng” để

đi vào nghiên cứu, tìm hiểu về vấn đề nói trên Đây là một đề tài khá mới mẽ và hấpdẫn, có tính cá nhân Hơn nữa tôi cũng muốn nghiên cứu kiểu con người cô đơn đểthấy được cái hay, cái đẹp, quan niệm sống phong phú của các nhân vật con ngườitrong tiểu thuyết so với những con người ở ngoài thực tế

2 Lịch sử vấn đề

Hồng lâu mộng là một tác phẩm lớn của văn học Trung Quốc, được xem như là

một mốc quan trọng trong lịch sử văn học của đất nước này, nó đánh dấu sự phát triểnmới của tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Nghiên cứu về Hồng lâu mộng là một quá trìnhnghiên cứu đã từ lâu đời đến nay, vì đây là một kiệt tác đồ sộ của nền văn học lớn Từ

khi Hồng lâu mộng ra đời, tại Trung Quốc – cội nguồn sản sinh ra tác phẩm – đã làm mưa

làm gió trong giới nghiên cứu một thời gian Chính điều này, dẫn đến sự ra đời của một

phong trào, một bộ môn chuyên nghiên cứu về Hồng lâu mộng, gọi là ngành “Hồng học”.

Còn ở Việt Nam, tuy còn ít công trình nghiên cứu về Hồng lâu mộng, nhưng những nộidung nghiên cứu về nó hầu như đã bao quát toàn bộ tiểu thuyết Theo sự khảo sát thì có

đến hàng trăm bài viết, nghiên cứu liên quan đến Hồng lâu mộng Những bài viết, nghiên cứu này có ở các bài viết về Hồng lâu mộng đăng trên báo và tạp chí…các bài viết

về Hồng lâu mộng đăng thành sách, chuyên luận, chuyên san…Có rất nhiều đề tài nghiên

cứu khoa học của các trường đại học, các luận văn, luận án nghiên cứu về Hồng Lâu

mộng Đề tài “ Con người cô đơn trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng”, không thể gọi là một

đề tài mới trong giới nghiên cứu, nhưng với những khía cạnh mà tôi phân tích, thì lại kháchẳn Tiếp thu những thành tựu nghiên cứu của những công trình đi trước, không nhữngchọn cách phân tích, nghiên cứu riêng mà tôi còn vận dụng vào đó những quan niệm màmình cho là hợp lý để đưa vào trong đề tài này Có rất nhiều công trình nghiên cứu củacác nhà nghiên cứu nổi tiếng như: Nguyễn Khắc Phi- Lương Duy Thứ với cuốn giáotrình văn học Trung Quốc, đây là một tài liệu dễ dàng tiếp cận, bởi tác giả đã đi vào phântích những vấn đề, nội dung mấu chốt nhất của tiểu thuyết.Trần Xuân Đề trong cuốn tiểuthuyết cổ điển Trung Quốc( Nhà xuất bản giáo dục, 2001), sở nghiên cứu văn học thuộcviện khoa học xã hội Trung Quốc trong cuốn lịch sử văn học trung quốc tập 3( nhà xuấtbản giáo dục năm 1995)…Tùy vào khả năng tìm hiểu và các vấn đề quan tâm, mỗi tácgiả, mỗi nhà nghiên cứu có một cách hiểu, sự đánh giá về nội dung, con nhười nhân vật ởtrong tác phẩm Các công trình nghiên cứu trên đa phần nói đến cái tổng thể về mặt nộidung, về bối cảnh ở trong xã hội ở trong Hồng lâu mộng Tuy đề cập đến con ngườinhưng chỉ là ở mức độ cá nhân Trong các luận văn có trên các trang thư viện, một số luậnvăn nghiên cứu về con người cá nhân trong tiểu thuyết hồng lâu mộng, rồi là hình tượngcon người trong tiểu thuyết Hồng lâu Mộng… Tuy rằng ở đó, có bàn luận sơ qua về tínhcách, tâm lý của con người trong tiểu thuyết, nhưng nó chưa đi sâu vào khai thác những

trạng thái cô đơn của con người mà trong đề tài “ Con người cô đơn trong tiểu thuyết

hồng lâu mộng” mà tôi nghiên cứu Với những ý tưởng của các nhà nghiên cứu nỗi tiếng,

tôi sẽ tiếp thu nó ở mức độ học hỏi tham khảo, chứ không vì thế mà độc tôn suy nghĩ củamình Hy vọng rằng với đề rài tiểu luận này, với một mức độ hạn hẹp, tôi có thể đóng góp

ý kiến của mình trong việc nghiên cứu về Hồng lâu mộng.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Với đề tài tiểu luận này, tôi đi sâu vào nghiên cứu trong phạm vi 120 hồi của tiểu thuyết Hồng lâu mộng Đối tượng nghiên cứu chính là những nhân vậttrong tác phẩm, mà những nhân vật đó là những con người có nhiều bi kịch, đẫn đếntrạng tái cô đơn

chương-4 Phương pháp nghiên cứu

Trong bài viết này, chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp hệ thống, thống kê

Và một số thao tác khác như tổng – phân – hợp, liệt kê, lấy dẫn chứng…

5 Đóng góp của tiểu luận

Đề tài này sẽ góp phần vào việc khai thác them một khía cạnh về mặt nội dung trongviệc nghiên cứu và tìm hiểu về tiểu thuyết Hồng lâu mộng của tác giả Tào Tuyết Cần

6 Cấu trúc tiểu luận

- Chương 1: Các kiểu côn người cô đơn trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng

- Chương 2: Bi kịch của con người cô đơn trong tiểu thuyết hồng lâu mộng

- Chương 3: Nghệ thuật xây dựng nhân vật con người cô đơn trong tiểu thuyết.

B NỘI DUNGCHƯƠNG 1

CÁC KIỂU CON NGƯỜI CÔ ĐƠN TRONG TIỂU THUYẾT

HỒNG LÂU MỘNG 1.1 Cô đơn do số phận-thân phận

1.1.1 Thân phận của tầng lớp quý tộc thượng lưu

Tiểu thuyết Hồng lâu mộng được Tào Tuyết Cần viết xoay quanh cuộc sống của

những con người sống trong chốn phồn hoa, khuê các Nhưng những con người ở đâycũng được phân bậc ra nhiều tầng lớp, xuất thân từ nhiều địa vị khác nhau Hồng Lâumộng bàn về thân phận của những con người sống trong hai phủ Ninh Quốc và VinhQuốc Người đứng đầu là Giả Mẫu- một người có uy lực và quyền hành to lớn nhấttrong nhà Tầng lớp quý tộc hay còn gọi là tầng lớp được làm chủ có thể kể đến: GiảChính, Giả Xá, Giả Trân, Hình phu nhân, Vương phu nhân, Tiết phu nhân, Giả Liễn,Phượng Thư, Giả Bảo Ngọc, ba chị em Tích Xuân, Nghênh Xuân, Thám Xuân LâmĐại Ngọc, Tiết Bảo Thoa…Trong số những con người được gọi là bà, là cô chủ, cậuchủ đó không phải ai cũng được sống sung sướng, hạnh phúc, an nhiên tự tại, ungdung Mà tồn tại trong đó là những con người đầy nỗi buồn, tuyệt vọng, sự cô đơntrống trải ngay trong chính bản thân họ Nổi bật ở đây là cậu chủ Giả Bảo Ngọc Bảo

Ngọc xuất thân trong một gia đình “chung minh đỉnh thực, thế phiệt trâm anh”, hơn

nữa lúc sinh ra miệng ngậm viên ngọc Tuy rằng Bảo Ngọc khi sinh ra đã được baobọc trong nhung lụa, áo gấm, được nuông chiều, suốt ngày chỉ biết thưởng thức nhữngthú vui, say sưa những cảnh đẹp Nhưng chưa lúc nào Bảo Ngọc cảm thấy mình làngười hạnh phúc, mà mỗi lần suy nghĩ chàng lại thấy sao mình cô đơn thế, tại sao trênthế giới lại sinh ra con người như mình Bảo Ngọc luôn tự giày vò bản thân, cảm thấy

cô quạnh, cứ nghĩ trong nhà không có ai quan tâm mình thật lòng Sự xuất thân củachàng đã thấy sự khác hẳn người thường, chính cái bản mệnh đó mà cậu được mọingười trong gia đình yêu thương đùm bọc Tuy vậy nhưng Bảo Ngọc lại thấy mìnhkhông được may mắn, vì chàng thấy thiếu thốn tình cảm giữa con người với conngười, khi chàng nhận ra mình không có anh chị em ruột, thiếu đi tình yêu thương củacha mẹ, lúc nào cũng có cảm giác cô đơn, buồn chán, sợ sệt ai đó sẽ bỏ rơi mình Nỗibuồn của Bảo Ngọc chúng ta hoàn toàn đồng cảm với chàng

Một số phận không kém phần may mắn còn kể đến thân phận của tiểu thư LâmĐại Ngọc Nàng sinh ra đã mất mẹ, được cha nuôi dưỡng đến lúc lớn lên thì trở thànhmột thiếu nữ xinh đẹp tài giỏi Chính vì thưở nhỏ không được nuôi dưỡng trong bầusữa mẹ nên Đại Ngọc suốt ngày ốm đau, cơ thể suy nhược, khí huyết không thông,nhìn nét mặt đã thấy rõ sự yếu ớt Sau đó Đại Ngọc được đưa vào phủ Giả sống với bàngoại là Giả Mẫu Tuy rằng vào đây, nàng được sống một cuộc sống vinh hoa phúquý, có kẻ hầu người hạ, có thêm nhiều chị em, bạn bè, nhưng nàng luôn giằn vặt bảnthân Nỗi cô đơn mà nàng phải nếm phải đó là bị lạc lõng giữa thế giới người, nàngkhông tự tin với bản thân , lúc nào cũng buồn cũng khóc, rồi thương hoa,tiếc hoa Vì

nước mắt cứ ứa lệ, khóc lóc thảm thiết Đại Ngọc thấy cô đơn hiu quạnh khi mọi ngườiđều có anh chị em, có cha có mẹ còn mình thì duy nhất đơn độc: “ Đại Ngọc tự nhiêngật đầu nghĩ ngay đến chỗ còn có bố mẹ thì sung sướng gì bằng, thế là nước mắt lạituôn trào trên mặt” (hồi 35) Rồi thẫn thơ thở dài : “Song Văn tuy là bạc mệnh, nhưngcòn có mẹ già, em bé, chứ Đại Ngọc này, cả mẹ già, em bé cũng không Người xưa cócâu: “ hồng nhan bạc phận” Ta chẳng là hồng nhan, mà sao bạc phận thế!” (hồi 35)

Bảo Ngọc và Đại Ngọc là hai nhân vật chính diện bộc lộ nỗi buồn, sự cô đơncủa mình ra bên ngoài, họ tự ý thức được cái tâm can của mình Còn đối với nhữngthân phận như Tích Xuân, Thám Xuân, Nghênh Xuân thì sao? Tích Xuân không phảicon cháu ruột trong phủ Vinh là con của Giả Kính ở phủ Ninh, cô sinh ra cũng không

có mẹ, cha thì ẩn đời đi tu, nàng được đem sang phủ Giả sống cùng với các chị em nơiđây, cuộc sống của Tích Xuân tuy được hưởng thụ trong chốn màn the nhưng nàng lạithấy cuộc đời sao mà nó dơ bẩn, không trong sạch và rồi thì cứ chôn giật mình trongnhững luân lý của nhà phật Vì vậy lúc nào Tích Xuân cũng tỏ ra là người sống nộitâm, không hòa đồng với mọi người Còn đến Thám Xuân, là con của nàng hầu, vớithân phận như vậy nàng luôn cảm thấy tự ti, sợ mọi người khinh rẻ, tâm hồn ThámXuân tuy vui vẻ hòa nhã nhưng cũng không kém phần sâu lắng trầm tư Hơn nữa sốphận sau này của nàng còn chịu cảnh đi lấy chồng xa, vĩnh viễn không được đoàn tụvới gia đình thì lại càng đáng buồn hơn Số phận của Nghênh Xuân cũng không kémphần bạc bẽo, khi nàng phải chịu kiếp lấy một người chồng vũ phu bạo lực, NghênhXuân phải tự chuốc lấy điều không may mắn trong cuộc đời, nàng cô đơn tuyệt vọngđến uất ức mà chết đi Rồi thì đến Nguyên Xuân, là một cô gái tài giỏi nhất trong giađình và được tiến cử làm quý phi trong cung Đáng lẽ nàng phải được hưởng một cuộcđời hạnh phúc không ai sánh bằng, thế nhưng nàng lại phải chịu kiếp nạn của sự côđơn, đến héo mòn cả thể xác, và ra đi trong sự đau thương

Sống trong cảnh phong gấm giàu sang, tuyết hoa là thế nhưng mỗi một conngười nơi đây đều mang trong mình một bản mệnh, một số phận ai cũng cho là sungsướng là hạnh phúc ấy vậy mà những con người này lại chịu một kết thúc cuộc đờitrong đau đớn và cô độc

1.1.2 Thân phận-số phận của các a hoàn trong tiểu thuyết

Tầng lớp a hoàn là những con người đầy tớ, người hầu bị bọn địa chủ phongkiến bóc lột Đó là những con người phải bỏ công sức lao động của mình để phục vụnhững tầng thuộc giai cấp quý tộc Số phận của các a hoàn dưới xã hội phong kiến, đó

là một số phận chịu cảnh tôi đòi, chịu sự nhục nhã chửi bới của bọn địa chủ để kiếmđược bát cơm, manh áo nuôi sống cho cả gia đình Cuộc sống của những con người

này được Tào Tuyết Cần phản ánh lại rất hiện thực trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng Trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng, hệ thống các nhân vật lên tới hơn 400 người, trong

đó số lượng a hoàn đã chiếm hết gần một nữa Hồng lâu mộng viết về cuộc sống ăn

chơi, mơ mộng hão huyền của tầng lớp quý tộc thượng lưu, bên cạnh đó nó còn phầnnào phản ánh được sự bất công mâu thẫn xã hội Trung Quốc giữa giai cấp bóc lột tầnglớp bị bóc lột là các con người chịu số phận làm a hoàn một cách sâu sắc

Những thân phận nhỏ bé hẩm hiu đó đâu chỉ cực khổ vất vả về vật chất, về côngviệc, họ còn phải chịu những lời xỉ vả từ phía những người chủ, khiến họ cảm thấy đauđớn, uất hận… nhưng ai có thể hiểu cho họ, chỉ có một mình bản thân họ phải hứng

chịu họ tự nén lòng đơn thân mà thôi.Thân phận của các a hoàn trong Hồng lâu mộng

được nhà văn Tào Tuyết Cần miêu tả khá rõ nét và đưa đến cho độc giả một cái nhìnđồng cảm, thương xót cho những thân phận này Trong phủ Giả thì số lượng a hoàngần ngang bằng với sô lượng các thành viên trong gia đình Ai cũng có một số phận,thân phận khác nhau Dù họ là những người được các mợ, các cậu chủ yêu mến đượcmang quần áo đẹp, có quyền hành ngang bằng với chủ như Tập Nhân, Bình Nhi, UyênƯơng, Tình Văn,… hay những thân phận thấp hèn hơn một chút như Thu Văn, Tư Kỳ,Kim Xuyến,… Dù đứng ở thân phận nào thì họ vẫn chỉ là con hầu giống nhau cả thôi.Rồi họ cũng phải chịu cảnh lầm lũi, coi thường của các giai cấp quý tộc Tập Nhân,Uyên Uơng, Bình Nhi là những cô gái nhã nhặn, đoan trang, xinh đẹp được phủ Giảmua về làm người hầu Thực chất nói là người hầu nhưng những cô gái này lại rấtkhác so với những kẻ hầu người hạ khác Uyên Ương là một người hầu của Giả Mẫu,nói đến sắc đẹp thì cũng khong kém phần ai, chỉ vì cô đẹp, thanh nhã nên mới bị Giả

Xá ép cưới làm lẽ, bị Giã Liễn chồng của Phượng Thư để ý Cô phải chịu cảnh ép buộclàm nguời hầu đã khổ lắm rồi giờ lại chịu cảnh làm lẽ nữa thì nỗi khổ đó lại làm nhânđôi Uyên Uơng đã không thể chấp nhận trước sự ép buộc đó của Giả Xá , cô vừa cảmthấy tủi nhục, đau đớn và tìm cách tự vẫn nhưng vì Giã Mẫu cảm động trước tấm lòngtrước con người của cô nên cô sống sót, nhưng lại sống trong nỗi bất hạnh cô đơn vàbất an về cuộc sống của mình Hương Lăng, một số phận còn oan nghiệt hơn so vớinhững người khác Hương Lăng là Anh Liên con gái của Chân Sĩ Ẩn, lúc nhỏ bị lạc

Cô bị bán đi chỗ này đến nơi khác, sau đó bị Tiết Bàn mua về làm vợ lẽ Được làm lẽthì đã hay chớ, thế nhưng số phận Hương Lăng chịu phải đó là sự đánh đập, chửi bới,bóc lột thể xác của Tiết Bàn Cuộc đời oan trái, đáng lẽ Hương Lăng được sống trongmột gia đình khuê các, được làm tiểu thư như bao người, ấy vậy mà giờ phải chịu cảnhlầm lũi, sống cuộc sống hèn hạ phụ thuộc vào nguời khác.Tuy những con người này họđều chịu phải một sự tủi nhục, bị khinh rẽ, bị chà đạp nhân cách, nhưng nhìn cái vỏ bềngoài thì cứ tưởng họ được sống sung sướng với phong gấm Đoạn Lý Hoàn nói với

Bình Nhi Ở hồi 4: “Đáng tiếc mặt mũi dáng điệu thế này mà số phận lại kém cỏi, chỉ

là người hầu hạ trong nhà mà thôi!” (hồi 43), cho chúng ta thấy được thân phận tủi

nhục của những con người này bị khinh miệt, bị phân biệt đối xữ mạnh mẽ

Có lẽ thân phận của Kim Xuyến và Tình Văn là đau đớn nhất trong số những ahoàn nơi đây Bởi vì sắc đẹp, tài năng mà bị người ta ghen ghét, rùi vu oan dám họabởi thói trăng hoa của cậu chủ Bảo Ngọc mà họ phải chịu một cái chết bi thảm Oannghiệt đến nhường nào, tủi hờn đến nhường nào khi họ phải chịu kiếp tôi đòi, phải làmtheo nguyện vọng ý thích của người khác Những thân phận hẩm hiu như Tình Vănchết đi mà không một ai thương tiếc, không một ai quan tâm Cô chết đi trong sự nhạobang của bọn giai cấp địa chủ Điều này cho ta thấy được cái oan trái của cuộc đời lànhư thế nào

Tóm lại thân phận của các a hoàn trong Giả phủ là những thân phận rẻ rúng, bạcbẽo, đó là những thân phận phải chịu sự cô độc, đau đớn, chịu sự hành hạ của kẻmạnh, của tầng lớp quý tộc Qua đây Tào Tuyết Cần muốn lên án tố cáo xã hội TrungQuốc thời bấy giờ là một xã hội thối nát, mục ruỗng, một xã hội phân biệt đẳng cấp.

Đọc Hồng lâu mộng chúng ta là càng thương cảm hơn cho những số phận đó.

1.2 Cô đơn do tự ý thức

1.2.1 Con người khao khát được thoát ra khỏi chế độ lễ giáo phong kiến

Chế độ lễ giáo phong kiến là chế độ được quy đinh bởi những quy tắc sống ởtrong các phủ, các gia đình quý tộc Đó là chế độ khoa cử, tình yêu hôn nhân, phân biệtgiới, đẳng cấp Tất cả những điều đó gọi là lễ giáo phong kiến Bảo Ngọc là một conngười đại diện cho lý tưởng chống lại chế độ phong kiến và khao khát mong muốnthoát ra khỏi cái xã hội, cái chế độ đó Thực ra, Bảo Ngọc chỉ có những suy nghĩ nhưmột đứa trẻ, cậu chỉ biết chơi đùa, đam mê những thú vui, giở thói gió trăng với ngườihầu, với những cô gái xinh đẹp Đặc biệt Bảo Ngọc được đào tạo trong môi trườngsống của giai cấp, đáng lẽ ra anh phải có tố chất của một cậu chủ, nhưng Bảo Ngọc vớitính cách hoàn toàn trái ngược Bảo Ngọc coi con trai là những gì dơ bẩn, thứ tục xámxịt nhất của đời, còn con gái là những gì trong sáng, đẹp đẽ nhất của thế gian BảoNgọc đấu tranh cho sự tiến bộ của xã hội, chàng thù ghét những con người, nhữngquan niệm của mọi người trước thực tế xã hội như chế độ quan liêu, chế độ đa thê,…chàng đấu tranh cho sự bình đẳng giữa chủ và tớ, về tình yêu của con người

Chính những quan niệm mới với ý thức hệ xã hội cũ thời bấy giờ Do đó BảoNgọc là sản phẩm đầy mâu thuẫn, một xã hội mà chàng đang tìm lối thoát nhưng lại bịdồn vào đến mức nghẹt thở Chính vì thế, con người Bảo Ngọc cảm thấy bế tắc, côđơn mà không biết phải giải bày với ai

Tào Tuyết Cần xuất thân từ gia đình quan liêu quý tộc, nhưng ông đứng trên lậptrường của tầng lớp thị dân để chống lại chế độ phong kiến Giả Bảo Ngọc là một nhânvật để tác giả gửi gắm tư tưởng của mình vào đó Hiện thực của chế độ khoa cử, quan liêuthời kì này minh chứng cho sự đồi trụy mục nát của cái xã hội phong kiến nhà

Thanh.Trong hoàn cảnh sống Bảo Ngọc phải chịu cảnh: “Ta chỉ giận cả ngày bị nhốt

trong nhà không tự chủ được một tí nào cả, làm gì người ta cũng biết, không người này khuyên thì kẻ khác ngăn, chỉ có thể nói chứ không thể làm, tuy có tiền mà không được tiêu…” cho nên Bảo Ngọc mới nhìn thấy sự xấu xa của hiện thực cuộc sống lúc ấy.

Giả Bảo Ngọc tỏ ra khinh miệt khoa cử và thù ghét con đường tiến thân bằngkhoa cử Thái độ đầu tiên của anh ta đối với chế độ này là trốn học, bỏ học Anh ta

“không chịu nghiền ngẫm” các loại sách như Đại học, Trung dung, Luận ngữ, Mạnh

Tử, Tả truyện … thì “nhớ làm sao được” Ở hồi 82, Bảo Ngọc nói chuyện với Đại

Ngọc về việc đi học : “cô còn nhắc đến làm gì? Tôi ngán cái trò đạo học ấy rồi, buồn

cười nhất là thứ văn bát cổ, người ta mượn nó để lừa bịp, bòn chút công danh, kiếm bát cơm ăn, nói thế còn được Bây giờ lại còn bảo là nói thay lời thánh hiền cơ Nhiều lắm thì chẳng qua là đem kính truyện ra nhồi nhét vào đầu đấy thôi Lại còn một điều

buồn cười hơn nữa là có những kẻ trong bụng rỗng tuếch chỉ vơ chỗ nọ, bỏ ra chỗ kia, làm lếu láo thế mà lại cho mình là học sâu rộng, làm thế đâu có phải là phát triển đạo

lý thánh hiền!” Anh ta cho rằng “ Văn bát cổ” không phải văn của thánh hiền đặt ra, nên không thể khơi sâu được ý nghĩa, chẳng qua (nó) chỉ là cái bậc thang để cầu mồi danh lợi của bọn người sau đó thôi”(hồi 82) Bảo Ngọc chán ngấy lời khuyên của

Tương Vân “Dù anh không muốn thi đỗ cử nhân, tiến sĩ thì cũng nên gặp gỡ những

bậc quan sang, bàn đến bước đường tiến cử để ra gánh vác việc đời, giúp nước giúp dân, nên cần phải có bạn bè, quan lại, chứ quanh năm anh cứ luẩn quẩn với bọn chị

em chúng tôi thì còn được trò trống gì nữa” (hồi 32) Tai Bảo Ngọc không muốn nghe

điều “nhảm nhí” bèn đáp: “ Xin mời cô sang ngồi chơi bên nhà khác, chứ nhà tôi đây

thật nhơ bẩn đến những người hiểu biết việc trị nước giúp dân ấy” Thấy được sự thối

nát của chế độ khoa cử, quan liêu thời đó, Giả Bảo Ngọc không chọn và đi theo conđường ấy Chàng xem kẻ đọc sách là mọt sách, mọt công danh Nhiều lần BảoThoa

khuyên chàng lập thân dương danh, chàng trả lời:“Một người con gái trong trắng như

em mà cũng ham công danh phú quý như phường mọt dân hại nước sao?”.

Bảo Ngọc lạc lõng giữa thế giới người, vì ai cũng mưu cầu danh lợi, địa vị, aicũng có những suy nghĩ tiến thủ tiến thân Đặc biệt khi Tào Tuyết Cần cho xuất hiệnnhân vật Chân Bảo Ngọc ở hồi 115, con người giống y hệt Bảo Ngọc từ ngoại hình,khuôn mặt đến dáng điệu đi đứng Bảo Ngọc mừng thầm vì như gặp được tri kỷ vậy,nhưng khi nói chuyện tiếp xúc với anh ta thì Bảo Ngọc lại nhận ra đây cũng là một

trong số bọn “mọt ăn lộc nước” mà thôi Bảo Ngọc thấy sự có mặt của mình ở trong

gia đình là thừa khi trên đời này có một Chân Bảo Ngọc, chàng cảm thấy cô đơn,nhưng nỗi cô đơn này chỉ có mình chàng hiểu Những lời trách móc của Bảo Thoa đãkhiến Bảo Ngọc ngơ ngơ, ngẩn ngẩn đâm ra buồn rầu rồi phát bệnh Một con người

có thái độ khinh miệt quyền quý, chán ghét công danh, nhưng chưa được mọi ngườihiểu và chưa tìm ra được lối đi cho mình nên mới mắc trạng thái cô đơn , một chứngbệnh nan y khó chữa như thế Chỉ vì Bảo Ngọc là đứa con trai duy nhất trong gia đìnhlại thông minh, đẹp đẽ vì vậy chàng bị ép buộc phải đi theo con đường của chế độ giaicấp đó Chính những quan về khoa cử, quan liêu cho nên người trong phủ Giả xemBảo Ngọc là nghiệp chướng, bất hiếu Ngay cả người cha ruột của chàng là Giả Chính

mà cũng thốt lên rằng: “chi bằng nhân ngày hôm nay mà giết cái đồ chó ấy đi để tuyệt

hậu loạn”, thật đau đớn biết nhường nào khi chàng lại nghe lời nói độc ác đó từ người

cha của mình Sở dĩ Giả Chính muốn giết Bảo Ngọc là vì chàng không phục tùng,không đi theo con đường gia đình, dòng họ đã vạch sẵn Sự xung đột này vượt khỏiphạm vi của một gia đình mà nó đi ra ngoài xã hội mang bản chất giai cấp Cái khoảngcách ngăn cách Bảo Ngọc với xã hội đó càng rộng bao nhiêu thì nỗi cô đơn của conngười chàng càng lớn, càng rộng bấy nhiêu

Qua đây cho ta thấy được hiện thực của cuộc sống, chế độ khoa cử, quan liêuthời phong kiến với lý tưởng về chế độ đó của Giả Bảo Ngọc có nhiều mâu thuẫn, BảoNgọc mang cái danh là đứa con phản nghịch của xã hội mà anh ta đang sống Từ cáchhiểu và suy nghĩ ấy của Bảo Ngọc, ta thấy được tư tưởng của con người này hết sức

đơn độc, không một ai hiểu Và cái cô đơn mà con người này phải hứng chịu đó là sựtách biệt của cộng đồng không ai thừa nhận.

Ngoài Bảo Ngọc ra thì Lâm Đại Ngọc cũng là một con người muốn thoát ra khỏichế độ lễ giáo phong kiến, điều này thể hiện rất rõ khi nàng chán ghét cái gọi là côngdanh, là tiền tài Vì thế khi quen Bảo Ngọc thì nàng không hề nhắc đến việc tiến thủ tiếnthân của Bảo Ngọc, đồng thời nàng còn ủng hộ với Bảo Ngọc Là một người con gái,đáng lẽ nàng không được đọc sách, viết chữ, ấy thế nhưng Đại Ngọc vẫn học hành đànghoàng Tuy Đại Ngọc sinh ra và lớn lên trong gia đình quan lại nhưng nàng không thíchcông danh khoa cử Nàng ghét con đường ấy là do những hạng xú nam nhân đã làm ô uếcủa cả một xã hội, một thời đại Khi nhận chuỗi ngọc của Bắc Tĩnh Vương từ tay Bảo

Ngọc, nàng đã vứt nó đi và nói : “Cái thứ đàn ông thối tha nào đã cầm là tôi không thèm

nhận” Đại Ngọc không khuyên Bảo Ngọc lập thân công danh, cũng không thèm nịnh nọt

với mọi người trong phủ Giả Những hành động của nàng hoàn toàn khác biệt với nhữngcon người khác ở đất Kim Lăng Chính vì sự chán ghét cái đồi bại của xã hội phong kiến

đó, nên Đại Ngọc không lấy được sự yêu mến của mọi người trong gia đình Nàng bị mọingười cho là tinh ranh, là một đứa con gái ngang bướng, không đủ chuẩn mực của connhà quý tộc Do vậy mà Đại Ngọc thấy như mình cũng bị lạc lõng, bị bỏ rơi Nàng thấybuồn khi phải chịu đựng sự bó hẹp của lễ giáo, chính vì thế mà tình yêu của nàng dànhcho Bảo Ngọc là chân thành thực đó, nhưng nàng đâu có dám nói ra, suốt ngày nàng chỉ

cứ âm thầm lặng lẽ, rồi buồn tủi, khóc lóc

Tóm lại, chế độ phong kiến, lễ giáo của giai cấp phong kiến đã làm cho conngười phải đi vào khuôn khổ Nhưng đó là một sự bó hẹp chật chội đến nghẹt thở, làmcho con người muốn thoát ra, để họ được sống một cuộc sống vui vẽ, hòa đồng

1.2.2 Con người khao khát được hòa đồng với cộng đồng người

Trong cuộc sống, ai cũng muốn sống vui vẽ, hòa nhã, hạnh phúc hòa đồng với tất

cả mọi người trong gia đình và ngoài xã hội Trong quan niệm sống hiện đại thì điều đóqủa là dễ dàng Nhưng trong xã hội phong kiến thì vì nhiều quan niệm xã hội như phânbiệt giới, đẳng cấp … đã làm cho những con người nơi đây bị cô đơn lạc lõng Tiểu thuyết

Hồng Lâu mộng của Tào Tuyết Cần là một bức tranh về hiện thực đó Trong hồng lâu mộng có nhiều lớp người, không chỉ là những lớp người thuộc tầng lớp quý tộc mà còn

một lớp người thuộc tầng lớp a hoàn Sự đối lập giữa hai tầng lớp đó đã tạo ra một khoảngcách cực kì lớn Ấy vậy nhưng trong đây đã tồn tại một vài con người họ muốn gắn kết lạicái khoảng cách ấy Trong một xã hội đầy rẫy sự phân biệt đối xử với nhiều quan niệmkhác nhau nhưng những con người như Bảo Ngọc, Đại Ngọc lại đấu tranh cho sự phânbiệt đó Đặc biệt là Bảo Ngọc, chàng không có gì phân biệt với các a hoàn mà ngược lại,

vô cùng thân thiện hòa nhã, quý trọng họ giống chị em của mình vậy Vì sinh ra có sựkhác người, nên Bảo Ngọc luôn cảm thấy mình cô đơn trống vắng, không ai muốn thânthiện với mình, không ai muốn chơi với mình Vì thế nên hàng ngày chàng cứ muốn tìmđến những thú vui với các chị em trong nhà, rồi chàng lại bị mọi người quở mắng Sao giờlạc lõng giữa thế giới như vậy? Một con người bình thường, không những thế còn là connhà dòng dõi, ấy thế mà Bảo Ngọc lại mong muốn được hòa đồng, hòa nhập với tất cả

mọi người Lớn lên, “con người này” lại sống tách biệt với thế giới nam nhi của phủ Giả,nên cảm giác cô đơn của nhân vật tồn tại sâu sắc Cô đơn ở Giả Bảo Ngọc là do hoàn cảnhsống, tập thể con người và thời đại quy định Vì vậy Bảo Ngọc luôn muốn tìm đến nhữngnhững người bạn, để có thể gửi gắm được những tâm tư, chia sẻ của mình, để mọi người

có thể hiểu mình hơn Ở hồi bảy, Bảo Ngọc gặp Tần Chung, rồi tự thấy mình thiếu mộtcái gì đó, chàng tự hạ thấp mình, tự trách mình, trách cuộc sống nơi vinh hoa phú quý:

“Từ lúc Bảo Ngọc gặp Tần Chung, trong bụng bâng khuâng như là mình thiếu cái gì,

đứng ngẩn người ra một lúc, nghĩ vơ vẩn: “Trong thiên hạ sao lại có người như thế! Bây giờ xem ra, ta thành như lợn bùn, chó ghẻ vậy! Đáng giận cho ta sinh vào nhà công hầu phú quý, nếu vào nhà nho nghèo, quan kiết để sớm đi lại chơi bời với nhau thì không đến nỗi phí mất một đời Ta dù tôn quý hơn, nhưng the lụa gấm vóc, cũng chẳng qua để bọc cái cành khô, gỗ mục, rượu hồng, dê béo cũng chẳng qua để lấp cái hố phân, rãnh bùn

mà thôi Hai chữ “phú quý” làm hại người đời xiết bao!”(hồi 7) Tần Chung là em trai

của Tần Thị vợ của Giả Dung, nếu như tính theo cấp bậc thì Tần Chung sẽ là cháu củaBảo Ngọc Thế nhưng chàng lại không muốn tạo ra khoảng cách này, nên lúc nào chàngcũng muốn tạo ra một không khí tự nhiên giữa hai người bạn Khi nói chuyện, tiếp xúc,cùng đi chơi và đi học với Tần Chung, Bảo Ngọc luôn cảm thấy thoải mái, vui vẻ, chàngxem Tần Chung như là một tri kỉ của mình Cho tới khi Tần chung chết, để lại một mìnhBảo Ngọc, chàng cũng như chết đi trong một khoảng thời gian, chàng cảm thấy đau đớn,khổ tâm, cô đơn, khi giờ còn lại trên thế gian một mình, không có người bạn tri kĩ nữa, vàrồi chàng đâm ra lâm bệnh nặng Điều này cho chúng ta thấy rằng, Bảo Ngọc là một conngười giàu tình cảm, giàu lòng cảm thông và yêu thương con người vô bờ

Khát khao hòa đồng với mọi người, còn được Tào Tuyết Cần cho ta thấy lúc BảoNgọc đối xử với người hầu, cho thấy chàng là một người chủ không hề biết phân biệtđẳng cấp, mà chàng luôn nhã nhặn với mọi người hầu trong gia đình Đó là lời nói của

thằng Hưng với Vưu thị về tính tình của Bảo Ngọc:“ – Gặp bọn tôi, hễ vui thì cậu ta

chẳng kể đâu là chủ, đâu là tớ, nô đùa loạn xạ một hồi, nếu không thích thì ai đi đằng nấy, cậu ta cũng làm ngơ Bọn tôi đang ngồi hoặc nằm, thấy cậu ta cũng mặc kệ, cậu ta chẳng nói năng gì”(hồi 66) Điều này ta thấy rằng Bảo Ngọc tìm đến niềm vui cho mình

bằng sự đối xử hòa nhã với tất cả mọi người, chàng muốn mọi người xem mình như làanh, là em, là người bạn tốt Vì Bảo Ngọc nhận thấy bản thể của mình là một con người

cô độc, tuy được mọi người yêu mến, nhưng không một ai làm chàng có thể tin tưởng, vìvậy chàng càng khao khát bao nhiêu, thì chàng lại càng mất đi tất cả

CHƯƠNG 2

BI KỊCH CỦA CON NGƯỜI CÔ ĐƠN TRONG HỒNG LÂU MỘNG 2.1 Bi kịch về tình yêu

2.1.1 Tình yêu dưới sự áp đặt của gia đình trong lễ giáo phong kiến

Tình yêu là một thứ tình cảm thiêng liêng và cao quý, đó là một kết quả tốt đẹp để

dẫn tới hôn nhân Thế nhưng trong Hồng lâu mộng, tình yêu ở trong cái xã hội đó lại

không có kết quả như vậy Hôn nhân, tình yêu dưới xã hội phong kiến đương thời chịu sự

áp đặt của lễ giáo, của khuôn khổ “cha mẹ đặt đâu con ngôi đấy” Vì vậy mà những con

người nơi đây họ không được lấy người mình yêu, để rồi họ đau khổ, đi đến tuyệt vọng,buồn chán, và tột đỉnh đó là một bi kịch của cái chết Sự áp đặt của gia đình của dòng tộcđược Tào Tuyết Cần tái hiện lại ở tiểu thuyết khá rõ nét Trong Phủ Giả, có đến mười haitiểu thư xinh đẹp, tài giỏi, đáng nhẽ ra họ phải được hưởng một cuộc sống sung sướng,hạnh phúc, ấy thế nhưng khi đến tuổi cập kê thì dần dần họ lại bị rơi vào tình cảnh bi đát.Con người ta dù sống trong chốn phồn hoa có vui vẽ đến cỡ nào nhưng đến lúc bị vùi dậptrong chế độ hôn nhân hà khắc của gia đình thì chắc hẵn sẽ rơi vào trạng thái cảm thấy côđộc, buồn chán, đầy bi kịch Ta nói đến Nguyên Xuân, một cô gái tài hoa nhưng có phải

cô được lấy người mình yêu đâu, mà cô bị gả vào làm phi tần trong cung, phải sống mộtcuộc đời bị gò bó, mất hết niềm vui Rồi đến Nghênh Xuân lại không may bị gia đình gảlấy người chồng bạo lực suốt ngày đập đánh uất phẫn cho đến chết mà không dám thanphiền…, cho đến Thám Xuân chịu cảnh lấy chồng xa không bao giờ được về thăm nhà

Đó là số phận éo le của những người phụ nữ phải chịu nghịch cảnh dưới sự chèn ép của lễgiáo Sống ở cái chốn thị phi đó, họ thấy cô đơn, tuyệt vọng, nhưng biết bấu víu vào aibây giờ, có phải chế độ nào, vương quyền nào ép buộc họ đâu, mà chính là cha của họ làGiả Chính Sống trong địa vị giai cấp, ắt hẳn không những Giả Chính mà bất cứ người chanào rồi cũng hành động như vậy Những người phụ nữ ở đây không có tiếng nói, không

có quyền đấu tranh cho hạnh phúc của mình, rồi họ phải nhẫn nhục phải chịu đựng vàcăm phẫn cho đến chết Cái chết của những cô gái nơi đây làm chúng ta phải ứa lệ, đồngcảm thương xót đến nhường nào

Điển hình của bi kịch tình yêu dưới sự áp đặt của xã hội phong kiến trong tiểu

thuyết Hồng lâu mộng còn là bi kịch tình yêu của Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc.

Bảo Ngọc và Đại Ngọc đã bước qua khuôn phép của lễ giáo phong kiến để đến vớinhau bằng một tình yêu chân thành nhất Trong tiểu thuyết thì Tào Tuyết Cần đã đểcho Bảo Ngọc phải chọn lựa giữa hai người con gái có tài sắc vẹn toàn ngang nhau đó

là giữa Đại Ngọc và Bảo Thoa, vì Đại Ngọc có cùng chung tư tưởng, tính cách vớimình nên Bảo Ngọc đã quyết định dành trọn tình cảm của mình cho Đại Ngọc TrongVườn Đại Quan nguyệt hoa phấn sáp, Giả Bảo Ngọc chỉ chọn Lâm Đại Ngọc làm tri

kỉ, vì nàng đi cũng chàng chống lại chế độ phong kiến, vì nàng có cùng chung chíhướng với chàng Họ là những đứa con thuộc tầng lớp giai cấp, ấy vậy mà lại có suynghĩ chống phong kiến, lễ giáo Lâm Đại Ngọc và Giả Bảo Ngọc đã đặt trái tim mìnhlên trên cả cương thường, bổn phận, trách nhiệm để tìm lấy tình yêu, tìm lấy hạnh

phúc Đại Ngọc và Bảo Ngọc yêu nhau không phải ngày một ngày hai, mà đó là mộttình yêu được nhen nhóm từ khi thuở nhỏ cho tới khi lớn Thường ngày Bảo Ngọcluôn ở bên Đại Ngọc chia sẽ tâm tư vui buồn, họ cùng ăn cơm, cùng vui đùa, cùng ngủchung giường với nhau, họ hiểu nhau mọi suy nghĩ tư tưởng tính cách của mình ĐạiNgọc vốn kiêu sa, nhưng nàng lại trân trọng thứ tình cảm mà Bảo Ngọc dành chonàng Đó là ý thức nâng niu trân trọng yêu quý tình yêu khi nàng vô tình nghe Bảo

Ngọc dám công khai thổ lộ tình cảm với mình thì nàng đã : “mừng mừng, sợ sợ, tủi

tủi, thương thương”, “ mừng là mắt không nhầm, ngày thường vẫn cho anh ấy là tri kỷ giờ quả thật đúng là như vậy Sợ là trước mặt người khác anh vẫn nghĩ đến mình, vẫn khen ngợi mình đủ biết mối tình nồng nàn không e ngại tí gì, tủi là anh đã là tri kỷ của tôi thì tất nhiên tôi cũng là tri kỷ của anh thì tại sao lại có chuyện vàng ngọc ở đây.

Mà dù có chuyện vàng ngọc ấy thì đáng lẽ là của anh và của tôi chứ tại sao lại có cô Bảo Thoa vào đây? Thương là cha mẹ mất sớm dù có những lời ghi lòng tạc dạ nhưng không có ai tác thành cho ta, vá chăng gần đây đã chớm có bệnh tinh thần hoảng hốt, thầy thuốc bảo khí suy huyết kém sợ rồi sinh ra chứng lao Tôi dù là tri kỷ của anh nhưng sợ là không thể chờ lâu được anh dù là tri kỷ của tôi nhưng tôi bạc mệnh thì làm thế nào? Nghĩ đến nông nỗi ấy Đại Ngọc không cầm nỗi nước mắt muốn đi vào để gặp nhau nhưng lại nghĩ hơi trơ trẽn, đành gạt nước mắt quay về” Qua đây ta thấy

được nỗi lòng của Đại Ngọc là một con người có nhiều suy nghĩ bề sâu, cô là một conngười có những suy tư âu buồn, khó diễn tả được thành lời Một trái tim luôn khátkhao được yêu, được bày tỏ tình cảm chân thành Ngày càng ngày thì tình cảm giữaBảo Ngọc và Đại Ngọc ngày càng thêm sâu sắc Họ đã cố gắng vượt qua sự khắt khe

của lễ giáo để bộc lộ tình yêu, làm theo trái tim mình “ em ơi nỗi lòng có dám nói ra

dù chết cũng cam lòng Vì em mà anh đeo bệnh nhưng đành chịu không dám nói với

ai, chỉ khi nào em khỏi bệnh thì may ra bệnh anh mới khỏi được, cả trong mơ anh cũng mong muốn thấy em” Tình yêu ấy ngày càng phát triển, có lúc nghe tin Đại

Ngọc sắp vào nam mà Bảo Ngọc như ngất đi Khi Đại Ngọc ốm Bảo Ngọc như ngâynhư dại, buồn phiền, đau đớn Bảo Ngọc thể hiện tình cảm thật chân thành và cảm

động biết nhường nào “tôi chỉ có một trái tim, trước đây đã giao cho em Lâm rồi Nếu

cô ta đến thì thế nào cũng mang tim đặt vào lòng tôi”.

Lâm Đại Ngọc cũng chỉ vì quá yêu Bảo Ngọc mà khi xem “thấy khăn lụa lúc

Bảo Ngọc đưa tặng và mình đã đề thơ vào dấu nước mắt còn hoen ố nàng quên cả mặc áo, chỉ cầm hai mãnh lụa ấy ngẫn ngơ xem bài thơ cũ, bất giác nước mắt chảy ròng” Nàng vì quá yêu mà khi nghe tin Bảo Ngọc sắp cưới Bảo Thoa mà trong lòng

uất hận, sinh bệnh rồi chết trong đau đớn và cô đơn Cái chết của Lâm Đại Ngọc làmột bi kịch thảm khốc triệt để Nó tố cáo xã hội phong kiến đã vùi dập đã chà đạp lêngiá trị tinh thần đẹp nhất, trong sáng nhất của con người nơi đây Giai cấp phong kiếnđiển hình là gia đình và dòng họ đã tìm mọi cách không để cho Bảo Ngọc và Đại Ngọcđến với nhau Bon chúng đã tìm ra kế sách để phá đám đó là mưu kế của cô ả PhượngThư hết sức nhan hiểm và độc ác, đây là một bi kịch tột cùng của tình yêu và nỗi đau.Chúng ta không thể quên được sự đau đớn của Đại Ngọc khi nàng chết trong uất hận:

chỉ muốn chết cho mau để hết nợ tình”, nàng gượng đốt khăn, đốt cảo thư rồi kịp kêu

lên ba tiếng “Bảo Ngọc, Bảo Ngọc, anh thật là…” trong hơi thở thoi thóp ngắt quãng

rồi lìa đời Cái chết của Đại Ngọc là một cái chết dằn vặt trong cô độc, nàng chết trongkhi người khác lại cười, lại hạnh phúc bên tiếng nhạc tiếng trống của ngày tân hỷ.Nàng thấy cô đơn quá tột độ, một con người tội nghiệp đáng thương, lúc sống thì đã bịxem là người ngoài, đến khi chết rồi thì không ai quan tâm đoái hoài Tuy nhiên cáichết của Đại Ngọc lại là một sự mất mát đau thương giành cho Bảo Ngọc Khi nghe tinĐại Ngọc chết, thì Bảo Ngọc không tin vào mình, không tin vào lời của Tập Nhân nói.Chàng vui vẻ, hạnh phúc làm đám cưới tưởng chừng cô dâu là Lâm Đại Ngọc, chàngmong đợi đến cái giây phút lột khăn trùm đầu, Nhưng khi tới đỉnh điểm biết mình bịlừa, tâm trạng Bảo Ngọc lúc đó như mơ màng, không tin vào sự thực

Cả hai con người, cả hai thế giới, đều hướng đến một tình yêu trong sáng, ấyvậy mà họ lại chịu cảnh chia ly, chịu những cái chết oan ức Bi kịch tình yêu trong tiểuthuyết hồng lâu mộng là một bi kịch của thời đại, đó là một cái bi kịch duy lụy giếtchết đi sức sống của con người, để lại cái đau thương tang tóc, cái cô đơn lạnh lẽo giữathế giới hiện thực

2.1.2 Khát vọng tình yêu bên ngọn đèn cửa phật

Tình yêu của mỗi một con người đều xuất phát từ trái tim của họ Đó là một thứtình cảm bất diệt, tình cảm giúp con người vượt qua chính mình, vượt qua được sự cô

đơn giữa chốn phồn hoa Trong Hồng lâu mộng, tác giả đã đề cập đến tình yêu của cặp

đôi Bảo Ngọc–Đại Ngọc là một bi kịch tình yêu, tình yêu được hình thành và nhen

nhúm từ nhỏ đến lớn Nhưng bên cạnh đó, các nhân vật trong hồng lâu mộng, mỗi

người còn có một tình cảm riêng, một thứ tình cảm cao thượng phát triển thành tìnhyêu bất diệt Điển hình cho khát vọng tình yêu bên ngọn đèn xanh cửa phật đó là nhânvật Tích Xuân và Diệu Ngọc

Phải nói rằng, hai nhân vật Tích Xuân và Diệu Ngọc là hai con người đối lậptương phản nhau hoàn toàn về tư tưởng lẫn tính cách Tuy rằng, họ có cùng điểm

chung đó là những cô gái yêu thích cái đẹp, là những mỹ nhân trong hồng lâu mộng.

Sự tương phản dẫn đến bi kịch của mỗi người một khác, Diệu Ngọc từ cửa phật mônmuốn tồn tại ở cỏi trần, còn Tích Xuân thì muốn ẩn trần đi vào cửa phật Rõ ràng tìmhiểu kỹ tác phẩm chúng ta có thể nhận rõ ra được điều đó Bi kịch tình yêu của DiệuNgọc đó là bi kịch tính cách, bi kịch của thời đại Bởi vì sao? Vì Diệu Ngọc xuất thânvốn không phải là ni cô, nhưng vì hoàn cảnh trớ trêu, như theo lời kể của Lâm ChiHiếu và Hình Tụ Yên thì do cô bệnh tật yếu ớt, nên tự mình vào cửa phật để an dưỡng.Diệu Ngọc xuất thân trong gia đình quyền quý, giàu có, là tiểu thư ngàn vàng vốnthích chơi khoái lạc, không lo buồn phiền nhưng cuộc đời trớ trêu lại để thân nàngphải xuất gia vào cửa phật, bầu bạn với ngọn đèn xanh, vì vậy mà tâm hồn tuổi trẻ củaDiệu Ngọc trở nên buồn phiền, rầu não Khi Diệu Ngọc vào kinh và được sống ở amLũng Thúy trong Đại Quan Viên của phủ Giả Ở đây, cô cùng với các tiểu thư công tửtài sắc ở đây suốt ngày vui chơi, đùa nghịch, ca hát nên Diệu Ngọc khó lòng tu tâmtĩnh phật được Diệu Ngọc làm ni cô nhưng nàng lại ham thích cuộc sống ở cõi trần,

lòng nàng vẫn bùng cháy sự tươi trẻ của tuổi thanh xuân mãnh liệt Diệu Ngọc là một

cô gái mạnh mẽ trong tính cách, một cô gái đầy đủ tài năng và sắc đẹp, thế nhưng kếtthúc cuộc đời của cô tràn đầy bi kịch Đi ngược lại với thực tại, khi cô đang mang trênmình chiếc áo cà sa và chuỗi trân châu ấy vậy mà tâm hồn cô lại thoát ra khỏi lớp vỏ

bề ngoài đó, để hòa mình vào với cộng đồng, với mọi người xung quanh để đượcthưởng thức hương vị của cuộc sống Khi Diệu Ngọc đến phủ Giả, nàng đã đem lòngyêu thầm Bảo Ngọc Nhưng tình yêu củ Diệu Ngọc dành cho Bảo Ngọc không ai hiểu,không ai biết và ngay chính Bảo Ngọc cũng không hề biết Vì sao vậy? Bởi vì DiệuNgọc đã có ánh hào quang của phật tổ bao trùm cả con người của nàng, có ai biết rằngtâm hồn của nàng đã thoát phật từ bao giờ đâu Ngay từ sự quan tâm nhỏ nhặt đối vớiBảo Ngọc, Diệu Ngọc cũng đã lộ ra chút ít tình cảm của mình, nhưng anh chàng BảoNgọc vẫn không hay biết Đó là lúc Giả Mẫu cùng già Lưu, Bảo Thoa, đại Ngọc tớithăm nhà Diệu Ngọc, chi tiết mời uống trà, Diệu Ngọc đã dùng cái bát mà thườngngày cô uống đưa cho Bảo Ngọc, chí ít cũng thể hiện được tấm lòng thành của cô Đếntình tiết Bảo Ngọc xin cành hồng mai của Diệu Ngọc ở hồi 50, cho ta thấy được tìnhcảm của Diệu Ngọc dành cho Bảo Ngọc ở đây cũng khá rõ “Cành hồng mai” là mộtthứ quý hiếm, ngay cả Lý Hoàn, Đại Ngọc cho là Diệu ngọc không thể cho Bảo Ngọc,

ấy vậy mà Bảo Ngọc tới xin lại được đem về Ở đây ta thấy rằng khi một người đãđem lòng yêu một ai dó thì họ sẵn sàng hi sinh những thứ gì đẹp đẽ và quý giá nhấtcủa mình Bảo Ngọc dù có trẻ con đến đâu đi chăng nữa thì cũng phần nào nhận rađược tình cảm của Diệu ngọc, nhưng Bảo Ngọc tưởng chừng như không phải sự thựcnên cũng lờ đi, điều này đã làm Diệu ngọc buồn biết bao Tuy vậy nhưng Diệu Ngọcvẫn giữ được cái tâm của mình, cô không nói trực tiếp vì tình cảm của cô là thứ tình

cảm thiêng liêng.“ Tình riêng ta chỉ biết riêng ta-Thú vui sao phải nhỏ to cùng

người” Hai câu thơ trên trích từ bài thơ Diệu Ngọc làm tiếp ý thơ của Diệu Ngọc và

Tương Vân trong hồi 76 Để thấy rõ được nỗi buồn, đau đớn của Diệu Ngọc trongnhững năm tháng dài đằng đẵng của tuổi thanh xuân tu tập ở phật môn Phần nào thểhiện nỗi u uất, sầu oán và nỗi buồn phiền không biết tâm sự cùng ai, ngỏ lời cùng ai

Ai cũng tưởng rằng Diệu Ngọc đã hướng phật thì sẽ cho đời và vô thường, chính vìkhông ai hiểu hết nỗi lòng của mình và không có người để tâm sự nên Diệu Ngọc càngthấy cô đơn, quạnh quẽ hơn cuộc sống mình Cuộc đời của Diệu Ngọc đúng là bi kịchcủa tình yêu, của cuộc sống và ở đây là cuộc sống bên ngọn đèn xanh cửa phật DiệuNgọc khao khát được một tình yêu, nhưng sự khao khát đó đã không còn được tồn tại

Trái ngược với Diệu Ngọc, Tích Xuân là một cô gái xinh đẹp,với tài sắc củanàng thì khó ai có thể so sánh được, vì nàng có tài vẻ tranh rất giỏi Tích Xuân có mộtcuộc đời bi thương hơn so với các tiểu thư trong gia đình phủ Giả Nàng sinh ra đãkhông có tình yêu và hơi ấm của cha mẹ, điều này đã làm cho nàng mang trong mìnhmột nỗi buồn và sự cô đơn trống trải vô bờ Tích Xuân là một con người trong sạch,luôn luôn giữ mình ở thế tôn nghiêm Tuy rằng hình ảnh của nàng hiện lên trong tiểuthuyết rất ít so với những nhân vật khác, nhưng vì tích cách, hành động tâm tư tìnhcảm của nàng khiến chúng ta khó mà quên đi được Bi kịch mà Tích Xuân nếm phải