LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀITrong những năm gần đây bậc học mầm non đang tiến hành đổi mớichương trình giáo dục trẻ mầm non, trong đó đặc biệt coi trong việc tổ chức cáchoạt động phù hợp với sự phá
Trang 1I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong những năm gần đây bậc học mầm non đang tiến hành đổi mớichương trình giáo dục trẻ mầm non, trong đó đặc biệt coi trong việc tổ chức cáchoạt động phù hợp với sự phát triển của từng cá nhân trẻ kích thích trẻ hoạt độngmột các chủ động, tích cực, hồn nhiên, vui tươi đồng thời tạo cơ hội cho giáo viênphát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn và tổ chức các hoạt động chăm sócgiáo dục trẻ một cách linh hoạt, mềm dẻo, thực hiện phương châm “học bằng chơi,chơi mà học”, đáp ứng mục tiêu phát triển trẻ một các toàn diện về mọi mặt
Một con người từ khi sinh ra cất tiếng khóc chào đời đầu tiên đến giai đoạntrưởng thành và rồi trở thành một con người hoàn thiện phải trải qua rất nhiều giaiđoạn thay đổi về tâm sinh lý, phương pháp giáo dục… Giống như một ngôi nhà đểhoàn thiện và sử dụng được phải trải qua rất nhiều công đoạn, bắt đầu từ đặt móng,xây tường, lợp mái rồi đến khâu trang trí, chỉnh sửa… Trẻ mầm non cũng vậy, đây
là giai đoạn trẻ tiếp thu nền giáo dục đầu tiên giống như việc đặt viên gạch nềnmóng cho một công trình, những viên gạch đầu tiên có vững vàng, chắc chắn thìcông trình đó mói bền vững, đảm bảo lâu dài Như vậy việc giáo dục trẻ ở lứa tuổimầm non ở các trường mầm non đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triểnsau này của trẻ
Là giáo viên mầm non trực tiếp chăm sóc và nuôi dạy trẻ tôi nhận thấyđược tầm quan trọng trong việc chăm sóc – giáo dục trẻ mầm non, thấy được vaitrò và nhiệm vụ cao cả của mình, trong việc phát triển những mầm non tương laicủa đất nước, góp phần xây dựng sự nghiệp giáo dục nói riêng và đất nước nóichung ngày càng tốt đẹp, tiến bộ xã hội, xứng đáng với lời dạy của Bác:
“ Vì lợi ích mười năm phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người”
Bắt nguồn từ những tầm quan trọng trên, nên là một giáo viên mầm non tôiluôn tìm tòi đưa ra những phương pháp giảng dạy sao cho lượng kiến thức trẻ tiếp
Trang 2thu được đạt kết quả cao, trẻ hứng thú, sôi nổi tích hợp được nhiều nội dung vàogiảng dạy để giờ học phong phú hơn, tạo sự lôi cuốn đối với trẻ và phù hợp vớiđiều kiện trường mình đang công tác Đối với trẻ mầm non hoạt động làm quen vớichữ cái là một trong những hoạt động quan trọng trong việc phát triển toàn diệncủa trẻ, nó có tầm quan trọng rất lớn trong việc phát triển vốn từ, phát triển ngônngữ, khả năng phát âm-đọc chuẩn chữ, tiếng mẹ đẻ, để phát triển các giác quan vàhoàn thiện các nhân cách cho trẻ.
Vì thấy được tầm quan trọng của hoạt động, nên tôi đã chọn đề tài nghiêncứu “Vận dụng một số trò chơi gây hứng thu cho trẻ 5-:-6 tuổi học môn làm quenvới chữ cái đạt kết quả cao”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Xuất phát từ thực tiễn dạy trẻ làm quen với chữ cái trong chương trìnhchăm sóc giáo dục lứa tuổi 5-:-6 thực nghiệm ở trường mầm non 19-5 và các buổitham dự chuyên đề, tiết mẫu tôi thấy việc nghiên cứu đề tài vận dụng một số tròchơi gây hứng thú cho trẻ 5-:-6 tuổi môn học làm quen chữ cái, nhằm mục đíchgiúp trẻ nhận biết 29 chữ cái, luyện cách phát âm chuẩn, hoàn thiện tiếng mẹ đẻ,phát triển bộ máy phát âm, phát triển nhân cách trẻ, giúp trẻ húng thú tham gia vàogiờ học đạt kết quả cao
III THỜI GIAN ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 10/2008 đến tháng 5/2009
- Địa điểm: Lớp mẫu giáo 5-:-6 tuổi (A1) Trường mầm non 19-5 VàngDanh, Uông Bí, Quảng Ninh
Trang 3PHẦN II: NỘI DUNG
Không có ngôn ngữ, không thể giao tiếp được, thậm chí không thể tồn tạiđựoc, nhất là đứa trẻ-một sinh thể yếu ớt, rất cần sự chăm sóc, bảo vệ của ngườilớn Ngôn ngữ làm cho đứa trẻ trở thành một thành viên của xã hội loài người Nếuđối với người lớn, ngôn ngữ cần như cơm ăn, áo mặc, thì đối với đứa trẻ còn hơnthế nữa Ngôn ngữ là một công cụ hữu hiệu để trẻ có thể bầy tỏ những nguyệnvọng của mình khi còn rất nhỏ để người lớn có chăm sóc, giáo dục, điều khiển trẻ
Là một điều kiện để trẻ tham gia vào mọi hoạt động hình thành nhân cách trẻ
Quá trình trưởng thành của đứa trẻ bên cạnh thể chất là trí thức công cụ đểphát triển tư duy trí thức chính là ngôn ngữ Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập vàvui chơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non Ngôn ngữ được trong tất
Trang 4cả các loại hình giáo dục, ở mọi nơi, mọi lúc, như vậy, ngôn ngữ cần cho tất cả cáchoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ trẻ phát triển
Chính vì vậy, ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàndiện về 5 mặt giáo dục, đức, trí, lao thể mỹ
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ có rất nhiều các nội dung khác nhau như phát
âm và dùng ngữ điệu đúng, thích hợp khi sử dụng tiếng mẹ đẻ, phát triển vốn từ vànói đúng ngữ pháp
Vậy bộ môn làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc pháttriển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-:-6 tuổi, do đó làm quenvới chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe , khả năng phát
âm, khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt
Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giớixung quanh Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệgiữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và viết sau này ởtrường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị trí khácnhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định
Cho trẻ làm quen với chữ cái còn góp phần kích thích phát triển tư duy vàhình thành tính tích cực của trẻ, nó giúp trẻ định hướng trong không gian, giúp trẻđiều khiển những hoạt động của các giác quan Làm quen với chữ cái còn giáo dụctình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tích cực cho trẻ vào trường tiểu học.Như vậy làm quen với chữ cái là không thể thiếu được trong nội dung phát triểnngôn ngữ cho trẻ 5-:-6 tuổi
2 Cơ sở thực hiện.
Hiện nay chúng ta đang thực hiện theo chương trình đổi mới giáo dục các
cô giáo còn lúng túng trong việc tổ chức hoạt động làm quen với các chữ theohướng đổi mới và vẫn ảnh hưởng theo lối dạy cũ, chưa thực sự linh hoạt, sáng tạotrong tiết dạy, nên chưa thu hút, phát huy được tính tích cực, hứng thú của trẻ khitham gia hoạt động này, khả năng nghi nhớ mặt chữ cái chưa cao, trẻ nhanh quên.Như vậy để nâng cao chất lượng trong giờ học làm quen với chự cái đạt kết quả
Trang 5cao mà trẻ thực sự hứng thú, ham muốn và tích cực tham gia vào giờ học chữ Bảnthân tôi là một giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy lớp mẫu giáo 5-:-6 tuổi, xinmuốn được góp một trong những kinh nghiệm nhỏ bé của mình vào việc nâng caochất lượng giảng dạy bộ môn, “ làm quen với chữ cái” nên tôi đã lựa chọn đề tài “Vận dụng một số trò chơi gây húng thú cho trẻ tử 5-:-6 tuổi học môn làm quen vớichữ cái, nhằm giúp trẻ tham gia vào hoạt động học tập một cách say mê, thích thú,không nhàm chán mà lại khắc sâu kiên thức Tạo cho trẻ có cảm giác nhẹ nhàng,thoải mái trong tiết học nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ nội dung yêu cầu và nhiệm vụcủa môn học đề ra Cùng với nó là chuẩn bị hành trang cho trẻ bước vào lớp 1trường tiểu học.
Trang 6CHƯƠNG II: NỘI DUNG
Trẻ có tham giavào giờ học, nhậnbiết chữ còn nhầm,
và phát âm chưachuẩn
Trẻ không thíchtham gia vào giờhọc, nhận biết,phân biệt, phát âmchữ cái còn nhầm
30 trẻ 10/30 = 33 % 15/30 = 50 % 5/30 = 17 %
2 Đánh giá:
Qua cách tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động cụ thể trên tiết học,lúc đầu tôi thấy trẻ tham gia hoạt động không hào hứng, một số trẻ thích, một sốtrẻ không chích và chưa có nề nếp trong học tập Trong quá trình thực hiện tôiquan sát, ghi chép đầy đủ và đánh giá chất lượng như sau:
- Trẻ có ý thức tham gia hoạt động học tập, nhận biết và phân biệt được cácchữ cái theo yêu cầu của cô, biết phát âm đúng chuẩn các âm, đã tham gia vàohoạt động làm quen với các chữ cái hào hứng là: 10/30 đủ đạt 33 %
- Số trẻ có tham gia vào hoạt động học tập, nhận biết chữ cái đôi lúc cònnhầm, phát âm chưa chuẩn, khẳ năng nghi nhớ không bền và tham già hoạt độngchưa thực sự chú ý là: 15/30 đạt 50 %
- Số trẻ có thái độ thờ ơ trong học tập, không thích tham gia học chữ, nhậnbiết, phân biệt chữ còn nhầm là: 5/30 đạt 17 %
II Một số giải pháp thực hiện.
1 Bồi dưỡng nâng cao nhận thức.
Từ những kết quả khảo sát tôi nắm về khả năng nhận biết cũng như sựhứng thú của trẻ với hoạt động làm quen với chữ cái
Trang 7Và qua thực tế chăm sóc giảng dạy trong nhiều năm và thường xuyên đượctrực tiếp đi thăm lớp, dự giờ đồng nghiệp tôi nhận thẩy trẻ mầm non nói chung vàtrẻ mẫu giáo nói riêng, các cháu còn nhỏ nhưng có nhu cầu ý thức học tập, thíchkhám phá những cái mới lạ, ham hiểu biết Đặc biệt thích vui chơi, vui chơi đóngvai trò chủ đạo.
Chính vì vậy các hoạt động học tập của trẻ phải đựoc tổ chức dưới dạng vuichơi mà vẫn đảm bảo kiến thức cho trẻ mới thu hút, hấp dẫn trẻ tham gia vào giờhọc đạt kết quả cao
Dựa vào đặc điểm của trẻ và thực tế trên tôi đã đi sâu vào siêu tầm nhữngtài liệu có liên quan đến môn học, học tập nghiên cứu về chương trình giảng dạymôn làm quen chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5-:-6 tuổi Tôi luôn suy nghĩ và đặt ra câuhỏi mình phải làm gì? Làm như thế nào? để nâng cao nghệ thuật giảng dạy, gâyhứng thú, phát huy được tính tích cực của trẻ và giúp trẻ tiếp thu bài một cách nhẹnhàng sâu sắc, đạt hiệu quả cao
Được sự quan tâm giúp đỡ của nhà trường tạo điều kiện cho tôi và các giáoviên trong trường được dự giờ học tập ở trường bạn, các tiết chuyên đề, thườngxuyên thăm lớp dự giờ đồng nghiệp, các tiết mẫu của trường để học tập nâng caonghiệp vụ chuyên môn
Từ những suy nghĩ tìm tòi, học tập kinh nghiệm và quan tâm giúp đỡ củaban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn, giảng viên trong trường tôi đã đi sâuvào tìm tòi, suy nghĩ mạnh dạn cải tiến đưa ra một số trò chơi vào các tiết làm quenchữ cái và làm một số đồ chơi đẹp, phong phú phục vụ các trẻ chơi để hấp dẫn trẻtham gia vào trò chơi và các trò chơi đưa vào các tiết học phải phù hợp với đặcđiểm nhận thức của trẻ, với chủ đề Mỗi tiết học phải thay đổi các trò chơi khácnhau, thường xuyên không lặp đi lặp lại nhiều lần để trẻ không nhàm chán Bêncạnh khi giới thiệu trò chơi tôi lại phải suy nghĩ đưa ra những thủ thuật, lời nói nhẹnhàng hấp dẫn gây được hứng thú phát huy tính tích cực của trẻ vào hoạt độnglàm quen với chữ cái
2 Một số giải pháp thực hiện.
Trang 8Để trẻ hứng thú, hoạt động tích cực sôi nổi tham gia vào giờ học làm quenvới chữ cái đạt kết quả cao tôi vận dụng một số trò chơi vào các tiết học cụ thểnhư sự:
VD 1: Tiết làm quen với chữ cái g, y
Chủ đề: Thế giới động vật xung quanh bé
Chủ đề nhánh: Côn trùng – Chim
Với tiết học này tôi tổ chức dưới hình thức trò chơi “Ô cửa bí mật”
Vào bài tôi đóng vai trò người dẫn chương trình đi vào giới thiệu chươngtrình “Chào đón các bé đến với trò chơi Ô cửa bí mật, với chủ đề: "Côn trùng-Chim” Đến tham gia trò chơi hôm nay gồm có 02 đội thi, tôi muốn biết đội mộtđâu (trẻ ở đội một đứng lên giơ tay vẫy), đội hai đâu (trẻ ở đội hai đứng lên giơ tayvẫy)
Bây giờ hai đội cùng tham gia vào trò chơi, hai đội sẽ lên bốc thăm để chọncho đội mình một ô cửa ( 2 trẻ đại diện 2 đội lên bốc thăm)
Cô đọc ô cửa của 2 đội và lần lượt mở 2 ô cửa và cho trẻ gọi tên 2 bứctranh ( Chim yến, con ong…) và đọc từ dưới tranh lên
Cho trẻ chơi trò ghép chữ
Cô nhận xét và thưởng cho trẻ những chiếc mũ côn trùng-chim
Sau khi cô giới thiệu chữ cái mới “g,y” và cho trẻ phát âm theo cả lớp, tổ,
cá nhân, so sánh sự giống nhau và khác nhau giữa chữ g với chữ y xong
Cho trẻ chơi các trò chơi ôn luyện để tạo hứng thú và giúp trẻ khắc sâunhận biết và nhớ 2 chữ cái g,y
* Trò chơi “chọn chữ theo yêu cầu”
Cô phát âm, nói cấu tạo chữ hay cho chữ cái nào biến mất thì trẻ trọn chữcái đó và phát âm
Với trò này có tác dụng luyện cho trẻ sự tinh nhanh, khả năng ghi nhớ và tưduy về cấu tạo chữ để nhặt chữ đúng và phát âm chuẩn
* Trò chơi “ Côn trùng hái lá”
* Luật chơi: Trẻ hái đúng trong vòng 3 phút ,đội nào hái được nhiều chiếc
lá có chữ cái g,y là đội thắng cuộc
Trang 9§éi ch÷ y §éi ch÷ g
g y
*Trò chơi “Tìm chữ qua thơ”
Cho trẻ lên tìm và đếm xem có bao nhiêu chữ g(y) trong bài thơ
* Trò chơi “ Sâu đi qua các chướng ngại vật”
* Luật chơi: Các đội đi qua đúng chướng ngại vật có gắn chữ cái của độimình là đội thắng cuộc, đội nào không đi qua chướng ngại vật sẽ thua cuộc
Cách chơi: Cô phân đội một là đội chú sâu mang chữ g, đội hai là đội mangchữ y, đội chữ g đi qua chướng ngại vật mang chữ g, đội chữ y phải đi quachướng ngại vật mang chữ y Hai đội sẽ oẳn tù tì, đội nào thắng sẽ là chú sâu đitrước nếu đội nào đi qua không đúng chướng ngại vật sẽ thua cuộc
Việc tổ chức cho trẻ một tiết học làm quen với chữ cái với hình thức theo một “chương trình” xuyên suốt tiết học với cô giáo là người dẫn chương trình kết
Trang 10hợp khéo léo các trò chơi, có khoảng thời gian cho trẻ thư giãn bằng các trò chơi linh động xen kẽ trẻ cảm thấy thoải mái với không khí học vui vẻ, sôi nổi, trẻ tích cực tham gia.
Bằng các trò chơi mới trẻ sẽ hứng thú khám phá những điểm mới của bài học, tạo được sức hút mạnh mẽ của trẻ vào bài học và giúp trẻ khắc sâu trí nhớ về cấu tạo chữ được làm quen
Cho nên với mỗi tiết dạy tôi luôn tìm tòi, sáng tạo những trò chơi mới, cáchchơi mới ứng dụng với các hình thức khác nhau, thường xuyên thay đổi trò chơi
để tạo sự mới lạ hứng thú với trẻ
VD 2: Bài làm quen với chữ cái i, t, c
VD 3: Tôi tổ chức trò chơi “ong đi tìm mật” Tiết làm quen chữ cái m,n
Chủ đề: Thế giới thực vật xung quanh bé
Chủ đề nhánh: Tết và mùa xuân.
Với cách chơi các chú ong bay theo đường rích rắc đi lấy những bông hoa
có gắn chữ cái giống chữ cái của mũ ong của mình về để vào rổ, nếu chú ong nào không bay theo đường rích rắc thì bông hoa đó không được tính,đội nào mang được nhiều hoa và đúng những bông hoa có gắn chữ cái của đội mình là đội thắng cuộc
VD 4 Bài làm chữ cái H,K
Chủ đề: giao thông
Chủ đề nhánh:Phương tiện giao thông
Trang 11Tôi tổ chức trò chơi khéo léo với cách chơi như sau: trẻ bật liên tục qua 5 vòng tròn có gắn chữ h, k, vừa bật vừa phát âm chữ cái ở trong vòng tròn, bật không dẫm vào vòng
Từ nào bật đúng không dẫm vòng được nhận một hình vuông hoặc một hình một tam giác có gắn chữ h,k Sau đó cầm hình đỏ dán lên bức tranh phía trước
để tạo thành chiếc thuyền trên biển
Chiếc thuyền tranh Đội nào dán đúng, đẹp là đội thắng cuộc
- Cho trẻ đếm xem có bao nhiêu chữ g, y ở chiếc thuyền vừa dán có gắn số tương ứng
Ngoài ra để trẻ hào hứng phấn khởi, khao khát tham học chữ cái hơn nữa Tôi còn mạnh dạn áp dụng các trò chơi trên công nghệ thông tin vào các tiết học như: sử
h
h k h k
k h k h
h k h k h k h
Trang 12
dụng phần mềm powerpoint để soạn giáo án điện tử ; trò chơi Kissmart đã cài sẵntrong máy vi tính.
* Ví dụ 1:
- Bài làm quen chữ cái i, t, c
- Với tiết học này tôi đưa trò chơi làm quen chữ cái trong trò chơi Kismart,tôi hướng dẫn trẻ tìm và phát âm chữ cái vừa làm quen
Cách chơi như sau: tìm và phát âm chữ cái vừa làm quen và đọc các từ cóchứa các chữ cái đó:
- Tôi hướng dẫn trẻ chơi 2 - 3 lần
- Cho trẻ thực hành chơi trên máy
* Ví dụ 3: Làm quen chữ cái m, n.
- Với tiết học này tôi cho trẻ chơi trò chơi "ghép chữ" qua giáo án điện tử
- Cách chơi: ghép các nét với nhau để tạo thành chữ cái m, n
Ví dụ: trẻ láy nét thẳng ( l ) bên trái ghép với nét móc xuôi ( ) để tạo thànhchữ n
- Cô hướng dẫn cho trẻ chơi Sau đó cho trẻ lần lượt lên chơi
Qua các trò chơi trên máy vi tính giúp trẻ học hứng thú, say mê Giúp trẻ được ônluyện, khắc sâu, ghi nhớ các chữ cái vừa được làm quen
Với hoạt động làm quen với chữ cái ta có thể tổ chức rất nhiều các trò chơi vớinhiều hình thức khác nhau để tạo hứng thú cho trẻ Đặc biệt trẻ mẫu giáo nóichung và trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi nói riêng hoạt động học gắn liền với hoạt động vui