Chuyên đề - KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

Bài dạy chuyên đề 2Tiết KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIXYêu cầu các em nắm được: 1, Tình hình kinh tế Nông nghiệp, Thủ Công Nghiệp và thương Nghiệp từ thế kỷ X đến

Bài dạy chuyên đề (2Tiết) KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

Yêu cầu các em nắm được:

1, Tình hình kinh tế ( Nông nghiệp, Thủ Công

Nghiệp và thương Nghiệp ) từ thế kỷ X đến nửa đầu thế kỷ XIX

2, Nguyên nhân dẫn đến sự phát triển và suy

thoái nền kinh tế qua các giai đoạn lịch sử

3, So sánh được tình hình kinh tế của các giai

đoạn lịch sử.

MỤC TIÊU

Trong nhiều tài liệu lịch sử còn lưu lại, mùa xuân năm Đinh Hợi, niên hiệu Thiên Phúc thứ 7 (tức

năm 987), vua Lê Đại Hành về chân núi Đọi làm lễ tịch điền (cày ruộng) đầu tiên trong lịch sử Việt

Nam, mở ra một trang sử mới cho nền nông nghiệp nước ta Kể từ đó, lễ hội Tịch điền trở thành một

mỹ tục được các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn

thực hiện một cách thành kính, trang trọng Trải

qua hàng nghìn năm lịch sử, lễ hội Tịch điền đã trở thành một nét sinh hoạt văn hóa tâm linh quan

trọng, là di sản văn hóa của dân tộc.

TƯ LIỆU

Hằng năm các vua đều làm lễ cày tịch điền

- Chính sách về khai hoang của triều đình:” công cuộc

khai hoang vỡ hóa mở rộng diện tích canh tác ngày càng gia tăng vùng châu thổ sông lớn và vùng ven biển được khai phá Nhiều xóm làng mới được thành lập nhà trần khuyến khích các quý tộc mộ dân nghèo đi khai hoang

thành lập điền trang ”

TƯ LIỆU

- Nhà Lý chú trọng cho dân xây dựng những con đê năm

1248 , nhà trần tổ chức đắp đê từ đầu nguồn đến cửa biển dọc các con sông lớn, gọi là đê Quai Vạc Thời Lê sơ nhà nước đắp một số đoạn đê biển tạo điều kiện cho nhân dân khai hoang mở rộng ruộng đồng”

Khai hoang mở rộng diện tích ngày càng tăng.

Mộ dân nghèo đi khai hoang, lập điền trang

Năm 1248, nhà Trần tổ chức đắp đê từ đầu nguồn đến cửa biển dọc các con sông lớn, gọi là “đê quai vạc”

- Theo lời thái hậu Linh Nhân , vua Lý Nhân Tông đả

xuống chiếu: kẻ nào mổ trộm trâu thì xử 80 trượng ,

đồ làm khao giáp Nhà láng giềng không tố cáo thì xử

80 trượng

- Thời Trần, mùa màng tốt tươi nhân dân đủ ăn đủ mặc

khiến các nhà thơ ngợi ca :

Đứng mãi nào hay ngày đã tận

Khắp đồng lúa tốt tựa mây xanh

(Bùi Tông Quán,bản dịch)

Hoặc nhân dân thời Lê có câu ca dao:

”Đời vua Thái Tổ, Thái Tông

Thóc lúa đầy đồng, trâu chẳng buồn ăn”

TƯ LIỆU

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I- Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

- Nền nông nghiệp có bước phát triển mới

- Nguyên nhân của sự phát triển:

+ Nhà nước thời Tiền Lê, Lý, Trần và Lê sơ đều quan tâm khuyến khích nhân dân sản xuất

+ Quan tâm đến công tác thủy lợi, khai khẩn

ruộng đất, sức kéo

Chủ tịch nước thực hiện nghi lễ tịch điền

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang xuống đồng trong lễ Tịch điền

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gieo hạt xuống đồng trong lễ Tịch điền

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I- Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

1 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ X-XV.

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

Học sinh đọc các tư liệu

và quan sát hình ảnh sau:

Tư liệu 1:

Bối cảnh từ thế kỉ XVI đến nửa đầu thế kỉ XVII:

Đất nước có nhiều biến cố, các cuộc chiến tranh phong kiến liên tục diễn ra, Nhà nước không quan tâm đến

sản xuất như trước

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I- Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

1 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ X-XV.

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

Trình bày tình hình nông nghiệp các thế kỷ X-XV ?

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I- Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

1 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ X-XV.

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

- Nông nghiệp suy sụp, mất mùa, đói kém xảy

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I- Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

1 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ X-XV.

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

- Nông nghiệp suy sụp, mất mùa, đói kém xảy

ra liên miên

Học sinh đọc các tư liệu

Tư liệu 2:

Từ nửa sau thế kỷ XVII, nông nghiệp dần dần ổn định trở lại Ở Đàng Ngoài, nhân dân tiếp tục khai hoang mở

rộng diện tích đất canh tác Ở Đàng Trong, các chúa

Nguyễn khuyến khích nhân dân khai phá đất hoang,

nhanh chóng mở rộng ruộng đồng Diện tích ruộng đất cả nước tăng lên nhanh chóng Nhân dân hai Đàng ra sức

tăng gia sản xuất, bồi đắp đê đập, nạo quét mương máng Nhân dân tìm cách nhân giống tạo ra hàng chục giống lúa

tẻ, lúa nếp Bên cạnh đó họ cũng trồng thêm khoai sắn

ngô đậu Kinh nghiệm ” nước, phân, cần, giống” được

đúc kết thông qua thực tế sản xuất

Tư liệu 3:

Từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII , là giai đoạn gia tăng tình trạng tập trung ruộng đất vào tay giai cấp địa chủ phong kiến, làm cho bộ phận ruộng đất công ngày

càng thu hẹp.

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I- Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

1 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ X-XV.

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

- Nông nghiệp suy sụp, mất mùa, đói kém xảy ra liên miên

- Từ nửa sau thế kỷ XVII, nông nghiệp dần dần ổn định trở lại

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I- Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

1 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ X-XV.

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

- Nông nghiệp suy sụp, mất mùa, đói kém xảy

ra liên miên

Biểu hiện nào chứng tỏ nông nghiệp dần dần ổn định trở lại ?

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

3, Tình hình nông nghiệp nửa đầu thế kỉ XIX.

Học sinh đọc các tư liệu :

Tư liệu 1

Bối cảnh đầu thế kỉ XIX, đất nước tạm trở lại yên bình trong thống nhất Nền kinh tế có nhiều thuận lợi nhưng cũng có rất nhiều khó khăn Nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, thể hiện qua các tư liệu sau:

Tư liệu 2

Từ năm 1804 nhà nước đã ban hành lại chính

sách quân điền nhưng ruộng đất công chỉ còn lại khoảng 20% tổng diện tích ruộng đất Hơn nữa theo chính sách vì chia ruộng phải ưu tiên cho quan lại quí tộc và binh lính Nhà nước khuyến khích khai hoang bằng nhiều hình thức để mơt rộng diện tích canh tác

Tư liệu 3

Người nông dân ra sức tăng gia sản xuất duy trì cuộc sống ở làng quê , hình ảnh ”chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa” và ”trông trời trông đất trông mây ” vẫn là hình ảnh phổ biến ở nông thôn Người nông dân không có ruộng hoặc có ít ruộng nên bị bóc lột nặng nề Việc trồng thêm các cây lương thực khác, hoa quả, rau đậu được

mở rộng góp phần làm giảm đói nghèo.

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

3, Tình hình nông nghiệp nửa đầu thế kỉ XIX.

Trình bày tình hình nông nghiệp nửa đầu thế kỉ XIX ?

2 Tình hình nông nghiệp các thế kỷ XVI – TK XVIII

3, Tình hình nông nghiệp nửa đầu thế kỉ XIX.

Triều Nguyễn cũng quan tâm đến việc phát triển nông nghiệp bằng nhiều chính sách và biện pháp nhưng có khó khăn trong sự phát triển

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

Quan sát hình ảnh dưới đây

HÌNH RỒNG - HOA

DÂY

Gốm thời Lý (thế kỉ XI )

Gốm thời Lê sơ (Thế kỉ XV-XVI)

Phù điêu hình

vũ nữ đang múaĐiêu khắc hình hoa dây

Tư kiệu 1:

Theo “Thiên Nam hành kí” của một tác giả

Trung Quốc thời Nguyên: Nhà Trần đã dâng

công nhiều sản phẩm thủ công quý giá như lụa

mịn ngũ sắc , mâm đá hoa dát vàng , đĩa hình hoa sen bằng vàng

Đọc tư liệu dưới đây

Tư kiệu 2:

Các triều Đinh-Tiền Lê-Lý –Trần- Hồ- Lê sơ đều thành lập các xưởng thủ công gọi là Quan xưởng chuyên lo đúc tiền, rèn đúc vũ khí, đóng thuyền

chiến, may mũ áo cho vua quan, quý tộc hoặc góp phần xây dựng cung điện, dinh thự Đầu thế kỉ XV các thợ quan xưởng dưới sự chỉ đạo của Hồ

Nguyên Trừng đã chế tạo được súng thần cơ (súng lớn) và đóng được thuyền chiến có lầu Thời Lê sơ quan xưởng được mở rộng.

Đọc tư liệu dưới đây

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

Gốm Bát Tràng

Quan xưởng sản xuất vũ khí (thời Trần)

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

Tư liệu

Các nghề thủ công truyền thống trong dân gian tiếp tục phát triển và đạt trình độ cao: nghề gốm, sứ, dệt vải lụa, làm giấy, làm đồ

trang sức, đúc đồng, rèn sắt

Một số nghề thủ công mới xuất hiện như: nghề khắc bản in gỗ, nghề làm đường trắng, nghề làm đồng hồ, nghề làm tranh sơn mài Một số làng nghề xuất hiện.

Ngành khai mỏ phát triển ở cả Đàng Trong

và Đàng Ngoài Nhiều mỏ đồng, kẽm, thiếc, vàng được khai thác ở thời kì này Bên cạnh việc nhà nước đứng ra khai mỏ, còn có một số chủ mỏ là người Việt và người Hoa.

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

II Tình hình thủ công nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế kỷ XIX

1 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ X-XV

2 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ XVI-XVIII.

- Các nghề thủ công truyền thống trong dân gian phát triển với trình độ cao…

- Một số nghề thủ công mới xuất hiện…

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

II Tình hình thủ công nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế kỷ XIX

1 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ X-XV

2 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ XVI-XVIII.

3 Tình hình thủ công nghiệp nửa đầu thế kỉ XIX.

Đọc tư liệu dưới đây để trả lời câu hỏi

Tư liệu:

- Trong dân gian, các nghề gốm, dệt vải, làm đường, khai mỏ tiếp tục phát triển Các làng, các phường thủ công tiếp tục được duy trì, nhưng do chế độ thuế khoá

và thị trường thu hẹp nên không còn phát triển như

nước Tuy vậy, vẫn xuất hiện một nghề mới: in tranh dân gian.

- Bộ phận thủ công nghiệp nhà nước với các ngành

nghề như đúc tiền, chế tạo vũ khí, đóng thuyền, làm đồ trang sức Đặc biệt thợ quan xưởng thời kì này đã

đóng được tàu thuỷ chạy bằng hơi nước

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

II Tình hình thủ công nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế kỷ XIX

1 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ X-XV

2 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ XVI-XVIII.

3 Tình hình thủ công nghiệp nửa đầu thế kỉ XIX.

Nhận xét về thủ công nghiệp và người thợ thủ công nước ta ở nửa đầu thế kỉ XIX?

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

kỷ XIX

II Tình hình thủ công nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế kỷ XIX

1 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ X-XV

2 Tình hình thủ công nghiệp các thế kỷ XVI-XVIII.

3 Tình hình thủ công nghiệp nửa đầu thế kỉ XIX.

- Tiếp tục phát triển, tổ chức với quy mô lớn, nhiều ngành nghề ra đời

- Trong dân gian các làng nghề thủ công được duy trì Thủ công nghiệp nhà nước phát triển

Thuyền chiến dưới thời Nguyễn

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

Nhóm 1: Tìm hiểu về tình hình thương nghiệp nước ta thế kỉ X-XV.

Nhóm 2: Tìm hiểu về tình hình thương nghiệp nước ta

thế kỉ XVI-XVIII.

Nhóm 3: Tìm hiểu về tình hình thương nghiệp nước ta

đầu thế kỉ XIX

Nhóm 4: Tìm hiểu những nhân tố tác động đến sự phát triển và suy thoái thương nghiệp nước ta từ thế kỉ X đến nửa đầu thế kỉ XIX

III Tình hình thương nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế kỷ XIX

HOẠT ĐỘNG NHÓM

TƯ LIỆU

- Thời Lý, Trần và Lê sơ, Thăng Long là một đô thị lớn

với nhiều phố phường và chợ, sản xuất và buôn bán các loại hàng hoá sản phẩm.

- Các chợ làng, chợ liên làng, chợ chùa mọc lên ở nhiều nơi Các sản phẩm nông nghiệp, thủ công nghiệp là

những mặt hàng được mang ra buôn bán ở các chợ và giữa các vùng với nhau

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

I Tình hình nông nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế

1 Tình hình thương nghiệp nước ta thế kỉ X-XV.

- Chợ làng, chợ huyện, chợ chùa mọc lên nhiều

nơi, đô thị và phố phường phát triển

- Việc trao đổi hàng hóa với các nước mở rộng

Các chợ làng, chợ liên làng, chợ chùa ở nhiều nơi.

ĐIỆN KÍNH THIÊN

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

III Tình hình thương nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế kỷ XIX

1 Tình hình thương nghiệp nước ta thế kỉ X-XV.

2 Tình hình thương nghiệp nước ta thế kỉ XVI-XVIII.

- Xuất hiện một số làng buôn,trung tâm mua bán

- Ngoại thương phát triển nhanh chóng, đến giữa thế kỉ XVIII thì suy yếu

- Các đô thị hưng khởi

Thăng Long thế kỷ XVII

Chợ Đồng Xuân xưa

THĂNG LONG HÀ NỘI ĐỀN NGỌC SƠN XƯA

PHỐ CỔ HỘI AN –THẾ KỶ THỨ XVI

“Hải cảng đẹp nhất Đàng Trong, nơi mà thương nhân ngoại quốc thường lui tới buôn bán, là hải cảng thuộc tỉnh Cacciam (Quảng

Nam) Thành phố đó lớn lắm, đến nỗi người ta nói

nó có hai thị trấn, một của người Trung Quốc, một của người Nhật Bản”

NHIỀU HẢI CẢNG QUAN TRỌNG THÀNH LẬP (CẢNG LẠCH TRƯỜNG – THANH HÓA)

Thương cảng Vân Đồn- Quảng Ninh

Kẻ Chợ thế kỉ XVII

(CẢNG CÀN HẢI – NGHỆ AN)

Phố Hiến xưa

Chuyên đề KINH TẾ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

III Tình hình thương nghiệp từ thế kỷ X đến nữa đầu thế kỷ XIX

1 Tình hình thương nghiệp nước ta thế kỉ X-XV.

2 Tình hình thương nghiệp nước ta thế kỉ XVI-XVIII.

3 Tình hình thương nghiệp nước ta đầu thế kỉ XIX

- Mua bán trong nước chậm phát triển

- Nhà nước giữ độc quyền ngoại thương, buôn bán với nước ngoài bị hạn chế, đô thị tàn lụi dần

CHÙA CẦU, HỘI AN XÂY DỰNG VÀO THẾ KỶ

THỨ XVII

CHÙA CHUÔNG, PHỐ HIẾN XÂY DỰNG TỪ THẾ KỶ THỨ XV

THĂNG LONG PHỐ HIẾN

MỘT GÓC THÀNH HÀ NỘI (TÊN HÀ NỘI ĐƯỢC GỌI TỪ NĂM 1830 TỪ THỜI VUA MINH MẠNG)

Hồ Quý Ly dời đô về Thanh Hóa