Chuyên đề giáo dục kĩ năng sống môn Ngữ văn trường THCS

Các kỹ năng sống cơ bản cần giáo dục cho HS PHẦN THỨ HAI: GIÁO DỤC KNS TRONG MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNGTHCS: I/Môn ngữ văn có khả năng đặc biệt trong GD KNS: II/ Một số KNS thờng được giáo dục

CHUYÊN ĐỀ: “GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG

ở trường Trung học cơ sở”

Ngày dạy: 06/3/2011

Giáo viên thực hiện chuyên đề: Trịnh Thị Thu Hoài

A.BỐ CỤC CỦA CHUYÊN ĐỀ:

PHẦN THỨ NHẤT:MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG:

I/ Quan niêm về Kỹ năng sống:

II/ Vì sao cần giáo dục KNS cho HS:

III/ Yêu cầu GD KNS:

1 Mục tiêu GD KNS cho HS trong nhà trường

2 Nguyên tắc giáo dục KNS cho HS trong nhà trường

3 Các kỹ năng sống cơ bản cần giáo dục cho HS

PHẦN THỨ HAI: GIÁO DỤC KNS TRONG MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNGTHCS:

I/Môn ngữ văn có khả năng đặc biệt trong GD KNS:

II/ Một số KNS thờng được giáo dục cho HS trong môn Ngữ văn

III/Các bớc thực hiện một bài giáo dục KNS

IV Cấu trúc một bài soạn có tích hợp giáo dục KNS:

B TÀI LIỆU THAM KHẢO: +“Giáo dục kỹ năng sống trong môn Ngữ văn

ở trường THCS” - NXB giáo dục Tháng 8/2010

+ Một số bài viết đăng trên Báo Hà Nội mới, Báo Dân trí

+ Tạp chí Văn học và tuổi trẻ

CÂU HỎI THẢO LUẬN

1 Tích hợp giáo dục kỹ năng sống có làm mất tính văn chương không, cólàm nặng nề, qúa tải nội dung môn học không?

2 Các kỹ năng cơ bản được giáo dục trong môn Ngữ văn?

3 Vận dụng kiến thức của môn học Ngữ văn vào giáo dục kỹ năngsống cho HS như thế nào?

4 Cuốn sách “Giáo dục kỹ năng sống trong môn Ngữ văn ở trường THCS”của Bộ Giáo dục và Đào tạo được xuất bản tháng 8 /2010 và được triển khai ở cácnhà trường năm học 2010 – 2011 Vậy ở những năm học trước, chúng ta có giáodục kỹ năng sống cho HS trong môn Ngữ văn không?

C NỘI DUNG CỤ THỂ:

PHẦN THỨ NHẤT:MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG:

I/ Quan niêm về Kỹ năng sống:

1 Kỹ năng là năng lực làm cái gì đó

Kỹ năng không tồn tại độc lập Nó là một hình thái của tư duy, của kháiniệm Hình thành khái niệm phải đi đến kỹ năng Khi khái niệm được chiếm lĩnh(chuyển vào trong người học) thì chúng được biểu hiện ra bên ngoài bằng kỹ năng

VD : Việc giáo dục, đánh giá đạo đức của học sinh là rất quan trọng và cũng vôcùng khó khăn Kỹ năng chính là phương tiện để biểu hiện có đạo đức hay không

- Bạn yêu thương con của mình Muốn biểu hiện tình cảm đó, ngoài lời nói, bạncần phải có những hành động chăm sóc, tặng quà nghĩa là phải biểu hiện cụ thể

bằng Việc làm

2.Kỹ năng sống :

Hiện nay có rất nhiều khái niệm về Kỹ năng sống :

Theo tổ chức Y tế Thế giới ( WHO) : Kỹ năng sống là “ khả năng có hành vithích ứng và tích cực giúp cá nhân giải quyết có hiệu quả với những đòi hỏi vàthách thức của cuộc sống hàng ngày”

Theo người Palestine “Kỹ năng sống là năng lực mà chúng ta cần để giảiquyết những vấn đề tồn tại của chúng ta, vượt qua áp lực, tìm kiếm sự thay đổi tíchcực và khuyến khích những điều tích cực hiện có nhằm mục đích cải thiện tìnhhuống của chúng ta và đạt được sự an ninh, hoà bình, hài hoà với xã hội và với môitrường

Theo từ điển Wikipedia “Kỹ năng sống là tập hợp các kỹ năng của con ngời

có được qua việc học hoặc trải nghiệm trực tiếp trong cuộc sống dùng để giải quyếtnhững vấn đề mà con người thường phải đối mặt trong cuộc sống hàng ngày”

Hiện nay có rất nhiều khái niệm về Kỹ năng sống :

Theo tổ chức văn hoá, khoa học và giáo dục Liên hợp quốc ( UNESCO) :

KNS gắn liền với bốn trụ cột của giáo dục, đó là: Học để biết ngồm các kĩ năng tưduy như: Tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn đề, nhậnthức được hậu quả Học để làm người gồm các kỹ năng như: ứng phó với căngthẳng, kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin Học để sống với người khác gồmcác kỹ năng xã hội như:giao tiếp, thương lượng, tự khẳng đinh, làm việc theonhóm, thể hiện sự cảm thông, Học để làm gồm các kỹ năng thực hiện công việc vàcác nhiệm vụ như: Kỹ năng dặt mục tiêu, đảm bảo trách nhiệm

Hiện nay có rất nhiều khái niệm về Kỹ năng sống :

Kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể cần thiết cho cuộc sốnghàng ngày của con người Bản chất của KNS là kỹ năng tự quản lý bản thân và kỹnăng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệuquả Nói cách khác KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năngứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cựctrước các tình huống của cuộc sống

III Vì sao cần giáo dục kỹ năng sống?

1 Xuất phát từ mục tiêu giáo dục nước ta

- Nhiệm vụ và mục tiêu của giáo dục cũng được Đảng xác định mang tínhtoàn diện và lâu dài “ Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xâydựng những con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc vàchủ nghĩa xã hội , có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc; công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, giữ gìn và phát huy những giá trịvăn hoá của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; phát huy tiềm

năng dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tíchcực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sángtạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức và kỷluật; có sức khoẻ, là những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “ hồng”vừa “chuyên” như lời căn dặn của Bác Hồ”

- Bộ GD - ĐT ban hành “ Chuẩn kiến thức kỹ năng” là những yêu cầu cơbản phải đạt được về kiến thức, kỹ năng đối với từng bài dạy, từng môn học

2 1 – Những vấn đề đáng báo động trong thế hệ trẻ Việt Nam.

Hiện nay, dư luận hết sức quan tâm và lo ngại về các biểu hiện lệch lạc,thậm chí vi phạm pháp luật của học sinh ngày càng tăng:

- Học sinh hút thuốc lá, uống rượu, nghiện game, chat trong khi khôngphải các em không ý thức được sự nguy hại của những vấn đề đó Nhiều khi các

em tham gia chỉ vì đua đòi, có khi không đủ khả năng để từ chối

- Bạo lực học đường gia tăng : Theo thống kê của các Sở GD-ĐT trong nămhọc 2009 – 2010 có 1600 vụ bạo lực học đường trong cả nước Nguy hiểm hơn,các học sinh khác có thái độ thờ ơ, vô cảm khi chứng kiến Các em không hề ngăncản mà thậm chí còn cổ vũ 28% các em lảnh tránh câu hỏi : Em làm gì khi bạn gặpkhó khăn?

- Vi phạm pháp luật hình sự : Từ 2005 – 2008 có khoảng 8.000 trường hợp.Trong đó đánh nhau, gây rối trật tự công cộng trên 2.000 vụ; 815 vụ tội phạm matuý; 83 vụ giết người;1372 vụ cướp tài sản

Tính từ tháng 5/2007 đến tháng 5/2008 tại bệnh viện Trưng Vương( TP.HCM) đã tiếp nhận tới 310 ca tự tử dưới 16 tuổi

VD: Chỉ vì hoảng sợ khi thấy em chơi cùng mình bị ngã gãy tay, cậu bé 14tuổi đã treo cổ tự tử Chưa rời ghế nhà trường mà nhiều cô bé đã thành bà mẹ bấtđắc dĩ Thi trượt đại học, không ít học sinh bị trầm cảm, chán đời…

Hiện nay, dư luận hết sức quan tâm và lo ngại về các biểu hiện lệch lạc,thạm chí vi phạm pháp luật của học sinh ngày càng tăng:

Nguyên nhân : có rất nhiều nguyên nhân nhưng một trong những nguyênnhân cơ bản được các nhà quản lý giáo dục đưa ra :

- Nhiều HS tốt nghiệp Trung học, thậm chí Đại học vẫn còn lúng túng khiviết đơn xin việc, không thể tự tin khi phát biểu trước đám đông, thiếu kiến thức

về giới tính, quan hệ tình dục, sức khoẻ sinh sản, hoàn toàn thụ động khi phải ương đầu với khó khăn.[ ] hầu hết các cơ quan doanh nghiệp đều phải mất thờigian “đào tạo lại” để trang bị cho CBNV mới những kỹ năng cơ bản nhất như làmviệc theo nhóm, trình bày , bảo vệ ý kiến trước tập thể, cởi mở và lịch sự khi tiếpxúc với đồng nghiệp hoặc khách hàng ( Báo Hà Nội mới)

đ-2.2 – Tình hình giáo dục KNS tại một số nước trên thế giới:

Trên TG hiện nay có 155 nước quan tâm GD KNS trong đó 143 nước đưavào chương trình chính khoá ở Tiểu học và Trung học

VD : Học sinh tiêủ học tại Hàn Quốc được học cách đối phó thích ứng vớicác tai nạn như động đất, thiên tai

VD : Bức thư của Tổng thống Mỹ gửi thầy Hiệu trưởng ngôi trường nơi con traiông đang theo học

“Kính gửi Thầy

Con tôi sẽ phải học tất cả những điều này, rằng không phải tất cả mọi người đều công bằng, tất cả mọi người đều chân thật Nhưng xin Thầy hãy dạy cho cháu biết: cứ mỗi một kẻ vô lại ta gặp trên đường phố thì ở đâu đó sẽ có một người chính trực; cứ mỗi một chính trị gia ích kỷ ta sẽ có một nhà lãnh đạo tận tâm

Xin thầy hãy dạy cháu biết cứ mỗi kẻ ghét bỏ ta thì ta lại tìm thấy một người bạn Bài học này sẽ mất nhiều thời gian, tôi biết, nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu hiểu rằng một đồng đô la kiếm được do công sức lao động của mình bỏ ra còn quý giá hơn nhiều so với năm đô la nhặt được trên hè phố

Xin thầy hãy dạy cho cháu biết cách chấp nhận thất bại và cách tận hưởng niềm vuichiến thắng Xin hãy dạy cháu tránh xa sự đố kỵ

Xin dạy cho cháu biết được bí quyết của niềm vui thầm lặng Dạy cho cháu biết được rằng những kẻ hay bắt nạt người khác nhất là những kẻ dễ bị đánh bại nhất.Xin hãy giúp cháu nhìn thấy thế giới kỳ diệu của sách nhưng cũng cho cháu có đủ thời gian để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thủa của cuộc sống: đàn chim tung cánh bay trên bầu trời, đàn ong bay lượn trong nắng và những bông hoa nở ngát bên đồi xanh

Xin thầy hãy dạy cho cháu biết rằng thà bị điểm kém còn hơn gian lận trong thi cử

Xin hãy tạo cho cháu có niềm tin vào ý kiến riêng của bản thân, cho dù tất cả mọi người xung quanh đều cho rằng ý kiến đó hoàn toàn sai lầm

Xin hãy dạy cho cháu biết cách đối xử dịu dàng với những người hòa nhã, và cứng

rắn với những kẻ thô bạo Xin tạo cho cháu sức mạnh để không chạy theo đám đông khi tất cả mọi người đều chạy theo thời thế.

Xin hãy dạy cho cháu biết, phải lắng nghe tất cả mọi người, nhưng cũng xin thầy dạy cho cháu biết cần phải sàng lọc lấy những gì tốt đẹp

Xin hãy dạy cho cháu biết cách mỉm cười khi buồn bã… Xin hãy dạy cho cháu biết rằng không có sự xấu hổ trong những giọt nước mắt

Xin hãy dạy cho cháu biết chế diễu những kẻ yếm thế và cẩn trọng trước sự ngọt ngào đầy cạm bẫy

Xin hãy dạy cho cháu rằng có thể bán cơ bắp và trí tuệ cho người trả giá cao nhất, nhưng không bao giờ cho phép ai ra giá mua trái tim và tâm hồn mình

Xin hãy dạy cho cháu biết ngoảnh tai làm ngơ trước một đám đông gào thét… và đứng thẳng người bảo vệ những gì cháu cho là đúng

Xin hãy đối xử với cháu nhẹ nhàng nhưng đừng vuốt ve nuông chiều cháu, bởi vì chỉ có sự thử thách của lửa mới tôi luyện nên một con người cứng rắn

Xin hãy giúp cháu có được sự can đảm để không dung thứ sự sai trái, và giúp cho cháu có đủ sự bền chí để là người dũng cảm

Xin hãy dạy cho cháu biết rằng, cháu phải luôn có niềm tin tuyệt đối vào bản thân, bởi vì khi đó cháu sẽ có niềm tin tuyệt đối vào nhân loại

Đây quả là một yêu cầu quá lớn, tôi biết, thưa thầy Nhưng xin thầy cố gắng hết sứcmình, nếu được vậy con trai tôi quả là một cậu bé hạnh phúc và may mắn!”

VD : Tác giả Thời Hàn Băng – nhà báo Trung Quốc cung cấp “ Ngời Mỹ đãdạy “ Cô bé Lọ Lem” nh thế nào”

VD: - Thực tế, Phần Lan là nước có nền giáo dục phát triển cao, từ lâu đã có 3 độingũ giáo viên chuyên biệt là: giáo viên dạy chuyên môn, giáo viên tư vấn và giáoviên dạy các học sinh yếu kém

VD: - Tôi còn nhớ một người bạn ở Nhật kể rằng con chị lúc còn học mẫu giáo đãđược về nông thôn thu hoạch hoa màu cùng các bác nông dân, học cấp 1 thì đượcthực tập làm một số công việc như rửa bát tại quán ăn, bán hàng… chính nhờ thế

mà cháu hiểu được sự vất vả của mỗi nghề nghiệp, từ đó biết tiết kiệm hạt thóc hạtgạo, biết phấn đấu vươn lên, và có những kiến thức nông nghiệp nhất định Trongkhi học sinh của ta ở các thành phố lớn, có bạn học cấp 1 không thể tả được câyhoa hồng vì mới chỉ nhìn thấy bông hồng cắm trong lọ hoa ở nhà, có bạn học đếncấp 2 vẫn chưa phân biệt được ngan với vịt, học đến cấp 3, thậm chí đại học vẫncòn chưa hiểu hết về chính cơ thể mình, về sức khỏe sinh sản, và nhiều cô dâu khibước chân về nhà chồng hoàn toàn ngờ nghệch trước các việc nội trợ giản đơn…

IV YÊU CẦU CỦA VIỆC GD KNS

1 Mục tiêu

- Trang bị cac kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng phù hợp để HS hình thànhnhững thói quen, các hành vi lành mạnh, tích cực, loại bỏ hành vi và thói quen tiêucực

-Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, phát triển hàihoà về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

2 Nguyên tắc GD

Kính gửi Thầy

Con tôi sẽ phải học tất cả những điều này, rằng không phải tất cả mọi người đều công bằng, tất cả mọi người đều chân thật Nhưng xin Thầy hãy dạy cho cháu biết: cứ mỗi một kẻ vô lại ta gặp trên đường phố thì ở đâu đó sẽ có một người chính trực; cứ mỗi một chính trị gia ích kỷ ta sẽ có một nhà lãnh đạo tận tâm

Xin thầy hãy dạy cháu biết cứ mỗi kẻ ghét bỏ ta thì ta lại tìm thấy một người bạn Bài học này sẽ mất nhiều thời gian, tôi biết, nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu hiểu rằng một đồng đô la kiếm được do công sức lao động của mình bỏ ra còn quý giá hơn nhiều so với năm đô la nhặt được trên hè phố

Xin thầy hãy dạy cho cháu biết cách chấp nhận thất bại và cách tận hưởng niềm vui chiến thắng Xin hãy dạy cháu tránh xa sự đố kỵ

Xin dạy cho cháu biết được bí quyết của niềm vui thầm lặng Dạy cho cháu biết được rằng những kẻ hay bắt nạt người khác nhất là những kẻ dễ bị đánh bại nhất.Xin hãy giúp cháu nhìn thấy thế giới kỳ diệu của sách nhưng cũng cho cháu có đủ thời gian để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thủa của cuộc sống: đàn chim tung cánh bay trên bầu trời, đàn ong bay lượn trong nắng và những bông hoa nở ngát bên đồi xanh

Xin thầy hãy dạy cho cháu biết rằng thà bị điểm kém còn hơn gian lận trong thi cử

Xin hãy tạo cho cháu có niềm tin vào ý kiến riêng của bản thân, cho dù tất cả mọi người xung quanh đều cho rằng ý kiến đó hoàn toàn sai lầm

Xin hãy dạy cho cháu biết cách đối xử dịu dàng với những người hòa nhã, và cứng rắn với những kẻ thô bạo Xin tạo cho cháu sức mạnh để không chạy theo đám đông khi tất cả mọi người đều chạy theo thời thế

Xin hãy dạy cho cháu biết, phải lắng nghe tất cả mọi người, nhưng cũng xin thầy dạy cho cháu biết cần phải sàng lọc lấy những gì tốt đẹp

Xin hãy dạy cho cháu biết cách mỉm cười khi buồn bã… Xin hãy dạy cho

cháu biết rằng không có sự xấu hổ trong những giọt nước mắt

Xin hãy dạy cho cháu biết chế diễu những kẻ yếm thế và cẩn trọng trước sự ngọt ngào đầy cạm bẫy

Xin hãy dạy cho cháu rằng có thể bán cơ bắp và trí tuệ cho người trả giá cao nhất, nhưng không bao giờ cho phép ai ra giá mua trái tim và tâm hồn mình

Xin hãy dạy cho cháu biết ngoảnh tai làm ngơ trước một đám đông gào thét… và đứng thẳng người bảo vệ những gì cháu cho là đúng

Xin hãy đối xử với cháu nhẹ nhàng nhưng đừng vuốt ve nuông chiều cháu, bởi vì chỉ có sự thử thách của lửa mới tôi luyện nên một con người cứng rắn Xin hãy giúp cháu có được sự can đảm để không dung thứ sự sai trái, và giúp cho cháu có đủ sự bền chí để là người dũng cảm

Xin hãy dạy cho cháu biết rằng, cháu phải luôn có niềm tin tuyệt đối vào bản thân, bởi vì khi đó cháu sẽ có niềm tin tuyệt đối vào nhân loại

Đây quả là một yêu cầu quá lớn, tôi biết, thưa thầy Nhưng xin thầy cố gắng hết sức mình, nếu được vậy con trai tôi quả là một cậu bé hạnh phúc và may mắn! Kính gửi Thầy

Con tôi sẽ phải học tất cả những điều này, rằng không phải tất cả mọi người đều công bằng, tất cả mọi người đều chân thật Nhưng xin Thầy hãy dạy cho cháu biết: cứ mỗi một kẻ vô lại ta gặp trên đường phố thì ở đâu đó sẽ có một người chính trực; cứ mỗi một chính trị gia ích kỷ ta sẽ có một nhà lãnh đạo tận tâm

Xin thầy hãy dạy cháu biết cứ mỗi kẻ ghét bỏ ta thì ta lại tìm thấy một người bạn Bài học này sẽ mất nhiều thời gian, tôi biết, nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu hiểu rằng một đồng đô la kiếm được do công sức lao động của mình bỏ ra còn quý giá hơn nhiều so với năm đô la nhặt được trên hè phố

Xin thầy hãy dạy cho cháu biết cách chấp nhận thất bại và cách tận hưởng niềm vui chiến thắng Xin hãy dạy cháu tránh xa sự đố kỵ

Xin dạy cho cháu biết được bí quyết của niềm vui thầm lặng Dạy cho cháu biết được rằng những kẻ hay bắt nạt người khác nhất là những kẻ dễ bị đánh bại nhất

Xin hãy giúp cháu nhìn thấy thế giới kỳ diệu của sách nhưng cũng cho cháu có

đủ thời gian để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thủa của cuộc sống: đàn chim tung cánh bay trên bầu trời, đàn ong bay lượn trong nắng và những bông hoa nở ngát bên đồi xanh

Xin thầy hãy dạy cho cháu biết rằng thà bị điểm kém còn hơn gian lận trong thi cử

Xin hãy tạo cho cháu có niềm tin vào ý kiến riêng của bản thân, cho dù tất cả mọi người xung quanh đều cho rằng ý kiến đó hoàn toàn sai lầm

Xin hãy dạy cho cháu biết cách đối xử dịu dàng với những người hòa nhã, và cứng rắn với những kẻ thô bạo Xin tạo cho cháu sức mạnh để không chạy theo đám đông khi tất cả mọi người đều chạy theo thời thế

Xin hãy dạy cho cháu biết, phải lắng nghe tất cả mọi người, nhưng cũng xin

thầy dạy cho cháu biết cần phải sàng lọc lấy những gì tốt đẹp

Xin hãy dạy cho cháu biết cách mỉm cười khi buồn bã… Xin hãy dạy cho cháubiết rằng không có sự xấu hổ trong những giọt nước mắt

Xin hãy dạy cho cháu biết chế diễu những kẻ yếm thế và cẩn trọng trước sự ngọt ngào đầy cạm bẫy

Xin hãy dạy cho cháu rằng có thể bán cơ bắp và trí tuệ cho người trả giá cao nhất, nhưng không bao giờ cho phép ai ra giá mua trái tim và tâm hồn mình

Xin hãy dạy cho cháu biết ngoảnh tai làm ngơ trước một đám đông gào thét…

và đứng thẳng người bảo vệ những gì cháu cho là đúng

Xin hãy đối xử với cháu nhẹ nhàng nhưng đừng vuốt ve nuông chiều cháu, bởi

vì chỉ có sự thử thách của lửa mới tôi luyện nên một con người cứng rắn

Xin hãy giúp cháu có được sự can đảm để không dung thứ sự sai trái, và giúp cho cháu có đủ sự bền chí để là người dũng cảm

Xin hãy dạy cho cháu biết rằng, cháu phải luôn có niềm tin tuyệt đối vào bản thân, bởi vì khi đó cháu sẽ có niềm tin tuyệt đối vào nhân loại

Đây quả là một yêu cầu quá lớn, tôi biết, thưa thầy Nhưng xin thầy cố gắng hếtsức mình, nếu được vậy con trai tôi quả là một cậu bé hạnh phúc và may mắn

Giáo dục KNS đơn giản là dạy cách “làm người”, một con người năng động,

có hành vi, thái độ ứng xử x·hội một cách đúng mực, có văn hóa, chấp hành luậtpháp và có thể thích ứng nhanh với các yêu cầu, đòi hỏi và mọi hoàn cảnh trongcuộc sống Đưa giáo dục KNS vào nhà trường là việc cần thiết và cần phải thựchiện ngay Nhưng giáo dục thế nào để môn KNS không phải là môn học khô khan,giáo dục KNS không đi theo lối mòn cứng nhắc giáo điều thì không hề là điều đơngiản

Giá trị là những gì con người cho là quan trọng ( Về vật chất, tinh thần) KN xácđịnh giá trị là khả năng con người hiểu rõ những giá trị của bản thân mình

Tác dụng : Tôn trọng giá trị của mọi người; có quyết định đúng đắn phùhợp với bản thân

VD : Xác định rõ giá trị của bản thân mình nói riêng và nhà giáo nói chung

là danh dự, đạo đức nên có quyết định đúng đắn không làm những việc có thểmang lại giá trị vật chất nhưng ảnh hởng đến nhân cách người thầy

3 3 Kỹ năng kiểm soát cảm xúc:

Trong một tình huống cụ thể, con người hiểu được cảm xúc của mình, ảnhhưởng ( tốt hoặc xấu) với bản thân và người khác, biết điều chỉnh và thể hiện mộtcách phù hợp

Tác dụng : Giảm căng thẳng; nâng cao hiệu quả giao tiếp, tránh hình thành mâuthuẫn; ra quyết định sáng suốt

VD : Cha ông ta thường dạy

“ Đừng ăn thoả đói, đứng nói hả giận”

“ Cả giận mất khôn”

3 4 Kỹ năng ứng phó với căng thẳng:

Là khả năng con ngời bình tĩnh, sẵn sàng đón nhận những tình huống căngthẳng như là sự tất yếu của cuộc sống, hiểu nguyên nhân và ứng phó tích cực khi

bị căng thẳng

Tác dụng : - Biết suy nghĩ và ứng phó tích cực khi căng thẳng

- Duy trì cân bằng, không làm tổn hại sức khoẻ và tinh thần

- Xây dựng mói quan hệ tốt đẹp với ngời xung quanh

3.5/Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn:

-Là khả năng nhận thức đợc nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn và giải quyếtvới thái độ tích cực không dúng bạo lực, thảo mãn nhu cầu và quyền lợi các bênmột cách hoà bình

3 6 Kỹ năng thể hiện sự tự tin:

Là có niềm tin vào bản thân, cảm thấy mình là người có ích, có đủ khả năng

để hoàn thành nhiệm vụ

Tác dụng : Giúp cá nhân giao tiếp hiệu quả, mạnh mẽ, quyết đoán trong giải quyếtvấn đề, lạc quan trong cuộc sống

3 7 Kỹ năng giao tiếp:

- Bày tỏ ý kiến bản thân

- Biết lắng nghe ý kiến người khác cả khi bất đồng quan điểm

Tác dụng : Đánh giá tình huống giao tiếp, điều chỉnh cách giao tiếp cho phù hợp,hiệu quả giúp chúng ta có mói quan hệ tích cực với ngời khác ( kể cả khi cần kếtthúc mối quan hệ)

3 8 Kỹ năng lắng nghe tích cực:

Thể hiện sự quan tâm lắng nghe ý kiến của ngời khác, có đối đáp hợp lýtrong giao tiếp

Tác dụng : Giúp cá nhân giao tiếp hiệu quả, giải quyết mâu thuẫn hài hoà

3 9 Kỹ năng thể hiện sự cảm thông:

-Là khả năng hình dung và đặt mình trong hoàn cảnh người khác, hiểu vàchấp nhận, cảm thông với hoàn cảnh hoặc nhu cầu của họ

Tác dụng : Tăng hiệu quả giao tiếp, cải thiện quan hệ, khuyến khích thái độquan tâm và hành vi thân thiện gần gũi giữa những người cần sự giúp đỡ

VD : GV hiểu và thông cảm với những khuyết điểm của lứa tuổi học trò

3 10 Kỹ năng thương lượng:

Là khả năng trình bày trình bày suy nghĩ, thảo luận để thống nhất về một vấn đềnào đó

Tác dụng : Giúp cá nhân giao tiếp hiệu quả, giải quyết mâu thuẫn hài hoà

- Bổ sung, tạo nên sức mạnh đem lại hiệu quả cao hơn cho công việcchung.

3.12 Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ

3 13 Kỹ năng tư duy phê phán:

-Là khả năng phân tích một cách khách quan và toàn diện vấn đề giúp conngười đưa ra những quyết định và hành động phù hợp

3 14 Kỹ năng tư duy sáng tạo:

-Là khả năng nhìn nhận và giải quyết vấn đề theo một ý tưởng mới giúpcon người tư duy năng động hơn, ứng phó linh hoạt với các tình huống bất ngờ xảyra

3 16 Kỹ năng giải quyết vấn đề:

-Là khả năng con ngời biết quyết định lựa chọn phương án tối ưu và hànhđộng theo phương án đã chọn để giải quyết vấn đề trong cuộc sống

3 17 Kỹ năng kiên định

3 18 Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm

3 19 Kỹ năng đặt mục tiêu

3 20 Kỹ năng quản lý thời gian

3 21 Kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin

Các KNS song hành với kỹ năng học tập như : viết, đọc, tính toán

Các KNS có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, không thể tách rời

VD : Để giải quyết vấn đề cần phải có kỹ năng tư duy sáng tạo, kỹ năng giaotiếp, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng tư duy phê phán, kỹ năng tìm kiếm sự hỗtrợ

B MÔN NGỮ VĂN VỚI VIỆC GD KNS:

I/MÔN NGỮ VĂN CÓ KHẢ NĂNG ĐẶC BIỆT TRONG GD KNS :

1 Thể hiện qua mục tiêu giáo dục : Mục tiêu giáo dục của môn Ngữ văn đã chứa

đựng những yếu tố của giáo dục kỹ năng sống:

- Trang bị kiến thức phổ thông

- Hình thành năng lực ngữ văn

- Bồi dưỡng tình cảm thái độ

Với đặc trưng của một môn KHXH và nhân văn, bên cạnh nhiệm vụ hìnhthành và phát triển ở học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt , năng lực tiếp nhận vănbản văn học và các loại văn bản khác, môn Ngữ văn còn giúp HS có những hiểubiết về xã hội , văn hóa, văn học, lịch sử, đời sống nội tâm của con người Với tínhchất là một môn học công cụ, môn Ngữ văn giúp HS có năng lực ngôn ngữ để họctập, giao tiếp và nhận thức về xã hội và con người Với tính chất giáo dục thẩm mĩ,môn Ngữ văn giúp HS bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu xúc cảm thẩm mỹ

2 Thể hiện qua nội dung môn học Là một môn học công cụ nên môn Ngữ

văn có thể kết hợp nhiều nội dung giáo dục trong quá trình dạy học Ngoài các nộidung giáo dục mang tính chất ổn định của môn học là các nội dung giáo dục mangtính thời sự - xã hội: Giáo dục tình cảm nhân văn, trách nhiệm của thanh niên, HStrong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, giáo dục về truyền thống dân tộc về tìnhbạn, tình yêu và gia đình; về vấn đề lập nghiệp; về học tập và làm theo tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục bảo vệ môi trường, phòng chống tệ nạn xã hội,giáo dục sức khoẻ, giáo dục giới tính nhằm đáp ứng yêu cầu hình thành ở HSquan hệ ứng xử đúng đắn với những vấn đề của cuộc sống đất nước, thời đại; giúp

HS có đủ bản lĩnh hội nhập trong xu thế toàn cầu hoá

3 Việc giáo dục KNS trong môn ngữ văn đợc tiếp cận qua hai phương diện

a Nội dung các bài học: Nhiều bài học giúp HS nhận thức được giá trị trong

cuộc sống, hình thành lối sống, cách ứng xử có VH trong các tình huống giao tiếp

b Phương pháp triển khai các ND bài học: 6 phương pháp dạy học tích cực và 19

kỹ thuật dạy kỹ năng sống (tr 27 – 35 tài liệu “Giáo dục KNS trong môn Ngữ văn)

II/ MỘT SỐ KỸ NĂNG SỐNG THỜNG ĐỢC SỬ DỤNG TRONG MÔN NGỮVĂN: