khảo sát chứng tiêu chảy và hiệu quả điều trị trên heo con theo mẹ từ sơ sinh đến cai sữa tại một trại chăn nuôi heo đại việt tỉnh bình dương

BÁO CÁO TỐT NGHIỆPKHẢO SÁT CHỨNG TIÊU CHẢY VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ TRÊN HEO CON THEO MẸ TỪ SƠ SINH ĐẾN CAI SỮA TẠI MỘT TRẠI CHĂN NUÔI HEO ĐẠI VIỆT TỈNH BÌNH DƯƠNG... Họ và tên sinh viên

BÁO CÁO TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT CHỨNG TIÊU CHẢY VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ TRÊN HEO CON THEO MẸ TỪ SƠ SINH ĐẾN CAI SỮA

TẠI MỘT TRẠI CHĂN NUÔI HEO ĐẠI VIỆT

TỈNH BÌNH DƯƠNG

Họ và tên sinh viên thực tập: Trần Anh Tuấn

Tên luận văn: “ KHẢO SÁT CHỨNG TIÊU CHẢY VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ TRÊN HEO CON THEO MẸ TỪ

SƠ SINH ĐẾN CAI SỮA TẠI MỘT TRẠI CHĂN NUÔI HEO ĐẠI VIỆT TỈNH BÌNH DƯƠNG ”.

Đã hoàn thành luận văn theo đúng yêu cầu của giáo viên hướng dẫn và các ý kiến nhận xét, đóng góp của Hội đồng chấm thi tốt nghiệp Khoa ngày………

Thành kính ghi ơn Cha Mẹ

Thành quả này con xin kính dâng lên cha mẹ, đã sinh thành, cực khổ cả đời để nuôinấng dạy dỗ và lo toan cho con có được ngày hôm nay

Xin trân trọng cám ơn

Ban Giám Hiệu Trường Trung Cấp Kỹ Thuật Nông Nghiệp Thành Phố Hồ ChíMinh

Ban Chủ Nhiệm Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Cùng toàn thể quý Thầy, Cô đã tận tình chỉ dạy và truyền đạt kiến thức cũng nhưkinh nghiệm quý báu cho chúng em trong suốt thời gian học tập

Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến

Nguyễn Công Quân đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện

đề tài và hoàn thành luận văn này

Chân thành cảm tạ.

Ban Giám Đốc Công Ty Chăn Nuôi Heo Đại Việt tỉnh Bình Dương

Cùng toàn thể Anh, Chị, Cô, Chú công nhân viên tại công ty đã nhiệt tình giúp đỡ vàtạo mọi điều kiện thuận lợi cho chúng tôi trong suốt thời gian thực tập tốt nghiệp

Cám ơn.

Tập thể lớp Chăn Nuôi Thú Y 33B, tất cả những người thân, những người bạn đãđộng viên chia sẻ và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập vừa qua

Trần Anh Tuấn

Trọng lượng bình quân lúc sơ sinh cao nhất vào tháng 3 (1,52 kg), thấp nhất làtháng 4 (1,44 kg) và trung bình là 1,49 kg Trọng lượng bình quân lúc cai sữa trung bình

là 6,12 %

Vi khuẩn phân lập được gồm E.coli và Salmonella; tỷ lệ dương tính vi khuẩn

E.coli là 100 % Kết quả thử kháng sinh đồ cho thấy cả hai vi khuẩn E.coli và Salmonella

đều đề kháng với nhiều loại kháng sinh

Liệu pháp điều trị10 tiêu chảy tại trại tương đối hiệu quả Tỷ lệ khỏi bệnh trungbình là (90,69 %) Thời gian điều trị trung bình trung bình là 1,84 ngày Tỷ lệ tái pháttrung bình là 22,43 % Tỷ lệ chết do tiêu chảy trung bình là 1,43 % Tỷ lệ chết do nguyênnhân khác trung bình là 5,71 % Tỷ lệ còi trung bình là 5,28 % Tỷ lệ loại thải cao nhấtvào tháng 3 (6,38 %) và thấp nhất vào tháng 4 (0 %)

Trang tựa i

Xác nhận của giáo viên hướng dẫn ii

Lời cảm ơn iii

Tóm tắt khoá luận iv

Mục lục v

Phần I: ĐIỀU TRA CƠ BẢN 1

1.1 Vị trí địa lí 1

1.2 Chế độ nuôi dưỡng 1

1.3 Tổng quan về trại heo Đại Việt huyện Bến Cát tỉnh Bình Dương 1

1.4 Qui trình chăm sóc và vệ sinh phòng bệnh 4

Phần II: BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ 8

2.1 Mở đầu 8

2.1.1 Đặt vấn đề 8

2.1.2 Mục đích yêu cầu 8

2.2 Cơ sở lý luận 9

2.2.1 Đặc điểm tiêu hoá của heo con 9

2.2.1.1 Sự tiêu hoá ở miệng 9

2.2.1.2 Sự tiêu hóa ở dạ dày 9

2.2.1.3 Sự tiêu hóa ở ruột 11

2.2.2 Các nguyên nhân gây tiêu chảy ở heo con theo mẹ 11

2.2.3 Một số bệnh tiêu chảy thường xảy ra trên heo con 15

2.2.3.1 Tiêu chảy do E.coli 15

2.2.3.2 Tiêu chảy do Salmonella(Phó thương hàn) 17

2.2.3.3 Bệnh viêm dạ dày ruột truyền nhiễm (TGE) 19

2.2.3.4 Bệnh cầu trùng 20

2.3 Nội dung và phương pháp khảo sát 23

2.3.1 Thời gian và địa điểm 23

2.3.2 Đối tượng thí nghiệm 23

2.4 Kết quả và thảo luận 24

2.4.1 Tỷ lệ tiêu chảy của heo con tử sơ sinh đến cai sữa qua hai giai đoạn 24

2.4.2 Tỷ lệ chết loại 25

2.4.3 Tăng trọng tuyệt đối 26

2.5 Kết luận và đề nghị 28

2.5.1 Kết luận 28

2.5.2 Đề nghị 28

Tài liệu tham khảo 29

PHẦN I: ĐIỀU TRA CƠ BẢN

1.1 Vị trí địa lí

Trại nằm ở xã Lai Hưng , huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương Chuồng heo cótường rào bao bọc xung quanh Trại nằm cập một con đường nhựa, cách quốc lộ 13khoảng 15 km, xe tải vào được tận trại, rất thuận lợi cho việc chăn nuôi

1.2 Chế độ nuôi dưỡng

1.2.1 Thức ăn

Thức ăn dạng bột tự chế biến (cám trộn tại trại dùng cho heo thịt nhỏ

và thịt lớn) nguyên liệu được mua từ các công ty cổ phần chăn nuôi Việt Nam

1.2.2 Nước uống

Nước uống được bơm trực tiếp từ 4 giếng khoan lên bồn chứa, rồi nước sẽ được dẫn đến từng ô chuồng thông qua hệ thống ống nhựa PVC Heo uống nước qua vòi uống nước tự động Trong một tuần các bồn chứa nước uống được khử trùng ít nhất 1 lần bằng thuốc khử trùng nước Aquasept F

1.3 Tổng quan về trại heo Đại Việt huyện Bến Cát tỉnh Bình Dương

1.3.1 Quá trình thành lập và cơ cấu đàn

Số lượng heo chúng tôi thống kê tại khu thực tập theo Bảng sau tínhđến ngày 15/5/2011

Bảng 1.3.1 Số lượng heo các loại Loại heo Số lượng (con)

Heo con theo mẹ 5200

Heo đực thí tình 16

1.3.2 Cơ cấu tổ chức của trại tại khu vực thực tập

Bao gồm 29 kỹ thuật viên và 120 công nhân Chủ trại quản lý tổngthể Kỹ thuật viên tiêm ngừa các loại vaccine phòng bệnh trên heo và có nhiệm vụtheo dõi chuồng heo bầu, chuồng cai sữa

1.3.3 Hệ thống chuồng trại

Toàn bộ các dãy chuồng được lợp bằng thiếc và trên mái thiếc có hệthống giải nhiệt bằng vòi phun (có thể điều chỉnh lượng nước phun ra ngoài) để giảmnhiệt khi trời nóng (chủ yếu giải nhiệt vào buổi trưa từ 10 giờ - 14 giờ) Các dãy chuồngđược thiết kế theo hướng Đông Tây

Riêng mỗi ô chuồng bêtông nền xi măng chứa một máng ăn

bán tự động

Chuồng đẻ là loạichuồng sàn có kích thước mỗi ô

chuồng là 3,74 m2 (trong đó diện tích

dành cho heo mẹ 1,1 m2 được lót bằng

đan bê tông có những rãnh nhỏ song

song để thoáng khí, tránh đọng nước và 2,64 m2 dành cho heo con, nền lót bằng tấmnhựa cứng dẻo kích thước 0,4m x 0,5m

Chuồng bầu là loại chuồng sàn lót bằng tấm đan xi măng có những rãnhnhỏ dài để thoáng khí và tránh đọng nước (2 heo đực thí tình cũng được nuôi ở đâynhằm phát hiện nái lên giống)

Chuồng thịt nhỏ và thịt lớn là loại chuồng bê tông nền xi măng Chuồngthịt nhỏ gồm 24 ô, máng ăn bán tự động Chuồng thịt lớn có 28 ô, máng ăn bằng ximăng

Trừ chuồng đẻ và chuồng bầu, các chuồng còn lại đều có xây thêm một số

ô riêng dành cho heo bệnh với kích thước nhỏ hơn

Hệ thống chuồng heo thịt

1.4 Qui trình chăm sóc và vệ sinh phòng bệnh

Tất cả các chuồng đều được sát trùng định kỳ vào ngày thứ 4 và chủ nhật trongtuần Sau những cơn mưa đầu mùa và khi dịch bệnh xảy ra nhiều, lịch sát trùng chuồngtrại nhiều hơn bình thường (có thể tăng thêm 1 – 2 lần trong tuần)

1.4.1 Heo con theo mẹ (khoảng từ 1 – 24 ngày tuổi)

Heo con mới sinh: một tay giữ ngang bụng và một tay lau sạch nhớt ởmũi và miệng để kích thích hô hấp heo, sau đó bỏ heo vào lồng sưởi ấm, dùng bột làm

ấm rắc đều từ vùng cổ đến mông và chỗ rốn bị đứt Dùng bút đánh dấu (con sinh ra đầutiên còn sống đánh số 1, 2, 3, … cho đến hết và cân trọng lượng từng con một) Tiếp tụccho khi heo con bú sữa đầu (những con nhỏ không bú được thì phải bắt cho bú) Tất cảheo được cho uống kháng thể ngay sau sinh Một ngày sau, heo được bấm răng và cắtđuôi Khoảng ngày 6 đến ngày 15 thì thiến đực Tiêm sắt và uống cầu trùng được tiếnhành song song vào ngày thứ 3 và 10 Heo con tập ăn lúc 7 ngày tuổi, lượng ăn lúc đầu

chỉ vài viên cho một máng ăn và sau đó tăng dần theo ngày tuổi và sức ăn Heo được

tiêm ngừa Mycoplasma lúc 18 – 21 ngày tuổi và cai sữa khoảng 24 ngày tuổi.

1.4.2 Heo cai sữa (khoảng từ 25 ngày đến 80 ngày)

Khi chuyển từ chuồng đẻ sang chuồng cai sữa, heo con được chíchCatosal 10% và Amoxinject (amoxicillin) hoặc Vetrimoxin L.A (amoxicillin) nhằmgiảm stress và đề phòng vi sinh vật gây bệnh Thức ăn theo công thức của trại

Điều trị bệnh: qua quan sát của chúng tôi, bệnh chủ yếu giai đoạn này là

hô hấp và tiêu chảy với nhiều mức độ khác nhau Các thuốc thường được sử dụng điềutrị là Ampi Sure (ampixicllin, colistin), Gennorfcoli (gentamicin, colistin) , Bio - Tylo

DC (florphenicol, tyosin), Safa Fenicol – 40 (florphenicol); thuốc bổ, trợ lực trợ sứcnhư Bio - B Complex C (B1, B2, B6, B12, nicotinamide, dexpanthenol, vitamin C), Vime– C 1000 (vitamin C)

1.4.3 Heo thịt nhỏ (khoảng 81 ngày đến khoảng 140 ngày)

Trọng lượng heo ở giai đoạn này khoảng 25 kg đến 60 kg, ăn bằng máng

ăn bán tự động, cho thức ăn vào máng 1 lần trong ngày (sáng lúc 6h30 – 7h) Vệ sinhchuồng ngày 2 lần vào lúc 9h và 15h Sau khi vệ sinh chuồng, công nhân theo dõi tìnhhình bệnh và tiến hành điều trị cùng lúc đó Các thuốc thường được sử dụng là Bio -Tylo DC (florphenicol, tyosin), Bio - Tylo PC (tylosin, thiamphenicol), Safa Fenicol –

40 (florphenicol)

1.4.4 Heo thịt lớn (khoảng 140 ngày đến xuất chuồng)

Trọng lượng heo ở giai đoạn này khoảng 60 kg trở lên được cho ăn 4 lầntrong ngày và làm vệ sinh chuồng 2 lần trong ngày lúc 9h và 15h Kiểm tra sức khỏe vàđiều trị bệnh tiến hành ngay lúc mới cho heo ăn

1.4.5 Nái hậu bị, nái mang thai, đực thí tình và nái nuôi con

Heo được tắm và cho ăn 2 lần trong ngày (riêng nái nuôi con không đượctắm) Lượng và loại thức ăn theo Bảng sau:

Bảng 1.4.5 Lượng và loại thức ăn cho nái và đực

Tơ Rạ Tơ RạLượng

Phối – hết tuần 11:

Bình Phước số 8

Bell Feed 8667hoặc Hi – Gro567S

Bell Feed 8667

Tuần 12 – hết tuần14: Bình Phước số 9Tuần 15 – đến đẻ:

Bell Feed 8667 hoặc

Hi - Gro567S

1.4.6 Qui trình tiêm phòng vaccine cho các loại heo tại trại (theo Bảng 1.4.6)

Bảng 1.4.6 Qui trình tiêm phòng vaccine cho các loại heo

thai

Phòng bệnh hôhấp, tiêu hóa Vetrimoxin Tuần 14 sau khi phối

1ml/10kgTTPhòng nội ngoại

1ml/33kgNái

Hậu bị

Parvovirus + giả

dại

Parvo ShieldLSE + PR-VacPlus và

150 – 180 ngày tuổi

Parvovirus + giả dại 2 ml

Parvovirus + giả dại

Parvo ShieldLSE + PR-VacPlus

1 tuần sau khi tiêm

PHẦN II BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

Ở giai đoạn này heo con thường mắc 1 số bệnh như viêm khớp, viêm phổi, viêm

dạ dày ruột truyền nhiễm, cầu trùng, đặc biệt là bệnh tiêu chảy Đây đang là vấn đềđược quan tâm nhiều nhất

Xuất phát từ những thực tế trên, được sự phân cơng của Tổ Bộ Mơn Chăn NuơiThú Y Trường Trung Học Kỹ Thuật Nơng Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh, dưới sựhướng dẫn của thầy Nguyễn Cơng Quân và sự giúp đỡ của trại chăn nuơi heo Duy Trí

Tơi tiến hành thực hiện đề tài: Khảo sát tỉ lệ tiêu chảy trên heo con theo mẹ từ sơ sinh đến cai sữa tại trại chăn nuơi heo Đại Việt

2.1.2 Mục đích và yêu cầu

*Mục đích :

Khảo sát tỉ lệ tiêu chảy trên heo con theo mẹ để từ đó có được hướng phòngvà điều trị kịp thời nhằm nâng cao sức khoẻ cho đàn heo con

*Yêu cầu:

Xác định tỷ lệ tiêu chảy của heo từ sơ sinh đến 26 ngày tuổi

Xác định tỷ lệ chết loại của heo từ sơ sinh đến 26 ngày tuổi

Tính tăng trọng tuyệt đối của heo từ sơ sinh đến 26 ngày tuổi

2.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.2.1 Đặc điểm tiêu hóa của heo con

2.2.1.1 Sự tiêu hóa ở miệng

Heo con mới sinh những ngày đầu hoạt tính amylaza nước bọt cao Nếutách mẹ sớm thì hoạt tính amylaza nước bọt cao nhất ở ngày thứ14, còn tách mẹ trễthì hoạt tính amylaza nước bọt cao nhất vào ngày 21 Nước bọt ở tuyến mang taichứa 0,6-2,26% vật chất khô Khả năng tiêu hóa 16-500 đơn vị vongemut, pH từ 7,6-8,1 Tùy lượng thức ăn, loại thức ăn và dạng thức ăn mà lượng nước bọt tiết ra khácnhau Thức ăn có phản ứng acid yếu và khô thì nước bọt tiết ra mạnh, thức ăn lỏngthì sẽ giảm hoặc ngừng tiết nước bọt Vì vậy, cần chú ý là không cho heo con ănthức ăn lỏng

Lượng nước bọt sẽ thay đổi tùy theo số lần cho ăn và chất lượng thứcăn Nếu chỉ ăn một loại thức ăn kéo dài sẽ làm tăng nhiệm vụ cho một tuyến, gâyức chế, heo ít thèm ăn Nếu ăn nhiều loại thức ăn khác nhau, ăn đổi bữa thì cả haituyến nước bọt cùng hoạt động, không gây ức chế, heo con sẽ thèm ăn, tiết nước bọtliên tục, giúp tiêu hóa tốt thức ăn,

2.2.1.2 Sự tiêu hóa ở dạ dày

Heo con 10 ngày tuổi dung tích dạ dày tăng gấp 3 lần, 20 ngày tuổi đạt0,2 lít, hơn 2 tháng tuổi đạt 2lít, sau đó tăng chậm, đến tuổi trưởng thành đạt 3,5-4lít

Dịch vị tiết ra tương ứng với sự phát triển của dung tích dạ dày, tăngmạnh nhất lúc heo được 3-4 tháng tuổi, sau đó giảm dần

Lượng dịch vị biến đổi tùy theo tuổi và ngày đêm như sau:

Heo con Heo lớn

Heo con 20 ngày tuổi phản xạ tiết dịch vị chưa rõ Ban đêm heo mẹ tiết nhiềusữa sẽ kích thích sự tiết dịch vị ở heo con

Khi cai sữa, lượng dịch vị của heo con tiết ra ngày đêm gần bằng nhau

Độ acid dịch vị của heo con thấp nên hoạt hóa pepsinogen kém, diệt khuẩnkém Acid HCl tự do xuất hiện ở 25-30 ngày tuổi và diệt khuẩn rõ nhất ở 40-50ngày tuổi

Trong tháng đầu dạ dày hầu như không tiêu hóa protein thực vật

Sữa sẽ rời khỏi dạ dày sau 1-1,3 giờ Trộn dịch vị với sữa theo tỷ lệ 1:5, sau5-6 giây sữa đông vón lại và sữa được tiêu hóa hoàn toàn

Hệ số tiêu hóa thức ăn hạt cũng khá cao, đạt 73-86%

Số lượng, chất lượng thức ăn khác nhau sẽ làm tăng tính ngon miệng, dịch vịtiết ra nhiều, tiêu hóa cao Ban đêm tiêu hóa cao hơn ban ngày nhưng ban ngày sựtiết dịch vị lại nhiều hơn ban đêm Nếu thêm 3g pepsin và 500ml acid HCl 0,4% vàothức ăn cho lợn 3-4 tháng tuổi sẽ kích thích tiết dịch vị và tăng sức tiêu hóa.

Những acid chính trong dạ dày là acid lactic, acid acetic, acid propionic, cònacid butiric thì ít hơn

Acid lactic có liên quan đến vi khuẩn lactic Heo con 60 ngày tuổi có vikhuẩn lactic nhiều hơn heo 120 ngày tuổi Vi khuẩn lactic giảm khi cân bằng dinh

dưỡng hoàn toàn và tăng khi cân bằng dinh dưỡng không hoàn toàn Vi khuẩn E.coli

cũng giảm khi cân bằng dinh dưỡng hoàn toàn

2.2.1.3 Sự tiêu hóa ở ruột

Heo con sơ sinh có dung tích ruột non là 100ml, 20 ngày tuổi tăng 7lần, tháng thứ 3 đạt 6 lít, tháng thứ 12 đạt 20 lít

Heo con sơ sinh có dung tích ruột già khoảng 40-50ml, 20 ngày đạt100ml, tháng thứ 3 khoảng 2,1 lít, tháng thứ 4 đạt 7 lít, tháng thứ 7 lên tới11-12 lít

Tiêu hóa ở ruột nhờ tuyến tụy Enzym tripsin trong dịch vị thủy phânprotein thành acid amin Ở trong thai 2 tháng tuổi chất chiết đã có tripsin Thai cànglớn hoạt tính enzym tripsin càng cao và khi mới đẻ hoạt tính rất cao Heo con 20ngày tuổi, dịch tụy có sức tiêu hóa 6-8mm Metl/24 giờ, sau đó giảm theo tuổi nhưngsố lượng lại tăng, 7-8 lít/ngày ở heo 7 tháng tuổi Độ kiềm của dịch tụy tăng theotuổi và cường độ tiết Hoạt tính enzym amylaza đạt 1000-8000 đơn vị vongemut và

giảm theo tuổi Người ta nhận thấy bệnh thiếu máu ở heo con không ảnh hưởng đếncác hoạt tính của các enzym, trừ enzym manta.

Các enzym tiêu hóa trong dịch ruột heo con gồm: amino peptidaza,dipeptidaza, enterokinaza, lipaza, amylaza Trong một ngày đêm, heo con một thángtuổi tiết dịch từ 1,2-1,7 lít, heo 3-5 tháng từ 6-9 lít

Lượng dịch tiêu hóa phụ thuộc vào tuổi và tính chất của khẩu phầnthức ăn Heo con 1,5-2 tháng tuổi, lượng dịch ngày đêm tăng đáng kể nếu tăng thứcăn thô xanh vào khẩu phần thức ăn

2.2.2 Các nguyên nhân gây tiêu chảy ở heo con theo mẹ

*Do đặc điểm của bộ mày tiêu hóa của heo con

Ở heo con mới sinh ra thì bộ máy tiêu hóa phát triển chưa hoàn chỉnh, thểhiển qua sự phân tiết không chỉ lượng acid HCl và men tiêu hóa các chất dinhdưỡng

Lượng acid HCl quá ít, không đủ sức làm tăng độ toan của dạ dày vào ruộtnon Thì vi khuẩn sẽ phát triển gây nên tiêu chảy

Sự phân tiết của các men tiêu hóa trong dạ dày và ruột non củng rất kém, chỉđủ sức tiêu hóa các loại thức ăn đơn giản

Trên những bầy heo quá đông hoặc tự nuôi vì heo nái mắc bệnh, nếu sử dụngthức ăn không đúng như dùng sữa đặc có đường mà cho heo con bú thì sẽ dẫn đếntiêu chảy vì saccharose không tiêu hóa được trong giai đoạn này Do đó sự tập ăncho heo con cũng phải cân nhắc, sử dụng thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, phải có chấtlượng Nếu không sẽ không tránh khỏi tình trạng tiêu chảy

*Do heo con thiếu Fe

Mỗi ngày heo con cần tới 7mg Fe, nhưng trong sữa mẹ chỉ cung cấp 1mg Fe,mà heo con không có khả năng dự trữ Fe vì màng nhau là hàng rào hạn chế sự vận