thực tập chuyên đề tỷ lệ mắc bệnh sưng phù đầu lợn con giai đoạn từ 160 ngày tuổ

Điều tra tỷ lệ mắc bệnh sưng phù đầu lợn con giai đoạn từ 160 ngày tuổi và so sánh hiệu lực điều trị của 3 loại thuốc: EnrofloxT, Genorfcoli và Norfacoli , trong điều trị bệnh tại xã Kiên Thành Lục Ngạn Bắc Giang.

Lời cảm ơnThực tập tốt nghiệp là khoảng thời gian rất quý báu và bổ ích có ý nghĩarất lớn đối với mỗi sinh viên chúng em Nó đã trang bị hành trang kiến thức lớnkhông chỉ là cuộc sống hàng ngày, xã giao công việc, công tác xã hội mà thực tậptốt nghiệp giúp em nâng cao tay nghề, bổ sung kiến thức để sau khi ra trườngkhông còn bỡ ngỡ mạnh dạn phát huy tay nghề góp một phần công sức nhỏ bécủa mình trong công cuộc xây dựng đất nước trở thành ngưòi có ích cho xã hội.

Để hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này em xin chân thành cảm ơn tới cácthầy, cô giáo khoa Chăn nuôi-thú y, BGH trường Đại học Nông Lâm TháiNguyên, cán bộ thú y, Đảng uỷ, chính quyền và nhân dân xã Kiên Thành đã tạođiều kiện giúp em hoàn thành khoá luận này

Qua đây em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, sự quan tâm giúp đỡ và hướngdẫn tận tình của thầy Phan Đình Thắm, đã giúp đỡ em trong đợt thực tập này

Em xin chân thành cảm ơn !

Kiên Thành, ngày tháng năm 2012 Sinh viên

áp dụng phương châm: “ Học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tếsản xuất” hàng năm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, thường xuyên liên

hệ gửi sinh viên về cơ sở chăn nuôi địa phương, các trang trại, xí nghiệp, côngty để sinh viên thực tập tay nghề và bổ sung kiến thức cho công tác chăn nuôicũng như công tác điều trị

Tuy nước ta là một nước đi lên từ nông nghiệp mang nhiều tính chất thuầnnông, hiện nay trên đà phát triển thành một nước công nghiệp nhưng nông nghiệpvẫn là nền tảng, cơ sở để tạo đà cho sự phát triển kinh tế của đất nước Ngànhtrồng trọt và chăn nuôi vẫn là 2 mảng chính trong sản xuất nông nghiệp Nếu pháttriển chăn nuôi sẽ góp phần làm tăng giá trị hàng hoá, chuyển dịch cơ cấu nôngnghiệp từ chỗ phải nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp từ nước ngoài vào đến naynước ta đã có thể xuất khẩu ra các nước bạn Ngành chăn nuôi còn tận dụng đượcnhững sản phẩm từ các ngành khác như: trồng trọt, chế biến…Mặt khác nó còncung cấp các sản phẩm có giá trị chất dinh dưỡng cao như: thịt, trứng, sữa thúcđẩy công nghệ chế biến thực phẩm phát triển Hơn nữa ngành chăn nuôi còn tậndụng được các chất thải để dùng cho ngành trồng trọt như phân, nước thải

Chính vì tầm quan trọng của ngành chăn nuôi như vậy nên ngành chănnuôi không thể thiếu trong sự phát triển nền kinh tế của mọi đất nước trên thếgiới Tuy nhiên với tình hình chung như diễn biến của dịch bệnh ngày càng phứctạp, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm và gần đây còn xảy ra một số bệnh mớinhư H1N1, dịch tai xanh đã gây không ít khó khăn và trở ngại cho ngành chănnuôi, gây thiệt hại rất lớn cho nền kinh tế của người chăn nuôi và cả thế giới

Những năm gần đây, được sự quan tâm của nhà nước và các ban ngành cùngvới chính quyền địa phương thì công tác thú y ở cơ sở đã được chú trọng rất nhiều,công tác phòng trừ dịch bệnh tại cơ sở được nâng cao Đảng và nhà nước đã đề rachủ trương tiêm phòng cho đàn vật nuôi trong vụ xuân hè nhằm giảm chi phí chữabệnh cho đàn vật nuôi của người dân mỗi khi dich bệnh xảy ra

Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân và được sự đồng ý của khoaCNTY cũng như sự tiếp nhận của xã Kiên Thành em được về thực tập tại xã -Kiên Thành-Lục Ngạn-Bắc Giang thời gian thực tập từ ngày 07/05 đến ngày30/07/2012 với nội dung:

Phần 1 : Phần mở đầu

1.1 Đặt vấn đề .

1.1.1 Tính cấp thiết của đề tài.

Việt Nam là một nước nông nghiệp nhưng có nền kinh tế rất phát triểnnhư: công nghệp, thương mại, dịch vụ…trong đó nông nghiệp là ngành đóng vaitrò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân Nước ta đã và đang xây dựng thực hiện

kế hoạch để đạt mục tiêu đưa nước ta trở thành nước công nghiệp hoá- hiện đạihoá Cùng với sự phát triển chung của đất nước thì nông nghiệp là ngành có xuhướng ngày càng phát triển đặc biệt trong lĩnh vực chăn nuôi.Hơn 80% dân số nước ta là lao động sản xuất nông nghiệp nên chăn nuôi làngành thu hút được nhiều người quan tâm

Ngành chăn nuôi lợn nước ta phát triển mạnh mẽ với nhiều hình thức vàquy mô khác nhau Phần lớn lượng thịt được cung cấp ra ngoài thị trường tiêu thụtheo nhu cầu người tiêu dùng và một phần không nhỏ lượng thịt được đem xuất

khẩu Chăn nuôi lợn là nghề truyền thống của hàng triệu người dân Việt Namnhằm đáp ứng nhu cầu của con người và đem lại hiệu quả kinh tế cho người chănnuôi Chăn nuôi lợn vừa tận dụng các sản phẩm phụ phẩm từ nông nghiệp trồngtrọt, thức ăn dư thừa của con người vừa cung cấp phân bón cho trồng trọt, nuôi

cá, làm nguyên liệu khí đốt mà sản phẩm thịt lợn là nguồn thực phẩm có giá trịdinh dưỡng cao đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hàng ngày của con người Mặt kháccon lợn lại là vật nuôi dễ nuôi, có thời gian sinh trưởng ngắn, thích nghi tốt vớicác điều kiện ngoại cảnh Vì vậy mà chăn nuôi lợn ngày càng phát triển về quy

mô số lượng lẫn chất lượng đàn vật nuôi

Song song với lợi ích kinh tế mà ngành chăn nuôi lợn đã đạt được thì hiệnnay chăn nuôi vẫn còn gặp nhiều khó khăn như: ô nhiễm môi trường, bệnh tật,dịch bệnh nguy hiểm có thể lây sang người… Dịch bệnh luôn là mối đe doạ nguyhiểm không chỉ đối với loài người mà con vật cũng bị ảnh hưởng rất lớn gâynhiều thiệt hại về kinh tế Hiện nay vẫn còn nhiều bệnh hay xảy ra đối với lợnnhư: dịch tả, tiêu chảy, sưng phù đầu, phân trắng lợn con… Trong đó bệnh rấtphổ biến và hay gặp hiện nay là bệnh “sưng phù đầu” ở giai đoạn lợn con trước

và sau cai sữa Bệnh do vi khuẩn đường ruột E.coli gây nên làm thiệt hại lớn chongành chăn nuôi lợn đăc biệt hay gặp nhất ở lợn con với tỷ lệ chết cao Do nhậnthức của người dân còn hạn chế về công tác vệ sinh phòng bệnh và vệ sinh thú y

Vì vậy công tác phòng và trị bệnh là một công việc rất quan trọng nhằm góp phầngiảm thiểu tối đa thiệt hại về kinh tế do dịch bệnh gây ra Để giúp người chănnuôi có thể lựa chọn được những thuốc điều trị bệnh “sưng phù đầu” có hiệu quảcao, dễ ứng dụng trong sản xuất em tiến hành nghiên cứu đề tài:

Điều tra tỷ lệ mắc bệnh sưng phù đầu lợn con giai đoạn từ 1-60 ngày tuổi và so sánh hiệu lực điều trị của 3 loại thuốc: Enroflox-T, Genorfcoli và Norfacoli , trong điều trị bệnh tại xã Kiên Thành - Lục Ngạn - Bắc Giang 1.1.2 Mục tiêu nghiên cứu.

- Điều tra được tỷ lệ mắc bệnh sưng phù đầu ở lợn 1-60 ngày tuổi

- Xác định được thuốc điều trị đạt kết quả cao nhất, an toàn và kinh tế nhất

1.2.Điều kiện để thực hiện chuyên đề

1.2.1.Điều kiện bản thân

- Tình trạng sức khỏe, phương tiện đi lại đảm bảo trong thời gian thưc tập tốt nghiệp

1.2.2 Điều kiện cơ sở

- ubnd xã Kiên Thành đã tiếp nhận và tạo điều kiện tốt nhất để em thực hoàn thành đợt tốt thực tập này.

1.2.3 Điều kiện tự nhiên

1.2.3.1 Vị trí địa lý

Kiên Thành là một xã miền núi thuần nông nghiệp của huyện Lục Ngạn có

vị trí tương đối thuận lợi cách trung tâm huyện 4km và chia làm 26 thôn:

Trung Phù Phượng Hoàng Lam Sơn Núi Năng Trại Giáp

Sơn

Bãi Bằng Nương

Gai Đông Cẩm Hoàng Tây Đèo Cạn Thành Công

Gai Tây Cẩm Hoàng Đông Kai Lé Cầu

Vị trí tiếp giáp:

-Phía bắc giáp xó Trự Hựu

-Phía nam giáp xã Sơn Hải

-Phía đông giáp xã Thanh Hải

-Phía tây giáp xã Kiên Lao

Tổng diện tích đất tự nhiên của xã Kiên thành là 1302,79 ha, có vị trítương đối thuận lợi cho giao lưu phát triển kinh tế xã hội Xã có một số tuyếnđường giao thông quan trọng chạy qua nối Kiên Thành với các vùng lân cận Dovậy việc đưa thông tin đến cho người dân hết sức thuận tiện Nhờ có mạng lướigiao thông thuận lợi nên việc giao lưu buôn bán trao đổi hàng hoá trên địa bàn xãvới nhau rất thuận lợi Như vậy Kiên Thành có rất nhiều tiềm năng về kinh tế, đấtđai và nguồn lao động

1.2.3.2 Địa hình đất đai.

Đất là nguồn tài nguyên quý giá và vô tận nếu con người biết khai thác và sử dụng hợp lý Tuỳ từng loại đất khác nhau mà có cơ cấu sử dụng khác nhau

Tổng diện tích đất đai tự nhiên của toàn xã là: 1302,79 ha Trong đó:

Diện tích đất nông nghiệp trồng cây hàng năm: 832,01ha chiếm 63,86% Diện tích đất chuyên dùng là: 108,23 ha chiếm 8,31%

Diện tích đất ở nông thôn là: 252,01 ha chiếm 19,34%

Diện tích đất nuôi trồng thuỷ sản là: 53,16 ha chiếm 4,08%

Diện tích đất nghĩa trang, nghĩa địa là: 38,1 ha chiếm 2,93%

Vài năm trở lại đây tình hình đất đai của toàn xã có sự biến động rõ rệt.Diện tích đất tự nhiên đã được chuyển đổi dần chủ yếu là đất nông nghiệp chuyểnđổi sang đất sử dụng để nuôi trồng thuỷ sản, giao thông, chăn nuôi… trong đóphần lớn diện tích đất nông nghiệp được chuyển sang diện tích đất sử dụng cho

chăn nuôi Do đó tình hình chăn nuôi trong toàn xã đang dần phát triển nên diệntích đất sử dụng cho chăn nuôi cũng tăng đáng kể.

Đất nông nghiệp rất màu mỡ phì nhiêu thuận lợi cho phát triển các loại câyrau màu như: cây lương thực, cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn ngày, cây dàingày…nhằm tăng thu nhập cho gia đình Đồng thời các chế phụ phẩm cho nôngnghiệp như: rơm, thân cây ngô, lạc, đậu tương…lại được dùng làm thức ăn chotrâu, bò

Hiện nay với sự phát triển của nền kinh tế thì ngành chăn nuôi đang dầnphát triển ngày càng mạnh cả về số lượng và chất lượng đàn vật nuôi như: chănnuôi lợn, gà thịt, gà đẻ, chăn nuôi trâu, bò…Do có những chủ trương chính sáchcủa chính quyền, UBND xã đã có những đầu tư hợp lý cho sự phát triển của chănnuôi như: quy hoạch thành khu chăn nuôi xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ chănnuôi, khuyến khích nhân dân phát triển chăn nuôi, đồng thời mở các lớp tập huấnkhuyến nông để giúp bà con nắm bắt các kiến thức, kỹ thuật về trồng trọt, chănnuôi nhằm góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển

1.2.3.3 Giao thông- thuỷ lợi

* Giao thông

Kiên Thành có hệ thống giao thông tương đối hoàn chỉnh, với chất lượng khá tốt có thể đáp ứng nhu cầu phát triển nhu cầu hiện tại Toàn xã đã có 20/26 thôn trong xã được bê tông hoá, các thôn nằm dải dác xa nhất cách trung tâm xã

là 4-6 km

* Thuỷ lợi

Năm 2005 xã đã xây dựng được hệ thống kênh mương tương đối hoànchỉnh và kiên cố hoá Với chủ trương đưa nước về tận ruộng với 20,5km hệ thốngkênh mương được xây dựng kiên cố nhằm tiết kiệm thời gian và sức lao độngcho người dân Ngoài ra trong xã còn có đập, hồ chứa nước để phục vụ cho sảnxuất nông nghiệp phát triển như Đập khuõn Thần, Hồ An Ninh… Đây là nơicung cấp nước chủ yếu cho mùa Đông khô hanh

1 2.3.4 Thời tiết khí hậu.

Là một xã miền núi nằm trong vùng tiểu khí hậu nên chịu ảnh hưởng rấtlớn của khí hậu gió mùa Có bốn mùa rõ rệt: Xuân- Hạ- Thu- Đông Với điềukiện khí hậu như vậy thì rất thuận lợi cho sự phát triển của các loại cây trồngnhưng lại ảnh hưởng tới sự phát triển của vật nuôi do sự thay đổi thất thường củathời tiết khí hậu gây ra như: bão, lũ lụt

Nhiệt độ trung bình trong năm: 23 0C

Tháng có nhiệt độ cao nhất là tháng 7 với 340C

Tháng có nhiệt độ thấp nhất là 110C

Lượng mưa không đồng đều giữa các tháng trong năm Có tháng thì mưa nhiều, có tháng thì không mưa Lượng mưa trung bình cả năm từ 1500-1700mm

80-82% tổng lượng mưa, trung bình là 75mm/tháng Lượng mưa ít nhất là tháng

11 đến tháng 3 năm sau, trung bình là: 25mm/ tháng

Lượng mưa góp phần quyết định đến độ ẩm không khí và có ảnh hưởng rõ rệt, độ ẩm trung bình cả năm là: 75%

Tháng có độ ẩm cao nhất là: 85%

Tháng có độ ẩm thấp nhất là: 65%

Với những điều kiện thời tiết như vậy thì sẽ ảnh hưởng rõ rệt tới sự sinhtrưởng phát triển không chỉ cây trồng mà vật nuôi cũng bị ảnh hưởng rất lớn ảnhhưởng trực tiếp và rõ nhất là nó tác động đến ngành chăn nuôi như: chăn nuôilợn, chăn nuôi gia cầm, chăn nuôi trâu bò rất hay bị bệnh khi thời tiết thay đổi

Vì sự thay đổi của thời tiết khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến sinh trưởng, pháttriển mà còn gây thiệt hại lớn cho ngành kinh tế nên phải có biện pháp chăm sócnuôi dưỡng và vệ sinh phòng trừ dịch bệnh để tránh những thiệt hại về kinh tế dokhí hậu gây ra

1.2.4 ĐIỀU KIỆN KINH TẾ XÃ HỘI

1.2.4.1 Dân số, nguồn lao động.

Hiện nay toàn xã có 10.424 nhân khẩu với 2.685 hộ khẩu Dân số được phân bốkhắp 18 thôn trong xã nhưng không đều, dân số xã Trù Hựu tương đối cao trong đó:Nam có: 5406 người chiếm 51,86% Nữ có: 5018 người chiếm 48,14%

Mấy năm vừa qua công tác dân số kế hoạch hoá gia đình được tuyêntruyền rộng rãi, nên tỷ lệ hộ gia đình sinh con thứ 3 ngày một giảm, vì vậy tỷ lệgia tăng dân số chỉ còn là 1,02%

* Nguồn lao động

Nguồn lao động của xã rất đông, số người trong độ tuổi lao động là 7153người chiếm 68,62% dân số của toàn xã Số người trong độ tuổi lao động ngàycàng tăng lên đây chính là nguồn lao động dồi dào của địa phương, bên cạnh đótrong xã vẫn còn có nhưng hộ nghèo chiếm 5,43% dân số của toàn xã

Vấn đề việc làm cho người lao động lúc nông nhàn cũng đang được chínhquyền và nhà nước quan tâm, một số người khi học xong phổ thông không biếtlàm gì thì ở cơ sở đã có những nhà làm nghề thủ công, để giải quyết việc làm chongười lao động

1.2.4.2 Cơ sở vật chất kĩ thuật.

* Y tế.

Quan tâm đến sức khoẻ là vấn đề rất cần thiết và sâu sắc nhằm đảm bảosức khoẻ cho mọi người Trạm y tế được xây dựng ngay trên trụ sở của UBNDthuộc thôn Tõn Thành, tuy cơ sở hạ tầng chưa cao nhưng cũng đã có đầy dủthuốc men, phòng khám và điều trị, dụng cụ thiết bị y tế cần thiết, 1 vuờn thuốcnam để phục vụ cho việc khám chữa bệnh cho nhân dân Không chỉ vậy mà độingũ cán bộ y bác sỹ rất nhiệt tình với bệnh nhân khi tham gia thăm khám và chữa

bệnh Trạm y tế xã có đội ngũ chuyên môn như: 1 trình độ đại học, 1 cao đẳng, 3trung cấp Hàng năm trạm y tế xã đã thực hiện tốt các chương trình y tế quốc gianhư: Tiêm chủng mở rộng, chăm sóc bảo vệ bà mẹ và trẻ em, chiến dịch chouống Vitamin A, chống tiêu chảy đạt kết quả cao Y tế xã thường xuyên phối hợpvới y tế tuyến trên về khám chữa bệnh tại trạm cho nhân dân trong xã

* Giáo dục.

Trường học ở xã ngày càng nâng cấp với đầy đủ trang thiết bị đồ dùng dạy

và học của giáo viên và học sinh Trường học có đủ phòng học cho học sinh:phòng thí nghiệm, thực hành, sân chơi thể thao cho học sinh… nhà trườngthường xuyên tổ chức các cuộc thi cho học sinh, giáo viên như: thi học sinh giỏicấp trường, giáo viên thi đua dạy tốt học tốt Các cuộc thi đều được học sinh,giáo viên tham gia nhiệt tình và thu được thành tích cao

Hàng năm trẻ em được đến trường đầy đủ đúng độ tuổi không có trườnghợp phải nghỉ học hoặc bỏ dở Trong toàn xã có 1 trường trung học với 26 lớpvới 875 học sinh, 1 trường tiểu học với 25 lớp 972 học sinh, 10 lớp mầm non với

306 học sinh và 15 giáo viên Như vậy mức độ phổ cập giáo dục rất rộng rãi tỷ lệ

mù chữ dần dần bị xoá bỏ đã đưa xã ngày một đi lên

*Phương tiện thông tin đại chúng.

Được sự quan tâm của các cấp chính quyền xó Kiên Thành năm 2001 xã

đã xây dựng kiên cố 1 bưu điện xã nằm ngay cạnh trụ sở UBND xã với đầy đủcác trang thiết bị như: máy điện thoại để liên lạc, máy vi tính để cập nhật thôngtin, tủ sách báo để mọi người tìm hiểu thông tin phục vụ cho mục đích làm kinhtế

Tất cả các thôn trong xã đều được lắp đặt hệ thống loa truyền thanh đểgiúp cho bà con trong thôn đều biết được thông tin về kế hoạch chăn nuôi, trồngtrọt, sâu bệnh góp phần nâng cao kinh nghiệm sản xuất

* Các công trình công cộng.

Trung tâm UBND xã có khu công sở cao tầng kiên cố với đầy đủ cácphòng ban giúp cho công tác lãnh đạo tuyên truyền được thuận lợi Trong toàn xãtất cả các thôn đều đã xây dựng được nhà văn hoá thôn để mọi người cùng giaolưu sinh hoạt văn hoá văn nghệ, hội họp với đầy đủ trang thiết bị như loa phóngthanh, bàn ghế Mỗi thôn đều có một sân bóng đá, bóng chuyền, cầu lông giúpcho công tác thể dục thể thao được nâng cao, bà con nông dân được vui chơi giảitrí sau những ngày mùa bận rộn

1.2.5 Tình hình chăn nuôi - thú y.

1.2.5.1 Tình hình chăn nuôi.

Hiện nay kinh tế nước ta đang trên đà phát triển ở tất cả các lĩnh vực như:công nghiệp, dịch vụ, thương mại, chăn nuôi trong đó ngành chăn nuôi thú y làngành có xu hướng ngày càng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng Nó đóng

ngành đáp ứng đầy đủ nhu cầu cuộc sống sinh hoạt của người dân như: cung cấpthịt, trứng, sữa Đồng thời cung cấp phân bón, sức kéo phục vụ sản xuất nôngnghiệp Nhằm góp phần cải thiện, nâng cao đời sống của nhân dân, tăng năngsuất cây trồng thúc đẩy nền kinh tế sản xuất hàng hoá phát triển.

Nhận xét:

Qua bảng số liệu ta thấy số lượng đàn gia súc, gia cầm trong xã là rất lớn Lượnggia súc gia cầm có sự thay đổi rõ rệt qua các năm Từ năm 2010 đến năm 2012 sốlượng đàn trâu, bò, lợn và gia cầm tăng lên do tình hình chăn nuôi của xã ngàycàng phát triển ở quy mô hộ gia đình theo kiểu kinh tế trang trại như: chăn nuôilợn, gà nên số lượng đã tăng lên đáng kể

* Cơ cấu, số lượng gia súc, gia cầm.

Bảng 1: Cơ cấu đàn gia súc, gia cầm của xã Kiên Thành trong 3 năm gần đây

( Nguồn số liệu do trưởng thú y xã cung cấp)

Đối với trâu, bò có số lượng nhiều là do xã có diện tích đất nông nghiệplớn mà đa số người dân sống dựa vào nông nghiệp bên cạnh đó cơ giới hoá nôngnghiệp chưa phát triển nên chăn nuôi trâu, bò chủ yếu là để lấy sức kéo, phân bónphục vụ sản xuất là chính Đến đầu năm 2012 thì lượng đàn gia súc lại có xuhướng giảm xuống là do cuối năm 2011 đầu năm 2012 có đợt gió rét đậm, rét hạilàm ảnh hưởng rất lớn đến sự sinh trưởng phát triển của vật nuôi không chỉ trong

xã mà nó còn gây ảnh hưởng cho toàn miền Bắc Gió rét làm cho sức khoẻ vậtnuôi giảm sút sức đề kháng kém nên bệnh tật xảy ra nhiều Vì vậy mà số lượngđàn gia súc, gia cầm của xã đầu năm 2012 giảm với số lượng lớn

*Tình hình thức ăn.

Nguồn thức ăn chủ yếu cho gia súc, gia cầm là sản phẩm của ngành trồngtrọt như: lúa, ngô, khoai, sắn,… Những sản phẩm này có thể ăn trực tiếp hay nấuchín giúp cho vật nuôi hấp thụ tốt các loại thức ăn đảm bảo chất lượng cao.Ngoài ra bà con còn cung cấp các loại cám ăn thẳng và thức ăn đậm đặc có giá trịchất dinh dưỡng cao Đa số người dân biết cách pha các loại thức ăn đậm đặc vớithức ăn có sẵn, nhằm tận dụng các thức ăn của trồng trọt, đỡ một phần chi phí, rútngắn thời gian nuôi, tăng thu nhập trong sinh hoạt

* Công tác giống

+ Công tác chăn nuôi lợn

Chăn nuôi lợn vẫn là nghề truyền thống có từ lâu đời và phổ biến ở hầu hếtcác hộ gia đình nông thôn Chăn nuôi lợn ban đầu từ quy mô nhỏ lẻ hộ gia đình1-2 con chăn để tận dụng thức ăn dư thừa dần dần người dân đã phát triển tăng sốlượng lên theo quy mô chăn nuôi trang trại vài chục đến vài trăm con nhằm cungcấp sản phẩm phục vụ cho thị trường tiêu dùng và xuất khẩu.

Trong xã hiện nay đã có rất nhiều hộ gia đình chăn nuôi lợn theo quy mô trangtrại từ vài chục con trở lên với cơ cấu đàn gồm lợn nái và lợn thịt Vì vậy côngtác chăn nuôi lợn của xã ngày càng phát triển về quy mô đàn với số lượng lớn

Theo số liệu thống kê của ban thú y xã tính đến năm 2012 tổng đàn lợn của

Vì vậy công tác lai tạo và chọn giống rất được người dân quan tâm và trú trọng

Nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển nhu cầu thị hiếu của người tiêudùng ngày càng cao Trước đây do kinh tế còn thấp kém nhu cầu của người dân

là ăn no, mặc ấm thì hiện nay nhu cầu đó đã cao hơn rất nhiều Sản phẩm thịtphải đạt được chất lượng thơm ngon, ít mỡ, nhiều nạc để tạo ra được các congiống có năng suất chất lượng thì người chăn nuôi đã cho lai tạo với các giốnglợn ngoại như: Đại bạch, Duroc, Landrace, Lang Hồng… để tạo ra con lai F1 cónăng suất, chất lượng cao đáp ứng được nhu cầu của con người

Trước kia phương pháp lai tạo giống được bà con địa phương sử dụng vẫn

là phối giống trực tiếp bên cạnh đó một số ít hộ sử dụng phương pháp thụ tinhnhân tạo Phương pháp phối giống trực tiếp đem lại hiệu quả chưa cao con nái dễmắc bệnh đường sinh dục như: viêm tử cung, viêm âm đạo tỷ lệ thụ thai khôngcao Vì vậy hiện nay đa số người dân chăn nuôi đã áp dụng phương pháp thụ tinhnhân tạo để phối giống cho lợn Phương pháp này có ưu điểm là tỷ lệ thụ thaicao, con nái ít bị bệnh đường sinh dục, con sinh ra khoẻ mạnh hiệu quả kinh tếcao Tất cả đều góp phần làm cho số lượng và chất lượng đàn lợn được cải thiện

và tăng cao rõ rệt

Thức ăn sử dụng cho chăn nuôi: Đối với các hộ gia đình chăn nuôi với sốlượng ít thì thức ăn mà bà con sử dụng là tận dụng sản phẩm có sẵn trong nôngnghiệp nhằm góp phần giảm thiểu chi phí chăn nuôi tăng thu nhập cho gia đình.Các loại sản phẩm được sử dụng cho chăn nuôi: bột gạo, bột ngô, bột sắn, khoailang, rau muống…được bà con sử dụng theo phương pháp nấu chín cho ăn

Đối với các trại chăn nuôi với số lượng thì thức ăn được sử dụng chủ yếu

là các loại cám đậm đặc, cám tăng trọng của các hãng công ty khác nhau như:Con Cò, Con Heo Vàng, hay cám AAA…

Chăm sóc nuôi dưỡng: Giống tốt, thức ăn đầy đủ cân đối vẫn chưa đảmbảo cho sự phát triển, sinh trưởng của lợn mà chăm sóc nuôi dưỡng là khâu kỹthuật đóng vai trò rất quan trọng Chăm sóc nuôi dưỡng tốt nhằm hạn chế đượccác loại bệnh và dịch bệnh xảy ra giúp đàn vật nuôi lớn nhanh, khoẻ mạnh Chính

vì vậy mà khâu chăm sóc nuôi dưỡng được bà con rất quan tâm chú ý như: xâydựng chuồng trại, kỹ thuật chăm sóc, cho ăn Ngoài ra công tác tiêm phòng và vệsinh tẩy uế sát trùng chuồng trại, khu vực chăn nuôi được quan tâm và thực hiệnthường xuyên

Vệ sinh chuồng trại: Chế độ chăm sóc nuôi dưỡng tốt mà công tác vệ sinhchuồng trại không tốt thì nguy cơ gia súc bị bệnh là rất cao làm ảnh hưởng đếnnăng suất chất lượng đàn vật nuôi Vì vậy công tác vệ sinh chuồng trại là một côngviệc rất quan trọng và phải được thực hiện một cách thường xuyên nhất là đối vớichăn nuôi hộ gia đình, chuồng nuôi lợn và khu chứa phân, nước tiểu vẫn còn chưahợp lý nên công tác vệ sinh chuồng trại phải được quan tâm nhiều hơn nữa Đốivới các trại chăn nuôi thì đã có khu xử lý phân, nước tiểu theo phương pháp xâyhầm Bioga lấy khí đốt, làm thức ăn cho cá

Hiệu quả kinh tế: do chăn nuôi đem lại là rất lớn do người dân biết kết hợpcác phương thức chăn nuôi và tận dụng nguồn thức ăn sẵn có của địa phươngnhằm giảm chi phí đầu vào cho sản xuất tăng hiệu quả kinh tế Giá cả thị trườngcon giống và thịt tiêu dùng luôn biến đổi từ đầu năm 2010 cho đến nay Giá congiống dao động từ 60-85.000 đồng/kg, giá thịt tiêu dùng loại ngon dao động từ85-90.000 đồng/kg Vì vậy thu nhập từ chăn nuôi lợn đem lại cho người dân làrất cao

* Chăn nuôi trâu, bò.

Qua điều tra chăn nuôi trâu, bò đang rất phát triển và chủ yếu là chăn nuôitheo hướng cung cấp sức kéo và phân bón phục vụ sản xuất ngoài ra còn cungcấp một lượng thực phẩm ra thị trường Do diện tích đồng ruộng nhiều và đượcbao bọc bởi các đồi núi nên nguồn thức ăn dồi dào và phong phú thuận lợi choviệc chăn thả Hình thức chăn nuôi chủ yếu theo hộ gia đình nên chuồng trại chỉmang tính chất tạm thời vẫn còn bị rét vào mùa đông, nền chuồng chưa được khôráo, phân, rác thải chưa được xử lý Do vậy nên số lượng gia súc mắc bệnh cònnhiều

Theo điều tra thống kê của ban thú y xã thì đến năm 2012 tổng đàn trâu, bòcủa xã là 198 con Trong đó:

Trâu là: 180 con; Bò là: 18 con

Công tác giống và thụ tinh nhân tạo: Các giống trâu, bò được sử dụng vẫnchủ yếu là các giống của Việt Nam Đây là những giống có vóc dáng thể chất nhỏ

bé, không khoẻ mạnh nên bà con đã cho lai tạo giữa giống bò địa phương với bòngoại có thân hình to, khoẻ mạnh như bò Sind để tạo ra giống con lai có thể vóctương đối khả năng thích ứng cao khoẻ mạnh nhằm lấy sức kéo phục vụ sản xuấtnông nghiệp Hiện nay thì các giốmg bò nội đã giảm dần và thay vào đó là giống bòlai được lai tạo từ bò địa phương với các giống bò ngoại.

Để góp phần tăng năng suất, chất lượng đàn bò thì công tác lai tạo giốngđóng vai trò rất quan trọng Trước đây thì công tác lai tạo giống được bà con hay

sử dụng là nhảy trực tiếp phương pháp này hay gây ra các bệnh viêm nhiễm Vìvậy hiện nay phương pháp này ít còn sử dụng mà thay vào đó là phương pháp thụtinh nhân tạo, phương pháp này có tỷ lệ thụ tinh cao tránh lây lan dịch bệnh.Công tác thụ tinh nhân tạo đã góp phần cải tạo giống địa phương thúc đẩy chấtlượng đàn trâu, bò của xã ngày càng tăng cao

Thức ăn sử dụng cho trâu, bò chủ yếu là rơm, rạ, cỏ tận dụng các phụphẩm của ngành trồng trọt như: thân cây ngô, cây lạc, đậu tương, lá mía… chănnuôi trâu, bò ở hộ gia đình thì chăn nuôi theo phương thức chăn thả ngoài đồngruộng, bờ bãi,trờn rừng

Chuồng trại và công tác vệ sinh chuồng trại: đóng vai trò rất quan trọngđối với sự sinh trưởng phát triển của trâu, bò Một số hộ gia đình xây dựngchuồng trại vẫn chỉ là tạm bợ nên nó ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ của con vật vàgây ra một số bệnh như: lở loét, viêm hà móng… Nhận thức được vấn đề nàyngười dân đã quan tâm cải thiện và nâng cấp xây dựng chuồng trại tốt để nângcao chất lượng đàn trâu, bò ngày càng cao

Hiệu quả kinh tế: Trâu, bò không chỉ cung cấp sức kéo, phân bón cho sảnxuất trồng trọt mà còn cung cấp thịt, sữa cho con người mà còn cung cấp lông dacho công nghiệp chế biến đồ mỹ nghệ Giá thịt thương phẩm biến động tuỳ theothị trường tiêu dùng trung bình 90-130.000 đồng/kg thịt bò loại ngon Đối với bê,nghé giống giá cũng khá cao trung bình 4.5-5 triệu/ con Vì vậy chăn nuôi trâu,

bò góp phần tăng thu nhập đáng kể cho người dân

* Chăn nuôi gia cầm.

Gia cầm là nguồn thực phẩm cung cấp giá trị dinh dưỡng cao cho conngười như: thịt, trứng chất lượng và số lượng ngày càng đòi hỏi cao nhằm phục

vụ cho cuộc sống của con người Theo số lượng thống kê của ban thú y xã tổngđàn gia cầm của toàn xã đến năm 2012 là 121346 con Trong đó:

Gà là: 115080 con; Vịt là: 5162 con; Ngan là: 1104 con

Công tác giống: Các giống gia cầm được nuôi ở địa phương chủ yếu là cácgiống siêu trứng, siêu thịt, gà ta, gà chọi, Lương Phượng, gà Rod Đối với chănnuôi thuỷ cầm chủ yếu là các giống nuôi lấy thịt, nuôi hướng trứng như: vịtSuper, Ngan Pháp, vịt lai ngan

Phương thức chăn nuôi gia cầm: chủ yếu là chăn nuôi theo quy mô côngnghiệp nuôi nhốt kết hợp thả vườn Các hộ gia đình chăn nuôi với quy mô sốlượng lớn vài trăm con đến nghìn con.

Thức ăn sử dụng: Đối với các hộ gia đình chăn nuôi với số lượng ít nhỏ lẻthức ăn là cám gạo, bột ngô, sắn, thóc Đối với các hộ gia đình chăn nuôi côngnghiệp số lượng lớn thì thức ăn chủ yếu là cám công nghiệp như: cám cho gà, vịt

đẻ, cám cho gà, vịt thịt Tuỳ theo giai đoạn sinh trưởng phát triển mà sử dụngcác loại cám theo giai đoạn ngày tuổi cho thích hợp

Hiệu quả từ chăn nuôi gia cầm đem lại: là rất cao nếu chăn nuôi đúng quytrình kỹ thuật, chi phí hợp lý Giá cả thị trường luôn thay đổi, giá con giống gà đẻ10- 12.000 đồng/ con Giá thịt thương phẩm 55.000- 70.000 đồng/kg

* Chuồng trại

Chuồng trại xây sao cho phù hợp với diện tích và hướng sử dụng của mình,chuồng trại xây theo hướng nam hay đông nam là tốt nhất, thường có chỗ thoángmát, nền chuồng được làm bằng ximăng hay lát gạch quá trơn hay nhẵn bóng sẽlàm gia súc bị ngã ảnh hưởng đến cơ thể Chuồng phải có hệ thống máng ăn vànước uống đầy đủ, phải có chỗ chứa phân và nước tiểu nhưng tốt nhất nên làmbình Bioga vừa tận dụng được phân và tiết kiệm được chi phí sinh hoạt

Bảng 2: Kết quả tiêm phòng vaccine của xã Kiên Thành 3 năm gần đây.

Năm Loại gia súc Loại vaccine Tổng số (con)

Số đượctiêm(con)

Tỷ lệ(%)

Tụ huyết trùng

Vì vậy việc nâng cao ý thức, kiến thức người dân trong xã thấy được hiệuquả và ý nghĩa của việc tiêm phòng là rất quan trọng Thực hiện phương châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh” từ đó đảm bảo chất lượng đàn vật nuôi trên toàn xã

* Vệ sinh phòng bệnh.

Bên cạnh công tác phòng bệnh bằng vaccine thì khâu vệ sinh thú y đóngvai trò rất quan trọng trong công tác chăn nuôi thú y Để chăn nuôi phát triển tốt,con vật khoẻ mạnh không mang mầm bệnh thì phải thực hiện tốt các biện pháp

kỹ thuật như: vệ sinh chuồng trại môi trường xung quanh, thức ăn nước uống.Nhận thức được điều này ban thú y xã đã đưa ra biện pháp tích cực cùng ngườichăn nuôi thực hiên tốt vệ sinh thú y như: thường xuyên tẩy uế, sát trùng chuồngtrại, lập các chốt kiểm dịch để ngăn chặn và phòng ngừa dịch bệnh lây lan, xâydựng và khơi thông hệ thống cống rãnh thoát nước, chất thải, phát quang bụirậm để hạn chế mầm bệnh và lây lan

* Công tác điều trị bệnh.

+ Những bệnh thường xảy ra ở cơ sở.

Những năm gần đây do điều kiện thời tiết phức tạp nên nhiều loại bệnhthường xảy ra như dịch tả lợn, tụ huyết trùng trâu, bò, lợn, bệnh tai xanh ở lợn…

và một số bệnh về ký sinh trùng đã gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi trongxã

Nhưng từ năm 2010 trở lại đây được sự quan tâm đúng mức của các cấpcác ban ngành, sự phối hợp có hiệu quả của ban thú y, hội khuyến nông, các banngành có liên quan và toàn thể nhân dân trong xã có sự khởi sắc rõ rệt cụ thể như:Công tác thú y được đẩy mạnh cả về số lượng và chất lượng Việc áp dụng cáctiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và chăn nuôi được triển khai tốt Vì vậy sốlượng đàn gia súc, gia cầm ngày càng tăng lên, dịch bệnh ít xảy ra hơn, nếu xảy

ra chỉ là rải rác đều được thú y cơ sở phát hiện và điều trị kịp thời giảm thiệt hại

do dịch bệnh gây ra một cách tối thiểu

* Công tác điều trị và kết quả điều trị ở cơ sở.

+ Công tác điều trị.

Trong thời gian thực tập tốt nghiệp ở xã thì việc đi điều trị bệnh cho giasúc, gia cầm là việc cần thiết cho học sinh, sinh viên chúng em, nó giúp cho taynghề được nâng cao hơn và việc chẩn đoán bệnh ngày một chính xác Do tìnhhình dịch bệnh xảy ra quanh năm cho nên công tác khám chữa bệnh cũng đượccán bộ thú y cơ sở thực hiện một cách thường xuyên Chính vì thế mà dịch bệnhgiảm đi đáng kể, trong đó vẫn còn có các bệnh thường gặp là đóng dấu lợn, tụhuyết trùng, ghẻ, giun sán… Nhờ có kinh nghiệm trong công tác điều trị nên kếtquả đem lại là tương đối cao Chính vì thế mà chúng em đã được học hỏi kinhnghệm của những người đi trước

* Kết quả điều trị bệnh.

Với trách nhiệm của người cán bộ thú y và tinh thần làm việc hăng háinhiệt tình các thú y làm việc có hiệu quả rất cao, chẩn đoán bệnh tương đối chínhxác, điều trị bệnh đúng thuốc nên hầu hết các bệnh đều khỏi Tuy nhiên vẫn cótrường hợp vật nuôi bị chết do người dân phát hiện muộn mới báo lại cho thú ynên việc điều trị không kịp thời

1.2.6 Thuận lợi và khó khăn

1.2.6.1 Thuận lợi

Kiên Thành là xã có diện tích đất tự nhiên lớn, là một xã trung du miềnnúi, diện tích đất đai là 1302,79 ha trong đó 832,01 ha là đất nông nghiệp rấtmàu mỡ Có đường giao thông thuận tiện cho giao lưu buôn bán với các vùng lâncận

Tình hình chính trị tương đối ổn định với đội ngũ cán bộ có trình độ chuyênmôn cao đã giúp xã phát triển đi lên về mọi mặt Cùng với đó là điều kiện khí hậutương đối ổn định tạo điều kiện phát triển ngành chăn nuôi, trồng trọt

Nhân dân được tiếp xúc, áp dụng khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất nôngnghiệp cũng như trong chọn giống

Quan trọng hơn nữa là sự quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ của chính quyềnđịa phương đến sự phát triển của ngành trồng trọt, chăn nuôi Đồng thời mạnglưới thú y có trình độ học vấn cao cũng như kinh nghiệm thực tiễn nhiều Đây lànhững yếu tố giúp cho ngành nông nghiệp phát triển mạnh mẽ

1.2.6.2 Khó khăn

Do dân số đông tạo không ít khó khăn cho việc giải quyết việc làm chongười lao động Cũng vì vậy mà ngành chăn nuôi còn chưa phát huy được dẫnđến kinh tế còn gặp nhiều khó khăn

Tập quán chăn nuôi còn lạc hậu công tác vệ sinh phòng dịch bệnh chưa tốt

do nhận thức của người dân còn hạn chế nên bệnh tật còn xảy ra nhiều

Sự đầu tư chi phí sản xuất chưa cao vì vậy năng suất chất lượng không cao.Giá cả thị trường bấp bênh nên thu nhập từ chăn nuôi và trồng trọt cũngbấp bênh

Điều kiện khí hậu thay đổi thất thường từ nóng sang lạnh làm cho dịchbệnh xảy ra ngày càng phức tạp và khó kiểm soát, làm cho tâm lý của bà conhoang mang lo sợ nên việc khôi phục đàn gia súc, gia cầm còn hạn chế Bên cạnh

đó các hộ gia đình chưa chuẩn bị được đầy đủ dụng cụ cho chăn nuôi khi có sự

cố xảy ra như: đèn điện, các dụng cụ thú y

1.3 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.3.1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI.

1.3.1.1 Sơ lược về bệnh sưng phù đầu.

Bệnh sưng phù đầu (Edema Disease) do vi khuẩn E.coli đường ruột gâynên ở lợn con giai đoạn trước và sau cai sữa Bệnh có tên la tinh Colibaccilosishay còn gọi là Eschierichia Coli

Bệnh sưng phù đầu là bệnh nhiễm độc huyết truyền nhiễm cấp tính gây rabởi độc tố của 1 số Serotyp E.coli họ trực khuẩn đường ruột

Đặc trưng của bệnh là hiện tượng phù thũng ở phần đầu, mí mắt, lợn ỉa chảyphân màu vàng hoặc ghi nhạt Bệnh xảy ra cả 4 mùa: Xuân- Hè- Thu- Đông

Bệnh thường gặp ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi Tỷ lệ lợn con mắcbệnh không cao vẫn có thể gây chết, lợn hay bị bệnh nhất là lúc 6-7 tuần tuổi gâychết và làm ảnh hưởng tới sự phát triển của đàn lợn giảm hiệu quả kinh tế trongchăn nuôi

Bệnh được xác định ở nhiều nước trên thế giới thường xảy ra ở hầu hếtcác cơ sở chăn nuôi lợn, các trang trại chăn nuôi tập trung khả năng gây bệnh củacác chủng E.coli trên tất cả các giống lợn ở mọi lứa tuổi, bệnh lây lan nhanh,mạnh, rộng khắp và gây chết nhiều lợn

ở nước ta bệnh sưng phù đầu được phát hiện ở hầu hết các tỉnh thành trong

cả nước gây thiệt hại lớn về kinh tế cho ngành chăn nuôi lợn (Nguyễn XuânBình, Nguyễn Ngọc Hải (2001)[1]

1.3.1.2 Đặc điểm dịch tễ học.

Bệnh sưng phù đầu là bệnh thường xuất hiện ở lợn con giai đoạn trước vàsau cai sữa 1- 3 tuần tuổi Tuổi cảm nhiễm của lợn thường vào lúc 4- 10 tuần tuổi

cũng có trường hợp bệnh sưng phù đầu được phát hiện ở lợn sơ sinh 4 ngày tuổihay cả lợn nái, lợn thịt Shaks (1938)[1].

Tỷ lệ mắc bệnh của lợn con cao có khi lên tới 80-90% Tỷ lệ nhiễm bìnhquân 30-40% số con mắc trong đàn (Timoney 1950; Kernkamp và cộng sự 1965;Sweeney 1976)[2] Tỷ lệ mắc bệnh cao nên tỷ lệ chết khá cao từ

50-90%, bệnh kéo dài 4-14 ngày , trung bình < 7 ngày Nếu bệnh xảy ra ngaynhững ngày đầu mới sinh thì tỷ lệ chết 20-25% có khi lên tới 90% số con bị bệnh(Hướng dẫn phòng và trị bệnh lợn con cao sản nhà xuất bản NN 1999)[2]

Theo Shanks 1938; Timoney 1950 thì bệnh sưng phù đầu phát triển nhanhlây lan mạnh đặc biệt là nhữmg con lợn khoẻ mạnh, to nhất đàn và bị nặng nhất

Theo sự tổng hợp của Nguyễn Như Pho 2001[3] thì cho rằng giai đoạn lợncon cai sữa do bị Stress tác động như: cắt sữa mẹ, chuyển chuồng, thay đổi thứcăn… nên thường ăn nhiều hơn do thức ăn mới lạ Đây chính là nguyên nhân dẫnđến hiện tượng thức ăn không tiêu gây rối loạn vi khuẩn đường ruột tạo điều kiệnthuận lợi cho các chủng E.coli gây bệnh

Môi trường chuồng trại hầu như là nguồn lây nhiễm quan trọng nhất.Chuồng trại ẩm thấp, tối tăm, không đảm bảo vệ sinh, phân chất thải ứ đọngtrong chuồng… là môi trường cư trú của vi khuẩn gây bệnh Vì vậy lợn con sơsinh có thể bị nhiễm bệnh từ chuồng đẻ mang mầm bệnh khi chuyển sang chuồngnuôi sau cai sữa Đồng thời các chất tẩy uế và sát trùng thông thường không đủmạnh để cắt đứt chu kỳ lây bệnh của mầm bệnh Nguyễn Xuân Bình và cộng sự2002)[4] ; Hamspon và cộng sự 1987[3]

Sự phát tán của mầm bệnh rất rộng và khó kiểm soát do mầm bệnh pháttán thường qua không khí, thức ăn, phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi,ngoài ra cũng có thể lây nhiễm qua môi giới truyền lây là các loài động vật côntrùng khác

1.3.1.3 Sinh bệnh học.

- Sự lây nhiễm.

Sự lây nhiễm chủ yếu qua đường tiêu hoá thông qua thức ăn, nước uốnghoặc do lợn liếm láp nền chuồng bị nhiễm mầm bệnh Ngoài ra lợn còn có thểnhiễm E.coli thông qua tác động của các loài thiên địch như: chuột, chó, mèo,côn trùng hoặc có thể do con người thông qua đưa thức ăn, dùng dụng cụ chănnuôi có nhiễm E.coli, khi mắc bệnh E.coli tăng nhanh trong đường ruột và sau đógiải phóng ra độc tố xâm nhập vào dòng Lympho làm máu bị nhiễm độc

Wathes và cộng sự 1989[4] đã tiến hành 1 thí nghiệm lây bệnh với chủngETEC K88 (Eterhermorrhagic E.coli K88) và nhận thấy rằng đường lây nhiễmbệnh E.coli ở lợn thông qua không khí là phổ biến nhất

- Sự định vị ở ruột non.

Thông thường môi trường axit ở dạ dày có tác dụng ức chế E.coli Trong

dạ dày, ruột sự tăng độ pH của chất chứa trong dạ dày ở lợn cai sữa là nguyên

nhân làm tăng số lượng E.coli là yếu tố cần thiết cho sự định vị của vi khuẩn Do

đó lợn cai sữa rất mẫn cảm với E.coli (Bolduan cà cộng sự 1988)[5].

Vi khuẩn xâm nhập vào đường tiêu hoá đặc biệt là ruột non cần phải có cơchế thích nghi để không bị nhu động ruột đẩy ra ngoài Đó là cơ chế định vị củaruột non Sự định vị ở ruột non là khả năng mà vi khuẩn E.coli thực hiện các cơchế thích nghi để chống lại nhu động của ruột Sự định vị ở ruột phải có 2 yếu tốlà: sự bám dính vào màng nhày và sự tăng sinh nhanh

Sự bám dính là nhờ vào các tua, lông bám để kết bám vào bề mặt niêmmạc của ruột Bertschinger và cộng sự 1990, khả năng bám dính tuỳ thuộc vàotừng chủng E.coli và sự định vị càng lớn khả năng gây bệnh càng cao

Các nhân tố liên quan đến sự định vị của vi khuẩn E.coli là các nhân tố xácđịnh sự tạo dịch ruột và dưỡng chất Số lượng các loại dinh dưỡng được tiêu thụ

và cơ chế tiêu hoá, thấm hút của đường tiêu hoá (Deprez 1989; Smith và Halls1968; Berschinger và cộng sự 1990; Schulze 1977)[6]

Sự tạo thành dịch ruột và dưỡng chất có liên quan đến các loại vi khuẩn vàmật độ vi khuẩn có trong đường ruột Sự định vị của vi khuẩn E.coli có thể do 1yếu tố hỗ trợ đó là sự dư thừa dinh dưỡng

- Cơ chế gây bệnh.

Quá trình sinh bệnh có liên quan mật thiết tới các đặc điểm sinh lý của lợncon Đối với những con khoẻ mạnh vi khuẩn E.coli và các vi khuẩn khác chỉ cưtrú ở ruột già và một phần cuối ruột non, phần đầu và phần giữa hầu như khôngcó

Đối với lợn con lúc này bộ máy tiêu hoá chưa được hoàn chỉnh Hệ thốngthần kinh còn phụ thuộc vào hầu hết các phản xạ không điều kiện Độ axit củadịch vị, độ thẩm thấu của tế bào thành ruột, chức năng của gan chưa hoàn chỉnhdẫn đến khả năng tiêu hoá của lợn con kém Đây là điều kiện thuận lợi cho sựxâm nhập và phát triển của vi khuẩn

Sau khi vi khuẩn E.coli xâm nhập vào cơ thể lợn qua đường tiêu hoá vikhuẩn sẽ chui vào niêm mạc ruột sinh sản và phát triển trong các tế bào tạo nênmột áp lực lớn ở ống tiêu hoá Các nội độc tố và ngoại độc tố tiết ra gây viêmniêm mạc ruột làm tăng nhu động ruột, nước và dịch ruột dồn vào ruột dẫn tớihiện tượng tiêu chảy Ban đầu hiện tượng này có lợi nhằm bảo vệ cơ thể, đẩy cáctác nhân gây bệnh ra ngoài cơ thể nhưng do nguyên nhân gây bệnh không ngừngphát triển cùng sức đề kháng của cơ thể ngày càng giảm đã kích thích tổn thươngniêm mạc ruột, lúc này tiêu chảy là có hại cho lợn con Tiêu chảy nặng làm mấtnhiều nước, gây rối loạn chức năng sinh lý tiêu hoá của lợn con dẫn đến rối loạncân bằng hệ vi sinh vật trong đường ruột làm vi khuẩn nên men gây thối pháttriển nhanh với số lượng ngày càng nhiều Độc tố vào máu làm rối loạn cơ nănggiải độc của gan và quá trình loại thải ở thận làm lợn chết

Cơ chế gây bệnh sưng phù đầu do chủng E.coli gây ra có 3 giả thuyết về

cơ chế sinh bệnh là: sự hấp thu E.coli từ môi trường, độc tố có trong cơ thể và sựcảm thụ cao của 1 hay nhiều kháng nguyên kháng lại E.coli đã xác định Tronggiả thuyết bệnh sưng phù đầu là sự hấp thu E.coli từ môi trường được nhiều nhànghiên cứu quan tâm nhất Môi trường điều kiện ngoại cảnh bất lợi như: ẩm thấp,tối tăm… là môi trường thích hợp cho nhiều loại vi khuẩn gây bệnh phát triển

Nhiều tác giả cho rằng bệnh sưng phù đầu do tác động của nội độc tố Saukhi định vị ở ruột non vi khuẩn E.coli bắt đầu tăng sinh và sinh độc tố Độc tốhuyết sinh ra gồm 2 loại: Enterotoxinegic gây viêm, xuất huyết ruột dẫn đến tiêuchảy ra máu và Vasotacin gây hoại tử động mạch dẫn đến phù

Các chủng E.coli dung huyết gồm: O138: K81; O139: K82; O141: K85 được phânlập bởi Clugston và Mielsen 1974 Các chủng O149: K88; O147: K88; O141: K88 đượcNguyễn Thị Nội 1968 phân lập từ các bệnh tạo ra hội chứng sưng phù đầu saukhi gây bệnh thí nghiệm Khi mổ khám kiểm tra bệnh tích động vật thí nghiệmthì có các tổn thương do nội độc tố gây ra như: sưng phù các mô liên kết, tràndịch các xoang: tim, phổi tụ máu nội tạng, xuất huyết đáy niêm mạc dạ dày, xuấthuyết lấm tấm và bầm máu ở phổi

Nhiều tác giả khác lại cho rằng bệnh sưng phù đầu là sự cảm thụ ở mức độcao của kháng nguyên kháng E.coli trong tử cung của con mẹ hoặc có trong sữađầu Sự cảm thụ xuất hiện những tổn thương như: sưng phổi, xuất huyết ruột,xuất huyết đáy niêm mạc dạ dày, tràn dịch xoang bao tim, phổi

1.3.2.4 Nguyên nhân gây bệnh.

Bệnh sưng phù đầu là bệnh do các chủng E.coli gây nên, là bệnh truyềnnhiễm cấp tính đặc trưng là tiêu chảy, nhiễm trùng huyết, sưng phù đầu mặt, nhiễmđộc ruột hay gặp ở lợn giai đoạn trước và sau cai sữa E.coli có khả năng bám dínhvào thành ruột non và sinh sản ra độc tố, các chủng này đều gây dung huyết tăngsinh Các độc tố sẽ thấm vào máu rồi gây hại thành mạch máu

Vi khuẩn E.coli thường xuyên cư trú trong đường tiêu hoá của lợn con khigặp điều kiện thuận lợi như: thay đổi thời tiết nhất là khi trời lạnh, độ ẩm cao,thay đổi dinh dưỡng đột ngột, chất lượng sữa thay đổi…làm cho số lượng E.coliphát triển nhanh mạnh với số lượng nhiều và đây chính là nguyên nhân gây bệnhsưng phù đầu ở lợn con

Chế độ dinh dưỡng kém, công tác vệ sinh thú y không tốt thì sức đề khángcủa cơ thể giảm vi khuẩn E.coli sẽ tăng cường độc tính và gây bệnh Do vi khuẩnE.coli xuất hiện sớm vài ngày sau khi sinh và chúng tồn tại , sinh trưởng, pháttriển trong bộ máy tiêu hoá của lợn cho tới khi gặp điều kiện thuận lợi sẽ phátbệnh hoặc tới khi chết

Mức độ cảm nhiễm E.coli khác nhau tuỳ thuộc vào thể trạng của cơ thểcon vật, các điều kiện sống, chế độ dinh dưỡng Mức độ cảm nhiễm E.coli sẽtăng do 1 số nguyên nhân chính như:

- Vi khuẩn có trong đường tiêu hoá gây ra do thức ăn mới, số lượng nhiềunên thức ăn không tiêu làm cho vi khuẩn đường ruột bị rối loạn tạo điều kiện cho

vi khuẩn E.coli sinh sôi phát triển từ đó sẽ gây bệnh cho lợn

- Do chuồng nuôi không đảm bảo vệ sinh, bẩn, chất thải ứ đọng trongchuồng làm cho chuồng trại nhiễm khuẩn dẫn đến bầu vú cũng bị nhiễm khuẩnE.coli khi lợn con bú sẽ bị nhiễm bệnh

- Do điều kiện thời tiết lạnh, mưa phùn, độ ẩm cao làm sức đề kháng củalợn giảm nên lợn con dễ bị nhiễm khuẩn

- Quá trình chăm sóc lợn nái chửa không đúng kỹ thuật, lượng sắt dự trữtrong bào thai ít nên lợn con sinh ra còi cọc, yếu làm sức đề kháng của cơ thểgiảm, vì vậy khả năng nhiễm bệnh của lợn là rất cao

1.3.1.5 Một số đặc điểm của vi khuẩn E.coli.

* Hình thái.

E.coli là trực khuẩn hình gậy ngắn, hai đầu tròn, kích thước 2-3x0.6m.

E.coli có khả năng di động, một số không có khả năng di động do không có lông

ở quanh thân

Trong cơ thể động vật E.coli lại có hình cầu trực khuẩn đứng riêng lẻ hoặc từngđôi một, có khi xếp thành chuỗi ngắn có lông quanh thân giúp cho quá

trình di động của E.coli và khả năng bám dính

Vi khuẩn E.coli không hình thành nha bào nhưng hình thành giáp mô, khiquan sát dưới kính hiển vi điện tử thì quan sát được cấu trúc Pili mang khángnguyên bám dính như: K88, K89

Vi khuẩn nhuộm màu Gram(-) trong tổ chức và dịch thể thấm ra, thỉnhthoảng E.coli bắt màu đen hoặc sẫm cả 2 đầu

* Đặc tính nuôi cấy E.coli.

E.coli có thể phát triển ở nhiều loại môi trường nuôi cấy thông thường, một

số chủng E.coli có thể phát triển ở môi trường nuôi cấy tổng hợp

E.coli là trực khuẩn yếm khí có thể sinh trưởng ở nhiệt độ 5-400C, nhiệt độthích hợp nhất để vi khuẩn tồn tại là 370C, phát triển ở môi trường có độ pH là 5.5-

8, độ pH thích hợp để vi khuẩn phát triển là 7.2-7.4 Mỗi loại môi trường nuôi cấykhác nhau thì điều kiện môi trường nuôi cấy E.coli là khác nhau

- Môi trường nước thịt: là môi trường rất đục có lắng cặn ở dưới đáy, màutro hoặc xám trên bề mặt, môi trường có mùi phân thối, ở môi trường vi khuẩn cóthể phát triển tốt

- Môi trường thạch thường: nuôi cấy E.coli ở môi trường này sau 24h thì vikhuẩn hình thành nên những khuẩn lạc ẩm ướt màu xám ánh, có kích thước trungbình, bề mặt hơi lồi, có bề mặt bóng láng

Ngoài ra vi khuẩn E.coli còn được nuôi cấy ở môi trường khác như: môitrường thạch máu (khuẩn lạc màu sáng) ở môi trường khác nhau khuẩn lạc cóLabel1

màu sắc khác nhau nhưng vi khuẩn E.coli phát triển tốt và hình thành nên khuẩnlạc.

* Đặc tính sinh vật học.

Trực khuẩn E.coli biểu hiện những đặc tính sinh học rõ nhất khi trực khuẩnlên men sinh hơi các loại đường: Glucoza, Galactoza, Mantoza tạo axit là đặctính chủ yếu của vi khuẩn đường ruột với các chủng khác nhau thuộc họEnterobacteriaccac

E.coli làm đông sữa ở nhệt độ 370C nên không chịu được nhiệt độ cao, chếtngay ở 1000C, ở nhệt độ 550C trong 1h E.coli chết, ở nhệt độ 600C trong thời gian15-30’ vi khuẩn chết Trong nước vi khuẩn E.coli sống được vài phút Trong môitrường nước luộc thịt, sữa một số chủng E.coli không bị phá huỷ ở nhiệt độ 600Ctrong thời gian 30’

Các chất sát trùng thông thường như: Phenol, Formol, Axit phenic, HCl, vôi tôi, sút (NaOH) ở nhiệt độ thường cũng có thể tiêu diệt được E.coli trong vòng 5 phút Ngoài ra E.coli rất mẫn cảm với các loại kháng sinh

(*)Kháng nguyên K:

Là kháng nguyên bề mặt ngăn cản sự ngưng kết của vi khuẩn sống tronghuyết thanh không tương ứng, đun nóng 100-1200C thì kháng nguyên mất tácdụng này

Căn cứ vào đặc tính chịu nhiệt, không chịu nhiệt, khả năng hình thànhngưng kết tố và khả năng ức chế ngưng kết thì kháng nguyên K của vi khuẩnE.coli có 3 loại: L, A, B

+ Kháng nguyên L: là kháng nguyên vỏ không chịu nhiệt độ cao bị phá huỷ

ở 1000C trong thời gian 1h

+ Kháng nguyên A: là kháng nguyên vỏ chịu nhiệt, không bị phá huỷ ở

1000C nhưng trong thời gian dài 2,5h thì tính kháng nguyên, khả năng ngưng kết,kết hợp của kháng nguyên bị phá vỡ

+ Kháng nguyên B: là kháng nguyên vỏ không chịu nhiệt, đun sôi ở 1000Ctrong thời gian 1h thì kháng nguyên bị phá huỷ, mất tính kháng nguyên nhưngvẫn giữ được khả năng ngưng kết

+ Phần Lipit của màng quyết định độc lực của vi khuẩn Tỷ lệ Lipit màngngoài càng cao thì độc lực của vi khuẩn càng cao

Kháng nguyên O chịu nhiệt nên ở nhiệt độ đun sôi 1000c trong thời gian2,5h vẫn giữ được tính kháng nguyên, khả năng ngưng kết và kết hợp Đặc biệt làkháng nguyên O không bị phá huỷ bởi cồn.

(*) Kháng nguyên H:

Là kháng nguyên có trên lông vi khuẩn chịu được nhiệt độ cao, đun sôi

1000C trong thời gian 90’ vẫn giữ được tính kháng nguyên Trong thời gian dàihơn 2,5h thì tính kháng nguyên bị phá vỡ

Tóm lại: E.coli có nhiều chủng Serotype khác nhau và chúng đều đóng vai

trò quan trọng trong bệnh rối loạn tiêu hoá ở lợn con Trong các Serotype ấy thìthành phần quan trọng nhất là kháng nguyên K88AB, K88AC Những chủng nào

có 2 loại kháng nguyên này thì sẽ gây bệnh cho lợn con và ngược lại chỉ nhữngchủng có 2 loại kháng nguyên này mới sinh kháng thể để kháng lại vi khuẩn

1.3.1.6 Yếu tố gây bệnh của vi khuẩn E.coli.

* Khả năng bám dính của vi khuẩn.

Khả năng bám dính của vi khuẩn vào ruột lợn để gây bệnh là rất quantrọng Sau khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể lợn qua đường tiêu hoá thì vi khuẩn

sẽ chui vào niêm mạc ruột sau đó sinh sản và phát triển trong các tế bào tạo nênmột áp lực lớn ở ống tiêu hoá Nên vi khuẩn phải có cơ chế thích nghi để chốnglại nhu động ruột đẩy vi khuẩn ra ngoài và khả năng bám dính của vi khuẩn vàoruột lợn để gây bệnh là vô cùng quan trọng

Hiện tượng vi khuẩn có khả năng hình thành bám dính nó vừa mang tínhchất lý, hoá học vừa mang tính chất sinh vật học Nó là quá trình liên kết vữngchắc, thuận nghịch giữa bề mặt vi khuẩn với bề mặt tế bào niêm mạc ruột của vậtchủ Quá trình này thực hiện qua các bước sau:

Đầu tiên vi khuẩn liên kết từng phần giữa bề mặt vi khuẩn với bề mặt niêmmạc ruột Để thực hiện quá trình này thì đòi hỏi vi khuẩn phải có khả năng diđộng (Jones 1981)[7]

Tiếp theo là quá trình hấp thu của vi khuẩn đó chính là khả năng bám dính.Quá trình hấp thu phụ thuộc vào đặc tính bề mặt của vi khuẩn và tế bào Quátrình thực hiện theo hướng thuận nghịch dưới sự tác động của những lực tương

hỗ khác nhau (Freter 1976)[8] về việc chuyển động thẳng tiến của vi khẩn giúp nó

có thể cố định và bám chắc trên bề mặt tế bào tham gia vào quá trình hấp thụ.(Uhllman 1982)[9]

Cuối cùng là quá trình tác động tương hỗ giữa các yếu tố bám dính của vikhuẩn với điểm tiếp nhận trên bề mặt tế bào

* Khả năng xâm nhập của vi khuẩn.

Là khả năng mà vi khuẩn qua đường tiêu hoá vào niêm mạc ruột để sinh sôi

và phát triển Vi khuẩn muốn xâm nhập vào đường ruột để gây bệnh cho lợn thì nóphải phá vỡ được hàng rào bảo vệ của lớp Mucoprotit trên bề mặt niêm mạc ruột rồi

Các vi khuẩn mà không có khả năng xâm nhập, không qua được hàng ràobảo vệ Mucoprotit hoặc nếu qua thì bị tiêu diệt bởi khả năng thực bào của một tếbào lớn ở tổ chức hạ niêm mạc (Giannella 1975)[10].

* Vai trò gây bệnh của kháng nguyên.

Trong vi khuẩn đường ruột có rất nhiều kháng nguyên, có loại tạo miễndịch để phòng vệ cho vật chủ, có loại không tạo miễn dịch nhưng chúng đềutham gia vào quá trình gây bệnh cho vật chủ Kháng nguyên đó có thể gây bệnhbằng cách giúp vi khuẩn có điều kiện xâm nhập vào tế bào vật chủ và tham giakháng lại các yếu tố phòng vệ tự nhiên của vật chủ Các loại yếu tố phòng vệ tựnhiên như: kháng nguyên O, H, OMP

* Khả năng gây dung huyết.

Sắt là nguyên tố đóng vai trò rất quan trọng nhằm tăng sức đề kháng cho

cơ thể con vật Sắt được cung cấp cho các tổ chức, cơ quan phụ thuộc vào chấtSoderofor do vi khuẩn sản sinh ra Chất này có khả năng phân huỷ sắt liên kếttrong tổ chức vật chủ thông qua sự phá huỷ hồng cầu để vi khuẩn sử dụng nhânHem Vì vậy việc sản sinh ra Hematolyzin của vi khuẩn có thể coi là một yếu tốđộc lực

Theo Kentyl 1980[11] thì khả năng dung huyết là yếu tố độc lực quan trọngcủa vi khuẩn E.coli gây bệnh tiết niệu và E.coli phân lập từ cơ quan cảm nhiễmngoài đường ruột thường có khả năng dung huyết cao (49%) cao hơn nhiều sovới E.coli phân lập từ phân (8-18%)

E.coli có 4 kiểu dung huyết Trong đó là một kiểu Protein thẩm thấu qualọc không được gắn với tế bào vi khuẩn được giải phóng vào môi trường nuôi cấy

ở pha Logarit của chu trình phát triển vi khuẩn Còn kiểu thì gắn với tế bào vikhuẩn do vậy không có tác dụng độc (Smith, H.W 1963)[12]

Theo Smith, H.W 1963 thì chủng Serotype E.coli gây bệnh cho lợn thường

có khả năng sản sinh ra Hematolyzin nhưng chủ yếu là các Serotype khángnguyên như: O8, O138, O141, O147

* Độc tố của vi khuẩn.

Độc tố chính là yếu tố gây bệnh của E.coli, vi khuẩn sau khi xâm nhập vàođường tiêu hoá vào niêm mạc ruột chúng sẽ sinh sản và phát triển ở đó Sau đó vikhuẩn sẽ tiết ra độc tố gây viêm niêm mạc ruột làm nhu động ruột sinh ra nhiềunước và dồn vào ruột gây nên hiện tượng tiêu chảy E.coli có 2 loại độc tố là: nộiđộc tố và ngoại độc tố

(*) Nội độc tố: là độc tố có trong tế bào vi khuẩn chỉ được giải phóng ra

ngoài môi trường khi vi khuẩn chết Là yếu tố gây bệnh chủ yếu của trực khuẩnđường ruột

Nội độc tố được chiết xuất từ Axit Trichloaxetic, Phenol Dưới tác dụngcủa enzim nội độc tố được coi là kháng nguyên hoàn toàn có tính đặc hiệu caovới chủng Serotype Nội độc tố có 2 lớp là:

+ Độc tố chịu nhiệt ST(Stable Heat Toxin):

Độc tố chịu nhiệt ở 1000C trong thời gian 15phút Độc tố này được phânchia làm 2nhóm: STa, STb có vai trò quan trọng trong việc gây ỉa chảy của chủngE.coli gây bệnh trên lợn, bê, nghé và cả trẻ sơ sinh

+ Độc tố không chịu nhiệt LT(Leat Labite Toxin):

Độc tố bị vô hoạt ở 600C trong thời gian 15phút Độc tố gồm 5 nhóm B cókhả năng bám dính trên bề mặt biểu bì của tế bào niêm mạc ruột và một phầnnhóm A có hoạt tính sinh học cao có các chủng E.coli gây bệnh cho người và lợn

(*) Ngoại độc tố: là độc tố của vi khuẩn tiết ra khuyếch tán vào môi

trường Ngoại độc tố của E.coli không chịu nhiệt dễ bị phá huỷ ở 560C trong thờigian 10-30 phút Dưới tác dụng của Formol và nhiệt độ thì ngoại độc tố chuyểnthành giải độc tố Ngoại độc tố có hướng thần kinh và gây hoại tử, khả năng tạođộc tố của vi khuẩn sẽ mất đi nếu chúng giữ được lâu dài và cấy truyền nhiều lầntrên môi trường dinh dưỡng

Lợn chết ở thể này là do tác động stress như: thay đổi thức ăn đột ngột,biến động thời tiết làm lợn bị lạnh sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn E.coli gây bệnh

và phát triển

+ Thể cấp tính: con vật có biểu hiện triệu chứng chung như: mệt mỏi, bỏ

ăn, sốt, lừ đừ, nằm ở góc chuồng tách riêng với đàn, hay uống nước, lúc táo bónlúc ỉa chảy

Những con to khoẻ nhất đàn thường bị bệnh đầu tiên Ban đầu lợn có biểuhiện ỉa chảy phân vàng hoặc màu ghi, lợn kém ăn, đi lại chậm chạp, da nhợt nhạt,khô và nhăn do mất nước, lông xù và rựng lên, uống nhiều nước Có biểu hiện phùthũng ở phần đầu như: mí mắt, vùng hầu phù thanh quản làm thay đổi tiếng kêucủa con vật (giọng khàn), phù thũng não gây chèn ép não dẫn đến thần kinh: đâmđầu vào tường, đi lòng vòng, loạng choạng không định hướng, co giật, 2 chân sauliệt, có khi liệt cả 4 chân Sau đó lợn khó thở, xuất huyết ở niêm mạc, xanh tím ởtai, mõm (Nguyễn Đức Lưu và cộng sự 2002)[6]

Những ngày sau đó lợn có biểu hiện triệu chứng thần kinh nặng hơn như:

đi lại lảo đảo, đầu nghiêng dễ ngã, ngồi tư thế chó ngồi để thở, co giật, mí mắt

sưng Khi nhiệt độ cao hơn bình thường lợn không sốt (Martin Bergeland vàcộng sự 2002)[13].

Tỷ lệ lợn con chết ở những đàn đã có triệu chứng rõ rệt khoảng 62%,những con không chết khá dần lên sau 24h Diễn biến bệnh kéo dài 2-5 ngày vàtái phát sau 10-15 ngày

Theo Nguyễn Đức Lưu và cộng sự 2002 tỷ lệ lợn con chết ở đàn có triệuchứng khoảng 40-60%, thậm chí 100%, ở thể cấp tính bệnh diễn biến trong 24h

Theo Nguyễn Ngọc Nhiên và cộng sự 2006[7] cho biết bệnh tích bên trongcác nội quan: xoang ngực, xoang bụng, xoang bao tim có sợi Fibrin tích nước,phổi viêm, gan sưng xuất huyết màu đen, thận cũng xuất huyết, ruột non viêm,xuất huyết có đoạn căng phồng, hạch lâm ba sưng to đặc biệt là hạch ruột có biểuhiện rõ nhất

1.3.1.9 Chẩn đoán.

* Chẩn đoán lâm sàng.

ở thể cấp tính bệnh sưng phù đầu chẩn đoán dựa vào đặc điểm dịch tễ học

là các đặc điểm triệu trứng biểu hiện đột ngột ở lợn con giai đoạn sau cai sữa 1-3tuần tuổi như: biếng ăn, đi lại lảo đảo, phù ở vùng đầu, mí mắt, vùng hầu Một sốtrường hợp khác biểu hiện triệu chứng thần kinh như: liệt 2 chân, có khi liệt cả 4chân

Mổ khám thì thấy các biểu hiện tổn thương phù các cơ quan nội tạng như:ruột sưng to, phù thũng màng, tim, phổi…

* Chẩn đoán phi lâm sàng.

Phân lập E.coli dung huyết từ ruột non, ruột già Một số trường hợp bệnhkéo dài thì số lượng vi khuẩn sẽ giảm (Berchiger và Pohlenz 1983)[14], sau khi lợnchết một số E.coli sẽ bị lấn át bởi 1 số vi khuẩn đường ruột khác Vì vậy phải xácđịnh được Serotype vi khuẩn E.coli dung huyết không kết hợp với các yếu tố độchại khác của vi khuẩn có trong đường ruột

1.3.1.10 Biện pháp phòng và trị bệnh.

* Biện pháp phòng bệnh.

Phòng bệnh là việc làm cần thiết đem lại hiệu quả cao nhằm giảm thiệt hại

do bệnh gây ra khi mà E.coli đã nhiễm vào máu thì việc chữa trị không có hiệuquả cao nên phòng bệnh là cách duy nhất Vì vậy cần thực hiện một số biện phápsau:

Ngăn chặn kịp thời sự truyền lây của bệnh bằng cách vệ sinh tiêu độc, sáttrùng chuồng nuôi, dụng cụ chăn nuôi, thức ăn nước uống thường xuyên.

Chọn giống: chọn con giống từ đàn bố mẹ khoẻ mạnh không bị bệnh, chănnuôi đảm bảo vệ sinh, lợn có khả năng kháng bệnh tốt

Thức ăn: bệnh sưng phù đầu xảy ra 1 phần là do chế độ dinh dưỡng, khẩuphần ăn Vì vậy cần phải cân đối khẩu phần ăn của lợn sao cho hợp lý đầy đủ cácchất dinh dưỡng như: giảm thức ăn giàu đạm, protein, năng lượng tiêu hoá, tănglượng thức ăn thô, xơ

Chăm sóc, nuôi dưỡng và tiêm phòng đầy đủ cho lợn nái Chăm sóc nuôidưỡng tốt là 1 trong những biện pháp quan trọng nhất để khống chế và phòngbệnh sưng phù đầu đạt hiệu quả cao

Luôn giữ chuồng trại khô ráo, sạch sẽ, thức ăn nước uống hợp vệ sinh nhằmgiảm mật độ vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể lợn Sau mỗi lứa cần sát trùng và tẩy uếchuồng nuôi bằng các loại thuốc sát trùng như: Han Iodin, vôi tôi

Tập cho lợn con ăn sớm bằng thức ăn thay thế sữa thích hợp

Cung cấp thức ăn đầy đủ các nhu cầu về Vitamin, khoáng chất như:Premix, giảm thức ăn tinh bột và đạm Khi thay đổi thức ăn phải thay đổi từ từtheo số lượng tăng dần tránh thay đổi đột ngột

Phòng bệnh bằng cách tiêm phòng cho lợn nái kháng thể E.coli sưng phùđầu Ngoài ra cần tiêm Dextran Fe cho lợn nái trước khi sinh vài ngày và tiêmcho lợn con sau khi sinh 3 ngày, sau 7 ngày tiêm nhắc lại lần 2 nhằm tăng sức đềkháng cho cơ thể hạn chế bệnh xảy ra

* Biện pháp trị bệnh.

Khi điều trị E.coli dung huyết thì phải chú ý đến nguyên nhân gây chếtnhanh của bệnh là do độc tố của vi khuẩn E.coli xâm nhập vào máu, não gây phùnão, phá huỷ mạch quản Vì vậy dùng biện pháp tiêu diệt vi khuẩn E.coli thì chưa

có hiệu quả cao Theo Nguyễn Xuân Bình và cộng sự 2002 đưa ra biện pháp điềutrị nhằm giải quyết 3 vấn đề sau:

- Tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh

- Chống xuất huyết phù nề do độc tố

- Giảm khả năng bài tiết độc tố khi vi khuẩn bị thuốc kháng sinh tiêu diệt.Nguyễn Đức Lưu và cộng sự 2002 cho biết bệnh E.coli dung huyết chỉđược điều trị có hiệu quả khi độc tố chưa nhiễm vào máu Khi đã xuất hiện triệutrứng phù đầu thì điều trị bằng kháng sinh ít có hiệu quả

Khi điều trị bệnh phải phát hiện nhanh và kịp thời những con có biểu hiện bệnhđồng thời điều trị căn nguyên phải kết hợp điều trị triệu trứng Trong quá trình điềutrị phải tiến hành đồng thời và thường xuyên cho đến khi con vật khỏi hoàn toànmới thôi Cần bổ sung thêm nước, muối khoáng, vitamin nhằm tăng sức đề khángcho cơ thể chống hiện tượng mất nước Trong thực tế có rất nhiều loại thuốc kháng