Quản lý Nhà nước địa phương đối với hệ thống chợ đầu mối trên địa bàn Thành phố Hà Nội (định hướng nghiên cứu tại chợ đầu mối Long Biên)

Xác lập và tuyên bố đề tài Đề tài “Quản lý Nhà nước địa phương đối với hệ thống chợ đầu mối trên địa bàn Thành phố Hà Nội định hướng nghiên cứu tại chợ đầu mối Long Biên” đề cập đên nhữn

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Một số mặt hàng kinh doanh chủ yếu 18Bảng 2: Bảng tổng kết đánh giá vai trò của người quản lý Nhà nước địa phươngđối với hệ thống chợ 22Bảng 3: Đánh giá phương pháp quản lý chợ 24Bảng 4: Đánh giá công cụ quản lý chợ 24

MỤC LỤC

TÓM LƯỢC

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài 1

1.1 Tính cấp thiết của nghiên cứu đề tài 1

1.2 Xác lập và tuyên bố đề tài 2

1.3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

1.3.1 Mục tiêu tổng quát 2

1.3.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

1.5 Phương pháp hệ nghiên cứu 3

1.6 Kết cấu báo cáo nghiên cứu 5

Chương 2: Một số lý luận cơ bản về quản lý Nhà nước địa phương đối với hệ thống chợ đầu mối 6

2.1 Một khái niệm cơ bản 6

2.1.1 Khái niệm chợ và chợ đầu mối 6

2.1.2 Khái niệm quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối 6

2.2 Những nguyên lý cơ bản về quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối .8

2.2.1 Vai trò quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối 8

2.2.2 Đặc điểm của hệ thống CSQLNN đối với chợ đầu mối 9

2.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chợ đầu mối 10

2.2.4 Một số lý luận về các chính sách quản lý Nhà nước về chợ đầu mối 11

2.2.5 Đặc điểm của quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối 12

2.3 Tổng quan tình hình khách thể nghiên cứu của những công trình trước đây 13

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trạng quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội 14

3.1 Thực trạng hoạt động của chợ 14

3.1.1 Thực trạng về cơ sở vật chất kỹ thuật 14

3.1.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh tại chợ đầu mối Long Biên 14

3.1.3 Thực trạng vệ sinh môi trường, đảm bảo an toàn chợ và văn minh thương mại tại chợ……….15

3.1.4 Thực trạng phát triển chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội 16

3.2 Đánh giá kết quả phân tích các dữ liệu sơ cấp về thực trạng quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ Long Biên 17

3.2.1 Phân tích phiếu điều tra 17

3.2.2 Phân tích phiếu phỏng vấn 20

3.3 Thực trạng quản lý chợ của các cấp 21

3.3.1 Hệ thống các văn bản pháp lý của Nhà nước sử dụng để quản lý đối với hệ thống chợ ……… 21

3.3.2 Cơ chế, chính sách quản lý của Nhà nước & định hướng phát triển đối với hệ thống chợ 23

3.3.3 Thực trạng về cơ chế chính sách của thành phố và quận về quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối 24

3.3.4 Các chính sách quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối Long Biên, TP Hà Nội25 3.3.5 Thực trạng công tác tổ chức quản lý đối với hệ thống chợ 28

3.4 Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến quản lý Nhà nước đối với chợ Long Biên, Thành phố Hà Nội 30

3.4.1 Yếu tố nội tại hệ thống quản lý 30

3.4.2 Đối tượng bị quản lí 30

3.4.3 Yếu tố môi trường 31

4.1 Các kết luận và phát hiện thông qua nghiên cứu thực trạng quản lí Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội 33

4.1.1 Các kết luận về quản lí Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội 33

4.1.2 Những vấn đề còn tồn tại: 34

4.1.3 Một số bài học kinh nghiệm 37

4.2 Những quan điểm, định hướng trong hoạt động quản lí Nhà nước địa phương đổi với chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội 38

4.2.1 Định hướng phát triển chợ đầu mối Long Biên, TP Hà Nội trong những năm tới 38

4.2.2 Quan điểm hoàn thiện quản lý Nhà nước địa phương đối với phát triển chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội 38

4.3 Một số giải pháp kiến nghị để hoàn thiện hệ thống chính sách quản lí Nhà nước nhằm phát triển chợ đầu mối (nói chung) và chợ đầu mối Long Biên (nói riêng) 40

4.3.1 Giải pháp: 40

4.3.2 Một số kiến nghị với Nhà nước: 42 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài 1.1 Tính cấp thiết của nghiên cứu đề tài

Hiện nay, Hà Nội đang trong quá trình đô thị hoá mạnh mẽ cùng với sự hìnhthành các điểm tập trung dân cư và sự bành trướng của hệ thống giao thông vận tải,Thành phố Hà Nội đang có nguy cơ biến thành một siêu đô thị với một hệ thống cơ sở

hạ tầng không thống nhất và đồng bộ

Sự biến đổi sâu sắc của đô thị cơ bản được thiết lập trên sự phát triển của hệthống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, một khi đô thị càng phát triển thì hệ thống cơ sở hạ tầng

kỹ thuật càng có ý nghĩa quan trọng Theo lẽ đó, sự hình thành hệ thống cơ sở hạ tầng

kỹ thuật tác động đến sự phát triển của nền sản xuất với chức năng làm cầu nối giữasản xuất với sản xuất, giữa sản xuất với tiêu dùng, kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị còntạo nên mối quan hệ chặt chẽ giữa sản xuất và lưu thông, mở rộng thị trường, mở rộngmối quan hệ giao lưu giữa các vùng lãnh thổ trong cả nước và quốc tế

Một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần hoạt động theo cơ chế thị trườngnhưng lại phát triển trên một hệ thống cơ sở hạ tầng manh múm, chắp vá, nhỏ lẻ làmchúng ta hình dung những hoạt động kinh tế và những cơ chế quản lý quá “quenthuộc” hàng ngày Không thoát ra khỏi tình trạng đó là hệ thống chợ và trung tâmthương mại đang bộc lộ rất nhiều bất hợp lý, cần phải khắc phục như các chợ tạm trên

hè phố; tình trạng chợ “vừa thiếu lại vừa thừa”, một số chợ lâu năm gần các khu dân

cư đều quá tải trong khi các chợ mới được xây dựng quy củ lại không thu hút đượcngười bán buôn và kinh doanh trong chợ

Là mắt xích đầu tiên trong hệ thống thương mại, Chợ đầu mối với vai trò và vị trítrung gian vận chuyển hàng hoá vào nội thành, được xem như vành đai an toàn thựcphẩm, khi mức sống người dân càng cao thì chợ đầu mối càng đóng góp ý nghĩa quantrọng trong hệ thống thương mại thành phố

Mặc dù trong những năm qua, cùng với sự tăng trưởng đáng kể về kinh tế - xãhội, hệ thống chợ đầu mối Thành phố Hà Nội ngày càng được mở rộng và phát triển

đặc biệt sau dự án quy hoạch “Định hướng phát triển mạng lưới chợ Thành phố Hà Nội đến năm 2020” và sau nghị định 02/2003/NĐ –CP của thủ tướng chính phủ Hiện

tại, hệ thống chợ đầu mối gồm 6 chợ đang hoạt động với mục đích trung chuyển hànghoá từ các hướng chính phân phối vào thủ đô và hàng hoá từ thủ đô trung chuyển đicác tỉnh lân cận Nhưng vì nhiều lý do khác nhau như trong công tác quy hoạch, Thànhphố chưa xây dựng được mạng lưới chợ hợp lý, việc lập quy hoạch, kế hoạch xâydựng chợ còn nhiều lúng túng trước thay đổi của thực tế và sự quản lý còn yếu kém,cùng với đội ngũ nhân viên thiếu năng lực và trách nhiệm, nên hệ thống chợ đầu mốivào Thành phố Hà Nội còn hoạt động kém hiệu quả

Những lý do trên đã đưa ra những bức xúc buộc các ban, ngành chức năng liênquan đưa ra những điều chỉnh, cải tạo phù hợp với thực tế Chính vì lý do đó, nên

chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Quản lý Nhà nước địa phương đối với hệ thống chợ

đầu mối trên địa bàn Thành phố Hà Nội (định hướng nghiên cứu tại chợ đầu mối Long Biên)”

1.2 Xác lập và tuyên bố đề tài

Đề tài “Quản lý Nhà nước địa phương đối với hệ thống chợ đầu mối trên địa bàn Thành phố Hà Nội (định hướng nghiên cứu tại chợ đầu mối Long Biên)” đề cập đên

những vấn đề sau:

Về mặt lý thuyết : Đề tài tập trung nghiên cứu một số kiến thức cơ bản về: quản

lý Nhà nước, Chợ và Chợ đầu mối, các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý Nhà nước đốivới chợ đầu mối…Đó là những cơ sở lý luận để có thể đưa ra những phân tích, đánhgiá thực trạng quản lý Nhà nước địa phương đối với Chợ đầu mối trên địa bàn Thànhphố Hà Nội nói chung và Chợ đầu mối Long Biên nói riêng, từ đó đưa ra những giảipháp hợp lý nhất nhằm hoàn thiện các chính sách quản lý Nhà nước đối với Chợ đầumối của Chính phủ, Thành phố Hà Nội và quận Ba Đình trong thời gian tới

Về mặt thực tiễn : đề tài đề cập đến các vấn đề sau:

- Thực trạng chợ đầu mối Long Biên trong thời gian tới: thực trạng về quy mô, số

lượng, cơ sở vật chất…của hệ thống chợ đầu mối trên địa bàn Thành phố Hà Nội

- Vai trò của chợ đầu mối Long Biên trong phát triển kinh tế xã hội

- Thực trạng các văn bản pháp lý, cơ chế chính sách và công tác tổ chức quản lý

đối với chợ đầu mối Long biên

- Các đánh giá, kết luận, kết quả được rút ra qua phân tích.

Về giải pháp: từ những phát hiện qua nghiên cứu ở trên mà ta đưa ra các giải

pháp để hoàn thiện chính sách quản lý Nhà nước về quy hoạch, tổ chức và quản lý Chợđầu mối Long Biên trong thời gian tới và có những kiến nghị đối với các cơ quan vĩmô

1.3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

1.3.1 Mục tiêu tổng quát

Đánh giá hiện trạng hoạt động và quản lý Nhà nước địa phương của chợ đầu mối Thành phố Hà Nội và nghiên cứu sâu vào hiện trạng chợ đầu mối Long Biên, quận Ba Đình Từ đó đưa ra giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế chính sách tổ chức quản lý đối với chợ đầu mối của Thành phố trong thời gian tới

1.3.2 Mục tiêu cụ thể

Nghiên cứu về tình hình chợ đầu mối: số lượng, tình hình hoạt động, phân bố chợ

- Đánh giá thực trạng chợ trên một số tiêu chí: cơ cấu chợ, quy mô chợ, diện tích,cơ sở vật chất, sự bố trí các gian hàng trong chợ, đóng góp của chợ đối với thành phố

- Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đới với chợ đầu mối Long Biên:

+ Trách nhiệm cơ quan quản lí của địa phương, sở, ban ngành, phòng ban

+ Đánh giá được nội dung quản lý Nhà nước của , thành phố và ban quản lý chợ Long Biên trên 1 số nội dung sau:

Hướng dẫn tuyên truyền những nội dung liên quan đến chợ đầu mối

Cấp giấy phép hoạt động kinh doanh tại chợ đầu mối Long Biên.

Thanh tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh tại chợ đầu mối, từ đó

đánh giá xem hoạt động kinh doanh đó đã đứng với pháp luật chưa

Xử lý các vi phạm tại chơ liên quan đến việc hàng giả, hàng nhái, vệ sinh an

toàn thực phẩm…

Bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quyết định phối hợp, hỗ trợ đào tạo tập huấn cho

ban quản lý chợ, người kinh doanh trong chợ

Trách nhiệm của ban quản lý chợ.

- Đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện các văn bản có khuyết điểm do sự thay đổi của hoàn cảnh

+ Giải pháp về chính sách đất đai

+ Giải pháp về chính sách đầu tư tài chính: nguồn vốn, nguồn nhân lực

+ Quy hoạch nguồn hàng

+ Kết nối đầu ra – đầu vào tại chợ đầu mối

1.4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Phạm vi nội dung.

Phạm vi nghiên cứu của đề tài này thì tập trung vào các nội dung sau:

- Nghiên cứu lý luận về quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối, tìm hiểu thực

trạng của chợ đầu mối trên địa bàn Thành phố Hà Nội nói chung và chợ đầu mối LongBiên nói riêng

- Các lý thuyết liên quan đến quản lý Nhà nước về thương mại, các lý thuyết

liên quan đến chợ, chợ đầu mối

- Nghiên cứu thực trạng quy hoạch, tổ chức và quản lý chợ đầu mối Long Biên

thông qua thực trạng hoạt động, cơ sở vật chất, các cơ chế chính sách trong tổ chứcquản lý Nhà nước của địa phương

- Nghiên cứu và tìm hiểu các phương pháp và công cụ quản lý chợ đầu mối

Long Biên

Phạm vi về không gian

Nghiên cứu về quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên,nhằm có cái nhìn cụ thể về công tác triển khai thực thi các đường lối, chính sách củaĐảng, Nhà nước, Thành phố và quận Ba Đình

Phạm vi về thời gian

Nghiên cứu từ năm 2008 đến nay và đưa ra một số phương hướng giải quyết đếnnăm 2015, định hướng phát triển đến năm 2020

1.5 Phương pháp hệ nghiên cứu

Để hoàn thành tốt bài nghiên cứu khoa học này, cần sử dụng một số phương phápnghiên cứu nói chung sau đây:

 Phương pháp luận

- Phương pháp biện chứng: Biện chứng là phương pháp xem xét những sự vậthiện tượng và những phản ánh của chúng vào tư duy, chủ yếu là trong mối liên hệ qualại của chúng, trong sự phát sinh và sự tiêu vong của chúng

- Phép biện chứng duy vật: được thể hiện trong triết học do Marx và Engels xâydựng, sau đó được Lê-nin phát triển Marx và Engels đã gạt bỏ tính chất thần bí, kếthừa những hạt nhân hợp lí trong phép biện chứng duy tâm để xây dựng phép biệnchứng duy vật với tính cách là học thuyết về mối liên hệ phổ biến và về sự phát triểndưới hình thức hoàn bị nhất

 Phương pháp thu thập số liệu:

Tiến hành điều tra phỏng vấn nhằm tìm hiểu về thực trạng công tác quy hoạch và

tổ chức quản lí chợ trên địa bàn quận Đề tài phát ra 50 phiếu điều tra hướng tới cácđối tượng:

- 10 phiếu cho ban quản lý chợ Long biên

- 5 phiếu cho các cán bộ tại phòng Kinh tế quận Ba Đình

- 35 phiếu cho các hộ kinh doanh tại chợ Long Biên

Đối với phiếu phỏng vấn

Phiếu phỏng vấn được thiết kế với 8 câu hỏi tập trung vào các vấn đề như: hiệuquả của quản lí Nhà nước địa phương, các phương pháp và công cụ quản lí Nhà nướcđịa phương đã đạt hiệu quả, các ý kiến nhằm hoàn thiện quản lí Nhà nước địa phươngđối với hệ thống chợ Nghiên cứu tiến hành phỏng vấn trực tiếp 10 người

- 3 cán bộ thuộc ban quản lý chợ Long Biên

- 2 cán bộ làm tại phòng kinh tế quận Ba Đình

- 5 hộ kinh doanh trực tiếp tại chợ Long Biên

 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp:

Đề tài sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, dựa trên các nguồn tài liệu

đã có hoặc tồn tại dưới dạng số liệu thô rồi sau đó tiến hành xử lý Các tài liệu chủ yếuđược lấy theo nguồn là Tổng cục Thống kê, Sở Công thương Hà Nội, Cục Thống kê

Hà Nội, phòng Kinh tế quận Ba Đình, các trang báo điện tử

Ngoài những phương pháp chủ yếu trên đề tài cũng sử dụng các phương phápkhác như: Phương pháp so sánh, phương pháp quan sát để tiến hành phân tích đánh giá

về hiệu quả quản lí địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên

1.6 Kết cấu báo cáo nghiên cứu

Ngoài phần giới thiệu, phần kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục thì đề tàiđược trình bày theo 4 chương:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài “Quản lý Nhà nước địa phương về hệ thống chợ đầu mối trên địa bàn Thành phố Hà Nội (định hướng nghiên cứu tại chợ đầu mối Long Biên)”.

Chương 2: Một số lý luận cơ bản về quản lý Nhà nước địa phương đối với hệthống chợ đầu mối

Chương 3: Phân tích thực trạng quản lý Nhà nước địa phương đối với hoạt độngkinh doanh tại chợ đầu mối Long Biên Thành phố Hà Nội

Chương 4: Các kết luận và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lí Nhà nước địaphương đối với chợ đầu mối Long Biên

Ngoài ra gồm có phụ lục, các bản vẽ và phần tài liệu tham khảo

Chương 2: Một số lý luận cơ bản về quản lý Nhà nước địa phương đối với

hệ thống chợ đầu mối 2.1 Một khái niệm cơ bản

2.1.1 Khái niệm chợ và chợ đầu mối

* Khái niệm chợ

Chợ là nơi phục vụ nhu cầu trao đổi mua bán phục vụ cuộc sống dân sinh củanhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội, là nơi tập ttrung các hoạt động mua bán củanhiều thành phần kinh tế, dân cư trong xã hội

Xét ở một khía cạnh nào đó, chợ tạo ra môi trường hoạt động mua bán nhằmcung cấp các nhu yếu phẩm, các mặt hàng thiết yếu tiêu dùng thường xuyên hàng ngàycho nhân dân; ở khía cạnh khác, chợ là nơi tiêu thụ các sản phẩm được sản xuất ra từcác ngành kinh tế quốc dân như: hóa phẩm nông nghiệp, công nghiệp, nông lâm thủysản,…do đó chợ chính là một bộ phận cầu thị trường xã hội, được tổ chức và quản lýtheo pháp luật Nhà nước, do đó mỗi hoạt động đều tuân theo sự quản lý của Nhà nước

Từ phân tích trên, dưới góc độ quản lý Nhà nước chúng ta có thể đưa ra kháiniệm chợ như sau: chợ là một địa điểm công cộng có diện tích mặt bằng khá lớn, tậptrung các hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ của nhiều chủ thể khác nhau Chợđược tổ chức theo quy luật lưu thông hàng hóa, phù hợp với nhu cầu, đặc điểm, tậpquán, điều kiện kinh tế xã hội và được quản lý thống nhất theo pháp luật hiện hành củaNhà nước

“Chợ là một loại hình thương nghiệp có tính chất truyền thống, một bộ phận củathị trường xã hội, là nơi diễn ra, tập trung các hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụphong phú của các thành phần kinh tế mà đa phần là kinh tế cá thể với những mặt hàngtiêu dùng hàng ngày là chủ yếu và đối tượng phục vụ là toàn thể các hộ dân cư thànhphố trên địa bàn được chính quyền lựa chọn, quy định và cho phép hoạt động theotừng mức độ khác nhau tùy theo các hoạt động kinh tế- xã hội đô thị trong từng thờigian

* Khái niệm chợ đầu mối

Chợ đầu mối: Là chợ có vai trò chủ yếu thu hút, tập trung lượng hàng hoá lớn từcác nguồn sản xuất, kinh doanh của khu vực kinh tế hoặc của ngành hàng để tiếp tụcphân phối tới các chợ và các kênh lưu thông khác

2.1.2 Khái niệm quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối

* Khái niệm quản lý :

Tiếp cận thứ nhất: Quản lý là một quá trình, trong đó chủ thể quản lý tổ chức,điều hành, tác động có định hướng, có chủ đích một cách khoa học và nghệ thuật vào

khách thể quản lý nhằm đạt kết quả tối ưu theo mục tiêu đã đề ra thông qua việc sửdụng các phương pháp và công cụ thích hợp.

Tiếp cận thứ hai: Quản lý là một hệ thống bao gồm các thành tố: đầu vào đầu ra,quá trình biến đổi đầu vào thành đầu ra, môi trường và mục tiêu Các yếu tố trên luôntác động qua lại lẫn nhau Một mặt chúng đặt ra yêu cầu, những vấn đề quản lý phảigiải quyết.Mặt khác, chúng ảnh hưởng tới hiệu lực quản lý

Quản lý là một hiện tượng khách quan trong mọi hình thái kinh tế - xã hội Nó là

sự tất yếu của lao động tập thể và các hoạt động mang tính cộng đồng, xã hội Ngàynay, nhận thức của con người về lợi ích và hiệu quả to lớn của quản lý trong nền kinh

tế nói chung, cũng như trong thương mại nói riêng ngày càng cao Quản lý trở thànhvấn đề trọng tâm trong cải cách kinh tế của các quốc gia trên thế giới, ở nước ta trongsuốt 20 năm đổi mới vừa qua cũng là thời kỳ tiến hành cải cách kinh tế và thay đổi cơchế quản lý trên tầm vĩ mô và doanh nghiệp

* Khái niệm quản lý Nhà nước về kinh tế :

Quản lý Nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền củaNhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh

tế trong và ngoài nước, các cơ hội có thể có, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh

tế đất nước đặt ra trong điều kiện hội nhập và mở rộng giao lưu quốc tế

Theo nghĩa rộng, quản lý Nhà nước về kinh tế được thực hiên thông qua cả baloại cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp của Nhà nước

Theo nghĩa hẹp, quản lý Nhà nước về kinh tế được hiêu như hoạt động quản lý cótính chất Nhà nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơ quan hànhpháp

* Khái niệm quản lý Nhà nước về thương mại:

Quản lý Nhà nước về thương mại là một bộ phận hợp thành của quản lý Nhànước về kinh tế, đó là sự tác động có hướng đích, có tổ chức của hệ thống cơ quanquản lý trên tầm vĩ mô về thương mại các cấp đến hệ thống bị quản lý thông qua việc

sử dụng các công cụ và chính sách quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đặt ra trong điều kiệnmôi trường xác định

Quản lý Nhà nước về thương mại bao giờ cũng là một quá trình thực hiện và phốihợp bốn loại chức năng cơ bản: hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát của các cơquan quản lý vĩ mô các cấp

Các cơ quan quản lý vĩ mô của Nhà nước về thương mại là người ra quyết định,người tổ chức, điều hành và tác động tới các doanh nghiệp, các tổ chức cá nhân tiếnhành hoạt động thương mại trong phạm vi thị trường cả nước, thị trường từng địaphương cũng như thị trường ngoài nước theo phạm vi phân công, phân cấp quản lý

Nhà nước sử dụng quyền lực của mình trong điều hành và quản lý thương mạithông qua ban hành và sử dụng các dụng cụ kế hoạch hóa, chính sách, luật pháp và cácquy định khác về thương mại để tác động đến các chủ thể người bán, người mua trênthị trường Sự tác động của hệ thống quản lý Nhà nước về thương mại đến đối tượngtrao đổi luôn đặt trong mối quan hệ với môi trường cụ thể, xác định trong từng thời kì.

* Khái niệm quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối.

Từ việc tìm hiểu các khái niệm về quản lý, quản lý Nhà nước về kinh tế và quản

lý Nhà nước về thương mại ta có khái niệm về quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mốinhư sau:

Quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối được hiểu là nhiều tác động của Nhànước với các hình thức của bộ máy Nhà nước đối với chợ đầu mối để đảm bảo cho chợđầu mối phát triển theo đúng những mục tiêu đã định, ngăn ngừa các khuynh hướngphát triển sai lệch, ngăn chặn kịp thời các biểu hiện sai phát triển sai trái

* Khái niệm quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối.

Từ khái niệm được nêu ở trên ta thấy quản lý Nhà nước địa phương đối với chợđầu mối là một bộ phận của quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối, cho nên ta có thểđưa ra khái niệm quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối như sau:

Quản lý Nhà nước địa phương về chợ đầu mối là một quá trình triển khai các vănbản pháp luật liên quan đến quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối Đồng thời banhành các văn bản quy định về cơ chế chính sách liên quan đến hoạt động quản lý chợđầu mối nhằm cụ thể hóa các văn bản đó, thể hiện sự năng động sáng tạo và phù hợpvới điều kiện của địa phương trong sự phát triển kinh tế xã hội

2.2 Những nguyên lý cơ bản về quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối

2.2.1 Vai trò quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối

* Định hướng, hướng dẫn hoạt động của các chủ thể trao đổi trong hệ thống chợ đầu mối trên địa bàn

Vai trò này của quản lý Nhà nước địa phương đối với hệ thống chợ đầu mối thểhiện qua việc quy hoạch, tổ chức và quản lý của địa phương đối với chợ đầu mối trênđịa bàn và là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự phân bổ và phát triển mạng lưới chợ.Các cơ quan quản lý thông qua thực trạng về hoạt động của các chợ đầu mối để đưa rađịnh chế nhằm tổ chức và quản lý chợ Điều này phụ thuộc nhiều vào tầm nhìn và địnhhướng phát triển trong tương lai của các cơ quan quản lý có thẩm quyền

Nếu tổ chức và quản lý tốt sẽ làm cho mạng lưới chợ phát triển đúng hướng, phân

bổ hợp lý, phù hợp với từng khu vực góp phần tổ chức lưu thông tốt hàng hóa ngượclại nếu tổ chức quản lý không tốt mạng lưới chợ sẽ làm cho chợ phát triển bừa bãi

không phát huy được vai trò trong lưu thông hàng hóa, bên cạnh đó còn làm mất mỹquan thành phố ô nhiễm môi trường…giảm hiệu quả hoạt động của mạng lưới chợ.

* Tạo môi trường thương mại và cạnh tranh trong chợ đầu mối trên địa bàn

Mặt khác quản lý Nhà nước địa phương có vai trò trong tạo lập môi trường kinhdoanh hoạt dộng cho các chợ trên địa bàn Điều này được thể hiện thông qua các chínhsách, cơ chế của địa phương nhằm rằng buộc sự hoạt động của các chợ

Nhà nước thông qua các cơ quan chức năng để quản lý chợ, do đó việc hìnhthành và phát triển hay thu hẹp mạng lưới chợ đều do các cơ quan quản lý Nhà nước

mối phát triển theo đúng quy định.

*Điều tiết các quan hệ và hoạt động thương mại nảy sinh trên chợ đầu mối

Các hoạt động thương mại nảy sinh trên chợ đầu mối sẽ được giải quyết chủ yếuthông qua thị trường, tuy nhiên không vì thế mà không cần tới sự điều tiết của Nhànước và địa phương Bởi các hoạt động và sự phát triển của chợ cần đi theo đúnghướng trong quy hoạch phát triển của địa phương

*Giám sát, kiểm tra thực hiện các mục tiêu phát triển của hệ thống chợ đầu mối trong quy hoạch phát triển của địa phương

Sự phát triển của chợ đầu mối là một bộ phận trong sự phát triển thương mại củađịa phương cho nên việc thực hiện các mục tiêu phát triển của chợ đầu mối cần có sựkiểm tra giám sát để phát triển phù hợp với mục tiêu chung

Theo chủ trương đường lối phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước, Hà Nội đãđổi mới cơ chế quản lý, cải thiện môi trường hoạt động cho các doanh nghiệp, các tổchức, các cá nhân…đã tạo điều kiện thuận lợi cho mọi thành phần kinh tế phát triển,đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của thành phần kinh tế tiểu thủ công và các thànhphần kinh tế hộ gia đình Điều này đã có tác động tích cực tới sự phát triển của chợđầu mối

2.2.2 Đặc điểm của hệ thống CSQLNN đối với chợ đầu mối

- Hệ thống CSQLNN đối với chợ chính là công cụ để Nhà nước thể hiện quanđiểm của mình đối với vấn đề phát triển chợ, nó chính là sự thể chế hóa, cụ thể hóa

đường lối chủ trương của Nhà nước trong việc phát triển kinh tế và phát triển thươngmại

- Hệ thống các CSQLNN được xây dựng đều hướng đến mục tiêu tạo điều kiệnthuận lợi cho chợ có trong quy hoạch phát triển theo đúng hướng, do trong nền kinh tếthị trường hiện nay Đảng và Nhà nước ta đã nhận thức được vai trò của chợ trong pháttriển thương mại và phát triển kinh tế xã hội nên Nhà nước ta rất coi trọng sự phát triểncủa chợ

- Hệ thống các CSQLNN đối với chợ bao gồm rất nhiều loại chính sách khácnhau, mỗi chính sách có vai trò tạo thuận lợi về một mặt nào đó cho chợ phát triển, cácchính sách đó bao gồm: chính sách hỗ trợ vốn, chính sách hỗ trợ mặt bằng, chính sáchphát triển nhân lực cho chợ…

- Tuy nhiên, nhìn chung hệ thống CSQLNN chưa được xây dựng một cách đồng

bộ, còn nhiều thiếu sót chưa hoàn thiện, chưa tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt cho

sự phát triển của chợ

2.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chợ đầu mối

2.2.3.1 Các chính sách quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối

- Nhà nước là cơ quan quyền lực, vì thế sự phát triển thương mại không thể táchrời sự quản lý của Nhà nước

- Các CSQLNN đối với hoạt động thương mại được duy trì trong nền kinh tế kếhoạch hóa tập trung trước kia không những không tạo ra được động lực thúc đẩythương mại phát triển mà trái lại còn kìm hãm sự phát triển của cả thương mại và chợ.Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, do nhận thức được vai trò của thương mại nênNhà nước đã đề ra rất nhiều chính sách để khuyến khích phát triển thương mại và pháttriển chợ

- Có thể nói, chợ có phát triển được hay không là phụ thuộc rất nhiều vào cácchính sách của Nhà nước

2.2.3.2 Sự phát triển kinh tế và thu nhập của dân cư

- Sự tồn tại và phát triển của chợ gắn liền với dòng hàng hóa được vận chuyểnliên tục từ nhà sản xuất đến chợ rồi tự chợ phân phối đến người tiêu dùng Và cùng với

sự vận động của dòng hàng hóa đó tất yếu cần phải có sự vận động của dòng tiền tệ,tiền tệ được chuyển từ người tiêu dùng đến chợ rồi đến người sản xuất, người sản xuất

sử dụng tiền để tái sản xuất, cung ứng hàng hóa đến chợ, quá trình đó được diễn ra mộtcách liên tục không ngừng Quy mô và cơ cấu của dòng hàng hóa là phụ thuộc và quy

mô dòng tiền tệ Quy mô dòng tiền tệ lại phụ thuộc vào thu nhập của người dân Nhưvậy thu nhập của người dân càng lớn thì khối lượng hàng hóa được tiêu thụ tại càngchợ, siêu thị lại càng lớn

2.2.3.3 Các nguồn lực cho sự phát triển chợ

Các nguồn lực bao gồm: điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất kĩ thuật, vốn, khoa họccông nghệ và nguồn nhân lực

- Các điều kiện tự nhiên, đặc biệt là vị trí địa lý và đặc điểm địa hình có tácdụng không nhỏ đến sự phát triển của chợ Các chợ có địa hình bằng phẳng, thuận lợicho giao thông thì sẽ có điều kiện phát triển hơn so với vùng đồi núi, do hàng hóa cókhả năng lưu chuyển dễ dàng hơn, người dân dễ dàng mua sắm hơn

- Các điều kiện về cơ sở vật chất kĩ thuật (đường sá, thông tin liên lạc, phươngtiện giao thông…) phải thuận tiện cho việc mua bán, rút ngắn thời gian và giảm bớtlưu thông

- Nguồn nhân lực phát triển chợ gồm đội ngũ làm công tác xây dựng chiếnlược, quy hoạch phát triển, quản lý chợ

2.2.4 Một số lý luận về các chính sách quản lý Nhà nước về chợ đầu mối

Chợ đầu mối là một bộ phận quan trọng của kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, do đóviệc phát triển chợ đầu mối là nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết Tuy nhiên, nếu để chợhình thành và phát triển một cách tự phát mà không có quy hoạch và quản lý của Nhànước thì sẽ gây nhiều ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế xã hội như:

- Chợ đầu mối hoạt động một cách manh mún, hỗn loạn, gây ảnh hưởng đến thịtrường hàng hóa và dịch vụ nói chung

- Hoạt động trao đổi hàng hóa diễn ra không tập trung sẽ làm giảm hiệu quảkinh doanh gây khó khăn cho việc lưu thông hàng hóa, không kích thích được thươngnhân hoạt động thương mại và nhu cầu của người dân không được thỏa mãn một cáchtốt nhất

- Sự phát triển tự phát không được quản lý của các chợ có thể tạo ra các chợcóc, chợ tạm làm ảnh hưởng đến hành lang an toàn giao thông, gây ắc tắc giao thông, ônhiễm môi trường, mất vẻ đẹp của cảnh quan vốn có

Như vậy, chợ đầu mối không thể thiếu được các CSQLNN

2.2.4.1 Chính sách đối với quy hoạch chợ

- Khái niệm: Chính sách đối với việc quy hoạch phát triển chợ được hiểu là cácchính sách của Nhà nước nhằm chỉ đạo, hướng dẫn, điều chỉnh công tác xây dựng quyhoạch phát triển chợ cho phù hợp với điều kiện kinh tế từng địa phương nhằm pháttriển theo hướng mục tiêu của Nhà nước đề ra

- Vai trò cơ bản của chính sách này là tạo điều kiện cho việc hình thành chợ, làkim chỉ nam giữ vững vai trò định hướng, chỉ đạo công tác xây dựng quy hoạch chợcho phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội và nguồn lực của từng địa phương, phù hợpvới quan điểm phát triển kinh tế và thương mại vĩ mô của Nhà nước Địa phương

không thể tùy tiện xây dựng quy hoạch chợ mà phải dựa vào các chính sách đó làmcăn cứ, cơ sở và vận dụng linh hoạt vào điều kiện của địa phương mình để xây dựngquy hoạch, kế hoạch đối với chợ đầu mối

- Tác động của các chính sách: nhờ có các chính sách mà chợ đầu mối đi theođúng hướng phát triển quy hoạch của Nhà nước, của chính quyền địa phương Hệthống chợ được phân bổ hợp lý với nhu cầu của địa phương, cấu trúc chợ cũng đượcđiều chỉnh để phù hợp với đà phát triển kinh tế đất nước

2.2.4.2 Chính sách đối với các thương nhân hoạt động trong chợ

- Khái niệm: là các chính sách được áp dụng cho tất cả mọi thương nhân tiếnhành hoạt động kinh doanh của mình trong chợ, nó bao gồm các chính sách như: cácloại thuế của thương nhân, ưu đãi hỗ trợ tín dụng cho thương nhân, khuyến khíchthương nhân thuộc mọi thành phần kinh tế

- Vai trò: giúp kích thích các chủ thể tham gia vào hoạt động kinh doanh tại cácchợ, tạo điều kiện thuận lợi cho họ, thông qua đó thì đội ngũ nhân lực hoạt động trongngành thương mại sẽ tăng lên, góp phần làm thương mại của địa phương phát triển

- Tác động của chính sách: thúc đẩy quá trình tập trung hóa việc trao đổi mua báncủa người dân, tăng hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất kĩ thuật của chợ, giảm thiểu tìnhtrạng các chợ cóc và chợ hoạt động ngoài kiểm soát

2.2.4.3 Chính sách ưu đãi mặt bằng xây dựng chợ

- Khái niệm: là chính sách thể hiện quan điểm của Nhà nước về việc phân bố đấtđai cho xây dựng chợ

- Vai trò: tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương khi tiến hành quy hoạchphân bổ đất đai hoặc giải tỏa mặt bằng để xây dựng chợ

- Tác động: phạm vi chợ sẽ được điều chỉnh phù hợp để đáp ứng nhu cầu củathực tiễn Việc xây mới các chợ để hoàn thiện chợ trên địa bàn cũng được dễ dàng hơn

2.2.4.4 Chính sách đối với quản lý chợ

- Khái niệm: là chính sách thể hiện quan điểm chỉ đạo hướng dẫn của Nhà nướcđối với các địa phương để quản lý chợ trên địa bàn khu vực Nó bao gồm các mặt:quản lý các hộ kinh doanh kinh doanh trong chợ, quản lý vấn đề vệ sinh môi trườngcủa chợ, quản lý công tác đảm bảo an ninh và an toàn chợ

- Tác động: tuân thủ các chính sách sẽ giúp chợ hoạt động theo một trật tự nhấtđịnh, có sự quản lý chặt chẽ đối với tất cả các hoạt động kinh doanh, mỗi chợ có một

tổ chức để quản lý riêng như ban quản lý chợ, tổ quản lý chợ…đảm bảo cho chợ hoạtđộng an toàn hệu quả và vệ sinh

2.2.5 Đặc điểm của quản lý Nhà nước đối với chợ đầu mối

- Hệ thống chính sách quản lý Nhà nước là công cụ để Nhà nước thể hiện quanđiểm của mình đối với việc quản lý chợ, nó là sự thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối chủtrương của Nhà nước trong việc phát triển thương mại

- Các chính sách được xây dựng hướng tới mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi chochợ đầu mối, do trong nền kinh tế thị trường hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã nhậnthức được vai trò của chợ đầu mối trong phát triển kinh tế xã hội nên Nhà nước ta rấtcoi trọng sự phát triển của chợ

- Bao gồm nhiều chính sách khác nhau, mỗi chính sách có vai trò thuận lợi vềmột mặt nào đó cho chợ đầu mối, các chính sách đó bao gồm: chính sách hỗ trợ vốn,hỗ trợ mặt bằng, chính sách phát triển nguồn nhân lực…

2.3 Tổng quan tình hình khách thể nghiên cứu của những công trình trước đây

1 Đề tài:”Những giải pháp hoàn thiện chính sách thương mại trong công tác quản lý Nhà nước về thương mại trên địa bàn tỉnh Hưng Yên”-Luận văn tốt nghiệp-

Nguyễn Tiến Dũng K39 ĐHTM

- Ưu điểm: Tác giả đã đầu tư khá nhiều công sức vào phần lý luận và thực trạng,các chính sách thương mại của Nhà nước được nghiên cứu một cách có hệ thống vàtương đối đủ

- Khuyết điểm: Không đạt được sự cân đối giữa nội dung các phần của đề tài,

mặc dù đề tài có tên là “…những giải pháp…” nhưng tác giả dường như chỉ quan tâm

giải quyết các phần lý luận và thực trạng, phần giải pháp chỉ được nghiên cứu mộtcách sơ sài, không được đầu tư đúng mức, số lượng các giải pháp đề ra còn hạn chế vàcũng rất chung chung, không cụ thể Thêm vào đó cách trình bày văn bản của các tácgiả còn chưa rõ ràng, gây khó khăn cho người đọc

- Đề tài trên chỉ nghiên cứu các giải pháp để hoàn thiện chính sách thương mạitrong công tác quản lý Nhà nước về thương mại nói chung

2 Đề tài “Hoàn thiện nội dung quản lý Nhà nước về thương mại trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh”- Luận văn tốt nghiệp- Nguyễn Đình Sơn K40 ĐHTM

- Ưu điểm: Kết cấu của đề tài rõ ràng và khoa học Các nội dung của quản lý Nhànước được tác giả nghiên cứu và thể hiện khá tỉ mỉ và chính xác, đó cũng là lý do màphần giải pháp cũng được làm khá tốt, những kiến nghị, đề xuất và giải pháp đưa radựa trên cơ sở thực tiễn và có tính thuyết phục cao

Đề tài chưa đi vào nghiên cứu cụ thể về hệ thống chợ

Như vậy, đề tài nghiên cứu của chúng tôi được nghiên cứu trên một khía cạnhkhác với các công trình nghiên cứu trên, đó là đề tài đi sâu vào nghiên cứu thực trạngtình hình quản lý chợ đầu mối Long Biên từ đó đưa ra các giải pháp nhằm khắc phục

và hạn chế khuyết điểm hệ thống quản lý chợ

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trạng quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội 3.1 Thực trạng hoạt động của chợ.

3.1.1 Thực trạng về cơ sở vật chất kỹ thuật

Thiết kế kĩ thuật của chợ chưa thực sự phù hợp, chưa phát huy được hiệu quả vàchưa đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng Đường đi lại trong chợ đa phần làhẹp không đủ rộng cho hoạt động cứu hỏa khi hỏa hoạn xảy ra, cộng với thiếu tinhthần và ý thức của người kinh doanh trong chợ, bày hàng lấn lối đi lại làm cho lối đitrong chợ ngày càng khó khăn hơn Đây chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạngkhách hàng ngại vào chợ để mua bán, dẫn đến mua bán hàng hóa vẫn xảy ra ngay trênđường quốc lộ

Không những lối đi trong chợ hẹp mà còn lầy lội, ngập lụt mỗi khi mưa về Do hệthống cống rãnh thoát nước kém nên dẫn đến tình trạng mưa ngập úng khi trời mưalàm mất vệ sinh và mỹ quan đô thị Đồng thời cũng đặt ra cho các cấp, các ngành vềcông tác quản lý chất lượng thực phẩm hàng hóa bán trên chợ

3.1.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh tại chợ đầu mối Long Biên

- Về hàng hóa kinh doanh tại chợ

Chợ chủ yếu kinh doanh các mặt hàng về rau củ quả, trong đó ngành hoa quảchiếm 38% và rau củ chiếm 39%, ngoài ra trong chợ còn buôn bán thủy hải sản, trầucau, vàng mã Đại diện ban quản lý chợ cho biết, đây là chợ đầu mối hoa quả lớn nhấtcủa thành phố, cung cấp phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người Hà Nội cũng như cáctỉnh miền Bắc Ngoài ra, đây còn được coi là chợ đầu mối nông sản thực phẩm

Như vậy, chợ Long Biên chủ yếu đáp ứng nhu cầu của các nhà buôn, thươngnhân từ một số khu vực của miền Bắc

Bảng 1: Một số mặt hàng kinh doanh chủ yếu

Nguồn: BQL chợ đầu mối Long Biên

- Hiệu suất sử dụng mặt bằng kinh doanh ở chợ:

Về khai thác mặt bằng kinh doanh tại chợ, có thể nói chợ đã tận dụng tối đa mặtbằng kinh doanh, thậm chí còn sử dụng quá công suất thiết kế ban đầu gây nên tìnhtrạng quá tải, mất an ninh trật tự, ô nhiễm môi trường

- Về các loại dịch vụ trong chợ:

Chợ Long Biên chỉ có một số các dịch vụ thiết yếu như trông giữ xe, bảo vệ đêm,bốc xếp hàng hóa với giá cả như sau:

+ Bốc dỡ hàng: 20.000/tấn

+ Trông giữ hàng hóa: 15.000/m2

+ Thuê địa điểm: 40.000-200.000/m2

3.1.3 Thực trạng vệ sinh môi trường, đảm bảo an toàn chợ và văn minh thương mại tại chợ.

Thực trạng vệ sinh môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm

Về vệ sinh môi trường

Trong những năm qua, các cấp quản lý đã có nhiều cố gắng trong việc giải quyếtvấn đề vệ sinh môi trường ở chợ Long Biên Qua đó cho ta thấy được chợ Long Biên

đã được quận Ba Đình đầu tư nâng cấp, sửa chữa quầy sạp, nạo vét cống rãnh, tổ chứcthu gom, vận chuyển rác

Theo điều 8 khoản 1, 2 của nội quy chợ quy định về đảm bảo vệ sinh môi trường

Theo điều 8 khoản 3 của nội quy chợ quy định về đảm bảo vệ sinh môi trường và

an toàn thực phẩm:

3 Các điểm kinh doanh ngành hàng thực phẩm chế biến ăn uống phải đảm bảosạch sẽ, thực hiện đúng quy định của Nhà nước về kiểm dịch, vệ sinh an toàn thựcphẩm

Thực trạng về an toàn phòng cháy chữa cháy tại chợ

Trong thời gian qua, BQL chợ và các cơ quan chức năng đã có nhiều cố gắngtrong công tác phòng cháy chữa cháy Hàng năm UBND quận cấp kinh phí cho việcbáo dưỡng, duy tu, mua sắm phương tiện phòng chống cháy nổ Nhiều biện pháp được

3 Đối với khu vực được phép đun nấu phải tuân thủ các quy định về an toànphòng cháy chữa cháy

4 Không treo, bày hàng vào hành lang an toàn, hệ thống dây điện, thiết bị điện,không lấn chiếm diện tích công cộng, đường đi lại, cổng cửa ra vào và thoát nạn

5 Chấp hành quy định về sử dụng điện, khi mất điện hoặc nghỉ bán hàng phảingắt ngay nguồn điện (đóng cầu giao điện), nguyên cấm tự ý di chuyển, tháo dỡ, hủy

bỏ các thiết bị biển báo, biển hiệu, tủ chữa cháy tại chợ

Những biện pháp trên đã góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an toàn cho chợ

3.1.4 Thực trạng phát triển chợ đầu mối Long Biên, Thành phố Hà Nội

Theo “Quy hoạch mạng lưới bán buôn, bán lẻ trên địa bàn Thành phố Hà Nội đến

2020, tầm nhìn 2030” được Sở Công Thương phối hợp với các sở, ngành thành phốliên quan, Ủy ban Nhân dân các quận huyện xây dựng, chợ đầu mối Long Biên sẽkhông còn tồn tại, chức năng bán buôn di chuyển vào các chợ đầu mối bán buôn củathành phố, bán lẻ sẽ đưa vào khu vực chợ Đồng Xuân-Bắc Qua Các cửa hàng bán rauquả, nông sản sẽ được chuyển vào chợ đầu mối phía Nam Với chức năng chợ đầu mốiloại 1 lại ở trung tâm Thành phố Hà Nội, chợ Long Biên luôn trong tình trạng quá tảitrầm trọng, dẫn đến không đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môitrường, vệ sinh an toàn thực phẩm và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao

Để giảm tải cho chợ Long Biên, Sở Công Thương đã phối hợp các cơ quan liênquan đôn đốc, hướng dẫn Tổng công ty Thương mại Hà Nội triển khai đầu tư xây dựng

mở rộng chợ đầu mối phía Nam với diện tích 8.000m2 phía sau chợ đầu mối cũ (hiệntrạng đang là đất nông nghiệp được quy hoạch là đất công cộng) hình thành chợ đầumối với tổng diện tích 71.389m2 Tổng thể thiết kế toàn chợ gồm một nhà lồng5.000m2 tại phần đất bãi xe Kim Ngưu 2 để đưa các hộ kinh doanh bán buôn có nhucầu ở chợ Long Biên vào đây Đối với phần diện tích 8.000m2, Tổng công ty Thươngmại Hà Nội đầu tư xây dựng khu vực kinh doanh bán buôn thủy hải sản Các khu vựckinh doanh trong chợ Long Biên chuyên bán buôn (nhất là hộ kinh doanh hàng hoaquả), kinh doanh quy mô lớn thường xuyên sử dụng phương tiện vận tải có tải trọnglớn sẽ được di chuyển địa điểm kinh doanh vào các chợ đầu mối (Đền Lừ, Bắc ThăngLong )

Các hộ kinh doanh còn lại tại chợ Long Biên chỉ thực hiện kinh doanh bán lẻhàng tiêu dùng cho nhân dân; phân chia lại diện tích các điểm kinh doanh trong cácdãy nhà cầu chợ, tùy theo đặc điểm riêng của từng ngành hàng, để chia diện tích chophù hợp với quy mô chợ dân sinh

3.2 Đánh giá kết quả phân tích các dữ liệu sơ cấp về thực trạng quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ Long Biên

Quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên có vai trò quyếtđịnh đối với hoạt động thương mại trên địa bàn quận Vì vậy chúng tôi đã tiến hànhđiều tra phỏng vấn để đánh giá mức độ hiểu biết và tầm quan trọng của công tác quyhoạch, tổ chức và quản lý của chợ đầu mối Long Biên Bài nghiên cứu tiến hành điềutra và phỏng vấn trên 60 phiếu trong đó phiếu điều tra được phát ra là trên 50 phiếu,phỏng vấn trên 10 phiếu, đối với các đối tượng là nhà quản lý, các chuyên gia kinh tế

và các hộ kinh doanh tại chợ Long Biên Sau đây là kết quả phân tích tổng hợp cácphiếu điều tra phỏng vấn

3.2.1 Phân tích phiếu điều tra

- Về vai trò quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối Long Biên

Vai trò quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối luôn được chínhquyền địa phương đánh giá cao, đặc biệt là chợ Long Biên Tuy nhiên, không phảichính sách nào cũng tạo ra hiệu quả

Đánh giá việc thực hiện các chính sách phát triển chợ hay giải quyết các mâuthuẫn xảy ra trong chợ, có khoảng 30-56% phiếu trả lời cho rằng địa phương đã làmtốt vai trò này Đối với công tác triển khai quy hoạch Chợ theo hướng văn minh hiệnđại thì có đến 70% phiếu trả lời cho rằng địa phương đã làm rất kém Tuy nhiên, có rấtnhiều ý kiến cho rằng, việc thực hiện công tác tổ chức hoạt động chợ và việc thực hiện

công tác hướng dẫn và định hướng của địa phương là rất tốt Nhưng còn tồn tại rấtnhiều bất cập trong việc thực hiện vai trò tạo lập môi trường kinh doanh Thay vào đó,địa phương đã làm rất tốt việc thực hiện vai trò giải quyết các mâu thuẫn và tranhchấp Để thấy rõ hơn điều này, ta cùng nhìn vào bảng đánh giá:

Bảng 2: Bảng tổng kết đánh giá vai trò của người quản lý Nhà nước địa phươngđối với hệ thống chợ

Đơn vị: phiếu điều tra

1 Triển khai những chính sách

phát triển Chợ phù hợp 28/50 15/50 5/50 2/50 2

-Triển khai công tác quy hoạch

Chợ theo hướng văn minh hiện

5 Thực hiện vai trò tạo lập môi

trường kinh doanh trong chợ 2/50 8/50 27/50 12/50 1/50

6 Thực hiện vai trò giải quyết các

mâu thuẫn và tranh chấp 25/50 17/50 7/50 1/50

-7 Thực hiện vai trò kiểm tra giám

-Nguồn: Quá trình điều tra thực tế của nhóm nghiên cứu

Qua bảng thống kê cho thấy việc thực hiện vai trò quản lý Nhà nước địa phươngđối với chợ đầu mối Long Biên luôn được chính quyền và người dân quan tâm Tuynhiên, việc thực hiện những vai trò này không thể đơn thuần từ một phía là chínhquyền địa phương mà cần có sự phối hợp giữa chính quyền, người kinh doanh vàngười tiêu dùng để tất cả các vai trò trên đều được thực hiện một cách tốt nhất đem lạihiệu quả cao nhất

- Về việc đánh giá quản lý Nhà nước địa phương đối với chợ đầu mối LongBiên

Có 6/50 phiếu cho rằng cách thức quản lý chợ địa phương là rất tốt, 19/50 phiếutốt, kết quả này là một kết quả khá khả quan do việc quản lý chợ Long Biên khôngphải là dễ dàng do đặc thù của một chợ đầu mối lớn trên địa bàn Hà Nội Tuy nhiên,chợ cũng nên hoàn thiện hệ thống quản lý hơn nữa để các hộ kinh doanh tại chợ có thểyên tâm hoạt động

Về cách thức quản lý chợ hiện nay thì có 2 quan điểm nổi trội: có 17/50 phiếuđồng ý giữ nguyên cách thức quản lý chợ hiện tại nhưng phải phát triển và đổi mới và

có 23/50 phiếu đồng ý muốn chuyển đổi mô hình quản lý sang hình thức công ty.Nhiều hộ kinh doanh vẫn muốn giữ nguyên cách thức quản lý chợ hiện tại nhưng phảihoàn thiện hơn là do truyền thống kinh doanh từ lâu đời nên không muốn chuyển đối.Nhưng phần lớn, các hộ kinh doanh vẫn muốn chuyển đổi mô hình quản lý sang hìnhthức công ty Như vậy, ta có thể nhận định rằng, về lâu về dài thì mô hình quản lý chợtheo hình thức công ty, hợp tác xã sẽ chiếm được ưu thế

Nhìn chung, công tác quản lý chợ hiện nay trên địa bàn đã có hướng đi tích cựcnhưng vẫn chưa thể đáp ứng được mọi nhu cầu của các hộ kinh doanh

- Về việc triển khai và thực thi các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý Nhànước đối với chợ đầu mối Long Biên

Khi được hỏi về cách tiếp cận thông tin về các văn bản pháp luật tại chợ thì có17/50 phiếu lựa chọn thông tin qua ban quản lý chợ Ngoài ra thì vẫn còn có các hộkinh doanh không được cập nhật thông tin liên tục Như vậy, việc cập nhật thông tin làkhông hiệu quả, các hộ kinh doanh thường bị động trong việc triển khai các văn bảntrong chợ

- Về phương pháp và công cụ quản lý chợ

Phương pháp và công cụ quản lý chợ luôn đóng một vai trò vô cùng quan trọngtrong công tác quản lý chợ Có đến 65% phiếu trả lời cho rằng phương pháp quản lýgiữ vai trò quan trọng hoặc rất quan trọng Như vậy, phương pháp quản lý luôn đượcđánh giá cao nhưng không phải tất cả các phương án quản lý đều tốt: có 45% cho rằngphương pháp kinh tế chưa được sử dụng hiệu quả Phương pháp kinh tế là một phươngpháp rất quan trọng nhưng nó chưa thực sự được sử dụng hiệu quả, nếu sử dụng tốtphương pháp này thì công cụ quản lý sẽ hiệu quả hơn

Đối với phương pháp quản lý chợ, nhìn chung, địa phương đã làm tốt công cụpháp luật Tuy nhiên, địa phương chú trọng hơn nữa về công cụ kế hoạch hóa (cácchiến lược và kế hoạch phát triển hệ thống chợ) và các chính sách kinh tế, thương mại

có liên quan để quản lý hệ thống chợ như chính sách tiền tệ, chính sách giá cả

Bảng 3: Đánh giá phương pháp quản lý chợ

Đơn vị: phiếu điều tra

Nguồn: Quá trình điều tra thực tế của nhóm nghiên cứu

Bảng 4: Đánh giá công cụ quản lý chợ (phiếu)

Đơn vị: phiếu điều tra

-Nguồn: Quá trình điều tra thực tế của nhóm nghiên cứu

Như vậy, có thể thấy rằng, phương pháp và công cụ quản lý còn chưa thực sựhiệu quả và còn tồn tại nhiều bất cập Chính vì vậy địa phương cần chú trọng hơn nữatrong việc sử dụng các phương pháp và công cụ quản lý chợ nhằm phát huy tối đa mọilợi thế của chợ

dân vẫn chưa thể thích nghi với nó và vẫn còn xu hướng mua bán tại chợ rất nhiều.Hơn thế nữa, chợ đầu mối Long Biên đóng vai trò quan trọng trong phân phối rau quảđến nhiều nơi Do vậy, nhiều ý kiến cho rằng, chính quyền địa phương không nên canthiệp quá sâu vào hệ thống chợ Long Biên để nó phát triển tự nhiên theo nhu cầu của

xã hội ngày nay

Về việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp và công cụ quản lý chợ thì có5/10 phiếu cho rằng chính quyền địa phương nên tăng cường sử dụng các phương phápkinh tế và các chính sách kinh tế để chợ phát triển năng động hơn, giúp cho việc hoạtđộng kinh doanh của các hộ có hiệu quả cao hơn

Chỉ có 3/10 phiếu có ý kiến cho rằng mô hình hoạt động của chợ hiện nay khôngcần chuyển đổi, 5/10 phiếu cho rằng nên thay đổi theo hướng hợp tác xã, công ty Đánh giá về việc phát triển hệ thống chợ, trước hết là về mặt vệ sinh môi trường

đã và đang gặp rất nhiều khó khăn Tình trạng này đã xảy ra rất lâu nhưng vẫn chưathực sự được giải quyết triệt để, làm ảnh hưởng đến tình hình buôn bán của các hộkinh doanh tại đây Những ý kiến đó được mọi người phản ánh rất nhiều, có đến 9/10phiếu phỏng vấn có ý kiến về vấn đề này Như vậy, chính quyền địa phương cần cónhững phương án tốt nhất để giải quyết vấn đề càng sớm càng tốt để các hộ có mộtmôi trường thuận lợi cho kinh doanh

Tóm lại, phiếu phỏng vấn cho thấy, địa phương cần chú trọng hơn nữa trong côngtác quản lý, phải biết kết hợp và tận dụng tối đa các phương pháp và công cụ quản lý

để hệ thống chợ hoạt động hiệu quả nhất

năm 2003 của Chính phủ về phát triển và quản lý chợ

1.3 Văn bản 5041/TM-TTTN ngày 12/10/2004 về kế hoạch công tác của Ban Chỉđạo TW thực hiện Quyết định số 559 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chươngtrình phát triển chợ đến năm 2010

Một số chính sách phát triển và quản lí chợ của các bộ, ngành có liên quan:

Bộ thương mại (nay là bộ công thương)

Quyết định 12/2007/QĐ-BCT ngày 26 tháng 12 năm 2007 của Bộ Công thươngphê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển mạng lưới chợ trên phạm vi toàn quốc đếnnăm 2010 và định hướng đến năm 2020

Quyết định 1060/QĐ-BTM ngày 03/8/2004 của Bộ trưởng Bộ Thương mại vềviệc thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Chương trình phát triển chợ đến năm 2010

Quyết định 1460/QĐ-BTM ngày 12/10/2004 của Bộ trưởng Bộ Thương mại vềQuy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo thực hiện Chương trình phát triển chợ đến năm2010

Thông tư của Bộ Thương mại số 06/2003/TT-BTM ngày 15 tháng 8 năm 2003 vềviệc hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Ban Quản lý chợQuyết định số 772/2003/QĐ-BTM ngày 24 tháng 06 năm 2003 của Bộ Thươngmại về việc ban hành nội quy mẫu về chợ

Bộ tài chính

Thông tư số 67/2003/TT-BTC ngày 11/7/2003 của Bộ Tài chính hướng dẫn cơchế tài chính áp dụng cho Ban quản lý chợ, doanh nghiệp kinh doanh khai thác chợ

Bộ Kế hoạch và đầu tư

Thông tư số 07/2003/TT-BKH ngày 11/9/2003 của Bộ Kế hoạch và ĐầutưHướngdẫn lập các dự án quy hoạch phát triển và đầu tư xây dựng chợ

Bộ Xây dựng

Quyết định số 13/2006/QĐ-BXD ngày 19/4/2006 của Bộ Xây dựng về việc banhành TCXDVN 361 : 2006 "Chợ - Tiêu chuẩn thiết kế"

Cấp Thành phố

Một số chính sách phát triển và quản lí chợ của Thành phố Hà Nội.

Quyết định 31/2007/QĐ-UBND ngày 14/3/2007 của UBND Thành phố Hà NộiBan hành về quy trình chuyển đổi mô hình quản lý kinh doanh khai thác chợ trên địabàn Hà Nội

Quyết định số 142/2004/QĐ-UB ngày 9/9/2004 của ủy Ban nhân dân Thành phố

Hà Nội về việc ban hành “Quy định về quy hoạch phát triển, đầu tư xây dựng và quản

lý chợ trên địa bàn Thành phố Hà Nội”

Quyết định 84/2005/QĐ-UB ngày 08/6/2005 của ủy ban nhân dân Thành phố

Hà Nội về việc phê duyệt phân loại các chợ trên địa bàn Thành phố Hà Nội

Quyết định số 63/2005/QĐ-UB ngày 29/4/2005 của ủy ban nhân dân Thành phố

Hà Nội về việc ban hành “Kế hoạch chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ trên địabàn Thành phố Hà Nội”

Quyết định số 1181/QĐ-UB ngày 07/3/2006 của ủy ban nhân dân thành phố vềviệc ban hành “Quy định về cơ chế đầu tư và quản lý sau đầu tư xây dựng, cải tạonâng cấp chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội”

3.3.2 Cơ chế, chính sách quản lý của Nhà nước & định hướng phát triển đối với hệ thống chợ

Về phía Trung ương

Nhà nước ưu tiên tập trung vốn đầu tư phát triển chợ đầu mối bán buôn nông sảntại các vùng nông sản hàng hóa tập trung, làm tiền đề để từng bước phát triển thànhcác sàn giao dịch hàng hóa, chợ đấu giá, kể cả các trung tâm mua bán hàng hóa theophương thức giao sau Lồng ghép việc xây dựng các chợ dân sinh thành thị, chợ nôngthôn với các dự án và chương trình phát triển kinh tế - xã hội khác, hỗ trợ thêm bằngnguồn vốn ngân sách địa phương hoặc bằng cơ chế, chính sách (tài chính, tín dụng, đấtđai ) để tạo dựng hạ tầng kĩ thuật trong và ngoài chợ; đồng thời huy động các nguồnlực của doanh nghiệp, cá nhân, hộ kinh doanh trên địa bàn tham gia cùng đầu tư xâydựng, khai thác và quản lý chợ

Về phía Thành Phố

Dựa trên những văn bản pháp luật mà chính phủ, bộ ngành đưa ra đặc biệt là cácNghị định 02/2003/QĐ-CP về phát triển và quản lý Chợ cùng với Quyết định số12/2007/QĐ-BCT phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển mạng lưới chợ trên phạm vitoàn quốc đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 Theo đó Hà Nội đã đưa ra một

số chính sách nhằm phát triển và quản lý chợ, đối với chợ dân sinh ở thành thị sẽ hạnchế xây mới, cải tạo các chợ nhỏ không đủ tiêu chuẩn sang hình thức bán lẻ hiện đạinhư siêu thị, cửa hàng thực phẩm, cửa hàng tiện lợ, nâng cấp thành các chợ bán lẻnông sản, thực phẩm ở các khu dân cư Chợ dân sinh ở nông thôn, miền núi: mạng lướichợ vẫn là kênh lưu thông hàng hóa chủ yếu trong thời kỳ từ nay đến năm 2020; mỗichợ sẽ là hạt nhân để quy tụ, tập trung các hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa tổnghợp ở từng khu vực dân cư Khuyến khích tăng số hộ kinh doanh trên chợ và tăng thờigian bán hàng hàng ngày của các hộ.chú trọng việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất chokhu vực chợ Gắn đầu tư với quy hoạch khu vực nông thôn, quy hoạch dân cư nôngthôn và quy hoạch phát triển thương mại trên từng địa bàn cụ thể Việc phát triểnkhông gian kiến trúc chợ phải theo cấu trúc hợp lý và phù hợp với đặc điểm hoạt độngcủa từng loại chợ khác nhau

Khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư vào các chợ dân sinh thành thị, cáckhu công nghiệp để ung cấp hàng hóa giá rẻ cho người có thu nhập trung bình, thunhập thấp Khuyến khích các doanh nghiệp trong nước, nước ngoài tăng cường đầu tưđồng bộ và hiện đại hóa các chợ đầu mối nông sản trên cơ sở áp dụng công nghệ