MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỂ CHẾ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ THỰC VẬT

- Về cơ cấu tổ chức ngành BVTV ở trung ương: đứng đầu là Cục BVTV, các Chi cục KDTV vùng, các Trung tâm BVTV vùng có vai trò rất quan trọng, tham mưu và giúp Cục BVTV truyền tải những đ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỂ CHẾ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ THỰC VẬT

ThS TRẦN THỊ THU HƯƠNG

rong sản xuất nông nghiệp, ngành

bảo vệ thực vật (BVTV) đóng vai

trò rất quan trọng trong phòng, chống

côn trùng, sâu bọ, vi sinh vật và cỏ dại

gây hại tài nguyên thực vật nhằm phát

triển nền nông nghiệp bền vững, giữ

vững an ninh lương thực và nâng cao

kim ngạch xuất khẩu lương thực, hàng

hóa nông sản

T

Hiện nay việc người nông dân quá

lạm dụng thuốc BVTV, phân hóa học

trong chăm sóc các loại cây ăn trái, ăn lá,

không chờ thuốc có thời gian cách ly

phân hủy đã thu hoạch, nên xảy ra nhiều

vụ ngộ độc thực phẩm Một nguyên nhân

quan trọng gây mất an toàn vệ sinh thực

phẩm (ATVSTP) là người nuôi trồng, chế

biến sử dụng thuốc BVTV cấm, thuốc

giả, thuốc ngoài danh mục, hay không rõ

nguồn gốc bón cho cây, sử dụng trong

bảo quản để thực phẩm được tươi lâu

Bên cạnh đó, việc sử dụng quá

mức nhiều loại hóa chất độc hại vào các

hoạt động sản xuất nông nghiệp hiện là

nguyên nhân chính làm môi trường nông

thôn bị ô nhiễm nghiêm trọng Mặt

khác, sự kém hiểu biết và chạy theo lợi

nhuận của nông dân trong việc sử dụng

thuốc BVTV và phân hóa học đang là vấn đề nghiêm trọng, nguồn nước sinh hoạt thường xuyên bị ô nhiễm

Như vậy, có thể thấy việc kiểm soát dư lượng thuốc BVTV trong nông sản, ngoài việc đảm bảo tiêu chuẩn VSATTP thì còn là một hướng đi bền vững trong nông nghiệp, giúp Việt Nam

có được vị trí ổn định, vững chắc trên thị trường nông sản quốc tế

Ngoài ra, việc tổ chức thực hiện

hệ thống văn bản pháp quy trong lĩnh vực BVTV chưa được triển khai một cách thống nhất, đặc biệt là về cơ cấu tổ chức của ngành BVTV từ trung ương đến địa phương

Chính vì vậy, trong bài viết này, chúng tôi xin trao đổi về một số giải pháp hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ thực vật

Khái niệm thể chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ thực vật sử dụng trong bài viết này được hiểu là một chỉnh thể của các yếu tố tác động qua lại lẫn nhau, bao gồm:

- Thứ nhất, cấu trúc tổ chức gồm:

+ Chủ thể quản lý nhà nước gồm các cơ quan hành chính nhà nước, công

chức hành chính nhà nước thực hiện

hoạt động quản lý nhà nước về bảo vệ

và kiểm dịch thực vật (KDTV);

+ Khách thể quản lý gồm người

trồng trọt, các tổ chức cung ứng dịch vụ

công, kinh doanh trong lĩnh vực bảo vệ

và kiểm dịch thực vật; cộng tác viên

- Thứ hai, cơ chế vận hành của

hoạt động QLNN trong lĩnh vực BVTV:

hệ thống pháp luật về bảo vệ và KDTV

- Thứ ba, điều kiện vật chất để

thực hiện hoạt động bảo vệ và KDTV

Nội dung QLNN trong lĩnh vực

BVTV gồm 3 nội dung sau: bảo vệ thực

vật, kiểm dịch thực vật và quản lý thuốc

bảo vệ thực vật

Thể chế quản lý nhà nước trong

lĩnh vực BVTV đã đạt được những kết

quả tích cực nhất định Cụ thể là:

(i) Về cấu trúc tổ chức

- Hệ thống các cơ quan QLNN về

BVTV ở địa phương được tổ chức trên

63 tỉnh thành của cả nước Các Chi cục

BVTV thực hiện chức năng QLNN và

thanh tra chuyên ngành về bảo vệ thực

vật, kiểm dịch thực vật và thuốc bảo vệ

thực vật

- Cơ cấu tổ chức của ngành

BVTV từ Trung ương đến địa phương

đang từng bước được hoàn thiện, đóng

góp tích cực cho sự phát triển ngành

- Về cơ cấu tổ chức ngành BVTV

ở trung ương: đứng đầu là Cục BVTV,

các Chi cục KDTV vùng, các Trung tâm

BVTV vùng có vai trò rất quan trọng,

tham mưu và giúp Cục BVTV truyền tải những định hướng, chương trình của Cục đến các địa phương, đồng thời, giúp Cục BVTV nắm sát diễn biến trong phạm vi vùng được phân công, do từng vùng có điều kiện về kinh tế, xã hội, thổ nhưỡng, thời tiết, địa hình, trình độ sản xuất, tập quán canh tác… rất khác nhau

- Các trạm KDTV nội địa được thành lập với chức năng, nhiệm vụ là điều tra, kiểm tra phát hiện sâu bệnh lạ, phòng ngừa, ngăn chặn sự lây lan đối tượng KDTV từ vùng này sang vùng khác

(ii) Về cơ chế vận hành và quá trình thực thi các văn bản về BVTV

- Hệ thống chính sách, pháp luật

về bảo vệ và KDTV tạo cơ sở pháp lý

để triển khai hoạt động bảo vệ và KDTV tại các địa phương

- Để tăng cường hiệu lực QLNN, nâng cao hiệu quả phòng, trừ sinh vật gây hại tài nguyên thực vật, góp phần phát triển sản xuất nông nghiệp hiện đại, bền vững, bảo vệ sức khỏe nhân dân, bảo vệ môi trường và giữ gìn cân bằng

hệ sinh thái, Pháp lệnh bảo vệ và KDTV được ban hành và có hiệu lực thi hành

kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2002, trong

đó tại điều 36, Chương V: QLNN về bảo vệ và KDTV quy định chi tiết các nội dung QLNN về bảo vệ và KDTV BVTV

- Nghị định số 26/2003/NĐ-CP ngày 19/3/2003 của Chính phủ quy định các chế tài xử phạt vi phạm trong lĩnh

vực bảo vệ và KDTV đủ mạnh để xử lý

các vi phạm trong việc chấp hành điều

lệ quản lý thuốc BVTV

- Liên bộ Bộ Nông nghiệp và

PTNT và Bộ Nội vụ hướng dẫn chức

năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ

chức của cơ quan chuyên môn thuộc

UBND cấp tỉnh, cấp huyện và nhiệm vụ

quản lý nhà nước của UBND cấp xã về

nông nghiệp và PTNT trong Thông tư

liên tịch số 61/2008/TTLT-BNN-BNV,

ngày 15/5/2008, trong đó có hệ thống cơ

quan quản lý nhà nước về BVTV

- Tùy theo tính chất, đặc thù của

các Chi cục ở từng địa phương mà các

trạm KDTV có thêm một số nhiệm vụ cụ

thể khác Các tỉnh giáp biên giới như An

Giang, Tây Ninh thực hiện công tác

KDTV đối ngoại tại các cửa khẩu với

nhiệm vụ kiểm tra sâu bệnh trên hàng hóa

nông lâm sản nhập khẩu nhằm phòng

ngừa, ngăn chặn đối tượng KDTV xâm

nhập vào Việt Nam qua các cửa khẩu

- Cục BVTV đưa ra những hướng

dẫn sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu

quả, các Chi cục BVTV đã triển khai

tập huấn hướng dẫn này thông qua hoạt

động khuyến nông về BVTV, cụ thể:

Thứ nhất, dùng thuốc bảo vệ thực

vật hiệu quả:

Muốn dùng thuốc BVTV hiệu

quả, phải:

+ Phối hợp dùng thuốc với các

biện pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp

(IPM)

+ Sử dụng thuốc theo 4 đúng:

đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng

và đúng cách

Thứ hai, đảm bảo an toàn khi dùng thuốc BVTV

- Để đảm bảo chất lượng của nông sản trồng trọt trong nước cũng đang được quan tâm xúc tiến Theo thông báo từ Bộ Nông nghiệp và PTNT,

từ năm 2009 Bộ sẽ tăng gấp 10 lần kinh phí (gần 2 tỷ đồng) để triển khai Chương trình “Hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả” cho 2.000 nông dân thuộc các hộ sản xuất quy mô nhỏ trên toàn quốc

- Thực hiện Điều lệ BVTV, từ năm 2002 đến nay, các địa phương dưới

sự chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT đã thực hiện các biện pháp phòng, trừ sinh vật gây hại tài nguyên thực vật, phổ biến, tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân

- Thực hiện Điều lệ KDTV, từ khi

có Pháp lệnh bảo vệ và KDTV năm

2002 đến nay, công tác KDTV nội địa

đã thực hiện các nhiệm vụ theo quy định trong Điều lệ Kết quả hàng hóa nông lâm sản nhập khẩu vào Việt Nam qua các cửa khẩu đều được KDTV và được cấp giấy chứng nhận

- Thực hiện Điều lệ quản lý thuốc BVTV, bộ phận thanh tra chuyên ngành thường xuyên tổ chức các đợt thanh, kiểm tra phát hiện, xử lý kịp thời các vi phạm Hệ thống các đại lý, cửa hàng

kinh doanh thuốc BVTV dần đi vào nề

nếp Ở An Giang, Tây Ninh 100% các

cửa hàng đủ điều kiện và được cấp

chứng chỉ hành nghề, trong quá trình

buôn bán số vụ vi phạm pháp luật giảm

đáng kể

- Công tác phổ biến, hướng dẫn các văn bản mới được về BVTV cho các

cơ quan, tổ chức và cá nhân hộ kinh doanh trong địa phương được các Chi cục BVTV quan tâm và thực hiện thường xuyên

Bảng 1: Số lượt người được phổ biến, tuyên truyền pháp luật về bảo vệ và kiểm

dịch thực vật tại một số tỉnh phía Nam năm 2009

Người SX, KD

thuốc BVTV

Nông dân

Người SX,

KD thuốc BVTV

Cán bộ UBND, cán bộ kỹ thuật cấp xã

Người SX, KD thuốc BVTV

Nông dân

Nguồn: điều tra, tổng hợp

- Việc vận chuyển, bảo quản và

buôn bán thuốc BVTV phần lớn thực

hiện theo đúng quy định của pháp luật

- Ngoài ra, việc ban hành Danh

mục thuốc BVTV được phép sử dụng

trên rau, chè cùng với các biện pháp có

hiệu quả về quản lý chặt chẽ việc nhập

khẩu và sử dụng thuốc BVTV cũng như

việc thực hiện tốt các quy định của Pháp

lệnh Bảo vệ và KDTV đã có những

đóng góp phần nhất định trong việc xây

dựng một nền nông nghiệp sạch và bền

vững, hạn chế đến mức thấp nhất ảnh

hưởng xấu của thuốc BVTV đến sức

khỏe cộng đồng và môi trường

(iii) Về điều kiện vật chất để

thực hiện hoạt động bảo vệ và KDTV

- Việc đầu tư cơ sở vật chất, máy

móc thiết bị phục vụ cho công tác của

các Chi cục BVTV ngày càng được

quan tâm để giúp các chi cục BVTV có điều kiện thực hiện tốt nhiệm vụ của mình

- Các thiết bị kiểm tra nhanh trên cây trồng, hệ thống tổ chức kiểm nghiệm, trang thiết bị kiểm nghiệm trong công tác bảo vệ và KDTV được

đầu tư khá đầy đủ tại các Chi cục

Tuy đã đạt được những kết quả tích cực, nhưng thể chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ thực vật cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế Cụ thể:

(i) Về cấu trúc tổ chức

- Đánh giá chung về cơ cấu tổ chức của ngành BVTV ở địa phương là

tổ chức bộ máy của các Chi cục không giống nhau, cụ thể:

+ Thông tư liên tịch số 61/2008/TTLT-BNN-BNV, ngày 15/5/2008 hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền 19

hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan

chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, cấp

huyện và nhiệm vụ quản lý nhà nước

của UBND cấp xã về nông nghiệp và

PTNT quy định về tổ chức và biên chế

của Chi cục quản lý chuyên ngành, tuy

nhiên việc áp dụng tại các địa phương

chưa thống nhất Ngoài ra Thông tư

cũng quy định về tổ chức và biên chế

của Chi cục quản lý chuyên ngành cấp

tỉnh như sau: Chi cục Bảo vệ thực vật

đảm nhận cả nhiệm vụ quản lý chuyên

ngành trồng trọt, nếu không thành lập

phòng trồng trọt là không hợp lý, chính

điều này sẽ làm cho cơ cấu tổ chức của

ngành BVTV ở địa phương không thống

nhất và cũng không phân định giữa cơ

quan QLNN về BVTV và trồng trọt

+ Một số chi cục được giao phụ

trách lĩnh vực trồng trọt (thành Chi cục

trồng trọt - BVTV) một số chi cục lại

không được giao nhiệm vụ này, như ở

Trà Vinh: tên Chi cục là Chi cục Trồng

trọt và BVTV, hay ở An Giang Chi cục

BVTV được giao cả nhiệm vụ khuyến

nông và trồng trọt dù tên đơn vị chỉ là

Chi cục BVTV Riêng cơ cấu tổ chức

Chi cục BVTV Cần Thơ khác với phần

lớn các Chi cục khác là có Phòng Điều

tra dự báo phòng chống dịch hại cây

trồng và Phòng Quản lý trồng trọt

+ Về bộ phận thanh tra chuyên

ngành của các Chi cục, có một số chi

cục lại thành lập Phòng Thanh Tra, có

chi cục là phòng Thanh tra – Pháp chế,

nhưng có chi cục lại chỉ có Thanh tra Chi cục chứ không thành lập phòng

- Ngoài ra, trong cấu trúc tổ chức của ngành BVTV cho thấy những bất hợp lí như sau:

+ Chưa phân biệt được các cơ quan QLNN với đơn vị dịch vụ công

Về tính chất của các tổ chức thuộc Cục BVTV cho thấy:

* Cơ quan QLNN gồm: Phòng KDTV, Phòng BVTV, Phòng thuốc BVTV;

* Các đơn vị thực hiện dịch vụ công gồm các trung tâm: kiểm định và khảo nghiệm thuốc, KDTV vùng, KDTV sau nhập khẩu, Kiểm định thuốc BVTV Như vậy theo quy định của pháp luật, về cấu trúc tổ chức có vấn đề cần lưu ý: các cơ quan nhà nước lại tổ chức các đơn vị thực hiện hoạt động dịch vụ công cho chính mình, nghĩa là chưa phân định rạch ròi chức năng QLNN của các cơ quan QLNN về BVTV với các đơn vị sự nghiệp, làm dịch vụ công Việc các Chi cục BVTV

có các phòng thí nghiệm, kiểm tra, giám định, phân tích hàm lượng thuốc BVTV sử dụng trên nông sản có thể dẫn đến tình trạng các cơ quan này

“vừa đá bóng, vừa thổi còi” Vì vậy, cần phân định rạch ròi chức năng QLNN của các cơ quan QLNN về BVTV với các đơn vị sự nghiệp, làm dịch vụ công

+ Mối quan hệ giữa Trung tâm

BVTV vùng của Cục với các chi cục

BVTV ở địa phương: Trung tâm BVTV

vùng là đơn vị sự nghiệp BVTV trực

thuộc Cục Bảo vệ thực vật, như vậy

Trung tâm không có chức năng QLNN,

nhưng lại thực hiện chỉ đạo sản xuất

vùng, các chi cục BVTV chịu trách

nhiệm về chuyên môn là báo cáo về

Trung tâm BVTV vùng hàng tuần,

tháng, vụ, riêng trong thời gian có dịch

thì phải báo cáo mỗi ngày trước 16 giờ

chiều để Trung tâm BVTV vùng có đầy

đủ thông tin và chỉ đạo kịp thời

- Đối với người trồng trọt, hiện

nay, diện tích sản xuất nông nghiệp bình

quân là 5–7 công/hộ gia đình Với quy

mô nhỏ như vậy thì không thể thực hiện

sản xuất theo tiêu chuẩn Global GAP

được Ngoài ra, với diện tích sản xuất

nhỏ như vậy thì không thể dùng luật để

chế tài, nên phải thực hiện công tác

khuyến nông về BVTV, trong khi công

tác khuyến nông đáng lẽ phải do Trung

tâm khuyến nông Quốc gia thống nhất

quản lý và tổ chức thực hiện

(ii) Về cơ chế vận hành và quá

trình thực thi các văn bản về BVTV

- Công tác phối hợp của các cơ

quan có thẩm quyền như: cảnh sát kinh

tế, an ninh kinh tế, quản lý thị trường

trong việc ngăn chặn, kiểm tra, giám sát

chất lượng thuốc và nguyên liệu thuốc

BVTV và xử lý các loại thuốc BVTV

cấm, thuốc ngoài danh mục, thuốc giả

nhập lậu qua biên giới Việc kiểm soát thuốc nhập lậu qua biên giới không thể thực hiện được vì không đủ lực lượng

và còn một nguyên nhân khác làm cho đối tượng thuốc này vẫn có chỗ đứng trên thị trường là do người nông dân còn tìm mua các loại thuốc này Trước đây, nhiều ngành chức năng tích cực phối hợp với ngành BVTV bắt giữ thuốc BVTV nhập lậu, nhưng bắt giữ rồi không biết chứa ở đâu nên việc bắt giữ không còn thực hiện thường xuyên như trước

- Tại các Chi cục BVTV, công tác thanh tra việc kinh doanh thuốc BVTV tại các cửa hàng, đại lý bán thuốc BVTV cũng chỉ dừng ở việc xem xét loại thuốc đó có nhãn mác hay không,

có nằm trong danh mục hay không, còn hạn sử dụng hay không, có xuất xứ hàng hóa hay không Còn việc kiểm tra sự mập mờ trong nhãn mác hay thành phần của thuốc có đúng như ghi trên nhãn thì chưa thực hiện thường xuyên

Khi các chi cục BVTV tiến hành kiểm tra các cơ sở kinh doanh thuốc BVTV, thì tỷ lệ vi phạm rất thấp, điều này được thể hiện qua bảng dưới đây Nhưng, trong thực tế nếu phần lớn các cửa hàng, đại lý kinh doanh thuốc BVTV chấp hành việc kinh doanh theo đúng quy định của pháp luật sẽ hạn chế thấp nhất việc các loại thuốc BVTV không đạt chất lượng có điều kiện để xâm nhập và lưu thông trên thị trường

Bảng 2: Kết quả kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm hành chính về kinh doanh

thuốc bảo vệ thực vật tại một số tỉnh năm 2009

Số cơ

sở kiểm

tra

Số cơ sở vi phạm

Tỷ lệ (%)

Số cơ sở

kiểm tra

Số cơ sở vi phạm

Tỷ lệ (%)

Số cơ sở

kiểm tra

Số cơ sở

vi phạm

Tỷ lệ (%)

Nguồn: điều tra, tổng hợp

- Ngoài ra, thực tế hiện nay, việc

cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh

doanh cho các cơ sở kinh doanh thuốc

BVTV là do các Chi cục BVTV tổ chức

tập huấn và cấp Giấy chứng nhận Như

vậy, dẫn đến tình trạng “vừa đá bóng,

vừa thổi còi”

- Việc kiểm tra các hộ nông dân

trong việc sử dụng thuốc, hầu hết ở các

địa phương chưa được thực hiện hoặc

được thực hiện với tỉ lệ rất thấp vì lực

lượng cán bộ kỹ thuật của trạm quá

mỏng, địa bàn quản lý rộng Khi kiểm

tra phát hiện có vi phạm thì xử lý khó

khăn do trình độ của nông dân thấp,

không biết chữ, không đọc kỹ nhãn, sử

dụng thuốc sai mục đích

- Theo quy định của pháp luật,

các cá nhân kinh doanh thuốc BVTV

phải có bằng từ trung cấp đến đại học về

nông nghiệp, hoặc phải có chứng chỉ

đào tạo trong 3 tháng về thuốc BVTV,

điều này là mâu thuẫn vì để được cấp

bằng trung cấp hay đại học về nông

nghiệp phải do các trường Đại học nông

lâm đào tạo từ 2 – 4 năm, trong khi đó

chứng chỉ đào tạo trong 3 tháng về thuốc BVTV thì chỉ do các Chi cục BVTV tổ chức và cấp giấy chứng nhận nhưng trong quy định này thì lại được xem là tương đương

- Khi tiến hành việc thanh, kiểm tra phải thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, nhưng việc này thường không được tiến hành thường xuyên Sự phối hợp trong xử phạt vi phạm đôi lúc chưa kịp thời Trên thực tế việc áp dụng các chế tài xử phạt vi phạm hành chính đối với người sử dụng thuốc BVTV gặp rất nhiều khó khăn Khi phát hiện các lỗi vi phạm, đoàn thanh tra chỉ dừng lại ở hình thức nhắc nhở Hơn nữa, Thanh tra Chi cục BVTV lại không có quyền khám kho của các cửa hàng, doanh nghiệp kinh doanh thuốc BVTV nên rất khó phát hiện các trường hợp giấu giếm, tẩu tán thuốc Một thực tế là việc buôn bán thuốc BVTV nhập lậu phổ biến ở từng thôn, từng xã Nếu không có lực lượng thanh tra BVTV chuyên ngành thì rất khó kiểm soát Nhưng có một nghịch lý

là ở rất nhiều địa phương chỉ công nhận 22

thanh tra Sở Nông nghiệp và PTNT chứ

không công nhận thanh tra BVTV

(iii) Về điều kiện vật chất để

thực hiện hoạt động bảo vệ và KDTV

- Trang thiết bị để cán bộ kỹ thuật

nâng cao nghiệp vụ chưa đủ, không có

dụng cụ hỗ trợ cho các buổi tập huấn,

chuyển giao kỹ thuật như: máy chiếu,

máy vi tính xách tay Ngoài ra, trang

thiết bị để cán bộ kỹ thuật kiểm tra,

quản lý ATTP từ các trang trại chưa

được quan tâm đầu tư

- Việc thực hiện KDTV không

hiệu quả do việc lấy mẫu và gửi giám

định các đối tượng KDTV mất nhiều

thời gian, ảnh hưởng đến công tác nhập

khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp do

trang thiết bị, phòng thí nghiệp chưa đủ

năng lực thực hiện công tác giám định

- Công tác chuyển giao tiến bộ

KHKT cho hộ nông dân gặp khó khăn

lớn nhất đó là do trình độ sản xuất của

người nông dân rất thấp, hơn nữa rất

khó để thay đổi tập quán canh tác của

người nông dân vì tính bảo thủ cao

- Kinh phí khuyến nông không đủ

để tổ chức các cuộc tập huấn chuyển

giao kỹ thuật theo yêu cầu thực tế

Không có kinh phí tổ chức kiểm tra định

kỳ để phát hiện thuốc kém chất lượng

- Cán bộ kỹ thuật ở các trạm rất ít

được tập huấn, bổ sung kiến thức

chuyên môn, nâng cao nghiệp vụ, cập

nhật kiến thức mới

- Hầu hết các địa phương chưa có công nghệ tiêu hủy thuốc

- Theo thống kê của Cục BVTV, hiện cả nước có trên 70 xưởng gia công,

150 doanh nghiệp kinh doanh, khoảng 22.000 cửa hàng buôn bán thuốc BVTV (trung bình mỗi tỉnh có từ 300 - 350 cửa hàng, tỉnh nhiều nhất có trên 1.000 cửa hàng) rải đều trên diện rộng, ở các xã, phường; vùng sâu, vùng xa nên việc

quản lý rất khó khăn [Theo

http://www.thanhnien.com.vn ( 02/06/2009)]

- Hiện nay, ở mỗi địa phương, các Chi cục BVTV đều có 01 phòng thí nghiệm trực thuộc, điều này dẫn đến tình trạng trùng lắp gây lãng phí, khó đầu tư lớn

- Phần lớn các chi cục không có kho chứa chuyên trách để cất giữ các loại thuốc BVTV bị tịch thu do vi phạm hành chính

Từ thực trạng trên, chúng tôi xin

đề xuất một số giải pháp hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo

vệ thực vật như sau:

(i) Giải pháp về cấu trúc tổ chức

- Về bộ máy tổ chức của ngành BVTV: để hoạt động QLNN trong lĩnh vực BVTV đạt hiệu quả, thì cấu trúc tổ chức của ngành BVTV cần được tổ chức thành một hệ thống quản lý thông suốt theo chiều dọc từ Trung ương đến

cơ sở, chỉ phân định theo vùng sinh thái 23

để quản lý và không bị ảnh hưởng bởi

địa giới hành chính

- Về biên chế của ngành BVTV:

đội ngũ cán bộ ngành BVTV cần được

tăng cường đào tạo trong và ngoài nước

để nâng cao trình độ; Tăng biên chế cán

bộ BVTV cấp xã có chuyên môn; Đội

ngũ cán bộ BVTV ở các trạm huyện

cũng cần giới hạn diện tích quản lý, vì

với diện tích phải quản lý quá lớn sẽ

không thể đạt hiệu quả; Đội ngũ cán bộ

làm công tác KDTV cũng cần tăng

cường biên chế, và đào tạo nâng cao

trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

(ii) Giải pháp về cơ chế vận

hành và thực thi các quy định pháp

luật

- Xây dựng và ban hành Luật bảo

vệ và KDTV trên cơ sở của Pháp lệnh

bảo vệ và KDTV để tạo cơ sở pháp lý

cho việc QLNN đối với ngành BVTV

- Phân công rõ ràng trách nhiệm

QLNN của các Bộ, ngành về lĩnh vực

ATTP để phục vụ xây dựng Luật an

toàn thực phẩm

- Quy định cụ thể, rõ ràng hơn về

quản lý và điều kiện kinh doanh thuốc

BVTV

- Thực hiện tốt việc quản lý nhà

nước trên địa bàn của Chính quyền cấp

xã

- Để tạo ra những vùng sản xuất

với quy mô lớn, chất lượng đồng nhất,

đáp ứng nhu cầu về số và chất lượng sản

phẩm, cần xây dựng chính sách tập

trung sản xuất thông qua các nhóm nông dân hoặc Hợp tác xã nông nghiệp để tạo

ra những cánh đồng đủ lớn về diện tích

và áp dụng được các kế hoạch sản xuất nhất quán

- Cần đẩy mạnh các biện pháp tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao năng lực quản lý môi trường, nâng cao nhận thức về trách nhiệm và nghĩa vụ của những người sản xuất, kinh doanh

và sử dụng thuốc BVTV trong việc bảo

vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường, đặc biệt cần đẩy mạnh việc tuyên truyền, giáo dục người sản xuất sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả theo hướng dẫn của Cục BVTV

(iii) Về điều kiện vật chất để thực hiện hoạt động bảo vệ và KDTV

- Tăng cường đầu tư trang thiết

bị, phòng thí nghiệp đủ năng lực thực hiện công tác giám định và kiểm tra dư lượng thuốc BVTV

- Nhà nước đầu tư thành lập các phòng thí nghiệm độc lập, các phòng thí nghiệm được trang bị đầy đủ các trang thiết bị đủ điều kiện để kiểm tra, đủ năng lực thực hiện công tác giám định một cách hiệu quả Điều này, sẽ làm giảm kinh phí đầu tư phòng thí nghiệm ở các chi cục BVTV Các phòng thí nghiệm được thành lập là những đơn vị làm dịch vụ công cần được thành lập và hoạt động một cách độc lập để đảm bảo khách quan trong việc kiểm tra, giám định Không nhất thiết mỗi chi cục 24

BVTV đều phải có một phòng thí

nghiệm như hiện nay

- Nghiên cứu các công nghệ xử lý

phục vụ xuất khẩu đối với rau quả tươi

- Xây dựng cơ sở dữ liệu về dịch

hại thuộc diện điều chỉnh trên từng loại

cây trồng

- Cung cấp các trang thiết bị để

cán bộ kỹ thuật nâng cao nghiệp vụ, hỗ

trợ cho các buổi tập huấn, chuyển giao

kỹ thuật như cho nông dân

- Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho

các Viện, Trường nghiên cứu ứng dụng

và phát triển các dạng thuốc BVTV mới

thân thiện với môi trường, ít ảnh hưởng

đến sức khỏe cộng đồng Kiên quyết

đình chỉ các cơ sở sản xuất, gia công

thuốc BVTV có dây chuyền công nghệ

lạc hậu gây ô nhiễm; Chi cục BVTV

giám sát việc các công ty sản xuất, kinh

doanh thuốc BVTV tiến hành khảo

nghiệm trên đồng ruộng trước ở chính

địa phương đó trước khi giới thiệu một

sản phẩm thuốc mới tới bà con nông dân

để đảm bảo thuốc đó phù hợp về điều

kiện về tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng…

của vùng

- Nhà nước đảm bảo kinh phí

khuyến nông để tổ chức các cuộc tập

huấn chuyển giao kỹ thuật theo yêu cầu

thực tế, cũng như kinh phí tổ chức kiểm

tra định kì để phát hiện thuốc kém chất

lượng, kinh phí đầu tư cho nghiên cứu

khoa học tại các cơ quan QLNN về

BVTV để nâng cao trình độ cho cán bộ BVTV phù hợp với việc quản lý và sự vận động phát triển không ngừng của sản xuất nông nghiệp

- Tổ chức tập huấn, bổ sung kiến thức chuyên môn, nâng cao nghiệp vụ, cập nhật kiến thức mới cho cán bộ kỹ thuật ở các trạm BVTV

- Nhà nước đầu tư xây dựng hệ thống kho chứa chuyên trách, các kho này cũng là những đơn vị làm dịch vụ công cần được thành lập và hoạt động độc lập hoặc cho các đơn vị có nhu cầu thuê Đồng thời, đầu tư công nghệ tiêu hủy thuốc ở các địa phương đảm bảo chất lượng, hiệu quả và bảo vệ môi trường

Tóm lại, trong bối cảnh hội nhập

kinh tế thế giới, vấn đề chất lượng VSATTP là một đòi hỏi bức bách để sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam có thể đứng vững trên thị trường và bảo đảm

an toàn cho người tiêu dùng Mặt khác,

để có thể cạnh tranh trong nước và thâm nhập vào thị trường thế giới, nông sản Việt Nam phải đảm bảo được những tiêu chuẩn của quốc tế về ATTP, đặc biệt là đạt được chuẩn về hàm lượng hóa chất BVTV cho phép Hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ thực vật là việc làm cần thiết, góp phần xây dựng một hướng đi bền vững trong nông nghiệp ở Việt Nam

25