đầu tư là điều kiện quyết định sự ra đời, tồn tại và tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp, là yếu tố quyết định sự phát triển và tăng trưởng của nền sản xuất xã hội.
Trang 1L I M Đ U Ờ Ở Ầ
Hi n nay, toàn c u hóa kinh t là m t xu hệ ầ ế ộ ướng n i tr i và do đó đã tr thànhổ ộ ở môi trường c a các cu c c nh tranh gay g t gi a các nủ ộ ạ ắ ữ ước trên ph m vi toànạ
th gi i Tuy th , gi a các nế ớ ế ữ ước và các b ph n xã h i m i nộ ậ ộ ở ỗ ước v n đangẫ
t n t i s khác bi t đáng k v nh n th c cũng nh trong hành đ ng trồ ạ ự ệ ể ề ậ ứ ư ộ ước toàn
c u hóa Nh ng nầ ữ ước và các nhóm xã h i y u th thộ ế ế ường b thua thi t do tácị ệ
đ ng t nh ng m t trái c a toàn c u hóa và luôn ph n đ i nó ho c trong tâmộ ừ ữ ặ ủ ầ ả ố ặ
th thích ng b đ ng Trong khi đó, nh ng nế ứ ị ộ ữ ước và nh ng ngữ ười có s c m nhứ ạ chi ph i toàn c u hóa l i coi nó là c h i mang l i s ti n b cho mình và ra s cố ầ ạ ơ ộ ạ ự ế ộ ứ
t n d ng nh ng m t tích c c c a nó Cho dù v y, toàn c u hóa v n đã và sậ ụ ữ ặ ự ủ ậ ầ ẫ ẽ
di n ra, chi ph i dễ ố ưới hình th c này hay khác, v i các m c đ khác nhau đ i v iứ ớ ứ ộ ố ớ
t t c các lĩnh v c kinh t và xã h i c a h u h t các nấ ả ự ế ộ ủ ầ ế ước, n u nhìn v dài h n.ế ề ạ
H n lúc nào h t quá trình toàn c u hoá và h i nh p kinh t qu c t khôngơ ế ầ ộ ậ ế ố ế
ch là s quan tâm c a m i qu c gia, m i t ch c mà còn đ i v i m i cá nhânỉ ự ủ ỗ ố ỗ ổ ứ ố ớ ỗ chúng ta Chúng ta đã tr i qua 17 năm th c hi n đả ự ệ ường l i m c a, đ i m i vàố ở ử ổ ớ
h i nh p v i n n kinh t khu v c và toàn c u V i phộ ậ ớ ề ế ự ầ ớ ương châm "đa d ng hoá,ạ
đa phương hoá quan h " và "s n sàng là b n, là đ i tác tin c y v i t t c cácệ ẵ ạ ố ậ ớ ấ ả
nước trong c ng đ ng th gi i, ph n đ u vì hoà bình, đ c l p và phát tri n.ộ ồ ế ớ ấ ấ ộ ậ ể
Vi tệ
Nam đã thi t l p các quan h thế ậ ệ ương m i, đ u t , d ch v và khoa h c k thu tạ ầ ư ị ụ ọ ỹ ậ
v i t t c các nớ ấ ả ước, tích c c tham gia vào các t ch c, di n đàn kinh t th gi iự ổ ứ ễ ế ế ớ
và khu v c Vì v y, v n đ nâng cao kh năng h i nh p c a n n kinh t nự ậ ấ ề ả ộ ậ ủ ề ế ước ta
hi n nay đang là v n đ lý lu n và th c ti n nóng b ng.ệ ấ ề ậ ự ễ ỏ
Có r t nhi u bài vi t c a các nhà nghiên c u và các chuyên gia đ u ngànhấ ề ế ủ ứ ầ trong nước và ngoài nước đ c p đ n v n đ này Đây là v n đ r ng l n vàề ậ ế ấ ề ấ ề ộ ớ
ph c t p, có c nh ng nh n th c và quan đi m khác nhau, th m chí đ i l pứ ạ ả ữ ậ ứ ể ậ ố ậ nhau
Thông qua nh ng tài li u tham kh o cùng v i nh ng ki n th c đã đữ ệ ả ớ ữ ế ứ ược
lĩnh h i trong nhà trộ ường, trong khuôn kh báo cáo c a mình, em xin phép đổ ủ ược trình bày tóm t t v đ tài: ắ ề ề " H i nh p kinh t qu c t và v n đ nâng cao ộ ậ ế ố ế ấ ề
s c c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam ứ ạ ủ ề ế ệ "
CH ƯƠ NG I KHÁI QUÁT V TOÀN C U HOÁ, H I NH P QU C T VÀ Ề Ầ Ộ Ậ Ố Ế
I Nh n th c chung v toàn c u hoá và h i nh p kinh t ậ ứ ề ầ ộ ậ ế
Trang 21) Toàn c u hoá ầ
Ngày nay toàn c u hoá mà trầ ước h t và v th c ch t là toàn c u hoá kinhế ề ự ấ ầ
t đang tr thành m t xu th ch y u c a quan h kinh t hi n đ i Hi n nayế ở ộ ế ủ ế ủ ệ ế ệ ạ ệ tuy
có r t nhi u nh ng quan ni m không gi ng nhau v toàn c u hoá kinh t nh ngấ ề ữ ệ ố ề ầ ế ư
có th th y nét chung nh t là th a nh n m i quan h qua l i c a các ho t đ ngể ấ ấ ừ ậ ố ệ ạ ủ ạ ộ kinh t hi n nay đã bao trùm g n nh t t c các nế ệ ầ ư ấ ả ước, mang tính toàn c u Cóầ
th hi u toàn c u hoá kinh t là quá trình phát tri n kinh t c a các nể ể ầ ế ể ế ủ ước trên thế
gi i vớ ượt qua kh i biên gi i qu c gia, hỏ ớ ố ướng t i ph m vi toàn c u trên c sớ ạ ầ ơ ở
l cự
lượng s n xu t cũng nh trình đ khoa h c k thu t m nh m và s phân côngả ấ ư ộ ọ ỹ ậ ạ ẽ ự
h p tác qu c t ngày càng sâu r ng, tính ch t xã h i hoá c a s n xu t ngày càngợ ố ế ộ ấ ộ ủ ả ấ tăng
2) H i nh p qu c t ộ ậ ố ế
- H i nh p là m t quá trình t t y u, m t xu th bao trùm mà tr ng tâm làộ ậ ộ ấ ế ộ ế ọ
m c a kinh t , t o đi u ki n k t h p t t nh t ngu n l c trong nở ử ế ạ ề ệ ế ợ ố ấ ồ ự ước và qu cố
t ,ế
m r ng không gian đ phát tri n và chi m lĩnh v trí phù h p nh t có th trongở ộ ể ể ế ị ợ ấ ể quan h kinh t qu c t H i nh p v a là đòi h i khách quan v a là nhu c u n iệ ế ố ế ộ ậ ừ ỏ ừ ầ ộ
t i c a s phát tri n kinh t m i nạ ủ ự ể ế ỗ ước
- Các nước đ u không th né tránh vi c h i nh p mà v n đ then ch t làề ể ệ ộ ậ ấ ề ố
ph i đ ra đả ề ược nh ng chính sách, bi n pháp đúng đ h n ch tr giá m cữ ệ ể ạ ế ả ở ứ
th p nh t và tranh th cao nh t nh ng c h i phát tri n.ấ ấ ủ ấ ữ ơ ộ ể
- H i nh p th c ch t là tham gia c nh tranh trên qu c t và ngay trongộ ậ ự ấ ạ ố ế
th trị ường n i đ a Đ h i nh p có hi u qu ph i ra s c tăng cộ ị ể ộ ậ ệ ả ả ứ ường n i l c, c iộ ự ả cách và đi u ch nh c ch , chính sách, lu t l , t p quán kinh doanh, c c u kinhề ỉ ơ ế ậ ệ ậ ơ ấ
t trong nế ước đ phù h p v i "lu t ch i chung" c a qu c t ể ợ ớ ậ ơ ủ ố ế
Chính sách h i nh p ph i d a và g n ch t v i chi n lộ ậ ả ự ắ ặ ớ ế ược phát tri n c aể ủ
đ t nấ ước, đ ng th i c i cách kinh t , hành chính ph i g n ch t v i yêu c u c aồ ờ ả ế ả ắ ặ ớ ầ ủ quá trình h i nh p C i cách bên trong quy t đ nh t c đ và hi u qu h i nh p,ộ ậ ả ế ị ố ộ ệ ả ộ ậ
đ ng th i h i nh p s h tr , thúc đ y ti n trình c i cách trong nồ ờ ộ ậ ẽ ỗ ợ ẩ ế ả ước, qua đó nâng cao s c c nh tranh c a n n kinh t ứ ạ ủ ề ế
- H i nh p không ph i đ độ ậ ả ể ược hưởng u đãi, nhân như ượng đ c bi t màặ ệ
nh m m r ng các c h i kinh doanh , thâm nh p th trằ ở ộ ơ ộ ậ ị ường, có môi trường pháp lý và kinh doanh n đ nh d a trên quy ch , lu t l c a các th ch h iổ ị ự ế ậ ệ ủ ể ế ộ
nh p, không b phân bi t đ i x , không b các đ ng c chính tr hay nh ng lýậ ị ệ ố ử ị ộ ơ ị ữ
do khác c n tr vi c giao l u hàng hoá, d ch v và đ u t Các nả ở ệ ư ị ụ ầ ư ước có th sể ử
d ng nh ng lu t l , quy đ nh, c ch gi i quy t tranh ch p c a các th ch h iụ ữ ậ ệ ị ơ ế ả ế ấ ủ ể ế ộ
nh p đ b o v l i ích chính đáng c a mình.ậ ể ả ệ ợ ủ
Trang 3- Tăng cường thông tin, tuyên truy n, gi i thích đ gi i kinh doanh nh nề ả ể ớ ậ
th c sâu s c và ng h h i nh p, chu n b t t m i m t đ ch đ ng h i nh pứ ắ ủ ộ ộ ậ ẩ ị ố ọ ặ ể ủ ộ ộ ậ
t ng bừ ước, t n d ng nh ng l i th so sánh c a m i nậ ụ ữ ợ ế ủ ỗ ước đ c nh tranh chi mể ạ ế lĩnh th trị ường
Nh n th c đúng v h i nh p và toàn c u hoá kinh t đ i v i các nậ ứ ề ộ ậ ầ ế ố ớ ước có
ý nghĩa quan tr ng trong vi c ho ch đ nh đọ ệ ạ ị ường l i, ch trố ủ ương, chính sách và
gi i pháp đ ch đ ng h i nh p và tham gia gi i quy t các v n đ mang tínhả ể ủ ộ ộ ậ ả ế ấ ề toàn c u nh m thúc đ y s phát tri n kinh t , xã h i.ầ ằ ẩ ự ể ế ộ
II Toàn c u hoá và h i nh p kinh t , th i c và thách th c ầ ộ ậ ế ờ ơ ứ
1) Toàn c u hoá và h i nh p kinh t : Nh ng l i ích ầ ộ ậ ế ữ ợ
Toàn c u hoá là xu hầ ướng t t y u c a quá trình t p trung, chuyên mônấ ế ủ ậ
s n xu t và phân công lao đ ng qu c t Khi n n kinh t th gi i phát tri nả ấ ộ ố ế ề ế ế ớ ể thành m t th trộ ị ường th ng nh t thì không m t qu c gia nào có th đ ng ngoàiố ấ ộ ố ể ứ
ti n trình này mà có th t n t i và phát tri n đế ể ồ ạ ể ược
Toàn c u hoá kinh t thúc đ y r t m nh, nhanh s phát tri n và xã h iầ ế ẩ ấ ạ ự ể ộ
hoá l c lự ượng s n xu t, đ a t c đ tăng trả ấ ư ố ộ ưởng kinh t cao Toàn c u hoá kinhế ầ
t góp ph n làm chuy n bi n c c u kinh t th gi i, đ c bi t làm tăng m nhế ầ ể ế ơ ấ ế ế ớ ặ ệ ạ tỷ
tr ng hàng ch tác (chi m 21,4%) và các d ch v (62,4%) trong c c u kinh tọ ế ế ị ụ ơ ấ ế
th gi i.ế ớ
Toàn c u hoá và khu v c hoá đầ ự ược th hi n rõ trong s hình thành vàể ệ ự
gia tăng r t nhanh trao đ i qu c t v hàng hoá, d ch v , tài chính và các y u tấ ổ ố ế ề ị ụ ế ố
s n xu t, đả ấ ược th hi n qua s hình thành và c ng c c a các t ch c kinh tể ệ ự ủ ố ủ ổ ứ ế
qu c t và khu v c.ố ế ự
Toàn c u hoá làm tăng thêm s ph thu c và tác đ ng l n nhau gi a cácầ ự ụ ộ ộ ẫ ữ
n n kinh t các nề ế ước Toàn c u hoá kinh t làm cho kinh t m i nầ ế ế ở ỗ ước có thể
tr thành b ph n c a các t ng th , hình thành c c di n kinh t th gi i m i.ở ộ ậ ủ ổ ể ụ ệ ế ế ớ ớ Toàn c u hoá kinh t cũng làm gi m thi u các chầ ế ả ể ướng ng i trong vi c l uạ ệ ư chuy n v n, hàng hoá, d ch v , ngu n nhân l c… gi a các n n kinh t cácể ố ị ụ ồ ự ữ ề ế
nước, làm tăng vai trò kinh t đ i ngo i, m u d ch và đ u t nế ố ạ ậ ị ầ ư ước ngoài đ i v iố ớ
s phát tri n kinh t m i nự ể ế ỗ ước
Toàn c u hoá truy n bá và chuy n giao trên quy mô càng l n nh ngầ ề ể ớ ữ
thành qu m i v khoa h c và công ngh , v t ch c và qu n lý, v s n xu tả ớ ề ọ ệ ề ổ ứ ả ề ả ấ kinh doanh … d n đọ ường cho công ngh hoá, hi n đ i hoá.ệ ệ ạ
Toàn c u hoá và khu v c hoá có tác d ng h tr , b sung cho nhau vàầ ự ụ ỗ ợ ổ
cùng nh m m c tiêu thúc đ y trao đ i hàng hoá, d ch v , v n và lao đ ng Liênằ ụ ẩ ổ ị ụ ố ộ
k t khu v c v a c ng c quá trình toàn c u hoá, v a giúp các nế ự ừ ủ ố ầ ừ ước trong t ngừ khu v c b o v l i ích c a mình M t khác, toàn c u hoá, khu v c hoá cũngự ả ệ ợ ủ ặ ầ ự làm cho s c nh tranh gi a các th c th kinh t tr nên gay g t ch a t ng có.ự ạ ữ ự ể ế ở ắ ư ừ Toàn c u hoá đã và đang mang l i nh ng c h i to l n cho n n kinh tầ ạ ữ ơ ộ ớ ề ế
Trang 4th gi i và cho m i qu c gia tham gia vào quá trình h i nh p:ế ớ ỗ ố ộ ậ
- H i nh p qu c t t o đi u ki n đ phát huy l i th so sánh, thúc đ yộ ậ ố ế ạ ề ệ ể ợ ế ẩ
vi c tham gia vào phân công lao đ ng qu c t , tranh th đệ ộ ố ế ủ ượ ợc l i ích c a vi củ ệ phân b ngu n tài l c h p lý trên bình di n qu c t đ t đó phát huy cao đổ ồ ự ợ ệ ố ế ể ừ ộ nhân t s n xu t h u d ng c a t ng qu c gia.ố ả ấ ữ ụ ủ ừ ố
- T do luân chuy n hàng hoá, d ch v và v n v i vi c gi m ho c xoá bự ể ị ụ ố ớ ệ ả ặ ỏ hàng rào thu quan, đ n gi n hoá th t c, c t gi m ki m soát hành chính sế ơ ả ủ ụ ắ ả ể ẽ góp ph n gi m chi phí s n xu t, gi m th t nghi p và tăng thêm l i ích choầ ả ả ấ ả ấ ệ ợ
người tiêu dùng
- T o ra nhi u c h i đ u t m i, tăng nhanh vòng quay v n và t o đi uạ ề ơ ộ ầ ư ớ ố ạ ề
ki n đ đa d ng hoá các lo i hình đ u t , nâng cao hi u qu , h n ch r i roệ ể ạ ạ ầ ư ệ ả ạ ế ủ
đ u t ầ ư
- Thúc đ y quá trình chuy n giao công ngh , chuy n giao v n, k năngẩ ể ệ ể ố ỹ
qu n lý, qua đó m r ng đ a bàn đ u t cho các nả ở ộ ị ầ ư ước, đ ng th i giúp các nồ ờ ước
ti p nh n đ u t có thêm nhi u c h i phát tri n.ế ậ ầ ư ề ơ ộ ể
2) Toàn c u hoá và h i nh p kinh t : Nh ng thách th c ầ ộ ậ ế ữ ứ
- S b t n đ nh c a th trự ấ ổ ị ủ ị ường tài chính qu c t Ngu n tài chính đố ế ồ ược
phân b không đ ng đ u, t p trung vào m t s trung tâm tài chính l n là cácố ồ ề ậ ộ ố ớ
nước công nghi p phát tri n hàng đ u th gi i Quá trình h i nh p và toàn c uệ ể ầ ế ớ ộ ậ ầ hoá càng làm cho dòng v n ch y m nh h n và t t y u r i ro s l n h n.ố ả ạ ơ ấ ế ủ ẽ ớ ơ
- Khi tham gia vào các t ch c kinh t qu c t , các nổ ứ ế ố ế ước nh t là các nấ ước đang phát tri n ph i gi m d n thu quan và b hàng rào phi thu quan, nghĩa làể ả ả ầ ế ỏ ế
b hàng rào m u d ch, thì các hàng hoá d ch v nỏ ậ ị ị ụ ước ngoài s t đ vào, bópẽ ồ ạ ổ
ch t ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong nế ạ ộ ả ấ ước
- Quá trình toàn c u hoá phát tri n đã làm tan v các hàng rào b o h c aầ ể ỡ ả ộ ủ các qu c gia Do v y các qu c gia không ch ch u tác đ ng tích c c c a quáố ậ ố ỉ ị ộ ự ủ trình này mà còn ph i ch u c nh ng ch n đ ng c a h th ng kinh t toàn c uả ị ả ữ ấ ộ ủ ệ ố ế ầ trong các lĩnh v c ti n t , tài chính, nguyên nhiên li u… Các nự ề ệ ệ ước càng y uế kém, các chính sách kinh t vĩ mô càng không đ thông thoáng phù h p v iế ủ ợ ớ các đ nh ch qu c t , h th ng ngân hàng - tài chính càng l c h u… thì càngị ế ố ế ệ ố ạ ậ
ch u tác đ ng n ng n h n.ị ộ ặ ề ơ
- Nguy c t t h u c a m t s qu c gia Trong quá trình h i nh p m t sơ ụ ậ ủ ộ ố ố ộ ậ ộ ố
qu c gia tranh th đố ủ ượ ợc l i ích c a h i nh p m u d ch qu c t và th trủ ộ ậ ậ ị ố ế ị ường tài chính qu c t , phát huy đố ế ượ ợc l i th so sánh, nh đó thúc đ y tăng trế ờ ẩ ưởng mở
r ng thộ ương m i, thu h p d n kho ng cách v i các nạ ẹ ầ ả ớ ước phát tri n thì m t sể ộ ố
nước khác l i không có kh năng h i nh p vào quá trình phát tri n thạ ả ộ ậ ể ương m i,ạ thu hút v n đ u t t t y u s b đ y lùi xa h n n a v phía sau.ố ầ ư ấ ế ẽ ị ẩ ơ ữ ề
- M i đe do c a quá trình toàn c u hoá là xu hố ạ ủ ầ ướng hình thành th đ cế ộ
quy n, t p trung quy n l c vào m t s t p đoàn đ u s qu c t ề ậ ề ự ộ ố ậ ầ ỏ ố ế
- Quá trình toàn c u hoá phát tri n không ch có các l c lầ ể ỉ ự ượng kinh tế
Trang 5ti n b tham gia vào quá trình này mà còn có c các th l c ph n đ ng, các tế ộ ả ế ự ả ộ ổ
ch c kh ng b … Chính sách đúng đ n là ph i ngăn ch n, ch ng l i m i ho tứ ủ ố ắ ả ặ ố ạ ọ ạ
đ ng phá ho i Nh ng không th vì nó mà đóng c a đ t nộ ạ ư ể ử ấ ước hay h n ch sạ ế ự
h i nh p c a đ t nộ ậ ủ ấ ước vào quá trình toàn c u hoá.ầ
Ngoài ra còn có nh ng m t tiêu c c khác n a nh s chênh l ch v trìnhữ ặ ự ữ ư ự ệ ề
đ gi a nộ ữ ước giàu và nước nghèo có th tăng lên, s xung đ t gi a các n n vănể ự ộ ữ ề
h c…ọ
nghiêm Quá trình toàn c uhoá và h i nh p kinh t qu c t đem đ n cho cácầ ộ ậ ế ố ế ế
nước
nh ng c h i thu n l i l n đ ng th i cũng đ ng trữ ơ ộ ậ ợ ớ ồ ờ ứ ước nh ng khó khăn tháchữ
th c tr ng Song nh ng tác đ ng tiêu c c này có th l n nh đ n đâuứ ọ ữ ộ ự ể ớ ỏ ế
đi u đó l i tuỳ thu c vào chính sách h i nh p qu c t c a các qu c gia M tề ạ ộ ộ ậ ố ế ủ ố ộ chính sách h i nh p qu c t đúng đ n và thích h p thì tác đ ng c a quá trìnhộ ậ ố ế ắ ợ ộ ủ này s b h n ch và ngẽ ị ạ ế ượ ạc l i
CH ƯƠ NG II
TI N TRÌNH H I NH P KINH T QU C T C A VI T NAM: Ế Ộ Ậ Ế Ố Ế Ủ Ệ
NH NG V N Đ Đ T RA Ữ Ấ Ề Ặ
I TI N TRÌNH H I NH P KINH T QU C T C A VI T NAM Ế Ộ Ậ Ế Ố Ế Ủ Ệ
1 Yêu c u h i nh p qu c t ầ ộ ậ ố ế
Vi t Nam chúng ta th c hi n công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t nệ ự ệ ệ ệ ạ ấ ước
trùng v i th i đi m trên th gi i đang di n ra nh ng thay đ i to l n v chính trớ ờ ể ế ớ ễ ữ ổ ớ ề ị
và kinh t Hoà bình, h p tác, phát tri n ngày càng tr thành đòi h i b c xúcế ợ ể ở ỏ ứ
c a các dân t c và qu c gia trên th gi i Các nủ ộ ố ế ớ ước đ u u tiên phát tri n kinhề ư ể
t , c n có môi trế ầ ường hoà bình, n đ nh và th c hi n chính sách m c a.ổ ị ự ệ ở ử
Không m t qu c gia nào có th phát tri n trong m t th gi i ngày càngộ ố ể ể ộ ế ớ
được toàn c u hoá mà không l l c h i nh p vào xu th chung, đi u ch nhầ ỗ ự ộ ậ ế ề ỉ chính sách, gi m d n hàng rào thu quan và d b hàng rào phi thu quan, làmả ầ ế ỡ ỏ ế cho vi c trao đ i hàng hoá, luân chuy n v n, lao đ ng, công ngh và k thu tệ ổ ể ố ộ ệ ỹ ậ trên ph m vi th gi i ngày càng thông thoáng h n Vi t Nam cũng không ph iạ ế ớ ơ ệ ả
là ngo i l V n đ là ph i h i nh p nh th nào và ti n trình h i nh p ra saoạ ệ ấ ề ả ộ ậ ư ế ế ộ ậ cho phù h p v i hoàn c nh và đi u ki n phát tri n c a mình Ngay t đ i h iợ ớ ả ề ệ ể ủ ừ ạ ộ
đ i bi u toàn qu c l n th VI (1986) c a Đ ng đã kh i xạ ể ố ầ ứ ủ ả ở ướng công cu c đ iộ ổ
m i mà quan tr ng là m r ng quan h và h p tác qu c t Đ i h i VII (1992),ớ ọ ở ộ ệ ợ ố ế ạ ộ
đ i h i (1990) ti p t c đạ ộ ế ụ ường l i đa d ng hoá, đa phố ạ ương hoá các m i quan h ố ệ
Đ i h i IX (2000) Đ ng và Nhà nạ ộ ả ước càng nh n m nh tinh th n: “Vi t Namấ ạ ầ ệ
s n sàng là b n, là đ i tác tin c y c a các nẵ ạ ố ậ ủ ước trong c ng đ ng qu c t , ph nộ ồ ố ế ấ
đ u vì hoà bình, đ c l p và phát tri n”.ấ ộ ậ ể
Ch trủ ương này đã t o đi u ki n thúc đ y ti n trình h i nh p qu c t c aạ ề ệ ẩ ế ộ ậ ố ế ủ
Trang 6ta, đ y m nh quan h đ i ngo i, phá th b bao vây c m v n, tham gia tích c cẩ ạ ệ ố ạ ế ị ấ ậ ự vào đ i s ng c a c ng đ ng qu c t ờ ố ủ ộ ồ ố ế
Chúng ta cũng nh n th c rõ h i nh p kinh t qu c t là vi c m t qu cậ ứ ộ ậ ế ố ế ệ ộ ố
gia th c hi n chính sách kinh t m , tham gia vào các đ nh ch tài chính, kinhự ệ ế ở ị ế
t , thế ương m i qu c t , m r ng h p tác kinh t v i bên ngoài, th c hi n t doạ ố ế ở ộ ợ ế ớ ự ệ ự hoá và thu n l i hoá thậ ợ ương m i, đ u t Tham gia h i nh p qu c t th c ch tạ ầ ư ộ ậ ố ế ự ấ
là tham gia cu c đ u tranh ph c t p đ góp ph n phát tri n kinh t và c ng cộ ấ ư ạ ể ầ ể ế ủ ố
an ninh, chính tr , đ c l p kinh t và b n s c dân t c c a m i nị ộ ậ ế ả ắ ộ ủ ỗ ước thông qua
vi c thi t l p các m i quan h tuỳ thu c l n nhau, đan xen, nhi u chi u, ệ ế ậ ố ệ ộ ẫ ề ề ở
nhi u t ng n c v i các qu c gia khác.ề ầ ấ ớ ố
Chúng ta ch đ ng h i nh p kinh t qu c t đ phát tri n đ t nủ ộ ộ ậ ế ố ế ể ể ấ ước, ph cụ
v công cu c công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t nụ ộ ệ ệ ạ ấ ước, th c hi n dân giàu, nự ệ ước
m nh, xã h i công b ng dân ch , văn minh.ạ ộ ằ ủ
2.M t s v n đ liên quan đ n Vi tNam ộ ố ấ ề ế ệ
Phát tri n đ t nể ấ ước theo đường l i đ i m i, Chính ph Vi t Nam ngày càngố ổ ớ ủ ệ
nh n th y rõ h n s c n thi t ph i tham gia vào quá trình toàn c u hóa kinh tậ ấ ơ ự ầ ế ả ầ ế
và c nh tranh qu c t Chi n lạ ố ế ế ược phát tri n kinh t - xã h i 2001 - 2010 nêu rõ,ể ế ộ
ph i "Ch đ ng h i nh p kinh t qu c t , tranh th m i th i c đ phát tri n ả ủ ộ ộ ậ ế ố ế ủ ọ ờ ơ ể ể Trong quá trình ch đ ng h i nh p kinh t qu c t , chú tr ng phát huy l i th ,ủ ộ ộ ậ ế ố ế ọ ợ ế nâng cao ch t lấ ượng, hi u qu , không ng ng tăng năng l c c nh tranh và gi mệ ả ừ ự ạ ả
d n hàng rào b o h " Báo cáo c a Chính ph t i kỳ h p th 4 (tháng 10-2003)ầ ả ộ ủ ủ ạ ọ ứ
Qu c h i khóa XI, cũng th ng th n th a nh n: Tăng trố ộ ẳ ắ ừ ậ ưởng kinh t trong baế năm v a qua (2001 - 2003) ch y u v n theo chi u r ng, tăng v s lừ ủ ế ẫ ề ộ ề ố ượng,
nh ng ch m chuy n bi n v ch t lư ậ ể ế ề ấ ượng Nhìn chung, s c c nh tranh và hi uứ ạ ệ
qu c a doanh nghi p và n n kinh t đ u th p T đó nh n m nh m t trong cácả ủ ệ ề ế ề ấ ừ ấ ạ ộ
gi i pháp l n là "ph i t o bả ớ ả ạ ước phát tri n m i v kinh t đ i ngo i Năm 2004ể ớ ề ế ố ạ
ph i có bả ước đi m nh m h n, v i quy t tâm cao v ch đ ng h i nh p kinh tạ ẽ ơ ớ ế ề ủ ộ ộ ậ ế
qu c t Đi đôi v i vi c th c hi n cam k t v l trình tham gia Khu v c M uố ế ớ ệ ự ệ ế ề ộ ự ậ
d ch t do Đông Nam Á (AFTA) và phát tri n các quan h kinh t song phị ự ể ệ ế ương,
c n đ y m nh đàm phán gia nh p T ch c Thầ ẩ ạ ậ ổ ứ ương m i th gi i (WTO) v iạ ế ớ ớ
phương án thích h p đ s m tr thành thành viên c a t ch c này" ợ ể ớ ở ủ ổ ứ
Nh v y, quy t tâm v m t chính tr đ i v i v n đ tham gia quá trình toànư ậ ế ề ặ ị ố ớ ấ ề
c u hóa kinh t c a Vi t Nam đã rõ Nh ng phân tích v th c ch t cho th yầ ế ủ ệ ư ề ự ấ ấ
Vi t Nam v n còn nhi u vệ ẫ ề ướng m c liên quan đ n vi c tham gia vào quá trìnhắ ế ệ toàn c u hóa kinh t ầ ế
Trang 7M t là ộ , nh ng vữ ướng m c v nh n th c ắ ề ậ ứ
Hi n th i, ngay trong gi i nghiên c u và ho ch đ nh chính sách c p chi nệ ờ ớ ứ ạ ị ở ấ ế
lược, v n còn nhi u bàn cãi v v n đ nên h i nh p nh th nào G n li n v iẫ ề ề ấ ề ộ ậ ư ế ắ ề ớ câu h i l n này là hàng lo t v n đ c th v n ch a có đáp án m ch l c: T cỏ ớ ạ ấ ề ụ ể ẫ ư ạ ạ ố
đ t do hóa nên nh th nào? Ph i chăng c n trì hoãn quá trình t do hóa độ ự ư ế ả ầ ự ể các doanh nghi p hi n t i có th i gian th c hi n c c u l i và chu n b s nệ ệ ạ ờ ự ệ ơ ấ ạ ẩ ị ẵ sàng cho c nh tranh qu c t ? Nên hay không nên phân kỳ t do hóa trên c sạ ố ế ự ơ ở căn c vào quá trình phát tri n các th ch c n có cho m t n n kinh t thứ ể ể ế ầ ộ ề ế ị
trường hi n đ i? Phệ ạ ương th c h i nh p nên nh th nào: thông qua vi c thamứ ộ ậ ư ế ệ gia vào các hi p đ nh đa phệ ị ương, khu v c và song phự ương, thông qua vi c đ nệ ơ
phương t do hóa, hay thông qua vi c k t h p các y u t này? Đ b tr cho tự ệ ế ợ ế ố ể ổ ợ ự
do hóa thương m i và đ u t nh m t i đa hóa các l i ích và gi m thi u các r iạ ầ ư ằ ố ợ ả ể ủ
ro thì c n có nh ng bi n pháp nào?ầ ữ ệ
Hai là, nh ng vữ ướng m c trên th c t th hi n m t lo t ch tiêu so sánh khắ ự ế ể ệ ở ộ ạ ỉ ả năng c nh tranh ạ
V kh năng c nh tranh trong xu t kh u và du l ch ề ả ạ ấ ẩ ị
V kh năng c nh tranh đ u t :t ng đ u t n i đ a c a Vi t Nam đ t t lề ả ạ ầ ư ổ ầ ư ộ ị ủ ệ ạ ỷ ệ 25% GDP, tuy có cao h n m c trung bình c a khu v c ASEAN (23 - 24%),ơ ứ ủ ự
nh ng đ u t nư ầ ư ước ngoài (FDI) còn th p h n r t nhi u so v i nhi u nấ ơ ấ ề ớ ề ước trong khu v c, nh Trung Qu c, Thái Lan, Malaysia, Singapore Su t đ u t cho tăngự ư ố ấ ầ ư
trưởng (h s ICOR) c a Vi t Nam tăng nhanh và m c cao.ệ ố ủ ệ ở ứ
V khu v c tài chính :khu v c tài chính trong nề ự ự ước hi n nay v n tình tr ngệ ẫ ở ạ kém phát tri n, ch a có kh năng cung c p tín d ng đ h tr cho s phát tri nể ư ả ấ ụ ể ỗ ợ ự ể
c a khu v c t nhân Tín d ng trong nủ ự ư ụ ước được khu v c ngân hàng cung c pự ấ còn m c th p; m c đ r i ro trong tín d ng qu c t x p m c 79/127 nở ứ ấ ứ ộ ủ ụ ố ế ế ở ứ ước
V môi trề ường vĩ mô :ph n l n các ch s v chính sách vĩ mô c a Vi t Namầ ớ ỉ ố ề ủ ệ
được đánh giá m c trung bình, riêng thu nh p kh u v n m c 26% - m cở ứ ế ậ ẩ ẫ ở ứ ứ quá cao so v i yêu c u c a WTO (t 13 đ n 15%).ớ ầ ủ ừ ế
V quy ch môi trề ế ường kinh doanh Theo phân lo i c a Di n đàn Kinh t thạ ủ ễ ế ế
gi i, Vi t Nam đớ ệ ược x p nhóm th p v thành tích trong quy ch hành chính,ế ở ấ ề ế
b o h quy n s h u trí tu , v s quan liêu hành chính và m c đ m c a c aả ộ ề ở ữ ệ ề ự ứ ộ ở ử ủ
n n kinh t Qu c h i khóa XI đã thông qua Lu t Doanh nghi p nhà nề ế ố ộ ậ ệ ước (s aử
đ i), nh ng d lu n xã h i cho r ng lu t này ch a đáp ng đổ ư ư ậ ộ ằ ậ ư ứ ược các đòi h iỏ
b c xúc c a th c ti n hi n nay: ch a tăng quy n t ch , t h ch toán kinhứ ủ ự ễ ệ ư ề ự ủ ự ạ
doanh c a các doanh nghi p nhà nủ ệ ước, ch a xóa b c ch b ch qu n, c chư ỏ ơ ế ộ ủ ả ơ ế
Trang 8bao c p, "xin cho" và các đ c quy n đ c l i khác (khoanh n , dãn n , xóa n , bùấ ặ ề ặ ợ ợ ợ ợ lãi su t ti n vay ) Đây chính là nh ng k h , là nguyên nhân chính d n đ nấ ề ữ ẽ ở ẫ ế tâm lý ph bi n c a các doanh nghi p nhà nổ ế ủ ệ ước là trông ch , l i vào s trờ ỷ ạ ự ợ giúp c a Nhà nủ ước, không mu n vố ươn lên b ng c nh tranh lành m nh.ằ ạ ạ
V kh năng c nh tranh trong khoa h c và công ngh :Theo đánh giá c a Di nề ả ạ ọ ệ ủ ễ đàn Kinh t th gi i, Vi t Nam có đi m r t th p v s ti n b công ngh Ho tế ế ớ ệ ể ấ ấ ề ự ế ộ ệ ạ
đ ng nghiên c u khoa h c - công ngh v n d a ch y u vào ngân sách nhàộ ứ ọ ệ ẫ ự ủ ế
nước Ch a phân bi t rõ ho t đ ng nghiên c u c b n c n đư ệ ạ ộ ứ ơ ả ầ ược Nhà nước tài
tr v i ho t đ ng nghiên c u ng d ng mà s n ph m nghiên c u ph i tr thànhợ ớ ạ ộ ứ ứ ụ ả ẩ ứ ả ở hàng hóa, đượ ạc t o ngu n kinh phí t ngồ ừ ườ ử ụi s d ng các s n ph m đó Môiả ẩ
trường kinh doanh và s phát tri n ít coi tr ng ch t lự ể ọ ấ ượng và còn mang nhi uề
y u t bao c p nên ch a t o đế ố ấ ư ạ ược đ ng l c và s c ép bu c m i doanh nghi pộ ự ứ ộ ọ ệ chăm lo đ i m i công ngh , tìm đ n các c s khoa h c, công ngh ổ ớ ệ ế ơ ở ọ ệ
V công ngh thông tin và truy n thông: N u so v i trề ệ ề ế ớ ước đây, t c đ tăngố ộ
trưởng công ngh thông tin c a Vi t Nam nh ng năm qua là khá nhanh; nh ngệ ủ ệ ữ ư
so v i các nớ ước khu v c ASEAN và nh t là các nự ấ ước phát tri n, Vi t Nam v nể ệ ẫ
được Di n đàn Kinh t th gi i x p m c th p v công ngh thông tin vàễ ế ế ớ ế ở ứ ấ ề ệ
truy n thông, do ch a s n sàng đ kinh doanh đi n t , ít s d ng th đi n t vàề ư ẵ ể ệ ử ử ụ ư ệ ử chi phí bình quân c a các cu c g i trong nủ ộ ọ ước và qu c t còn cao ố ế
V k t c u h t ng: Trong nh ng năm g n đây, Vi t Nam đã có nh ng n l cề ế ấ ạ ầ ữ ầ ệ ữ ỗ ự
l n đ phát tri n k t c u h t ng, nh ng v n ch đớ ể ể ế ấ ạ ầ ư ẫ ỉ ược x p m c 76/100 nế ở ứ ướ c,
ch s v tiêu dùng đi n bình quân đ u ngỉ ố ề ệ ầ ười/năm m i đ t 391 kWh (trong khiớ ạ Canada là 17.000 kWh/năm, M là 14.000 kWh/năm, Trung Qu c là 926ỹ ố
kWh/năm, H ng Công là 5.700 kWh/năm, Nh t B n là 8.200 kWh/năm, Malaysiaồ ậ ả
là 2.800 kWh, Thái Lan là 1.600 kWh, Singapore 8.100 kWh, Campuchia 20
kWh)
V nhân l c: Trong năm 2003, Vi t Nam m i ch đ t trình đ trung bình y uề ự ệ ớ ỉ ạ ộ ế
v nhân l c, x p th 3,79/10 - đ ng cu i cùng trong 13 nề ự ế ứ ứ ố ướ ởc khu v c; đáng loự
ng i h n là trình đ ti ng Anh và trình đ ti p c n công ngh cao đ u còn ạ ơ ộ ế ộ ế ậ ệ ề ở
m c cu i b ng đ nh hứ ố ả ị ướng xã h i ch nghĩa.ộ ủ
3.Nâng cao kh năng c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam ả ạ ủ ề ế ệ
Theo chúng tôi, nguyên nhân khách quan mang tính bao trùm c a tình hình là doủ
Vi t Nam hi n nay v n ch a ra kh i giai đo n kh i đ ng c a quá trình chuy nệ ệ ẫ ư ỏ ạ ở ộ ủ ể
đ i t n n kinh t k ho ch hóa t p trung sang n n kinh t th trổ ừ ề ế ế ạ ậ ề ế ị ường Nh ngư
Trang 9ch y u v n là do nguyên nhân ch quan b t ngu n tr c ti p t nh ng khi mủ ế ẫ ủ ắ ồ ự ế ừ ữ ế khuy t trong ho t đ ng qu n lý nhà nế ạ ộ ả ước: Môi trường đ u t còn nhi u h nầ ư ề ạ
ch ch a đ s c h p d n, do ch a đ quy t tâm chuy n m nh và đ ng b sangế ư ủ ứ ấ ẫ ư ủ ế ể ạ ồ ộ
th ch kinh t th trể ế ế ị ường Khung pháp lý hi n có ch a đáp ng k p nhu c uệ ư ứ ị ầ hình thành và phát tri n c a các th trể ủ ị ường thi t y u, b máy qu n lý nhà nế ế ộ ả ướ c
t trung ừ ương đ n đ a phế ị ương ch a đ s c ki m soát và ngăn ch n đư ủ ứ ể ặ ược các
"th trị ường ng m" gây nhi u tiêu c c Trong vi c thi t k và áp d ng các côngầ ề ự ệ ế ế ụ
c đi u ti t vĩ mô, nhi u c quan nhà nụ ề ế ề ơ ước v n thiên v l i ích c c b c aẫ ề ợ ụ ộ ủ chính mình, ch a th c s coi tr ng l i ích và nhu c u chính đáng c a doanhư ự ự ọ ợ ầ ủ
nghi p và nhân dân Tình tr ng phân bi t đ i x v i các thành ph n kinh t v nệ ạ ệ ố ử ớ ầ ế ẫ còn khá ph bi n Nh ng hình thái bi n tổ ế ữ ế ướng c a bao c p, b o h và đ củ ấ ả ộ ộ quy n kinh doanh đang kìm hãm kh năng phát tri n c a đ t nề ả ể ủ ấ ước, nh ng ch aư ư
có bi n pháp đ m nh đ kh c ph c Trong m t s lĩnh v c, s đ c quy n c aệ ủ ạ ể ắ ụ ộ ố ự ự ộ ề ủ Nhà nước b các t ng công ty l i d ng đ bi n thành đ c quy n riêng, bi u hi nị ổ ợ ụ ể ế ặ ề ể ệ giá c c a h u h t s n ph m hàng hóa và d ch v mang tính đ c quy n đ u
cao h n giá qu c t , d n đ n làm tăng chi phí "đ u vào" c a các doanh nghi p.ơ ố ế ẫ ế ầ ủ ệ Trong khi đó, chúng ta ch a xây d ng đư ự ược khuôn kh pháp lý b o đ m cho sổ ả ả ự
c nh tranh lành m nh và bình đ ng Áp l c c a h i nh p kinh t và c nh tranhạ ạ ẳ ự ủ ộ ậ ế ạ
qu c t ngày càng m nh, nh ng nhi u đ a phố ế ạ ư ề ị ương và doanh nghi p v n "đ ngệ ẫ ủ
đ nh" đ trông đ i vào s đ u t và b o h c a Nhà nỉ ể ợ ự ầ ư ả ộ ủ ước Ngu n v n ngânồ ố sách đang khan hi m và tín d ng u đãi b s d ng dàn tr i, th m chí v n baoế ụ ư ị ử ụ ả ậ ẫ
c p tràn lan kéo dài cho nhi u doanh nghi p nhà nấ ề ệ ước đang làm ăn không có
hi u qu C quan qu n lý nhà nệ ả ơ ả ước các c p nhìn chung v n can thi p sâu vàoấ ẫ ệ
ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, trong khi l i b qua ho c th c hi nạ ộ ủ ệ ạ ỏ ặ ự ệ không t t nh ng ch c năng đích th c c a mình Bi u hi n c th là: quy ho chố ữ ứ ự ủ ể ệ ụ ể ạ
v a kém ch t lừ ấ ượng v a thi u hi u l c, ch a xây d ng đừ ế ệ ự ư ự ược h th ng th chệ ố ể ế mang tính đ ng b và th ng nh t phù h p v i yêu c u khách quan c a c chồ ộ ố ấ ợ ớ ầ ủ ơ ế
c nh tranh th trạ ị ường trong đi u ki n toàn c u hóa, qu n lý và s d ng tài chínhề ệ ầ ả ử ụ cũng nh tài s n công còn r t lãng phí - nh t là đ i v i đ t đai, đ u t côngư ả ấ ấ ố ớ ấ ầ ư
c ng và mua s m b ng ti n ngân sách ộ ắ ằ ề
Nh ng thi u sót nêu trên cùng v i s y u kém v k t c u h t ng k thu t cóữ ế ớ ự ế ề ế ấ ạ ầ ỹ ậ
nh h ng r t tiêu c c đ n kh năng tham d toàn c u hóa kinh t và c nh
tranh qu c t c a Vi t Nam.ố ế ủ ệ
Trang 10Đ tăng cể ường kh năng c nh tranh qu c t c a n n kinh t Vi t Nam trongả ạ ố ế ủ ề ế ệ
b i c nh toàn c u hóa đang ngày càng tác đ ng m nh m c n ph i h p trí tuố ả ầ ộ ạ ẽ ầ ố ợ ệ
c a nhi u nhà khoa h c và qu n lý nhi u c p, nhi u ngành đây, chúng tôiủ ề ọ ả ở ề ấ ề Ở
ch xin nêu m t s v n đ ch y u.ỉ ộ ố ấ ề ủ ế
Trước h t, c n th ng nh t nh n th c u th l n nh t c a n n kinh t thế ầ ố ấ ậ ứ ư ế ớ ấ ủ ề ế ị
trường chính là tính c nh tranh Nói cách khác, c nh tranh là linh h n c a n nở ạ ạ ồ ủ ề kinh t th trế ị ường Vì th , th tiêu hay h n ch c nh tranh t c là tri t phá s cế ủ ạ ế ạ ứ ệ ứ
s ng c a nó Mu n có kinh t th trố ủ ố ế ị ường theo nghĩa đích th cự
ph i b o v và duy trì c nh tranh b ng các th ch c n thi t, đ c bi t là b ngả ả ệ ạ ằ ể ế ầ ế ặ ệ ằ các quy đ nh pháp lu t minh b ch, d hi u, d làm.ị ậ ạ ễ ể ễ
Hai là, nhanh chóng xác l p nh ng đi u ki n ti n đ cho chính sách c nhậ ữ ề ệ ề ề ạ tranh Theo đó c n xác đ nh rõ ch th th trầ ị ủ ể ị ường, v ch rõ ranh gi i gi a thạ ớ ữ ị
trường và Nhà nước; đ ng th i, hình thành đồ ờ ược h th ng th trệ ố ị ường đ ng bồ ộ
và hoàn thi n.ệ
Ba là, có "công ngh " xây d ng chính sách c nh tranh theo chu n m c hi nệ ự ạ ẩ ự ệ
đ i, phù h p v i đòi h i khách quan c a n n kinh t th trạ ợ ớ ỏ ủ ề ế ị ường và thông l qu cệ ố
t Theo đó, k t h p h p lý và có hi u qu các bi n pháp pháp ch , v i kinh tế ế ợ ợ ệ ả ệ ế ớ ế
và bi n pháp hành chính c n thi t V các bi n pháp pháp ch , xác đ nh rõ chệ ầ ế ề ệ ế ị ủ
th th trể ị ường và đ a ra nh ng quy đ nh th t khách quan và ch t ch đ b oư ữ ị ậ ặ ẽ ể ả
đ m các ch th đó luôn đả ủ ể ược đ i x bình đ ng - đó là đi u ki n quan tr ngố ử ẳ ề ệ ọ hàng đ u đ duy trì c nh tranh m t cách công b ng; đ ng th i ph i chú tr ngầ ể ạ ộ ằ ồ ờ ả ọ tăng cường hi u l c c a pháp lu t đ i v i tr t t th trệ ự ủ ậ ố ớ ậ ự ị ường, thúc đ y vi c th cẩ ệ ự
hi n Lu t Phá s n, s m xây d ng và ban hành Lu t C nh tranh và ch ng đ cệ ậ ả ớ ự ậ ạ ố ộ quy n - làm cho lu t này c a Vi t Nam ăn kh p v i các quy t c th ng nh t c aề ậ ủ ệ ớ ớ ắ ố ấ ủ khu v c và th gi i V các bi n pháp kinh t , c n b o đ m nguyên t c khôngự ế ớ ề ệ ế ầ ả ả ắ mâu thu n v i các bi n pháp pháp ch , trên c s đó xây d ng nh ng nguyênẫ ớ ệ ế ơ ở ự ữ
t c khách quan trong vi c s d ng các đòn b y kinh t nh thu , giá c , tínắ ệ ử ụ ẩ ế ư ế ả
d ng đ thúc đ y c nh tranh, đ ng th i, t t c các chính sách khác có liênụ ể ẩ ạ ồ ờ ấ ả quan đ u ph i có tác d ng b o v và khuy n khích c nh tranh, nh chính sáchề ả ụ ả ệ ế ạ ư phát tri n các ngành, chính sách tài chính, chính sách đ u t , chính sách thể ầ ư ươ ng
m i, chính sách vi c làm và ti n lạ ệ ề ương V các bi n pháp hành chính, c n chúề ệ ầ
ý đ n m i quan h gi a nó v i các bi n pháp pháp ch và các bi n pháp kinh t ;ế ố ệ ữ ớ ệ ế ệ ế