1. Lý do chọn đề tài: Âm nhạc gắn liền với đời sống, là một phần không thể thiếu của cuộc sống con người. Ngay từ khi cất tiếng khóc chào đời, con người đã cảm nhận được âm điệu ngọt ngào trong lời ru tha thiết của mẹ, của bà. Đến khi trưởng thành, trong cuộc sống hằng ngày, trong lao động, chiến đấu âm nhạc theo suốt con người, gắn bó với con người qua điệu hò kéo lưới, hò giã gạo, hò kéo pháo hay khúc hát giao duyên v.v.v. Âm nhạc như người bạn tri kỹ của mỗi con người, nó có thể giúp ta giải bày tâm sự, giúp ta bày tỏ niềm vui, nỗi buồn hay thổ lộ tâm tình… Không chỉ thế, nó còn có ảnh hưởng tác động lớn đến mỗi con người. Sidney một nhà thơ nổi tiếng của Anh đã từng nói: “Âm nhạc là điều kì diệu nhất kích thích cảm giác”. Thật vậy, Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Âm nhạc ngày nay đã trở nên hết sức phổ biến và cần thiết với mọi đối tượng, mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, xã hội chúng ta tiếp xúc với âm nhạc không chỉ nhằm mục đích giải trí, mà bên cạnh đó là khả năng hiểu và cảm thụ được âm nhạc. Như vậy, việc đưa âm nhạc vào trường học cũng không nằm ngoài mục đích là nâng cao khả năng cảm thụ âm nhạc của học sinh nói riêng, cũng như khả năng thẩm mỹ của các em về cái đẹp, cái thiện. Vì thế, âm nhạc trở thành một môn học có tác dụng rất lớn đối với con người, nhất là đối với trẻ em. Bởi tâm hồn trẻ như một tờ giấy trắng tùy thuộc vào môi trường giáo dục mà tờ giấy ấy có sắc màu khác nhau. Các em rất nhạy bén với những giai điệu lời ca trong sáng. Âm nhạc sẽ gieo vào trẻ những tình cảm tốt đẹp, làm cho đời sống tâm hồn các em phong phú hơn. Với học sinh Tiểu học môn âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người mới Việt Nam. Tuy nhiên, âm nhạc trong nhà trường tiểu học với tư cách là một môn học có mức độ nhất định về mục đích và nội dung, song mục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông là giáo dục văn hóa âm nhạc cho HS nhằm trang bị cho các em những kiến thức cơ bản, các kỹ năng nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ, hiểu và thể hiện nghệ thuật âm nhạc, khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, củng cố thêm về tình cảm đạo đức, về niềm tin thị hiếu và nhu cầu âm nhạc. Do đó, để đáp ứng được yêu cầu giáo dục, ta phải có cái nhìn đúng về tầm quan trọng của môn âm nhạc trong chương trình tiểu học. Âm nhạc tuy không đào tạo các em thành những ca sỹ, nhạc sỹ nhưng thông qua môn học này đã hình thành cho các em những kiến thức ban đầu, đặc biệt là trang bị cho các em một thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển hài hòa và toàn diện hơn, từ đó giúp các em học tốt các môn học khác.Thông qua nội dung bài hát các em thêm yêu cuộc sống, yêu quê hương đất nước, yêu truyền thống, bản sắc dân tộc con người Việt Nam. Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồi dưỡng khả năng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khác phát triển năng lực trí tuệ cho học sinh, bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật, đẩy mạnh phong trào văn nghệ quần chúng làm cho không khí của nhà trường thêm vui tươi lành mạnh.
Trang 1PHẦN MỘT: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
Âm nhạc gắn liền với đời sống, là một phần không thể thiếu của cuộc sống
con người Ngay từ khi cất tiếng khóc chào đời, con người đã cảm nhận được âmđiệu ngọt ngào trong lời ru tha thiết của mẹ, của bà Đến khi trưởng thành, trongcuộc sống hằng ngày, trong lao động, chiến đấu âm nhạc theo suốt con người, gắn
bó với con người qua điệu hò kéo lưới, hò giã gạo, hò kéo pháo hay khúc hát giaoduyên v.v.v Âm nhạc như người bạn tri kỹ của mỗi con người, nó có thể giúp tagiải bày tâm sự, giúp ta bày tỏ niềm vui, nỗi buồn hay thổ lộ tâm tình… Không chỉthế, nó còn có ảnh hưởng tác động lớn đến mỗi con người
Sidney một nhà thơ nổi tiếng của Anh đã từng nói: “Âm nhạc là điều kì
diệu nhất kích thích cảm giác”
Thật vậy, Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thựckhách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh Âm nhạc ngàynay đã trở nên hết sức phổ biến và cần thiết với mọi đối tượng, mọi lứa tuổi Tuynhiên, xã hội chúng ta tiếp xúc với âm nhạc không chỉ nhằm mục đích giải trí, màbên cạnh đó là khả năng hiểu và cảm thụ được âm nhạc Như vậy, việc đưa âm nhạcvào trường học cũng không nằm ngoài mục đích là nâng cao khả năng cảm thụ âmnhạc của học sinh nói riêng, cũng như khả năng thẩm mỹ của các em về cái đẹp, cáithiện Vì thế, âm nhạc trở thành một môn học có tác dụng rất lớn đối với con người,nhất là đối với trẻ em Bởi tâm hồn trẻ như một tờ giấy trắng tùy thuộc vào môitrường giáo dục mà tờ giấy ấy có sắc màu khác nhau Các em rất nhạy bén vớinhững giai điệu lời ca trong sáng Âm nhạc sẽ gieo vào trẻ những tình cảm tốt đẹp,làm cho đời sống tâm hồn các em phong phú hơn Với học sinh Tiểu học môn âmnhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dụcđạo đức, thẩm mĩ nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh theo mục tiêu đàotạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người mới Việt Nam Tuy nhiên, âm nhạctrong nhà trường tiểu học với tư cách là một môn học có mức độ nhất định về mụcđích và nội dung, song mục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhàtrường phổ thông là giáo dục văn hóa âm nhạc cho HS nhằm trang bị cho các em
Trang 2những kiến thức cơ bản, các kỹ năng nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ,hiểu và thể hiện nghệ thuật âm nhạc, khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạotrong hoạt động âm nhạc, củng cố thêm về tình cảm đạo đức, về niềm tin thị hiếu vànhu cầu âm nhạc Do đó, để đáp ứng được yêu cầu giáo dục, ta phải có cái nhìnđúng về tầm quan trọng của môn âm nhạc trong chương trình tiểu học Âm nhạc tuykhông đào tạo các em thành những ca sỹ, nhạc sỹ nhưng thông qua môn học này đãhình thành cho các em những kiến thức ban đầu, đặc biệt là trang bị cho các em mộtthế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển hài hòa và toàn diện hơn, từ
đó giúp các em học tốt các môn học khác.Thông qua nội dung bài hát các em thêmyêu cuộc sống, yêu quê hương đất nước, yêu truyền thống, bản sắc dân tộc conngười Việt Nam Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồidưỡng khả năng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các mônhọc khác phát triển năng lực trí tuệ cho học sinh, bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật,đẩy mạnh phong trào văn nghệ quần chúng làm cho không khí của nhà trường thêmvui tươi lành mạnh
Từ mục tiêu giáo dục và những lí do chung của môn học âm nhạc nói trên,bản thân tôi nhận thấy đó là một hướng đi và là một phương pháp giáo dục đúngđắn mang tính đặc thù của việc giáo dục cái hay cái đẹp, giáo dục tình cảm, thẩm
mĩ âm nhạc góp phần quan trọng vào việc hình thành nhân cách toàn diện của conngười mới: Đức - Trí - Thể - Mĩ Trong nghệ thuật, nhất là âm nhạc, sự tích cựcsáng tạo của mỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng Tích cực, sáng tạo cónhiều mức độ, có thể phát triển từ những ý tưởng đã có, có thể là thay đổi hệ thốngnguyên tắc Như chúng ta đã biết, học sinh tiểu học là lứa tuổi học tập theo hứngthú và chủ yếu là cảm tính Đồng thời lứa tuổi này còn mang các đặc điểm tâm lýhồn nhiên, ngộ nghĩnh và hiếu động các em thích vui chơi, thích các trò chơi vuinhộn "Vừa chơi, vừa học" Mặt khác đối với học sinh tiểu học việc ghi nhớ thì rấtnhanh nhưng để nhớ một nội dung, một vấn đề nào đó thì lại rất khó cho nên cácnhà khoa học đã nhận định rằng lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi "Chóng nhớ,mau quên" Muốn học sinh nhớ được vấn đề nào đó thì ngoài việc thường xuyênphải củng cố, ôn tập về nội dung cần nhớ thì việc tạo cho các em cảm giác hứng thú
Trang 3và say mê với nội dung cần ghi nhớ, chắc chắn rằng các em sẽ dễ tiếp thu, dễ nhớ
và nhớ lâu hơn Lứa tuổi học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 4, 5 nói riêng
là lứa tuổi mang đặc điểm nhận thức, tư duy trực quan và cụ thể Các em không
những nhận thức tốt các vấn đề mang tính cụ thể mà còn rất có hứng thú khi khaithác, tìm hiểu các vấn đề mang tính cụ thể, đồng thời các em có nhiều ước mơ.Trong quá trình học âm nhạc, sẽ thiệt thòi cho các em nếu giáo viên không tạo điềukiện để học sinh học tập, rèn luyện và thể hiện sự tích cực tìm hiểu sáng tạo củamình Dạy âm nhạc để phát huy tính tích cực, sáng tạo có nhiều mức độ, từ dễ đếnkhó, từ sáng tạo ở mức độ thấp đến mức độ cao Vậy, phải dạy như thế nào để pháthuy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh?
Xuất phát từ những lý do trên tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số biện pháp
dạy hát phát huy tinh tích cực, sáng tạo của học sinh Tiểu học”
2 Mục đích nghiên cứu:
Giúp giáo viên có những phương pháp dạy hát hiệu quả nhất để phát huytính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4,5 bậc Tiểu học nói chung và của trườngTiểu học Văn Bân nói riêng
3 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 4, 5 trường Tiểu học Văn Bân
4 Giới hạn nội dung nghiên cứu:
Phương pháp dạy hát tích cực, sáng tạo trong chương trình âm nhạc lớp 4,5
5 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống lại một số phương pháp dạy hát ở lớp 4,5 trong chương trình âm
nhạc Tiểu học, sưu tầm thêm một số phương pháp khác nhau mà học sinh có thể dễdàng vận dụng được
- Truyền tải được toàn bộ vấn đề đã nghiên cứu đến với đối tượng học sinh.Giúp học sinh lĩnh hội được và vận dụng phát huy một cách chủ động, sáng tạotrong cách trình bày và biểu diễn bài hát
6 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp khảo sát điều tra
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phân tích tổng hợp
Trang 4- Phương pháp thống kê.
7 Thời gian nghiên cứu:
Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu
Trang 5
PHẦN HAI: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1 Cơ sở lý luận:
Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn, nội dung chương trình, sách giáokhoa Xuất phát từ thực trạng giảng dạy âm nhạc cho học sinh ở lứa tuổi Tiểu học,vấn đề học và kết quả học tập của các em là hết sức quan trọng, điều đó không chỉphụ thuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào phương pháptruyền thụ của người giáo viên Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập của các
em cùng với sự quan tâm chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình và toàn xã hội
Như chúng ta đã biết, âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nókhác rất nhiều so với các môn học khác; tuy nó không đòi hỏi sự chính xác mộtcách tuyệt đối như những con số nhưng đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sựđam mê thậm chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinhnào cũng có được Học âm nhạc mang đến cho học sinh những giây phút thư giãnthoải mái, học mà chơi - chơi mà học Thông qua những câu nhạc, những lời ca, âmnhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảmxúc của các em giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài hát, từng câunhạc
Vậy làm thế nào để các em phát huy được tính tích cực, sáng tạo trong học hát?Trước hết các em phải nắm được kiến thức về âm nhạc, có sự đam mê, yêu thíchmôn học này; đồng thời người giáo viên cần tạo cho các em một tâm trạng thoảimái, một hứng thú tràn đầy khi học âm nhạc Để làm được việc đó, một trongnhững yếu tố quan trọng là người giáo viên phải truyền tải chính xác các kiến thức
về âm nhạc, tạo điều kiện để các em phát huy được tính tích cực, sáng tạo của mình
2 Thực trạng của vấn đề:
2.1.1 Về phía nhà trường:
*Thuận lợi:
- Âm nhạc là một môn học độc lập trong chương trình Tiểu học.
- Được sự quan tâm của Nhà trường và Ban giám hiệu.
Trang 6- Giáo viên nắm chắc về chuyên môn, tích cực tìm tòi, nghiên cứu những
phương pháp mới để vận dụng trong quá trình giảng dạy
*Khó khăn:
- Cơ sở vật chất cho việc dạy và học âm nhạc ở Tiểu học thiếu thốn, nhà trườngchưa có phòng học chức năng âm nhạc Nhạc cụ, băng, đĩa nhạc kém chất lượng,tranh ảnh để phục vụ cho việc dạy học bộ môn âm nhạc đã cũ và còn thiếu nhiều
- Sách đọc thêm và tài liệu tham khảo khác rất hiếm Giáo viên phải tự tìm tàiliệu, sưu tầm đồ dùng dạy học
2.1.2 Về phía học sinh:
*Thuận lợi:
Học sinh ngoan, đa số các em rất yêu thích môn âm nhạc, đặc biệt là phânmôn học hát Học sinh cảm nhận giai điệu của các bài hát khá tốt Thực hiện các bàihát với đàn tương đối tốt
*Khó khăn:
Đối với học sinh trường Tiểu học Văn Bân nói chung, học sinh lớp 4, 5 nói
riêng, mặc dù nằm trên địa bàn xã nhưng đa phần gia đình của các em là nông thôn
và lao động tự do nên các em ít được quan tâm đến việc học tập Vì vậy, với môn
âm nhạc cũng không ngoại lệ, học sinh ít được quan tâm, vì thế hiểu biết về âmnhạc đang còn hạn chế, không kích thích các em học tập
- Biết thể hiện bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau
- Biết biểu diễn trên sân khấu
- Sáng tác lời ca mới hiệu quả dựa trên giai điệu một số bài hát
- Tham gia trò chơi tích cực hỗ trợ nhiều cho việc học
*Giáo viên:
- Sử dụng đàn, hát nhuần nhuyễn thành thạo.
Trang 7- Sáng tạo nhiều động tác vận động phụ họa, nhiều hình thức biểu diễn bài hátkhác nhau.
- Sưu tầm nhiều tranh ảnh và trò chơi phù hợp, vui nhằm hỗ trợ hiệu quả choviệc dạy hát
3 Các giải pháp:
Cũng như các môn học khác, môn học âm nhạc nhằm trang bị cho học sinh mộttrình độ văn hóa âm nhạc trong một tổng thể của chương trình giáo dục toàn diện.Nội dung môn học âm nhạc sẽ phải bao gồm một số kỹ năng tối thiểu về ca hát,những vấn đề về lý thuyết âm nhạc sơ giản, hướng dẫn nghe nhạc, tìm hiểu âm nhạcgiúp các em nâng cao năng lực cảm thụ và yêu thích môn học này
Quan niệm và cảm xúc của mỗi người trước cái đẹp luôn khác nhau, từ quanniệm đó nảy sinh nhiều ý tưởng và trường phái khác nhau trong nghệ thuật Trongquá trình giảng dạy âm nhạc ở trường Tiểu học Giáo viên cần tạo mọi điều kiện đểhọc sinh phát huy được những cảm xúc nghệ thuật, sự tích cực sáng tạo trong họctập Muốn làm được điều đó HS cần có quá trình rèn luyện không chỉ có ở các mônhọc khác mà kể cả ở môn âm nhạc Sự tích cực, sáng tạo giúp HS phát huy đượcnhững suy nghĩ tư tưởng và hành động của mình, nâng cao kết quả học tập và hìnhthành những năng lực riêng biệt của các em
Học hát thực chất là quá trình bắt chước của HS để hát đúng giai điệu, lời cacủa bài hát Sự bắt chước này gồm hoạt động nghe giáo viên hát mẫu, hoặc đánhđàn rồi tái hiện lại Với sự bắt chước đó thì chưa thể coi là tích cực, sáng tạo, vậymuốn có sự tích cực, sáng tạo giáo viên cần phải làm như thế nào?
Ngoài cách dạy hát theo các bước cơ bản, để phát huy tính tích cực, sáng tạo củahọc sinh, giáo viên có thể sử dụng một số phương pháp sau:
3.1 Học sinh tham gia hát và tự kiểm tra lẫn nhau:
Trong quá trình học hát, các em hát đúng về giai điệu, lời ca, để cho các em
nhanh thuộc bài và nhớ giai điệu bài hát, giáo viên có thể chia nhóm để các em tự
ôn tập và kiểm tra lẫn nhau
*Ví dụ:
^ Bài hát “Cò lả” (Dân ca đồng bằng Bắc Bộ) – Lớp 4
Trang 8Giáo viên chia lớp thành 2 nhóm, từng nhóm lần lượt trình bày bài hát với hìnhthức: Hát có lĩnh xướng và đồng ca Mỗi nhóm sẽ cử một học sinh lĩnh xướng, cònlại cả nhóm sẽ đồng ca.
+ Lĩnh xướng từ: “Con cò cò bay lả lả bay la Bay từ từ cửa phủ, bay ra ra cánhđồng”
+ Đồng ca: Tình tính tang là tang tính tình… nhớ hay chăng”
Sau đó giáo viên gọi từng nhóm nhận xét các bạn hát
^ Bài hát “Những bông hoa những bài ca” (Nhạc và lời: Hoàng Long) – Lớp 5
Giáo viên chia nhóm và vận dụng hình thức hát đối đáp, đồng ca:
Lời 1: + Nhóm 1 hát câu 1: Cùng nhau cầm tay đi đến thăm các thầy các cô
+ Nhóm 2 hát câu 2: Lời hát rộn rã bao bé em bước trên đường phố
+ Nhóm 1 hát câu 3: Ngàn hoa nở tươi khoe sắc hương dưới ánh mặt trời + Nhóm 2 hát câu 4: Náo nức tiếng cười say sưa yêu đời
+ Cả 2 nhóm hát: Những đóa hoa tươi màu……xin tặng các thầy các cô
Lời 2: Đảo ngược lại nhóm 2 sẽ hát trước, tương tự như lời 1.
và cả lời 2
Với phương pháp này học sinh có thể tự kiểm tra lẫn nhau và chủ động trongcách trình bày bài hát
3.2 Hát kết hợp vỗ tay theo cặp đôi:
Hai học sinh đứng đối diện, vừa hát vừa sáng tạo động tác vỗ tay sao cho phù hợp với nhịp điệu và nội dung của bài hát Hoạt động này nâng cao sự hợp tác và năng lực sáng tạo của học sinh, các em có thể nghĩ ra nhiều cách vỗ tay rất độc đáo
và hấp dẫn Thậm chí ở mỗi câu hát, các em lại áp dụng từng kiểu vỗ tay khác nhau
Trang 9Ví dụ: Về cách vỗ tay theo nhịp ¾ với bài “Chúc mừng”, 2 em vừa hát vừa vỗ tay
+ Câu hát thứ 4: Thực hiện giống câu hát 1
+ Câu hát thứ 5: Thực hiện giống câu 2
+ Câu hát thứ 6: Thực hiện giống câu 3
Ngoài ra, các em còn có thể áp dụng vào một số bài hát khác như: Tre ngà bên Lăng Bác (Lớp 5),
3.3 Khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh
Để học sinh không bị thụ động trong cách lựa chọn tiết tấu cho bài hát, giáo viên
khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh bằng cách: Giáo viên thay đổitiết tấu, tốc độ hay dịch giọng bài hát để học sinh nhận biết và thực hành
Ví dụ 1: Bài hát: “Ước mơ” (Nhạc: Trung Quốc – Lời Việt: An Hòa) – Lớp 5
Giáo viên thay đổi tốc độ của bài hát: Từ tempo 98 lên 120
GV hỏi: Em có nhận xét gì nếu cô thay đổi tốc độ bài hát như cô vừa trìnhbày?
Học sinh trả lời: Bài hát “Ước mơ” nếu hát ở tốc độ nhanh sẽ không phù
hợp với sắc thái của bài hát vì bài hát có giai điệu nhẹ nhàng, vui tươi, tính chấtthiết tha, trìu mến
Ví dụ 2: Bài hát: “Reo vang bình minh” (Nhạc và lời: Lưu Hữu Phước) – Lớp 5
GV đàn cho học sinh hát với nhip điệu Disco, rồi lần lượt chuyển sangRumba, Chacha, yêu cầu học sinh nghe và hát theo nhịp đàn
Trang 10GV hỏi: Các em hãy cho cô biết sự thay đổi tiết tấu như cô và các em vừa trìnhbày có phù hợp với bài hát không?
HS nêu ý kiến dựa vào kỹ năng nghe của bản thân
Hoặc có thể là: Khi ôn tập bài hát, giáo viên sẽ đệm đàn và yêu cầu học sinhlần lượt trình bày bài hát đó ở giọng khác nhau cũng như ở tốc độ khác nhau,học sinh cần nhận xét được rằng, hát ở giọng nào và tốc độ nào là phù hợp + Lần thứ nhất giáo viên đệm đàn ở giọng Rê trưởng, tốc độ chậm;
+ Lần thứ hai đệm ở giọng Mi trưởng, tốc độ trung bình;
+ Lần thứ ba đệm ở giọng Pha trưởng, tốc độ nhanh
Học sinh nhận xét: Hát ở lần thứ hai là phù hợp cả về cao độ và tốc độ
3.4 Học sinh phát biểu cảm nhận về bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau
Trong học tập, so với bắt chước và tìm tòi, sáng tạo là hình thức cao nhất thểhiện tính tích cực học tập của học sinh, hãy bắt đầu khuyến khích các em mạnh dạnnói lên những cảm nhận của mình về bài hát, về môn học HS có thể trình bàynhững ý kiến riêng của mình Đây là cơ sở để có kĩ năng sáng tạo lớn hơn GV cầntạo điều kiện để học sinh tự nhận xét, tự đánh giá, tự cảm nhận để có thể điều chỉnhcách học theo hướng tích cực
Ví dụ: Bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh” – Lớp 5
*Cách 1: Sau khi cho học sinh nghe hát mẫu và đọc lời ca, GV đặt câu hỏi:
Em hãy nêu cảm nhận của mình về bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”?
HS sẽ trả lời qua phần gợi mở của GV về nội dung bài hát nói lên điều gì? Giaiđiệu bài hát như thế nào? Qua bài hát này bản thân em học tập được gì?
*Cách 2: Học xong bài hát GV chia lớp thành 2 nhóm, lần lượt từng nhóm viết lời
giới thiệu cho bài hát GV nhận xét, đánh giá
+ Lời giới thiệu nhóm 1:
Trẻ em trên trái đất đều mơ ước được học hành, ngày ngày cắp sách đến trường,được vui chơi, ca hát – có một cuộc sống yên vui, hạnh phúc Chỉ khi nào trên TráiĐất của chúng ta không còn chiến tranh, không còn tiếng bom, tiếng sung thì hành
Trang 11tinh của chúng ta sẽ tràn ngập màu xanh của hòa bình và hạnh phúc Hôm nay
nhóm chúng em xin được gới đến cô giáo và các bạn bài hát “Hãy giữ cho em bầu
trời xanh” (Nhạc và lời: Huy Trân) để nói lên ước vọng của trẻ thơ trên hành tinh
chúng em đang sống và học tập
+ Lời giới thiệu nhóm 2:
Bài hát “Thiếu nhi thế giới liên hoan” của nhạc sỹ Phạm Tuyên là tình đoàn kết
hữu nghị giữa tất cả thiếu nhi trên khắp năm châu, nói lên ước mơ của tuổi thơmong muốn có được một cuộc sống yên vui, hạnh phúc, đầy tình thân ái Hôm naychúng em xin được gửi đến cô giáo và các bạn một thông điệp như thế qua một bàihát với giai điệu vui tươi, trong sáng, viết về chủ đề hòa bình và cũng được rất
nhiều các bạn thiếu nhi yêu mến Đó là bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”
của nhạc sỹ Huy Trân
3.5 Hướng dẫn học sinh dàn dựng và biểu diễn bài hát:
Với học sinh lớp 4, 5, giáo viên nên dành cho các em nhiều sự tự do hơn khilựa chọn hình thức trình bày (đơn ca, song ca, tốp ca), lựa chọn cách hát (hát nốitiếp, đối đáp, hát có lĩnh xướng, hát bè, hát đuổi…), lựa chọn cách gõ đệm và sángtạo động tác nhảy múa minh họa cho bài hát Bên cạnh đó, cũng nên khuyến khíchhọc sinh thể hiện sự tìm tòi trong cách nhắc lại đoạn nhạc, câu nhạc, sáng tạo trongcách mở đầu và kết thúc bài hát
Thông thường mỗi bài hát giáo viên đều hướng dẫn học sinh hát kết hợp với
vận động giúp cho các em tự nhiên khi hát Tuy nhiên, ở một số bài GV có thể gợi ýhướng dẫn HS một vài động tác múa phụ họa đơn giản, phù hợp để các em có thêmnhững lựa chọn khi biểu diễn bài hát
*Ví dụ:
Với bài “Hát mừng” - Lớp 5
GV hướng dẫn một số động tác múa Tây Nguyên sẽ không chỉ giúp chocách trình bày bài hát thêm sinh động mà các em còn được tìm hiểu về những điệumúa của dân tộc Tây Nguyên rất cuốn hút và đặc sắc
Khi học bài “Em vẫn nhớ trường xưa” – Lớp 5