Dạy cho học sinh viết đúng, viết đẹp l góp phà m ần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như với thầy v bà m ạn đọc b i và m ở của mình...” Thực trạng chữ
Trang 1
MỤC LỤC
A/ Phần mở đầu:
I Lý do chọn đề tài.
II Phạm vi đề tài.
b/ Nội dung:
I Cơ sở lý luận.
Phòng giáo dục và đào tạo quận ngô quyền
-Sáng kiến kinh nghiệm
rèn chữ viết cho học sinh
lớp 1
Tháng 03 - năm 2010
Trang 2
II Cơ sở thực tiễn.
III Biện pháp thực hiện.
IV Kết quả thực hiện.
C/ bài học kinh nghiệm - kết luận - đề xuất.
Trang 3
A/ phần mở đầu:
I Lí do chọn đề tài:
Giáo dục trẻ em l mà m ột nhiệm vụ vô cùng quan trọng m cà m ả xã hội đều quan tâm, bởi vì “ Trẻ em hôm nay l thà m ế giới ng y mai”, à m để ng y mai thà m ế giới
có những chủ nhân tốt, xã hội có những công dân tốt thì ngay từ ng y hôm nayà m chúng ta phải đ o tà m ạo thế hệ trẻ có kiến thức cơ bản về tự nhiên xã hội v cóà m phẩm chất đạo đức của con người để các em được học lên các cấp học trên dễ
d ng Nhià m ệm vụ giáo dục học sinh luôn luôn được xã hội quan tâm nhưng quan trọng hơn cả vẫn l nh trà m à m ường, đặc biệt l trà m ường tiểu học Bởi vì nh trà m ường nói chung v trà m ường tiểu học nói riêng l nà m ơi kết tinh trình độ văn minh của xã hội trong công tác giáo dục trẻ em Đứa trẻ ng y hôm nay v mai sau trà m à m ở th nhà m những người như thế n o l tuà m à m ỳ thuộc rất nhiều v o cà m ấp tiểu học các em được học những gì
Một trong những hạnh phúc lớn nhất của trẻ l à m được đến trường, được học đọc, học viết Bởi vậy vấn đề rèn luyện chữ viết cho học sinh Tiểu học l vôà m cùng quan trọng v cà m ấp thiết bởi chữ viết của học sinh, đặc biệt l cà m ủa học sinh đầu cấp Tiểu học đặt nền tảng cơ bản cho to n bà m ộ quá trình học tập, rèn luyện cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt như: tinh thần kỷ luật, tính cẩn thận
v óc thà m ẩm mĩ Cố vấn Phạm Văn Đồng đã nói: “Chữ viết cũng l mà m ột biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết đẹp l góp phà m ần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như với thầy v bà m ạn đọc b i và m ở của mình ”
Thực trạng chữ viết của học sinh hiện nay còn xấu v thià m ếu chính xác Các em còn viết sai, viết quá chậm hay có những học sinh viết tốt, nhanh, l mà m tính giỏi nhưng viết quá xấu, trình b y không sà m ạch sẽ, rõ r ng thì không thà m ể trở
th nh mà m ột học sinh giỏi to n dià m ện được Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học Tiếng Việt nói riêng v các môn hà m ọc khác nói chung L mà m ột giáo viên dạy lớp 1, tôi nhận thấy Tập viết l mà m ột trong những phân môn có tầm
Trang 4
quan trọng đặc biệt Việc rèn luyện kỹ năng viết chữ cho học sinh, nhất l hà m ọc sinh lớp 1 lại c ng quan trà m ọng hơn Vậy nên, tôi rất muốn giảng dạy môn Tập viết thật tốt để học sinh viết đẹp hơn, sạch hơn v cà m ẩn thận hơn Đó cũng là m nhằm nâng cao chất lượng dạy - học ở Tiểu học nói chung v dà m ạy - học chữ viết nói riêng
Chính vì vậy, thấy được tầm quan trọng của môn Tập viết, tôi đã đi sâu tìm hiểu, học hỏi v nghiên cà m ứu ra những yếu tố, biện pháp giúp học sinh viết chữ đẹp , mong các em trở th nh nhà m ững con người phát triển to n dià m ện, có ích cho đất nước
II Phạm vi đề tài:
1 Mục đích nghiên cứu đề tài:
Qua đề t i n y, tôi muà m à m ốn góp phần nhỏ v o vià m ệc nâng cao chất lượng dạy học môn Tập viết để tìm ra phương pháp giúp giáo viên rèn luyện cho học sinh lớp 1 viết đẹp hơn, đúng mẫu chữ theo quy định
2 Đối tợng nghiên cứu:
Học sinh lớp 1A2 - Trờng tiểu học ………… - Quận Ngô Quyền - Thành phố Hải Phòng
3 Phơng pháp nghiên cứu:
- Phơng pháp nghiên cứu lý luận
- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu
- Phơng pháp phân tích tổng hợp
- Phơng pháp thực nghiệm s phạm
4 Thời gian nghiên cứu:
Năm học 2009 - 2010
b/ nội dung:
I cơ sở lí luận:
1 Nhiệm vụ chung của môn tập viết:
Trang 5
Phân môn tập viết ở tiểu học truyền thụ cho học sinh những kiến thức cơ bản về chữ viết và kỹ thuật chữ viết Trong các tiết tập viết, học sinh nắm bắt đợc những kiến thức về cấu tạo bộ chữ cái La Tinh ghi âm Tiếng Việt, sự thể hiện bộ chữ này trên bảng, vở… đồng thời đợc hớng dẫn các yêu cầu kỹ thuật viết nét chữ, chữ cái, viết từ và câu
2 Nhiệm vụ cụ thể:
Viết chữ trong phân môn tập viết thuộc giai đoạn đầu của kỹ năng viết, hiểu theo nghĩa rộng Các giai đoạn của quá trình viết chữ trong phân môn này dồn trọng tâm vào việc viết chữ cái để ghi tiếng
- Về tri thức: Môn tập viết dạy học sinh những khái niệm cơ bản về đờng kẻ,
dòng kẻ, toạ độ viết chữ, tên gọi các nét chữ, cấu tạo chữ cái, vị trí dấu thanh, dấu phụ, các khái niệm liên kết nét chữ hoặc liên kết chữ cái… từ đó hình thành
ở các em những biểu tợng về hình dáng, tốc độ, sự cần thiết, tính thẩm mỹ của chữ viết
- Về kỹ năng: Dạy tập viết là dạy học sinh các thao tác chữ viết từ đơn giản đến
phức tạp, bao gồm kỹ năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái chữ ghi tiếng Đồng thời giúp các em xác định khoảng cách, vị trí, cỡ chữ trên vở kẻ ôli để hình thành kỹ năng viết đúng mẫu, rõ ràng và cao hơn là viết nhanh viết đẹp Ngoài
ra t thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở, cách trình bày bài viết cũng là một kỹ năng đặc thù của việc dạy viết mà giáo viên cần thờng xuyên quan tâm
3 Yêu cầu cơ bản của lớp 1:
- Về kiến thức: Dạy tập viết giúp học sinh có đợc những hiểu biết, độ cao, cỡ
chữ, hình dáng, và tên gọi các nét chữ, cấu tạo chữ… khoảng cách giữa các nét chữ và giữa các chữ cái, chữ ghi tiếng, cách viết các chữ viết thờng, viết hoa, dấu thanh
- Về kỹ năng: Viết đúng quy trình viết nét chữ, viết chữ cái và liên kết chữ cái
tạo chữ ghi tiếng theo yêu cầu liền mạch Viết thẳng hàng các chữ trên dòng kẻ Ngoài ra học sinh còn đợc rèn luyện các kỹ năng nh: T thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở…
II cơ sở thực tiễn:
1 Thuận lợi:
- Trong những năm trở lại đây việc rèn luyện chữ viết cho học sinh Tiểu học được Bộ Giáo Dục, Sở Giáo Dục, Phòng Giáo Dục, đặc biệt l Ban giámà m
Trang 6
hiệu, các thầy cô v các bà m ậc phụ huynh rất quan tâm Chính vì thế, mục tiêu rèn chữ cho học sinh lớp 1 được đặt lên h ng à m đầu
- Mỗi giáo viên được trang bị bộ chữ dạy Tập viết
- Giáo viên được tham dự những chuyên đề về Tập viết v các cuà m ộc thi
“Viết chữ đẹp”, “Triển lãm vở sạch chữ đẹp” để học hỏi v trau dà m ồi kiến thức, trau dồi kinh nghiệm
- H ng tuà m ần, học sinh đều có thêm tiết học để luyện viết thêm
- Nội dung các b i Tà m ập viết rõ r ng, phù hà m ợp v cà m ụ thể
2 Khó khăn:
- Vở Tập viết của học sinh còn mỏng nên rất dễ bị nhoè
- Trình độ học sinh không đồng đều nên gặp nhiều khó khăn trong việc kèm các cháu học tập, đặc biệt l trong môn Tà m ập viết
III biện pháp thực hiện:
1 Những căn cứ:
- Vị trí môn Tập viết ở Tiểu học ( nh đã trình b y à m ở phần A)
- Khả năng viết chữ v thà m ực trạng dạy Tập viết của giáo viên Tiểu học hiện nay:
Về cơ bản, giáo viên Tiểu học chữ viết đạt chuẩn theo mẫu Tuy nhiên tỷ
lệ giáo viên viết chữ đẹp chưa cao Có những giáo viên còn viết theo thói quen của mình Việc chuẩn bị cho một giờ dạy Tập viết của giáo viên cũng như việc cho điểm v nhà m ận xét trong vở học sinh cũng chưa được chu đáo m vià m ệc dạy Tập viết của giáo viên ở các lớp Tiểu học phải được tiến h nh theo hai khâu cà m ơ bản sau:
- Soạn giáo án Tập viết
- Thực hiện giáo án trong giờ dạy trên lớp
Nhận thức của người dạy về vai trò của môn Tập viết chưa sâu sắc Vì thế, chưa tạo được sự hứng thú khi dạy v hà m ọc phân môn n y à m ở một số trường, giáo án
Trang 7
Tập viết vẫn còn một số giáo viên chưa hướng dẫn học sinh một cách cơ bản và m
tỉ mỉ về việc viết chữ đúng mẫu
2 Một số biện pháp:
Bước v o là m ớp 1, việc rèn luyện chữ cho các em viết phải thật cẩn thận,
đúng v à m đẹp l à m điều m tôi đã suy nghà m ĩ rất nhiều Vì vậy, tôi đã nghiên cứu, học hỏi đồng nghiệp để đưa ra những biện pháp giúp học sinh viết chữ đẹp Sau đây
l mà m ột số suy nghĩ v vià m ệc m tôi đã l m:à m à m
2.1 Những điều kiện về cơ sở vật chất:
ánh sáng phòng học, bảng lớp, b n ghà m ế của học sinh:
Đây l nhà m ững yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc viết chữ v sà m ức khoẻ của học sinh Hiện nay hầu hết các trường Tiểu học trong nội th nh à m đều đảm bảo các yêu cầu cơ bản ánh sáng theo tiêu chuẩn học đường, có bảng chống loá, có dòng kẻ rõ r ng, b n ghà m à m ế đúng kích cỡ tiêu chuẩn đối với học sinh lớp 1
Đồ dùng học tập của học sinh:
Từ loại bút v mà m ực thích hợp đến cách chọn vở, chọn bảng v phà m ấn viết cũng được tôi lưu tâm đến Hướng dẫn học sinh, phụ huynh tìm mua cho các em những quyển vở có đường kẻ đều, rõ r ng v khi vià m à m ết không bị nhoè mực Đối với vở tập viết có nhãn vở, có tờ lót tay khi viết để thấm mồ hôi ở tay ra giấy trong mùa hè, mùa thu
Thực tế dạy viết hiện nay cho thấy sử dụng bảng con trong việc rèn chữ cho học sinh, đặc biệt l hà m ọc sinh lớp 1 vẫn l tà m ối ưu nhất Có nhiều học sinh được bố mẹ mua cho bảng l m chà m ất liệu mêca m u trà m ắng, dùng bút dạ viết bảng Dùng loại bảng v bút n y có nhià m à m ều hạn chế: bảng trơn, học sinh viết không chủ động, mực ra đậm nhạt không đều, khi xoá dễ gây bẩn, mất vệ sinh Hơn nữa, do bút to quá cỡ tay cầm bút của học sinh khiến các em khó điều khiển ngòi bút khi viết chữ
Cho nên trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đưa ra những quyển vở, bút chì, bút mực để phụ huynh tham khảo Riêng bảng con thì tôi thống nhất
Trang 8
to n là m ớp để tránh tình trạng của em n y thì có ô to, bà m ảng của em kia thì có ô nhỏ sẽ gây khó khăn khi dạy Tập viết
2.2 Sử dụng các đồ dùng trực quan khi dạy học Tập viết:
Những đồ dùng dạy Tập viết hiện nay:
Trong luyện viết cho học sinh thì đồ dùng trực quan có tác dụng không nhỏ, nó hỗ trợ v l phà m à m ương tiện giúp cho việc luyện viết của học sinh Những
đồ dùng n y nhà m ằm mục đích l giúp hà m ọc sinh khắc sâu những biểu tượng về chữ viết, có ý thức viết đúng mẫu v tà m ạo không khí sôi nổi, phấn chấn trong quá trình dạy viết chữ theo hướng “Đổi mới phương pháp dạy học” Đồ dùng trực quan có thể sử dụng trong quá trình dạy b i mà m ới, luyện tập hoặc củng cố b ià m học
- Mẫu chữ trong khung chữ phóng to theo bảng mẫu chữ hiện h nh treoà m trên lớp Bảng mẫu chữ cần cố định thường xuyên để giáo viên có thể chủ động
sử dụng khi cần thiết không chỉ trong giờ Tập viết m ngay trong cà m ả những môn học khác khi có học sinh viết chưa đúng mẫu chữ
- Bộ mẫu chữ in theo quy định cho giáo viên
2.3 Tư thế ngồi v cách c à cách c ầm bút:
Để giúp các em viết được những nét chữ đúng mẫu, đẹp cần hướng dẫn cả lớp tư thế ngồi viết: Tư thế ngồi ngay ngắn, lưng thẳng, không được tì ngực v oà m cạnh b n, à m đầu hơi cúi, mắt cách trang giấy khoảng 25 - 30 cm Tư thế ngồi viết không ngay ngắn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chữ viết Ngồi nghiêng vẹo sẽ kéo theo chữ viết không thẳng, bị lệch dòng Không những thế còn có hại cho sức khoẻ: sẽ bị cận nếu cúi sát vở, vẹo cột sống, gù lưng, phổi bị ảnh hưởng nếu ngồi viết không ngay ngắn Trước mỗi giờ viết b i, à m đặc biệt l già m ờ học Tập viết, tôi thường yêu cầu các em nhắc lại tư thế ngồi viết Dần dần, các em sẽ có thói quen ngồi đúng tư thế
Trang 9
Một việc hết sức quan trọng gióp cho việc viết chữ đẹp l c¸ch cà m ầm bót
v c¸ch à m đặt vở trªn b n à m Điều n y c¸c em à m được t«i hướng dẫn kỹ c ng: Khià m viết, cần cầm bót bằng 3 ngãn tay ( ngãn trỏ, ngãn c¸i, ngãn giữa) của b n tayà m phải, Đầu ngãn trỏ đặt ở phÝa trªn, đầu ngãn c¸i phÝa bªn tr¸i, phÝa bªn phải của đầu bót tựa v o à m đầu đốt giữa ngãn tay giữa” T«i cũng lưu ý c¸c em cầm bót vừa phải V× nếu cầm bót s¸t ngßi hoặc qu¸ xa ngßi bót th× việc điều khiển bót khi viết sẽ khã khăn, l m cho chà m ữ xấu m mà m ực dễ bị gi©y ra tay, ra vở Cßn vở viết khi viết b i, t«i cà m ũng lu«n hỏi lại học sinh cầm bót v c¸ch à m đặt vở Những yếu tố tưởng chừng kh«ng quan trọng nhưng thực chất đã gãp phần tÝch cực
v o vià m ệc rÌn chữ cho học sinh
2.4 RÌn kỹ năng viết cho học sinh:
Trong qu¸ tr×nh dạy Tập viết v trong c¸ch hà m ướng dẫn học, t«i sẽ củng cố, nhắc lại v kh¾c s©u cho c¸c em vÒ c¸ch vià m ết:
a) Trước tiªn, gi¸o viªn cần hướng dẫn học sinh nhí c¸c đường kẻ trong bảng con v trong và m ở Tập viết Việc n y gãp phà m ần quan trọng trong việc n©ng cao chất lượng dạy viết chữ
* Bảng con:
1 Đường kẻ li 1 4 Đường kẻ li 4
2 Đường kẻ li 2 5 Đường kẻ li 5
3 Đường kẻ li 3
Cã những chữ c¸i cì nhì cao 2 dßng li được x¸c định bằng đường kẻ li 1
vµ đường kẻ li 3: a, o, c
Cã những chữ c¸i cì nhì cao 5 dßng li x¸c định bằng đường kẻ li 1 vµ đường kẻ li 6: b, h, k
Trang 10
* Vở Tập viết ( vở in v và m ở ô li):
Vở tập viết của các em đã có sẵn đường kẻ, giáo viên cần hướng dẫn để các em nắm được một số quy ước về cách gọi
b) Giúp học sinh củng cố, nhớ lại v nà m ắm chắc các nét cơ bản:
………
Từ những nét cơ bản n y, các chà m ữ cái sẽ được tạo th nh Và m ới một số kinh nghiệm bản thân cùng với sự trao đổi, học hỏi đồng nghiệp, tôi nhận thấy: nếu học sinh viết các nét cơ bản không đúng, không đẹp thì việc viết xấu, viết sai l à m điều không tránh khỏi Vì vậy tôi luôn củng cố lại cho các em cách viết các nét cơ bản Chú ý điểm đặt bút, dừng bút
Chẳng hạn với nét khuyết trên ( ), nét khuyết dới ( ), học sinh không rèn viết ngay từ đầu thì dễ viết lệch, xấu sẽ dẫn đến những chữ được tạo bởi 2 nét đó như: h, k, g, y cũng không được đẹp v đây cà m ũng l 2 nét khó m hà m à m ọc sinh thường lúng túng khi viết
Chú ý: nét khuyết phải tròn, thon đều, không to quá, cũng không nhỏ quá hoặc không bị vuông đầu v à m đặc biệt điểm gặp nhau của hai nét phải ở đường kẻ
li 3 ( với nét khuyết trên), đường kẻ li 1 ( với nét khuyết dới)
Không chỉ vậy, muốn học sinh viết đẹp thì với những chữ khó viết, tôi thường cho các em luyện viết lên bảng nhiều, đến khi n o hà m ọc sinh viết tương đối đồng đều thì lúc đó mới viết v o và m ở Những học sinh n o vià m ết bảng xấu, chậm, tôi thường xuống tận nơi cầm tay uốn nắn các em viết đúng
c) Phân loại chữ cái theo nhóm:
Để thuận tiện cho công việc giảng dạy v cho hà m ọc sinh dễ d ng hà m ơn trong Tập viết, tôi đã phân loại chữ cái theo các nhóm sau:
- Nhóm 1 gồm các chữ: u, , x, y, n, m
- Nhóm 2 gồm các chữ: a, ă, â, m, n
- Nhóm 3 gồm các chữ: p, r, b, d, đ
- Nhóm 4 gồm các chữ: i, k, h, v
Trang 11
- Nhóm 5 gồm các chữ: c, e, ê g, l, s, t
- Nhóm 6 gồm các chữ: o, ô, ơ, a, q
Việc chia nhóm như vậy sẽ giúp học sinh so sánh được cách viết các chữ, tìm ra những điểm giống nhau v khác nhau Từ đó, hà m ọc sinh nắm chắc được cách viết v các em sà m ẽ viết được chuẩn hơn, đẹp hơn Vì vậy, tôi cũng cho các
em luyện thêm cách viết theo nhóm trong các tiết hướng dẫn học
d) Hướng dẫn viết nối nét:
Khi học sinh đã viết các con chữ đúng mẫu, thì việc hướng dẫn nối chữ cũng rất quan trọng Học sinh biết cách nối chữ thì b i vià m ết mới rõ r ng, à m đều và m đẹp được, hơn nữa mới đảm bảo được tốc độ viết ở những lớp trên
Tôi hướng dẫn kỹ học sinh cách đa nét của con chữ đứng trước nối sang con chữ đứng sau sao cho hợp lý Ví dụ chữ “uê”, cần đa nét kết thúc của con chữ u đứng trước lên cao một chút để nối với con chữ ê đứng sau
- Ngo i ra giáo viên phà m ải lưu tâm nhắc nhở học sinh khoảng cách giữa các con chữ trong 1 chữ bằng một nửa con chữ o tưởng tượng Viết sát quá hoặc xa quá đều không được
e) Tầm quan trọng của viết dấu thanh:
Dấu thanh không được viết to quá, bé quá v phà m ải viết đúng vị trí Thực tế trong những năm dạy Tiếng Việt lớp 1, tôi thấy học sinh thường mắc tình trạng các dấu thanh viết cao quá, ảnh hưởng lớn đến chất lượng chữ viết Tôi luôn nhắc học sinh dấu viết vừa phải v gà m ần chữ nhưng không được dính v o chà m ữ
V à m đặc biệt lưu tâm đến những em hay viết dấu sai vị trí, tôi thường gọi lên bảng viết nhiều lần để các bạn nhận xét
* Với học sinh Tiểu học, nhất l hà m ọc sinh lớp 1, các em thường hiếu động, thiếu kiên trì nên nhiều em không tự giác khi viết b i Các em muà m ốn viết thật nhanh chóng cho hết b i à m để chơi Để khắc phục điều n y, tôi có quy à m định với học sinh: viết từng dòng theo hiệu lệnh của cô Nhờ vậy, tránh được tình trạng viết nhanh, viết ẩu trong quá trình viết của học sinh Đặc biệt, với những