Tất cả những diễn đạt nêu trên về khái niệm giai cấp công nhân củacác nhà kinh điển được đặt trong hoàn cảnh lịch sử từ nửa sau thế kỷ XIXđến đầu thế kỷ XX, trên cơ sở các ông đã đưa vào
Trang 1Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân A.Mở đầu
Cho đến tận ngày nay, chủ nghĩa xó hội, chủ nghĩa Mỏc - Lờnin luụn là đối tượng tấn cụng quyết liệt của những thế lực thự địch, mà trước hết là
từ phớa giai cấp tư sản và cỏc lực lượng phản cỏch mạng khỏc Và, mỗi lần như vậy, chủ nghĩa xó hội, chủ nghĩa Mỏc - Lờnin lại vượt qua những
ảo tưởng, những ấu trĩ và những hạn chế của lịch sử để rồi hoàn thiện và phự hợp hơn với tiến trỡnh phỏt triển của xó hội
Ngày nay, trước sự biến động phức tạp, khú lường của tỡnh hỡnh thế giới,trước sự phỏt triển quanh co của lịch sử, nhất là từ sau khi chế độ xó hội chủ nghĩa ở Liờn Xụ và Đụng Âu sụp đổ, phong trào cỏch mạng thế giới lõm vào thoỏi trào, chủ nghĩa tư bản tạm thời thắng thế, làn súng hận thựchủ nghĩa xó hội, chủ nghĩa Mỏc - Lờnin lại dấy lờn khắp mọi nơi Nhõn
cơ hội đú, đó cú khụng ớt những người vốn là mỏc xớt, nay trở cờ, lật lọngquay lại phờ phỏn, xuyờn tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mỏc- Lờnin, phủ nhận học thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp cụng nhõn và rờu rao về sự
“tận cựng của lịch sử”
Trong bối cảnh đú, việc làm sỏng tỏ và nhận thức lại đỳng đắn hơn về giai cấp cụng nhõn và sứ mệnh lịch sử của nú là vấn đề cú ý nghĩa lý luận
và thực tiễn sõu sắc và thiết thực
Trong thời đại xã hội nào, những ngời lao động sản xuất trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp hay những ngời công nhân đều
có vai trò sáng tạo chân chính ra lịch sử và là những ngời giữ vai trò quyết
định sáng tạo công cụ sản xuất, gía trị thặng d và chính trị xã hội Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác - Lênin đã nghiên cứu một cách toàn diện về các quy luật chính trị xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của các hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa Trong đó, chủ nghĩa xã hội khoa học
đã tập chung nghiên cú những nguyên tắc căn bản, những điều kiện, con
đờng, hình thức, phơng pháp đấu tranh của giai cấp công nhân để thực hiện chuyển biến từ chủ nghĩa t bản sang chủ nghĩa xã hội
Từ vai trò to lớn của giai cấp công nhân, việc khẳng định sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn
Trớc sự khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô, nhiều ngời đã bộc lộ sự dao động và hoài nghi về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Bọn cơ hội xét lại và các thế lực chống cộng có cơ hộimới để phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và chủ nghĩa xã hội
Trong giai đoạn mới hiện nay, công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đang diễn ra trên toàn thế giới, chủ nghĩa xã hội đang ở trong thời kỳ thoái trào, thời đại ngày nay vẫn đang là thời đại quá độ từ chủ nghĩa t bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới còn đang có nhiều biến động, tiêu cực thì vấn đề làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đợc đặt ra trở nên bức thiết hơn bao giờ hết, cả trên hai phơng diện: lý luận và thực tiễn
Trang 2Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một phạm trù cơ bản nhất của chủ nghĩa xã hội khoa học, do đó nó đã đợc C.Mác - Ph.Ăngghen và Lênin nghiên cứu và phát triển hết sức hoàn thiện trong trong quá trình phát triển của lịch sử thế giới Xét trên phơng diện lịch sử, những nhận
định và lý luận của các ông về giai cấp công nhân có tác dụng to lớn và
đúng đắn.Còn đối với nớc ta, vấn đề trên đợc Đảng ta rất chú trọng Vì thế, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ thể hiện rõ trong các văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc, mà đây còn là một trong những
đề tài nghiên cứu khoa học của nhiều nhà lý luận, nhà nghiên cứu lịch sử,
và của nhiều thế hệ công nhân, sinh viên
Sự tác động của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ ảnhhởng tới sự chuyển biến của lịch sử thế giới là thay đổi từ hình thái kinh tếnày sang hình thái kinh tế khác, thay đổi từ chế độ kinh tế này sang chế
độ kinh tế khác mà còn làm thay đổi tình hình kinh tế chính trị xã hội trên toàn thế giới, nó tác động tới quá trình sản xuất cụ thể, tới bộ mặt phát triển của thế giới
Nh vậy, vấn đề đặt ra là: sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là gì?Nội dung, điều kiện khách quan quy định là gì? Trên phơng diện lý luận
và thực tiễn, nó đợc thể hiện ra sao? Và để củng cố và tăng cờng sự lãnh
đạo của giai cấp công nhân cần phải tiến hành những biện pháp gì?
B.Nội dung
Chơng I : Luận cứ lý luận
Để giải quyết các câu hỏi trên, ta xét những luận cứ về lý luận
1 Khái niệm giai cấp công nhân
Bàn về khỏi niệm giai cấp cụng nhõn, cho tới nay, tuỳ thuộc vào
lập trường giai cấp, thỏi độ chớnh trị, trỡnh độ nhận thức và phương phỏp tiếp cận , vẫn cũn những ý kiến khỏc nhau, thậm chớ trỏi ngược nhau
C Mỏc trong bức thư gửi Võy-Đơ Maye (năm 1852) đó thừa nhận, việc phỏt hiện ra giai cấp và đấu tranh giai cấp, khụng phải là cụng lao của cỏc nhà sỏng lập ra chủ nghĩa xó hội khoa học, cụng lao đú thuộc về cỏc nhà sử học Phỏp: G Phrăngxoa Ghi đụ (1776-1874), ễ Guyxtanh Chirey (1795-1856), Phrăngxoa Mi nhờ (1796-1884) Cụng lao của C Mỏc chỉ là phỏt hiện ra: vấn đề đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn đến chuyờn chớnh vụ sản; và chuyờn chớnh vụ sản chỉ là bước quỏ độ từ xó hội cú giai cấp đến xó hội khụng giai cấp
Ngay từ năm 1845, khi bắt tay vào việc nghiờn cứu
giai cấp cụng nhõn, trong tỏc phẩm “Gia đỡnh thần thỏnh”,
C Mỏc đó đặt cõu hỏi: “Vấn đề là ở chỗ tỡm hiểu xem giai
cấp vụ sản thực sự là gỡ và phự hợp với sự tồn tại ấy của
bản thõn nú, giai cấp vụ sản buộc phải làm gỡ về mặt lịch
Trang 3sử”[1] Trong các tác phẩm “Góp phần phê phán triết học pháp quyền của
Hê ghen”(1844), “Tình cảnh những người lao động ở Anh” (1844-1845),
“ Những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản” (1847), “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” (1848) C Mác và Ph Angghen đã bàn và sử dụng nhiều từ đồng nghĩa để biểu đạt khái niệm giai cấp công nhân: “giai cấp công nhân”, “giai cấp vô sản”, “giai cấp vô sản công nghiệp”, “giai cấp
vô sản hiện đại”, “giai cấp công nhân hiện đại”, “giai cấp vô sản công nghiệp”, “giai cấp công nhân công xưởng, nhà máy”, “giai cấp công nhânđại cơ khí” và nhiều thuật ngữ khác nữa Ngoài ra, trong những điều kiện
và hoàn cảnh cụ thể, các ông còn sử dụng một số hình thức diễn đạt khác như: “lao động làm thuê”, “giai cấp xã hội hoàn toàn chỉ sống dựa vào bán sức lao động của mình”, “giai cấp của những người hoàn toàn không
có của”, “giai cấp công nhân làm thuê thế kỷ XIX” Cần khẳng định rằng, tất cả những thuật ngữ đồng nghĩa này chỉ là sự khác nhau về hình thức biểu đạt trong những văn cảnh cụ thể của một khái niệm: giai cấp công nhân Sự khác nhau căn bản, theo các ông, chỉ là sự khác nhau giữa những công nhân đứng máy (thuộc về những người này có một số công nhân trông coi máy phát động, nghĩa là cho nó ăn than, dầu) và những người giúp việc (hầu hết là trẻ em) cho những công nhân cơ khí đó Trên một mức độ nhiều hay ít, tất cả những feeders (những người chỉ nạp nguyên liệu cho máy móc) đều là những người giúp việc Bên cạnh
những loại thợ chính đó còn có những người, với một số lượng không đáng kể, làm công việc kiểm tra toàn bộ máy móc và thường xuyên sửa chữa máy móc như kỹ sư, thợ máy, thợ mộc v.v Đó là lớp công nhân cao cấp, một phần có tri thức khoa học, một phần có tính thủ công, đứng ngoài giới công nhân công xởng và chỉ được kết hợp với những công nhân này thôi Sự phân công lao động đó có tính chất thuần tuý công
Trang 4để phân biệt giai cấp công nhân cách mạng với bộ phận công nhân đã khuất phục và trở thành công cụ của giai cấp tư sản để phá hoại phong trào công nhân từ bên trong, muư toan kìm hãm và khuôn cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân trong trật tự của “chủ nghĩa công liên” vì mục tiêukinh tế và lợi ích tầm thường do hệ tư tởng tư sản và tiểu tư sản thao túng, các ông cần sử dụng thuật ngữ “công nhân quý tộc” Vậy là, theo các ông “ công nhân quí tộc” và tầng lớp vô sản luư manh không còn là
bộ phận của giai cấp công nhân nữa mà hoặc đã trở thành bộ phận của giai cấp tư sản hoặc là tầng lớp cặn bã của xã hội
Tất cả những diễn đạt nêu trên về khái niệm giai cấp công nhân củacác nhà kinh điển được đặt trong hoàn cảnh lịch sử từ nửa sau thế kỷ XIXđến đầu thế kỷ XX, trên cơ sở các ông đã đưa vào hai tiêu chí để phân định giai cấp công nhân với các giai tầng xã hội khác:
Thứ nhất, về phương thức lao động, phương thức sản xuất: giai cấp công
nhân là những người (tập đoàn người) lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá, quốc tế hoá cao Đây cũng là tiêu chí cơ bản phân biệt người công nhân hiện đại vời người thợ thủ công thời trung cổ hay người thợ trong công trường thủ công C Mác viết: “Trong công trường thủ công và trong nghề thủ công, người công nhân sử dụng công cụ của mình, còn trong công xưởng thì người công nhân phải phục tùng máy móc”[3] Đối với C Mác và Ph ăngghen, giai cấp công nhân là tập đoàn
người, bao gồm những người công nhân công xưởng, là sản phẩm của nền đại công nghiệp và phát triển cùng với sự phát triển của đại công nghiệp: “Các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản là sản phẩm của bản thân
mới, giống như máy móc vậy Công nhân Anh là đứa con đầu lòng của
giai cấp công nhân là hiện thân của lực lượng sản xuất tiên tiến, hiện đại, đại biểu cho phơng thức sản xuất tiên tiến, và, do đó nó có những phẩm chất riêng mà không có giai tầng nào có được Đó là: tính tiên tiến, hiện đại; ý thức tổ chức kỷ luật cao, tác phong công nghiệp, tinh thần khoa học
và thái độ cách mạng triệt để; tinh thần quốc tế cao cả và trong sáng
Trang 5Thứ hai, về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa (không phải
trong các quan hệ sản xuất khác- DXN nhấn mạnh): Giai cấp công nhân - giai cấp những người làm thuê thế kỷ XIX, do không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động, làm thuê cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột giá trị thặng dư Và, chính vì vậy mà giai công nhân trở thành giai cấp đốikháng với giai cấp tư sản: “Giai cấp tư sản, tức giai cấp tư bản, mà lớn lên thì giai cấp vô sản, giai cấp công nhân hiện đại, tức là giai cấp chỉ có thể kiếm được việc làm, và chỉ kiếm được việc làm, nếu lao động của họ làm tăng thêm tư bản, cũng phát triển theo Những công nhân ấy buộc phải tự bán mình để kiếm ăn từng bữa một, là một hàng hoá, tức là một món hàng đem bán như bất cứ món hàng nào khác; vì thế, họ phải chịu
Căn cứ vào hai tiêu chí trên, trong tác phẩm “Những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản”, Ph Anghen đã đa ra định nghĩa về giai cấp vô sản:
“Giai cấp vô sản là một giai cấp xã hội hoàn toàn chỉ sống dựa vào bán sức lao động của mình, tức là vào tình hình chuyển biến tốt hay xấu của công việc làm ăn, vào sự biến động của cuộc cạnh tranh không gì ngăn cản nổi Nói tóm lại, giai cấp vô sản hay giai cấp của những người vô sản
là giai cấp lao động trong thế kỷ XIX Giai cấp vô sản là do cuộc cách
Phát triển học thuyết của Mác và Ph Anghen trong Thời đại Đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản, đặc biệt trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực, trên cơ sở quan niệm đúng và mới về giai cấp,Lênin đã bổ sung thêm những thuộc tính mới của giai cấp công nhân Theo Lênin, sự phân chia giai cấp trong xã hội phải dựa vào địa vị và sự khác nhau của các tập đoàn người trong quan hệ đối với chế độ sở hữu tư liệu sản xuất, sự khác nhau trong quan hệ đối với quản lý sản xuất và khác nhau trong quan hệ phân phối sản phẩm Trong tác phẩm “Sáng kiến
vĩ đại”, Lênin đã đa ra một định nghĩa nổi tiếng về giai cấp; trong những tác phẩm “Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Nga”, “Nhà nước và cách mạng”, “Kinh tế chính trị trong thời đại chuyên chính vô sản” Lênin đã
đư ra một định nghĩa mẫu mực về giai cấp công nhân: “là giai cấp thống
trị về chính trị, giai cấp lãnh đạo toàn xã hội trong cuộc đấu tranh lật đổ
Trang 6ỏch tư bản, trong sự nghiệp sỏng tạo ra xó hội mới, trong toàn bộ cuộc đấu tranh để thủ tiờu hoàn toàn cỏc giai cấp Xu hướng phỏt triển của giai cấp vụ sản là đi tới chỗ tự thủ tiờu mỡnh với tư cỏch là giai cấp vụ sản”[8]
Xuất phỏt từ quan niệm trờn, cú thể đi tới định nghĩa về giai cấp
cụng nhõn như sau: Giai cấp cụng nhõn là một tập đoàn người ổn định,
hỡnh thành và phỏt triển gắn liền với nền sản xuất cụng nghiệp ngày càng hiện đại và nền kinh tế tri thức ngày càng phỏt triển với trỡnh độ xó hội hoỏ, quốc tế hoỏ cao và rộng lớn; là lực lượng sản xuất cơ bản và tiờn tiến của thời đại hiện nay; là giai cấp thống trị về chớnh trị, giai cấp lónh đạo toàn xó hội trong cuộc đấu tranh lật đổ ỏch tư bản, trong sự nghiệp sỏng tạo ra xó hội mới, trong toàn bộ cuộc đấu tranh để thủ tiờu hoàn toàn cỏc giai cấp
Từ cỏch tiếp cận như vậy cú thể định nghĩa giai cấp cụng nhõn ViệtNam như sau: Giai cấp cụng nhõn Việt Nam là một tập đoàn người, mà lao động của họ gắn với sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cụng nghiệp hiện đại, thu nhập chủ yếu của họ bằng làm cụng ăn lương; là lực lượng sản xuất chủ yếu và là lực lượng lónh đạo sự nghiệp cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ gắn liền với phỏt triển kinh tế tri thức vỡ một nước Việt Nam dõn
giàu, nước mạnh xó hội cụng bằng, dõn chủ, văn minh
Tại sao C.Mác và Ph.Ăngghen lại đặc biệt nhấn mạnh hai tiêu chí trên? Sở
dĩ nh vậy vì đây chính là hai vị trí phân biệt giai cấp công nhân với các giai cấp khác trong xã hội Họ phải kiếm đợc việc làm và họ phải kiếm đ-
ợc việc làm khi họ bán đợc sức lao động
Giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông nhân có sự khác nhau Hai khái niệm về hai giai cấp này khác nhau ở chỗ: Nông dân sử dụng tất cả các công cụ sản xuất để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh; sản phẩm của nông dân mang tính chất cá nhân và công cụ sản xuất của họ còn thô sơ Còn giai cấp công nhân có khác: công cụ sản xuất hiện đại; mỗi công nhân là một mắt khâu của công việc sản xuất; sản phẩm của họ mang tính chất xã hội
Giai cấp công nhân cũng khác với vô sản lu manh Đó là giai cấp công nhân không có t liệu sản xuất, họ tồn tại đợc là nhờ bị bóc lột giá trị thặng
d Còn giai cấp t sản, họ có nhiều t liệu sản xuất nhng lại không có sức lao
động, họ phải thuê giai cấp công nhân và bóc lột sức lao động của giai cấpcông nhân để tồn tại Đây chính là hai mặt của một vấn đề
Dới chế độ chủ nghĩa t bản, giai cấp công nhân lại là những ngời lao động
tự do, những ngời bán sức lao động để sống, họ là những ngời làm công
ăn lơng (hay làm thuê), là lao động trong lĩnh vực công nghiệp
Ngày nay, với sự phát triển của chủ nghĩa t bản trong nửa sau của thế kỷ
XX, bộ mặt của giai cấp công nhân hiện đại có nhiều thay đổi khác trớc
Trang 7Từ dự kiến của C.Mác và Ph.Ăngghen, giai cấp công nhân xét về diện mạo có nhiều biến đổi Chính sự phát triển của lực lợng sản xuất xã hội hiện nay đã vợt xa trình độ văn minh công nghiệp trớc đây, sự xã hội hoá
và phân công lao động xã hội mới, cơ cấu của giai cấp công nhân hiện
đại; các hình thức bóc lột giá trị thặng d đã làm cho diện mạo của giai cấp công nhân hiện đại không còn giống với những mô tả của C.Mác trong thế kỷ XIX Tuy thế nhng giai cấp công nhân hiện đại vẫn tồn tại, vẫn có sứ mệnh lịch sử của mình trong xã hội t bản hiện đại; những thuộc tính cơ bản của giai cấp công nhân mà C.Mác đã phát hiện ra vẫn còn nguyên giá trị
Hiện nay, cơ cấu ngành nghề của giai cấp công nhân đã có nhiều thay
đổi to lớn Bên cạnh lực lợng công nhân truyền thống, xuất hiện công nhân trình độ tự động hoá với việc áp dụng phổ biến công nghệ thông tin vào sản xuất Bên cạnh những ngành công nghiệp truyền thống, xuất hiện công nhân hoạt động ở lĩnh vực dịch vụ Thực tế, ở các nớc t bản, công nhân trong các ngành dịch vụ này chiếm 50% đến 70% lao động.Tuy nhiên, điều này không hề làm giảm vai trò của giai cấp công nhân trong nền kinh tế và ngay cả tỷ trọng của giai cấp công nhân trong dân c Bởi vì những ngời làm thuê trong các ngành dịch vụ gắn liền với công nghiệp và hoạt động theo lối công nghiệp vẫn là công nhân xét cả trên hai thuộc tính
về giai cấp công nhân Mặt khác, bên cạnh trình độ thấp của giai cấp côngnhân truyền thống đã xuất công nhân có trình độ cao, có xu hớng “tri thức hoá” và cũng ngày càng tiếp thu thêm đông đảo những ngời thuộc tầng lớp trí thức vào hàng ngũ của mình Mặc dù vậy, bản chất về giai cấpcông nhân cũng không hề thay đổi Nếu trớc kia, công nhân bán sức lao
động chân tay là chủ yếu thì nay, họ bán cả sức lao động chân tay và lao
động trí óc, giá trị ngày càng lớn và do đó càng bị bóc lột giá trị thặng d theo chiều sâu Giai cấp công nhân bắt đầu có sự thay đổi về tài sản Phần lớn, họ không còn là những ngời vô sản trần trụi với hai bàn tay trắng, mà
họ đã có một số t liệu sản xuất phụ có thể cùng gia đình làm thêm; một sốcông nhân đã có cổ phần, cổ phiếu ở xí nghiệp Tuy vậy nhng nó cũng không làm thay đổi toàn bộ lực lợng sản xuất cơ bản nhất, quyết định nhất
đối với nền sản xuất t bản chủ nghĩa, họ vẫn bị bóc lột dới những hình thức khác nhau
Giai cấp công nhân hiện nay không những trong lĩnh vực công nghiệp
mà trong mọi ngành nghề khác nhau, có trình độ sản xuất khác nhau của nền công nghiệp hiện đại Họ là những ngời trực tiếp đứng máy, không nằm trong dây truyền sản xuất tự động, không kiểm tra hoạt động máy móc mà đó là những chuyên gia trực tiếp chăm lo nghiên cứu, sáng chế
để không ngừng cải tiến máy móc nhằm nâng cao chất lợng sản phẩm, năng suất lao động Họ là những ngời hoạt động ở các ngành dịch vụ trực tiếp phục vụ cho sản xuất nh bu điện, viễn thông, giao thông vận tải, Họcòn là những ngời lao động làm thuê trong các ngành dịch vụ đang trở thành những ngành công nghiệp thực sự nh du lịch, ngân hàng, thông tin Đó còn là những nhân viên thừa hành làm công ăn lơng phục vụ cho
hệ thống quản lý của các công ty
Đối với giai cấp công nhân ở thời kỳ đế quốc ta còn thấy bộ phận làm thuê trong các doanh nghiệp t nhân Xét về t cách giai cấp, họ còn là những ngời làm chủ, nhng xét về góc độ cá nhân, những ngời này vẫn bị bóc lột giá trị thặng d, do đó họ vẫn mang hai thuộc tính cơ bản của giai cấp công nhân Do vậy họ vẫn nằm trong giai cấp công nhân
Tóm lại, căn cứ vào hai tiêu chí cơ bản của giai cấp công nhân, ta có thể nói: những ngời lao động trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch
vụ công nghiệp là công nhân, còn những ngời làm công ăn lơng phục vụ
Trang 8trong các ngành khác nh y tế, giáo giục, văn hoá, dịch vụ( không liên quan đến sản xuất công nghiệp) là những ngời lao động nói chung, họ
đang đợc thu hút vào các tổ chức công đoàn nghề nghiệp nhng họ không phải là công nhân
Dới chủ nghĩa xã hội, giai cấp công nhân trở thành giai cấp nắm chính quyền, thành giai cấp thống trị nhng không thành giai cấp bóc lột, họ có nhiệm vụ lãnh đạo cuộc đấu tranh cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới,
đại biểu cho toàn thể nhân dân lao động làm chủ những t liệu sản xuất cơ bản đã đợc công hữu hoá
Sau khi xoá bỏ đợc mọi giai cấp, giai cấp công nhân sẽ không còn nữa Lúc đó, công nhân sẽ nh mọi lao động đợc giải phóng, đều có điều kiện phát triển tự do và toàn diện
Có thể nói, những quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen về hai tiêu chí cơ bản của giai cấp công nhân cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị, vẫn
là cơ sở phơng pháp luận để chúng ta nghiên cứu giai cấp công nhân hiện
đại, đặc biệt là để làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Từ hai tiêu chí trên ta có thể định nghĩa: “Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình hình thành và phát triển của nền công nghiệp hiện đại, với nhịp độ phát triển của lực lợng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao; là lực lợng sản xuất cơ bản tiên tiến, trực tiếp hoặc tham gia vàoquá trình sản xuất, tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội; là lực lợng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa t bản lên chủ nghĩa xã hội”
2 Đặc điểm của giai cấp cụng nhõn Việt Nam
Là sản phẩm trực tiếp của chớnh sỏch khai thỏc thuộc địa của thực dõn Phỏp, lớp cụng nhõn đầu tiờn xuất hiện gắn liền với cuộc khai thỏc thuộc địa lần thứ nhất (1897) và thực sự trở thành giai cấp cụng nhõn Việtnam từ thời kỳ khai thỏc thuộc địa của thực dõn Phỏp lần thứ hai (1924-1929) Cựng với quỏ trỡnh phảt triển của cỏch mạng, giai cấp cụng nhõn Việt Nam sớm trở thành bộ phận của đội ngũ giai cấp cụng nhõn quốc tế Ngoài những đặc điểm chung của giai cấp cụng nhõn quốc tế, giai cấp cụng nhõn Việt Nam cũn cú đặc điểm riờng:
Thứ nhất: Sinh ra và lớn lờn từ một nước vốn là thuộc địa, nửa
phong kiến, cú truyền thống yờu nước, ý thức tự tụn dõn tộc, dự cũn non trẻ, nhỏ bộ, song giai cấp cụng nhõn đó sớm trở thành giai cấp duy nhất được lịch sử, dõn tộc thừa nhận và giao phú sứ mệnh lónh đạo cỏch mạng Việt Nam từ sau cỏc phong trào cứu nước theo lập trường Cần Vương, lập trường tư sản và tiểu tư sản thất bại
Thứ hai: Ra đời trước giai cấp tư sản dõn tộc, vừa mới lớn lờn, đó
tiếp thu chủ nghĩa Mỏc - Lờnin, hệ tư tưởng của giai cấp cụng nhõn quốc
tế, nhanh chúng trở thành lực lượng chớnh trị tự giỏc và thống nhất, được
Trang 9Chủ tịch Hồ Chớ Minh giỏo dục, đó sớm giỏc ngộ mục tiờu lý tưởng, chõn
lý của thời đại: độc lập dõn tộc gắn liền với chủ nghĩa xó hội, giai cấp cụng nhõn Viờt Nam luụn cú tinh thần và bản chất cỏch mạng triệt để
Thứ ba: Giai cấp cụng nhõn nước ta xuất thõn từ nụng dõn lao
động, bị thực dõn phong kiến búc lột, bần cựng húa nờn cú mối quan hệ mỏu thịt với giai cấp nụng dõn và cỏc tầng lớp lao động khỏc Qua thử thỏch của cỏch mạng, liờn minh giai cấp đó trở thành động lực và là cơ
sở vững chắc cho khối đại đoàn kết dõn tộc
Thứ tư: Từ khi trở thành giai cấp cầm quyền, giai cấp cụng nhõn
Việt Nam luụn phỏt huy bản chất cỏch mạng trong xõy dựng và bảo vệ
Tổ quốc, luụn là lực lượng đi đầu và lónh đạo sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp đẩy mạnh cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ xõy dựng và phỏt triển nền kinh tế cụng nghiệp và nền kinh tế tri thức hiện đại
Thứ năm: Quỏ trỡnh “trớ thức hoỏ” giai cấp cụng nhõn diễn ra
mạnh mẽ, từng bước hỡnh thành giai cấp cụng nhõn trớ thức Việt Nam
Việc hỡnh thành giai cấp cụng nhõn trớ thức khụng cú nghĩa là sự
bổ sung vào lực lượng giai cấp cụng nhõn những cụng nhõn cú trỡnh độ cao mà là giai cấp cụng nhõn được nõng cao về trỡnh độ và cú sự thay đổi
về tớnh chất lao động- lao động điều khiển những cụng nghệ tự động hoỏ của nền kinh tế tri thức
II Nội dung và điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
1 Nội dung
a Sứ mệnh lịch sử thế giới của GCCN là một tất yếu khỏch quan bắt
nguồn từ chớnh thực tiễn sản xuất hiện đại, từ nhu cầu phỏt triển theo
xu hướng xó hội húa của lực lượng sản xuất (LLSX) mà sự phỏt triển của nền sản xuất cụng nghiệp ngày càng hiện đại là biểu hiện tập trungnhất Sứ mệnh đú cũn bắt nguồn từ địa vị kinh tế - xó hội của GCCN, một giai cấp “là sản phẩm của đại cụng nghiệp”, trực tiếp sản xuất củacải vật chất cho xó hội, người đại diện cho phương thức sản xuất tiờn tiến, cho xu thế xó hội húa sản xuất Chớnh sự phỏt triển của CNTB, đến một ngưỡng nhất định, làm rừ mõu thuẫn cơ bản giữa LLSX xó hội cao với QHSX tư nhõn TBCN Sở hữu tư nhõn TBCN ngày đối lậpvới xu hướng xó hội húa Nú kỡm hóm tiến bộ xó hội thụng qua việc duy trỡ chế độ búc lột giỏ trị thặng dư và ỏp bức, bất cụng xó hội Phỏt triển lực lượng sản xuất hiện đại bằng cỏch xúa bỏ QHSX tư nhõn
Trang 10TBCN, tạo ra một QHSX mới mang tính xã hội hóa và giải phóng GCCN - “LLSX hàng đầu của toàn thể nhân loại” là quy luật của lịch
sử và cũng là nội dung cơ bản nhất của sứ mệnh này
Trong tư tưởng của Mác, tất yếu khách quan ấy được thể hiện và thực hiện thông qua quá trình phát triển về chính trị, tư tưởng và tổ chức của GCCN để trở thành một giai cấp tự giác Sự thâm nhập của chủ nghĩa Mác vào phong trào công nhân, sự trưởng thành của đảng Cộng sản và sự xác lập nhà nước của GCCN chính là những biểu hiện tập trung của tính tự giác ấy Từ đó, quá trình thực hiện sứ mệnh là quá trình cách mạng XHCN Nội dung của nó bao gồm: cách mạng trên lĩnh vực chính trị để phá hủy nhà nước của GCTS, thiết lập nhà nước của GCCN, nền dân chủ XHCN từ đó tiến hành cách mạng trên lĩnh vực kinh tế, thông qua việc cải tạo QHSX cũ, xác lập QHSX công hữu
để đáp ứng nhu cầu phát triển của LLSX và xây dựng cơ sở vật chất cho CNXH; cùng với đó là cuộc cách mạng văn hóa tư tưởng để xác lập vị trí chủ đạo của hệ tư tưởng GCCN, tiếp thu những giá trị của truyền thống, văn minh nhân loại và dần khắc phục những tàn dư tư tưởng của xã hội cũ Đó là quá trình cách mạng toàn diện, triệt để, khó khăn, phức tạp và lâu dài
Ngày nay, do tính quy định của sản xuất hiện đại, GCCN có một số biểu hiện mới: trình độ văn hóa - tay nghề cao hơn; một số công nhân
đã có cả tư liệu sản xuất, cổ phiếu, đời sống một bộ phận được cải thiện v.v Song, những biểu hiện đó không làm thay đổi địa vị cơ bảncủa công nhân trong CNTB Họ vẫn đang là lực lượng chủ yếu làm ra của cải cho xã hội và lợi nhuận cho các nhà tư bản; là lực lượng đối lập trực tiếp với GCTS, bị bóc lột nhiều nhất và khoảng cách về mức thu nhập giữa họ với giới chủ ngày càng lớn Công nhân trong các nước tư bản phát triển được trí tuệ hóa, lao động bớt nặng nhọc hơn,
có chút ít cổ phần trong doanh nghiệp thì họ càng bị ràng buộc chặt chẽ hơn vào guồng máy sản xuất của tư bản, càng bị bóc lột nặng nề
và tinh vi hơn Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO) tỷ suất bóc lột giá trị thặng dư trung bình ở thế kỷ XIX là 20, thì hiện nay là 300, cá biệt có nơi, như tập đoàn Microsoft tỷ suất này lên tới 5000 Từ một chiều cạnh khác, hiện nay sự tăng lên lượng tri thức khoa học và văn hóa của công nhân lại cũng là một tiền đề quan trọng để giúp họ nhận thức và cải tạo xã hội Họ đang phê phán CNTB và đến với CNXH như đến với cái đúng và do sự thôi thúc của lý trí chứ không chỉ do nghèo đói Với tri thức và khả năng làm chủ công nghệ cao, với năng lực sáng tạo và ý thức về sứ mệnh, GCCN hiện đại đang có thêm điều kiện để tự giải phóng
Trang 11Nhờ cú những điều chỉnh lớn và tận dụng được thành tựu của cỏch mạng khoa học và cụng nghệ, đặc biệt là qua toàn cầu húa kinh tế, CNTB đang cũn khả năng tiếp tục kộo dài sự tồn tại nhưng khụng thể trỏnh được “định mệnh” mà Mỏc đó vạch ra từ sứ mệnh lịch sử thế giới của GCCN Quỏ trỡnh toàn cầu hoỏ kinh tế hiện nay là biểu hiện tập trung của xu thế xó hội húa LLSX và cũng làm sõu sắc thờm mõu thuẫn cơ bản trong lũng CNTB Nú khai triển mõu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất TBCN đến mọi ngừ ngỏch của thế giới qua những biểu hiện xó hội đa dạng Đú là mõu thuẫn giữa GCCN hiện đạiđang bị CNTB toàn cầu búc lột giỏ trị thặng dư với một GCTS “ngày càng trở nờn là giai cấp thừa” trong sản xuất và phản động về chớnh trị; Đú là mõu thuẫn giữa cỏc nước phỏt triển với cỏc nước đang phỏt triển, hay “phương Bắc và phương Nam”, giữa “trung tõm và ngoại vi” ; là mõu thuẫn của lợi ớch từng quốc gia - dõn tộc với lợi ớch của cỏc tập đoàn tư bản; giữa những nước phỏt triển và đang phỏt triển; giữa chủ quyền quốc gia - dõn tộc với xu thế đồng húa cưỡng bức; giữa văn hoỏ dõn tộc với cuộc xõm lăng bằng tư tưởng, lối sống của những nước đế quốc trong mụi trường toàn cầu đang vận hành theo những cơ chế bất bỡnh đẳng; Đú cũn là mõu thuẫn giữa cỏc nước tư bản xung quanh việc tranh giành vị trớ, thế lực và ảnh hưởng thụng qua việc chiếm lĩnh ưu thế về KH&CN, những nguồn tài nguyờn
Nhỡn chung từ thực tiễn hiện đại, nhu cầu cú một toàn cầu húa với chất lượng mới đang hiện rừ Và, mầm mống của một phương thức sản xuất mới cũng đang lớn dần, chủ yếu là theo cỏch này Sứ mệnh lịch sử thế giới của GCCN mang bản chất quốc tế và khụng hề xa lạ với những hiện tượng quốc tế phản ỏnh tiến bộ xó hội Chủ động, tớch cực hội nhập quỏ trỡnh toàn cầu húa kinh tế; tận dụng những thời cơ, tranh thủ ngoại lực từ quỏ trỡnh toàn cầu hoỏ hiện nay và làm biến đổi
nú theo hướng tớch cực là một tiến trỡnh hợp quy luật và là con đường
để thực hiện sứ mệnh lịch sử thế giới của GCCN
b Lịch sử phát triển của thế giới chính là lịch sử phát triển của cáchình thái kinh tế xã hội từ thấp đến cao Trong xã hội có giai cấp, để giảiquyết mâu thuẫn giữa lực lợng sản xuất phát triển đến trình độ xã hộihoá cao với quan hệ sản xuất cũ, giữa giai cấp thống trị với giai cấp lao
động phải phát triển từ hình thái kinh tế xã hội thấp đến cao
C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định vai trò của quần chúng nhân dân lao
động: là ngời sáng tạo chân chính ra lịch sử; là ngời có vai trò quyết định sáng tạo công cụ sản xuất, giá trị thặng d, chính trị xã hội Khi trong xã hội còn tồn tại giai cấp bóc lột trong một phơng thức sản xuất với điều kiện phơng thức sản xuất đó còn giữ vị trí tiên tiến, do đó phải đảm bảo quy luật lịch sử
Trong sự chuyển biến của hình thái kinh tế trong xã hội, là giai cấp trung tâm, có nhiệm vụ phải thoả mãn các điều kiện nh: là giai cấp đại diện cho một phơng thức sản xuất tiên tiến; là giai cấp có hệ t tởng độc lập; giai
Trang 12cấp này phải tiến hành thuyết phục tập hợp và tổ chức quần chúng làm cách mạng Và hai nhiệm vụ quan trọng là: tiến hành xoá bỏ chế độ xã hội cũ; xây dựng hình thái kinh tế xã hội mới tiến bộ hơn.
Khi nghiên cứu về các giai cấp, tầng lớp trong hình thái kinh tế xã hội chủnghĩa, C.Mác và Ph.Ăngghen đã rút ra các kết luận:
Một là: giai cấp t sản trong cha đầy một thế kỷ đã tạo ra một lực lợng sản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn, với lực lợng sản xuất bằng tất cả các xã hội trớc để lại, tạo ra năng xuất lao động cao hơn nhiều Do đó giai cấp t sản
đã từng đóng vai trò tích cực trong lịch sử là tạo năng suất lao động cao.Hai là: khi lực lợng sản xuất đạt tới trình độ xã hội hoá cao, xuất hiện mâu thuẫn về quan hệ sản xuất t bản chủ nghĩa mà tập trung là sở hữu t bản chủ nghĩa, kìm hãm sự phát triển của lực lợng sản xuất Khi lực lợng sản xuất phát triển, quan hệ sản xuất nh cũ thì xuất hiện giai cấp mới để giải phóng quan hệ sản xuất cũ, đó chính là giai cấp công nhân
Ba là: việc giai cấp công nhân đứng lên đấu tranh để giải phóng giai cấp,
điều đó không có nghĩa chỉ giải phóng giai cấp mà tập trung giải phóng xã hội và giải phóng con ngời vì giai cấp công nhân có lợi ích phù hợp vớinhân dân lao động, với dân tộc và với nhân loại
Từ những kết luận của C.Mác và Ph.Ăngghen và những khẳng định về giai cấp công nhân hiện đại là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để, có khả năng tổ chức và lãnh đạo toàn thể nhân dân lao động tiến hành cuộc cải biến cách mạng, từ hình thái kinh tế xã hội t bản sang hình thái kinh tếxã hội cộng sản chủ nghĩa, giải phóng nhân loại khỏi ách áp bức, bất công
và mọi hình thức bóc lột Hay nói cách khác, nội dung tổng quát sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là: xoá bỏ chế độ t bản chủ nghĩa, xoá bỏ chế độ ngời bóc lột ngời, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao
động và toàn thể nhân loại khỏi sự áp bức bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản văn minh
Ph.Ăngghen viết:” Thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy- đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản hiện đại ” Còn Lênin đã chỉ rõ:” Điểm chủ yếu trong học thuyết của C.Mác là ở chỗ nó làm sáng tỏ vai trò lịch
sử thế giới của giai cấp vô sản là ngời xây dựng xã hội chủ nghĩa”
Nội dung thực chất của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ở đây chính là:
Trong lĩnh vực kinh tế: giai cấp công nhân tiến hành xoá bỏ chế độ t hữu
t nhân t liệu sản xuất, xây dựng chế độ công hữu t liệu sản xuất, nâng cao năng suất lao động thoả mãn từng bớc nhu cầu phát triển của nhân dân Sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong lĩnh vực này chỉ rõ mục tiêu cuối cùng của giai cấp công nhân, thoả mãn nhu cầu ngày càng đầy đủ hơn: làm theo năng lực, hởng theo nhu cầu Do đó nó cần phải đợc thực hiện một cách lâu dài, gian khổ, trải qua từng bớc cụ thể Xoá bỏ chế độ chiếm hữu t nhân t liệu sản xuất; xây dựng chế độ công hữu là quá trình phù hợp nhng phải dần dần từ từ
Tại sao phải xoá bỏ chế độ t hữu? Sở dĩ nh vậy vì đây là cơ sở của chế độ ngời bóc lột ngời; biểu hiện cao nhất của chế độ chiếm hữu t nhân t liệu sản xuất là sở hữu t bản chủ nghĩa do đó phải xoá bỏ chế độ t hữu; sau khixoá bỏ chế độ t hữu thì mới thiết lập chế độ công hữu t liệu sản xuất, phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất, phù hợp với yêu cầu sản xuất; đây cũng là cơ sở kinh tế cho sự tồn tại chế độ xã hội mới vì thế cũng rất cần phải xoá bỏ chế độ t hữu này Chính C.Mác đã nói: ”những ngời cộng sản có thể tóm tắt lực lợng của mình bằng một công thức là xoá
bỏ chế độ t hữu”
Trong lĩnh vực chính trị: giai cấp công nhân phải trở thành giai cấp thống trị trong xã hội Đó là phải đập tan chính quyền t sản; xây dựng chính
Trang 13quyền nhà nớc(nền chuyên chính vô sản): thực chất là để đảm bảo quyền lực chính trị thuộc về nhân dân, giữ vai trò quan trọng là công cụ xây dựng xã hội mới, là kiểu nhà nớc: nhà nớc nửa nhà nớc và nhà nớc tự tiêu vong.
Trong lĩnh vực xã hội đó là: phải tiến hành xoá bỏ giai cấp bóc lột; phải tiến hành xoá bỏ giai cấp nói chung, tạo ra sự bình đẳng trong quan hệ giữa ngời với ngời ở đây xoá bỏ giai cấp bóc lột với t cách là giai cấp chứkhông xoá bỏ các cá nhân vì họ có thể là những cá nhân có ích trong xã hội mới
Có thể nói nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân bao gồm bốn
sự nghiệp Đó là sự nghiệp giải phóng giai cấp; sự nghiệp giải phóng xã hội, dân tộc; sự nghiệp giải phóng ngời lao động; và sự nghiệp giải phóng con ngời Đây chính là nấc thang phát triển trong sự phát triển của hình thái kinh tế xã hội Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân phải đợc thực hiện trên toàn thế giới.Và để thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một quá trình lâu dài, gian khổ, phức tạp, nên những ngời cộng sản phải kiên trì, không nóng vội, nó phải đợc tiến hành hai giai đoạn: tập trung lực lợng để giành chính quyền và tập trung lực lợng để xây dựng chế độ xã hội mới
Trong giai đoạn đầu, giai cấp công nhân và chính đảng của mình tiến hành cuộc đấu tranh giành chính quyền của cách mạng vô sản Các bớc
đấu tranh đó gồm: thiết lập một chính đảng cộng sản, đề ra cơng lĩnh chính trị, đờng lối chiến lợc, sách lợc, mục tiêu, phơng hớng, biện pháp, giải pháp…;liên minh giai cấp công nhân, nông dân, xác định giai cấp ;liên minh giai cấp công nhân, nông dân, xác định giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng; tạo tình thế nh điều kiện kháchquan trên thế giới và trong nớc…;liên minh giai cấp công nhân, nông dân, xác định giai cấp Khi cách mạng vô sản thắng lợi sẽ đập tan nhà nớc t sản, xây dựng nhà nớc chuyên chính vô sản; xoá bỏ phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa (bản chất là chế độ t hữu t nhân về t liệu sảnxuất); kế thừa có chọn lọc tri thức văn hoá truyền thống dân tộc và tri thứcvăn hoá thời đại
Trong giai đoạn hai, khi đã giành đợc chính quyền – thời kỳ quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội: Đảng cộng sản và giai cấp công nhân phải tiếp tục
đấu tranh giai cấp trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, với mục
đích là giữ vững chính quyền cách mạng (xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa):Về chính trị, quyền lực nhà nớc thể hiện ý chí của dân Nhà nớc vô sản có hệ thống chính trị gồm Đảng cộng sản, nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa và các tổ chức chính trị, nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Trong công tác đối nội và đối ngoại sẽ sử dụng bạo lực trấn áp thù trong giặc ngoài Về kinh tế, mục
đích là đạt đợc năng suất lao động cao, nguyên tắc phân phối là làm theo năng lực, hởng theo lao động; sử dụng các thành phần kinh tế, các hình thức sở hữu: sở hữu toàn dân (sở hữu nhà nớc), sở hữu tập thể, sở hữu cá thể, sở hữu t bản nhà nớc, sở hữu t nhân Do đó cần nắm vững cơ chế
Đảng cộng sản lãnh đạo, nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa quản lý, nhân dân lao động làm chủ dựa trên pháp luật của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa (nguyên tắc tập trung dân chủ) Về văn hoá t tởng: kế thừa có chọn lọc tri thức văn hoá truyền thống dân tộc, kết hợp với tri thức văn hoá của nhân loại (khoa học kỹ thuật công nghệ của nền kinh tế tri thức), và định hớng xã hội là định hớng t tởng cá nhân Về quân sự, xây dựng chiến lợc quốc phòng toàn dân và an ninh quốc gia Về ngoại giao, phát triển quan
hệ song phơng, đặt vấn đề dân tộc và lợi ích là trên hết Vì vậy đờng lối
đặt ra phải phù hợp với quy luật khách quan, hợp lòng dân, chống thù trong giặc ngoài và mọi âm mu diễn biến hoà bình của đế quốc
Trang 14c Nội dung sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân Việt Nam
Đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức và giữ vững định hướng XHCN là nội dung cơ bản của sứ mệnh lịch sử của GCCN Việt Nam hiện nay Sứ mệnh của GCCN Việt Nam là giải phóng dân tộc và
phát triển đất nước theo định hướng XHCN; qua đó giải phóng giai cấp,giải phóng người lao động, xây dựng một “xã hội dân giàu, nước mạnh,công bằng, dân chủ, văn minh” Hiện nay, để sớm đưa đất nước khỏi tìnhkém phát triển, nội dung trọng tâm là đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với kinh
tế tri thức và giữ vững định hướng XHCN
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã khẳng định đẩy mạnh CNH, HĐHhiện nay là “Rút ngắn quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nướctheo định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coikinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và công nghiệp hoá,hiện đại hoá” Theo đó phát triển GCCN nước ta cả về số lượng và chấtlượng, và tổ chức; nâng cao giác ngộ và bản lĩnh chính trị, trình độ họcvấn và nghề nghiệp, xứng đáng là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp đổimới Phát triển GCCN cũng chính là phát triển, hoàn thiện chủ thể của sứmệnh lịch sử hiện đại - cơ sở xã hội quan trọng nhất bảo đảm cho sự lãnhđạo của Đảng, khối đại đoàn kết toàn dân tộc vì mục tiêu độc lập dân tộc
Sứ mệnh lịch sử của GCCN Việt Nam cũng chỉ có thể thực hiện thắng lợikhi quyền lãnh đạo cách mạng của GCCN, thông qua vai trò lãnh đạo củaĐảng cộng sản Việt Nam, được giữ vững và không ngừng tăng cường;Nhà nước XHCN và chế độ dân chủ XHCN, quyền làm chủ của nhân dânlao động nước ta không ngừng được hoàn thiện và phát triển
Là sản phẩm của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn liền vớiphát triển kinh tế tri thức ngày càng hiện đại hoá và quốc tế hoá, giai cấpcông nhân là giai cấp tiên tiến , luôn nằm ở vị trí trung tâm của sự pháttriển xã hội Xuất phát từ địa vị kinh tế - xã hội và từ đặc điểm riêng cócủa mình, giai cấp công nhân là giai cấp có sứ mệnh lịch sử cao cả là
Trang 15giai cấp thống trị về chính trị, giai cấp lãnh đạo toàn xã hội trong cuộc đấu tranh lật đổ ách tư bản, trong sự nghiệp sáng tạo ra xã hội mới, trong toàn bộ cuộc đấu tranh để thủ tiêu hoàn toàn các giai cấp
Về nội dung sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân,
Anghen đã khẳng định “Thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy, - đó
“Điểm chủ yếu trong học thuyết của Mác là ở chỗ nó làm sáng tỏ vai trò lịch sử thế giới của giai cấp vô sản là người xây dựng xã hội xã hội chủ
Vậy là, theo các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lênin, phạm trù sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại mới, bao gồm ba nội dung cơ bản nhất:
Một là, là giai cấp thống trị về chính trị
Với địa vị thống trị về chính trị, giai cáp công nhân là giai cấpquyết định xu hướng phát triển của lịch sử; giai cấp cầm quyền ở mốt sốquốc gia trên thế giới Từ sau tháng lợi của cách mạng tháng mười Nga vĩđại, thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội
đã mở ra trên phạm vi toàn thế giới
Hội nghị đại biểu các Đảng cộng sản và công nhân quốc tế năm
1957 và 1960 đã xác định nội dung căn bản của thời đại chúng ta là sựquá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội mở đầu bằng Cách mạng
xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga vĩ đại Từ đó đến nay, nhất là sau khichế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô, Đông Âu sụp đổ, chủ nghĩa xã hội cólâm vào thoái trào, song tính chất, nội dung của thời đại vẫn không thayđổi
Thứ hai, giai cấp công nhân là động lực và là lực lượng lãnh đạo
cuộc đấu tranh nhằm thủ tiêu mọi sự áp bức, bóc lột và sự tha hoá conngười, sáng tạo ra xã hội mới
Nhân loại đã từng trải qua nhiều chế độ áp bức, bóc lột Ở đó, conngười bị đẩy đến tận cùng của sự tha hoá cả trong lao động và trongquyền lực Thủ tiêu áp bức, bóc lột và mọi hình thức tha hoá, thực hiện
sự giải phóng triệt để con người, đòi hỏi, giai cấp vô sản trước hết phảigiành lấy dân chủ, giành lấy chính quyền, điều mà Mác và Angghen đãnói trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” hơn 150 năm trớc đây
Trang 16Sau khi trở thành giai cấp cầm quyền, giai cấp công nhân trở thành
lực lượng lãnh đạo, tổ chức và thực hiện quá trình xây dựng xã hội mới
-xã hội -xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa trên phạm vi mỗi dân tộc
và trên toàn thế giới, thực hiện sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóngdân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con ngời
Thứ ba, giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo toàn bộ cuộc đấu
tranh để thủ tiêu hoàn toàn các giai cấp
Sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân không phải vì duy trì giai cấpcông nhân, mà vì giải phóng triệt để con người Trong “Tuyên ngôn củaĐảng cộng sản” C mác- Ph Angghen đã khẳng định: “Toàn bộ lý luậncủa chủ nghĩa cộng sản là thủ tiêu chế độ tư hữu” Một khi chế độ tư hữukhông còn thì nguyên nhân phân chia xã hội thành giai cấp, nhà nướccũng bị xoá bỏ Và, do đó, với tư cách là một giai cấp, giai cấp công nhâncũng sẽ không còn lý do tồn tại Tất nhiên con đường đi tới xã hội hônggiai cấp còn quanh co và nhiều phức tạp Nhận thức đúng về tính tất yếu
để xây dựng lý tưởng, mục tiêu, song không được ảo tưởng, chủ quan,duy ý chí Trong tác phẩm “Gia đình thần thánh” (1844), Mác vàĂngghen đã chỉ rõ về phương pháp luận tiếp cận khái niệm "giai cấp vôsản và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân" là: "ở chỗ giai cấp vô sảnthực ra là gì, và phù hợp với sự tồn tại ấy của bản thân nó, giai cấp vô sản
Đối với giai cấp công nhân Việt Nam, có thể khái quát nội
dung sứ mệnh lịch sử như sau: Giai cấp công nhân thông qua Đảng cộngsản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp và dân tộc, thực hiện thắng lợimục tiêu lý tưởng: độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội và góp phần vào
sự nghiệp cách mạng thế giới Trước mắt, trong những năm tới, thực hiệnthắng lợi mục tiêu:” Nâng cao năng lực và sức chiến đáu của Đảng, pháthuy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuôcj đổi mới, huyđộng và sử dụng tốt mọi nguồn lực cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước; phát triển văn hoá; thực hiện tiến bộ công bằng xã hội; tăng cườngquốc phòng và an ninh , mở rộng quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cựchội nhập kinh tế quốc tế; giữ vững ổn định chính trị- xã hội; sớm đưa
Trang 17nước ta ra khỏi tỡnh trạng kộm phỏt triển; tạo nền tảng để đến năm 2020nước ta cơ bản trở thành một nước cụng nghiệp theo hướng hiện đại”
Trong nội dung tổng quỏt về sứ mệnh lịch sử của giai cấp cụngnhõn Việt Nam, nội dung kinh tế của sứ mệnh được xỏc định là: “Đẩymạnh cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ gắn với phỏt triển kinh tế tri thức,xõy dựng nền kinh tế độc lập tự chủ đưa nước trở thành nước cụngnghiệp; ưu tiờn phỏt triển lực lượng sản xuất, đồng thời xõy dựng quan hệsản xuất phự hợp theo định hướng xó hội chủ nghĩa; phỏt huy cao độ nộilực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bờn ngoài và chủ động hội nhập kinh
tế quốc tế để phỏt triển nhanh, cú hiệu quả và bền vững; tăng trưởg kinh
tế đi liền với phỏt triển văn hoỏ, từng bước cải thiện đời sống vật chất vàtinh thần của nhõn dõn, thực hiện tiến bộ và cụng bằng xó hội, bảo vệ vàcải thiện mụi trường; kết hợp phỏt triển kinh tế- xó hội với tăng cườngquốc phũng- an ninh” Núi một cỏch khỏi quỏt về sứ mệnh lịch sử củagiai cấp cong nhõn Việt Nam là : xõy dựng thành cụng chủ nghĩa xó hội
và bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam xó hội chủ nghĩa và gúp phầnxứng đỏng vào sự nghiệp cỏch mạng thế giới
2 Những điều kiện khách quan
Học thuyết C.Mác và Ph.Ăngghen về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là luận chứng khoa học về địa vị kinh tế xã hội và vai trò lịch
sử của giai cấp công nhân, về mục tiêu và con đờng để giai cấp đó hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình Học thuyết đã chứng minh sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân đợc quy định bởi những điều kiện kinh tế, xã hội khách quan
a.Về địa vị kinh tế xã hội:
Dới chủ nghĩa t bản, giai cấp công nhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp t bản chủ nghĩa, nó ra đời và phát triển cùng với sự hình thành phát triển của nền đại công nghiệp t bản chủ nghĩa, đợc nền sản xuất công nghiệp hiện đại rèn rũa tổ chức lại thành một lực lợng xã hội hùng mạnh Đại công nghiệp càng phát triển, tập trung làm phá sản nhữngngời sản xuất hàng hoá nhỏ, bổ xung lực lợng cho giai cấp công nhân Mặt khác, đại công nghiệp phát triển tiếp tục bổ xung lực lợng cho giai cấp công nhân, thu hút lực lợng lao động từ nhiều ngành, nhiều nghề khácnhau tạo nên tập đoàn hùng mạnh Bản thân sự phát triển nền đại công nghiệp cũng yêu cầu cao với từng ngời lao động, tập thể lao động về tác phong lao động, kỷ luật lao động…;liên minh giai cấp công nhân, nông dân, xác định giai cấp
Dới chủ nghĩa t bản, giai cấp công nhân là bộ phận quan trọng nhất trong các bộ phận tiêu biểu cấu thành của lực lợng sản xuất của xã hội t bản Họ đại diện cho lực lợng sản xuất tiên tiến nhất với trình độ xã hội hoá ngày càng cao Nhng chủ nghĩa t bản lại đợc xây dựng trên nền tảng của chế độ chiếm hữu t nhân về t lệu sản xuất mà giai cấp t sản là đại diện Bởi thế, ở phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa luôn luôn tồn tại mâu
Trang 18thuẫn giữa lực lợng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao (mà giai cấp công nhân là đại diện) với quan hệ sản xuất có tính chất chiếm hữu t nhân (mà giai cấp t sản là đại diện) Đây là mâu thuẫn cơ bản vốn có
và không thể khắc phục đợc nếu không xoá bỏ đợc chế độ t bản Biểu hiện
về mặt chính trị, xã hội của mâu thuẫn cơ bản đó là mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giai cấp t sản Sự vận động phát triển của những mâu thuẫn tất yếu trên dẫn đến cách mạng xã hội chủ nghĩa, dẫn tới sự sụp đổ của chủ nghĩa t bản và thắng lợi của chủ nghĩa xã hội Nh vậy giai cấp công nhân gắn liền với nền lao động sản xuất vật chất, đi liền sự phát triểncủa công nghiệp ngày càng hiện đại kể cả khi xuất hiện nền kinh tế tri thức
Do không có t liệu sản xuất, giai cấp công nhân phải bán sức lao độnglàm thuê, bị nhà t bản chiếm đoạt giá trị thặng d, bị lệ thuộc hoàn toàn vào quá trình phân phối các kết quả lao động của chính họ Trong nền sảnxuất t bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân bị toàn bộ giai cấp t sản bóc lột,
là giai cấp trực tiếp đối kháng với giai cấp t sản, không có quyền trong tổ chức, điều hành lao động, phân phối sản phẩm lao động Do đó giai cấp công nhân không đợc làm chủ trong xã hội t bản chủ nghĩa Họ bị bần cùng hoá so với giai cấp t sản (bị bóc lột trong quá trình sản xuất, ngoài quá trình sản xuất và bị bóc lột theo chiều sâu)
Giai cấp công nhân hiện nay ở các nớc t bản có đời sống vật chất cao vẫn
bị bóc lột, bần cùng hoá theo đúng nghĩa của nó Công nhân có cổ phần, tức là đã ra nhập vào quá trình sản xuất, điều hành sản xuất đó là công nhân t bản nhân dân nhng con số này vẫn còn rất khiêm tốn Còn ở các n-
ớc t bản phá triển, công nhân bị bóc lột cao hơn rất nhiều, từ 200% tới 300% và sự chênh lệch giàu nghèo cũng khá cao Trong tất cả các giai cấp
đang đối lập với giai cấp t sản thì chỉ có giai cấp công nhân là thực sự cách mạng vì nó là sản phẩm của nền đại công nghiệp, đại diện cho lực l-ợng sản xuất với trình độ xã hội hoá ngày càng cao, và nó lao động trong nền đại công nghiệp với trình độ công nghệ ngày càng hiện đại và sản xuất ra tuyệt đại của cải cho xã hội
Từ địa vị giai cấp công nhân và giai cấp công nhân có lợi ích cơ bản thốngnhất với lợi ích của đông đảo nhân dân lao động đã tạo điều kiện cho giai cấp công nhân đoàn kết với giai cấp khác, đi đầu trong công cuộc đấu tranh để thực hiện quá trình giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội Họ có khả năng đoàn kết giai cấp khác (tất cả giai cấp vô sản) vì giai cấp công nhân: có cùng lợi ích cơ bản, thống nhất nhau do bị bóc lột giá trị thặng d; cùng tồn tại trong một môi trờng sản xuất nh nhau có tính chất công nghiệp thậm chí dịch vụ; có cùng t bản trong nớc và quốc tế bóc lột; có cùng mục tiêu, sứ mệnh lịch sử tiêu diệt t sản, xây dựng chủ nghĩa xã hội b.Về đặc điểm chính trị, xã hội:
Do những đặc điểm về kinh tế chính trị xã hội của giai cấp công nhân:
từ địa vị kinh tế xã hội của giai cấp công nhân, điều đó cũng quy định những đặc điểm xã hội chính trị của giai cấp công nhân, do vậy giai cấp công nhân có vai trò sứ mệnh cao cả Những đặc điểm đó là:
Giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất: Giai cấp công nhân là đại diện cho phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa– phơng thức sản xuất tiên tiến nhất và là lực lợng sản xuất có trình độ xã hội hoá cao
Giai cấp công nhân luôn đi đầu trong các cuộc cách mạng và làm cách mạng cho đến khi thắng lợi Lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân đối lậpvới lợi ích cơ bản của giai cấp t sản, nhng phù hợp với lợi ích, khát vọng giải phóng của nhân dân lao động Do đó giai cấp công nhân càng có đủ
điều kiện, khả năng trở thành lực lợng tổ chức lãnh đạo các giai cấp và
Trang 19tầng lớp lao động khác trong công cuộc xoá bỏ áp bức, bóc lột của chủ nghĩa t bản, xây dựng thành công xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủnghĩa
Giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để, tính triệt
để đó đợc thể hiện trong các lĩnh vực kinh tế xã hội: Về kinh tế, lợi ích của giai cấp công nhân đối lập với lợi ích của giai cấp t sản, họ là những ngời không có t liệu sản xuất, làm thuê cho các nhà t bản và bị áp bức bóclột nặng nề Vì thế, họ phải đứng thực hiện cuộc cách mạng vô sản thành công, đa họ từ địa vị của ngời làm thuê trở thành ngời làm chủ bản thân,
và làm chủ xã hội Về xã hội, khi làm cách mạng, giai cấp công nhân đa cách mạng đến thành công, đập tan nhà nớc t sản, thiết lập nhà nớc
chuyên chính vô sản – nhà nớc của giai cấp vô sản Tính triệt để cách mạng của giai cấp công nhân còn đợc thể hiện ở chỗ nó đợc vũ trang bởi
hệ t tởng tiên tiến là học thuyết Mác – Lênin đợc đội ngũ tiên phong của
nó là Đảng cộng sản lãnh đạo
Giai cấp công nhân là giai cấp có tính tổ chức kỷ luật cao: Điều kiện sản xuất tập trung và trình độ kỹ thuật ngày càng hiện đại, cơ cấu tổ chức sản xuất chặt chẽ đã tôi luyện cho giai cấp công nhân hiện đại tính tổ chức và
kỷ luật cao, tác phong công nghiệp; trong cuộc đấu tranh chống lại giai cấp t sản thống trị, giai cấp công nhân phải đoàn kết lại, tổ chức chặt chẽ
và có tính cách mạng cao vì cách mạng đòi hỏi đúng thời điểm, thời cơ thuận lợi mới có thể thành công
Giai cấp công nhân là giai cấp có bản chất quốc tế: Gắn với nền công nghiệp hiện đại, chẳng những giai cấp công nhân có trình độ xã hội hoá ngày càng cao ở mỗi nớc mà còn có mối quan hệ quốc tế ngày càng tăng Giai cấp công nhân ở các nớc t bản nói chung đều có địa vị kinh tế xã hội giống nhau Vì vậy họ có mục tiêu đấu tranh chung là xoá bỏ chế độ áp bức bóc lột t bản chủ nghĩa, xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa, không còntình trạng ngời áp bức bóc lột ngời Mặt khác, giai cấp t sản cũng là một lực lợng quốc tế và để duy trì địa vị thống trị của mình, giai cấp t sản luônthực hiện sự liên minh trên phạm vi quốc tế để chống lại cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và các dân tộc bị áp bức Do đó muốn hoàn thành
sự nghiệp giải phóng, giai cấp công nhân phải đoàn kết lại, đấu tranh trên phạm vi toàn quốc tế Bản chất quốc tế đó thể hiện trớc hết ở việc giai cấpcông nhân lãnh đạo nhân dân, dân tộc mình hoàn thành nhiệm vụ tự giải phóng Lợi ích quốc tế của giai cấp công nhân không tách rời mà gắn bó mật thiết với lợi ích chân chính của dân tộc mà giai cấp công nhân làm
đại diện
Lịch sử thế giới đã chứng minh những kết luận của C.Mác, Ph
Ăngghen và Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là hoàn toàn
đúng đắn Tuy nhiên, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình không phải diễn ra một cách bằng phẳng, thuận buồm xuôi gió Bên cạnh những điều kiện khách quan quy định, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân còn có nhiều quan điểm nhằm phê phán giai cấp công nhân cùng với sứ mệnh lịch sử của họ:
Thứ nhất, ngày nay, kẻ thù của chủ nghĩa xã hội và một số ngời cơ hội xétlại đang phủ nhận thuyết Mác – Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Theo họ giai cấp công nhân ngày càng “teo đi“, đã “tan biến” vào các giai cấp, tầng lớp xã hội khác: địa vị kinh tế xã hội của giai cấp công nhân đã thay đổi nhiều, phần đông trong giai cấp này đã trung lu hoá…;liên minh giai cấp công nhân, nông dân, xác định giai cấp Nhng thực tế đã chứng minh đó là ý kiến hoàn toàn sai lầm, vì giai cấp công nhân hiện nay có sự biến đổi về số lợng, dịch chuyển vào các giai cấp khác, nhng chất lợng không thay đổi Quá trình tái sản xuất t bản chủ nghĩa dù có hiện đại hoá đến đâu, những hình thức của nó có thay đổi
Trang 20thế nào đi chăng nữa thì nó vẫn không ngừng tái sinh ra quan hệ t bản chủnghĩa.
Thứ hai, mâu thuẫn giữa lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất trong lòng chế độ t bản chủ nghĩa đang diễn ra hết sức gay gắt Giai cấp t sản đã và
đang tìm mọi cách để điều chỉnh các quan hệ t bản chủ nghĩa nhằm cứu vãn chế độ thống trị của chúng Chúng có thể đạt đợc một số thành tựu và kết quả nào đấy nhng vẫn không sao khắc phục đợc mâu thuẫn cơ bản củaxã hội t bản Dù nơi này hay nơi khác, nền kinh tế t bản chủ nghĩa vẫn có khả năng phát triển, nhng phải thờng xuyên đơng đầu với các cuộc khủng hoảng nặng nề, với nhiều cơn suy thoái và nạn thất nghiệp thờng xuyên không tránh khỏi của hàng chục triệu ngời Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân tuy đang đứng trớc những thử thách nặng nề, nhng bức tranh toàn cảnh của sự phát triển lực lợng sản xuất thế giới vẫn đang chuẩn bị những tiền đề khách quan cho giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình dù có trải qua những bớc thăng trầm, quanh co, nhng nó vẫn tiếp tục diễn ra theo quy luật khách quan của lịch sử
Thứ ba, hiện nay, giai cấp công nhân đã, đang và sẽ phấn đấu trở thành lực lợng lãnh đạo xã hội, nắm quyền lực nhà nớc bằng nhiều con đờng khác nhau Bởi lẽ đây là lực lợng duy nhất đại diện cho lực lợng sản xuất hiện đại, cho phơng thức sản xuất tiên tiến Giai cấp công nhân là ngời đạidiện cho lợi ích và quyền lực của nhân dân, của nhân loại tiến bộ
Thứ t, phải chăng, hiện nay trong các nớc t bản phát triển, giai cấp công nhân không còn bị bóc lột nh trớc, đã “trung lu hoá” và có cổ phần trong
xí nghiệp, cho nên giai cấp công nhân không có tinh thần cách mạng nh trớc, không còn có thể đóng vai trò lãnh đạo cách mạng trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa t bản Chủ nghĩa Mác- Lênin không quan niệm một giai cấp có khả năng lãnh đạo cách mạng vì nó nghèo khổ nhất Mu toan đem sự nghèo khổ để luận giải sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là sự xuyên tạc trắng trợn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin Sự thực, ở những nớc t bản phát triển, đời sống của một bộ phận không nhỏ trong giai cấp công nhân đã đợc cải thiện Một bộ phận công nhân đã có mức sống cao hơn Song điều đó không có nghĩa là công nhân
ở các nớc đó không bị bóc lột hoặc bị bóc lột không đáng kể Một số côngnhân có cổ phần, cổ phiếu trong công ty nhng điều đó không hề làm thay
đổi một sự thật là toàn bộ t liệu sản xuất t bản chủ nghĩa vẫn nằm trong tay giai cấp t sản Do đó giai cấp công nhân về cơ bản vẫn bị bóc lột giá trị thặng d, và bị bóc lột nhiều hơn trớc.Vì vậy mà giai cấp t sản chỉ bớt một phần lợi nhuận (chính là việc cho công nhân mua cổ phần, cổ phiếu)
để cải thiện đời sống công nhân Và thực tế thì đời sống của giai cấp côngnhân ở các nớc t bản phát triển vẫn còn nhiều tình trạng nghèo khổ, thất nghiệp, thiếu nhà ở, mù chữ, đời sống bấp bênh
Thứ năm, cũng có quan điểm cho rằng, luận điểm của Mác về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trớc đây có thể đúng nhng không có đúng trong thời đại ngày nay Theo họ thì thời đại ngày nay là thời đại của nền
“văn minh trí tuệ”, của “kinh tế tri thức”, do đó tri thức mới là lực lợng tiên phong, có vai trò lãnh đạo cách mạng Tất nhiên, trí thức có vai trò quan trọng trong mọi thời đại.Trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới, vai trò trí thức ngày càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Song, trí thức khôngthể đóng vai trò lãnh đạo thay thế vai trò lãnh đạo thay thế giai cấp công nhân Bởi lẽ: Trong xã hội trí thức chỉ là một tầng lớp đặc biệt và không thuần nhất Trí thức cha bao giờ và không bao giờ là một giai cấp Nó không đại biểu cho một phơng thức sản xuất nào, không là một lực lợng kinh tế, chính trị độc lập trớc các giai cấp và tầng lớp xã hội khác Do đó, không có hệ t tởng riêng, không thể là ngời lãnh đạo cách mạng Mặt
Trang 21khác, tri thức không có lợi ích đối kháng trực tiếp với giai cấp t sản Dới chế độ t bản, trí thức cũng làm thuê nhng đợc giai cấp t sản đào tạo và một bộ phận đợc u đãi.Trí thức không phải là tầng lớp có tinh thần cách mạng triệt để nh giai cấp công nhân Thực tế lịch sử cho thấy cha bao giờ
có tầng lớp trí thức nào có thể thay thế một giai cấp để lãnh đạo cách mạng.Trí thức bao giờ cũng là trí thức của một giai cấp nhất định và thờng
là của giai cấp thống trị xã hội
Từ sự phân tích về địa vị kinh tế xã hội và những đặc điểm xã hội chính trịcủa giai cấp công nhân, chính đó là những cơ sở khách quan để khẳng
định giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch sử là đấu tranh để thủ tiêu chế
độ t bản chủ nghĩa và từng bớc xây dựng thành công xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa và chủ nghĩa cộng sản trên phạm vi toàn thế giới
Để hoàn thành sứ mệnh lịch sử đó, giai cấp công nhân phải tự tổ chức ra chính Đảng của mình, tiến hành cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, thiết lập chuyên chính vô sản, thực hiện quá trình cải tạo xã hội cũ và xây dựngxã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa
3 Những nhõn tố chủ quan trong quỏ trỡnh thực hiện
sứ mệnh lịch sử của giai cấp cụng nhõn
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp cụng nhõn xuất hiện một cỏch khỏch
quan, song, để biến khả năng khỏch quan đú thành hiện thực thỡ phải thụng
qua những nhõn tố chủ quan Trong những nhõn tố chủ quan ấy, việc thành
lập ra đảng cộng sản trung thành với sự nghiệp, lợi ớch của giai cấp cụng nhõn
là yếu tố quyết định nhất đảm bảo cho giai cấp cụng nhõn cú thể hoàn thành
sứ mệnh lịch sử của mỡnh
a Bản thõn giai cấp cụng nhõn
Ngay từ khi mới hỡnh thành trong xó hội tư bản chủ nghĩa, bản thõn giai cấp cụng nhõn đó khụng ngừng hoạt động và trưởng thành từng bước
về số lượng và chất lượng
Về số lượng chẳng những ngày càng tăng lờn rất rừ rệt ở tất cả cỏc
nước, kể cả trong "kinh tế tri thức" hiện nay, mà cũn đa dạng hơn về cơ cấu
cỏc loại cụng nhõn với nhiều ngành nghề ngày càng phong phỳ, phỏt triển,
tinh vi hơn Theo Tổ chức lao động Quốc tế (ILO) thỡ: từ năm 1900, toàn thế giới cú 80 triệu cụng nhõn; đến năm 1990, thế giới đó cú hơn 600 triệu
cụng nhõn và đến 1998 đó cú 800 triệu cụng nhõn