ĐỀ TÀI TÍN DỤNG NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

Trái phiếu kho bạc IV- Thị trường giao dịch trái phiếu ở Việt Nam V- Quy chế phát hành trái phiếu VI- Tỷ lệ nợ trong ngân sách nhà nước VII- Tín dụng nhà nước với vai trò là người cho va

ĐỀ TÀI :TÍN DỤNG NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

2 Tín dụng ngân hàng

3.1Khái niệm và bản chất 3.2Công cụ lưu thông3.3Đặc điểm

3 Tín dụng nhà nước:

1.1Khái niệm1.2Các công cụ lưu thông

III- Các công cụ chủ yếu lưu thông tín dụng nhà nước

1 Trái phiếu chính phủ

2 Tín phiếu kho bạc

3 Trái phiếu kho bạc

IV- Thị trường giao dịch trái phiếu ở Việt Nam

V- Quy chế phát hành trái phiếu

VI- Tỷ lệ nợ trong ngân sách nhà nước

VII- Tín dụng nhà nước với vai trò là người cho vay

B- NỘI DUNG :

I- Khái niệm tín dụng:

Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị

( dưới hình thức tiền tệ hoặc hiện vật ) từ chủ thể sở hữu sang chủ thể sử dụng trên cơ sở phải có sự hoàn trả một lượng giá trị lớn hơn ban đầu

II- Các hình thái tín dụng trong nền kinh tế thị trường

1 Tín dụng thương mại:

1.1 Khái niệm và bản chất tín dụng thương mại:

Tín dụng thương mại là quan hệ tín dụng giữa các nhà sản xuất kinh doanh với nhau, được thể hiện dưới hình thức mua-bán chịu

Sự hình thành và phát triển của tín dụng thương mại gắn liền với sự vận động và phát triển của quá trình tái sản xuất Tín dụng thương mại hỗ trợ vốn đảm bảo cho quá trình tái sản xuất không bị gián đoạn Hoạt động kinh doanh trong kinh tế thị trường luôn có sự tách biệt tương đối về chu kỳ sản xuất và luân chuyển vốn giữa các doanh nghiệp, do vậy, tại một thời điểm nào đó có hiện tượng một doanh nghiệp tạm thời thừa vốn dưới dạng hàng hóa ở khâu cuối cùng của chu kỳ sản xuất kinh doanh, trong khi đó lại có một doanh nghiệp khác thiếu vốn dưới dạng nguyên vật liệu, vật tư hàng hóa đầu vào rất cần số hàng hóa dư ấy Trên cơ sở quen biết tín nhiệm lẫn nhau, hai bên sẽ thỏa thuận bán chịu hàng hóa cho nhau, thiết lập nên quan hệ tín dụng thương mại Như vậy, tín dụng thương mại góp phần giải quyết nhanh hàng hóa cho người bán, giảm được những khoản chi phí không cần thiết, đồng thời, nó cũng giúp cho các doanh nghiệp khai thác được vốn phục

vụ cho mục đích duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh

– Đối tượng của tín dụng thương mại là hàng hóa, nó là lượng vốn ở khâu cuối cùn của chu kỳ sản xuất kinh doanh, đang chuẩn vị chuyển hóa thành tiền

– Chủ thể tham gia trong quan hệ tín dụng thương mại điều là các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất kinh doanh hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ Trong đó, bên cho vay là doanh nghiệp bán chịu và bên đi vay là doanh nghiệp mua chịu hàng hóa

– Cơ sở pháp lý xác định quan hệ nợ nần trong tín dụng thương mại là giấy nợ, còn được gọi là kỳ phiếu thương mại hay còn gọi là thương phiếu

1.2 Công cụ lưu thông:

Kỳ phiếu thương mại là một công cụ lưu thông của tín dụng thương mại, nó xác nhận quyền lợi của người bán và trách nhiệm của người mua chịu là phải thanh toán khi tới hạn

Do đó, kỳ phiếu thương mại là một công cụ lưu thông của tín dụng thương mại, nó xác nhận quyền lợi của người bán và trách nhiệm của người mua chịu là phải thanh toán nợ khi tới hạn Do đó, kỳ phiếu thương mại là một công cụ chuyển tải giá trị và là dấu hiệu giá trị được pháp luật thừa nhận

Chủ thể tham gia quan hệ tín dụng thương mại là các nhà doanh nghiệp trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh trên các lĩnh vực, ngành nghề có liên quan với nhau.

Sự vận động phát triển của tín dụng thương mại phù hợp tương đối với quá trình phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hóa Việc mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh sẽ tạo điều kiện dẫn đến dư thừa và thiếu hụt hàng hóa, nguyên liệu tại các doanh nghiệp và đây là

là tiền đề phát sinh tín dụng thương mại Song song đó, nhu cầu đầu tư và nhu cầu vốn được thỏa mãn qua quan hệ tín dụng tạo điều kiện thúc đẩy nhanh quá trình phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa

Trong nền kinh tế thị trường, hiện tượng thừa thiếu vốn thường xuyên xảy ra, tín dụng

thương mại, một mặt đáp ứng nhu cầu đầu tư của những doanh nghiệp

có vốn thừa tạm thời, giảm thiểu một số khoản chi phí ở khâu cuối cùng của chu kỳ sản xuất và đẩy nhanh việc tiêu thụ sản phẩm, mặt khác, nó cũng cung ứng kịp thời cho những doanh nghiệp thiếu vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế Tín dụng thương mại cũng góp phần vào việc điều tiết lưu thông tiền tệ và là hình thức tín dụng cơ sở để mở rộng các hình thức tín dụng khác, mở rộng cung ứng tiền tệ có kiểm soát Sự xuất hiện của kỳ phiếu thương mại trong một mức độ cũng làm giảm áp lực nhu cầu tiền mặt trong lưu thông, giảm thiểu chi phí lưu thông xã hội

Tuy nhiên, bên cạnh những tác dụng tích cực, tín dụng thương mại cũng có những hạn chế nhất định

Trong nền kinh tế thị trường ngân hàng đóng vai trò là một tổ chức tài chính trung gian, quan hệ tín dụng ngân hàng được thể hiện qua hai khâu:

– Khâu huy động vốn: Ngân hàng là một chủ thể đi vay, huy động khai thác các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi chưa sử dụng để hình thành nên nguồn vốn cho vay Hoạt động này, được thực hiện dưới các hình thức ngân hàng huy động tiền gửi từ các cá nhân, doanh nghiệp, vay mượn qua các hợp đồng hoặc dưới các hình thức phát hành trái phiếu, kỳ phiếu ngân hàng trên thị trường

– Khâu cho vay: Trên cơ sở nguồn vốn huy động được, ngân hàng sẽ thực hiện phân phối cho vay cấp tín dụng lại cho các chủ thể có nhu cầu về vốn trong nền kinh tế Đối tượng cho vay chủ yếu là các doanh nghiệp, các tổ chức kinh té với mục đích sử dụng vốn tín dụng cho các hoạt động sản xuất kinh doanh

2.2 công cụ lưu thông

Công cụ phục vụ chủ yếu cho hoạt động tín dụng ngân hàng là kỳ phiếu ngân hàng, các loại chứng chỉ huy động vốn

2.3 Đặc điểm:

– Về hình thức biếu hiện: Hoạt động của tín dụng ngân hàng được thực hiện dưới hình thái tiền tệ gồm tiền mặt và bút tệ Do đặc tính về lĩnh vực ngành nghề kinh doanh, để tập trung được lượng vốn lớn từ nhiều chủ thể, cũng như phân phối đáp ứng nhu cầu

về vốn cho các chủ thể kịp thời và đầy đủ, ngân hàng vận dụng vốn dưới hình thái tiền

tệ để phục vụ cho hoạt động kinh doanh của mình

– Chủ thể trong quan hệ tín dụng ngân hàng: Ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng đóng vai trò là chủ thể trung tâm Ngân hàng vừa thực hiện vai trò là chủ thể đi vay trong khâu huy động, vừa thực hiện vai trò là chủ thể cho vay trong khâu phân phối cho vay

– Quá trình vận động và phát triển của tín dụng ngân hàng không hoàn toàn phù hợp với quy mô phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hóa: Xuất phát từ đặc điểm tín dụng ngân hàng được cấp dưới hình thái tiền tệ có thể đáp ứng các nhu cầu khác nhau ngoài nhu cầu khác nhau ngoài nhu cầu sản xuất và lưu thông hàng hóa, giá trị của món tín dụng có thể không đồng nhất với giá trị mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh trong từng giai đoạn phát triển kinh tế

Trong nền kinh tế thị trường, tín dụng ngân hàng trở thành loại hình tín dụng phổ biến, đáp ứng mọi nhu cầu bổ sung vốn của nền kinh tế, tín dụng ngân hàng không chỉ đáp ứng nhu cầu ngắn hạn để dự trữ vật tư hàng hóa, trang trải chi phí sản xuất, thanh toán các khoản nợ mà còn tham gia cấp vốn đầu tư trung, dài hạn, đáp ứng các nhu cầu về đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, cải tiến đổi mới kỹ thuật, mua sắm tài sản cố định…Ngoài ra tín dụng ngân hàng còn đáp ứng một phần nhu cầu tiêu dùng cá nhân.Tín dụng ngân hàng và tín dụng thương mại có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ và bổ sung cho nhau Hoạt động của tín dụng thương mại sẽ tạo cơ sở cho việc mở rộng tín dụng ngân hàng thông qua nghiệp vụ chiết khấu, cầm cố hoặc tái chiết khấu Đồng

thời hoạt động của tín dụng ngân hàng góp phần khắc phục những hạn chế của tín dụng thương mại, mở rộng cung ứng vốn cho các chủ thể kinh tế, tạo điều kiện cho tín dụng thương mại phát triển.

3 Tín dụng Nhà nước:

3.1 Khái niệm

-Tín dụng Nhà nước là quan hệ tín dụng giữa Nhà nước và các chủ thể khác trong xã hội, trong đó Nhà nước tham gia với tư cách là bên đi vay bằng cách phát hành trái phiếu để huy động vốn phục vụ cho nhu cầu của ngân sách Nhà nước

3.2 Công cụ lưu thông:

Công cụ của tín dụng Nhà nước chính là trái phiếu nhà nước.Tùy vào tính chất của sự thiếu hụt vốn,mục đích của việc sử dụng vốn,nhà nước có thể phát hành trái phiếu với các loại khác nhau

3.2.1 Căn cứ vào phạm vi:

Trái phiếu Quốc nội:là loại trái phiếu phát hành trong nước, do

chính phủ trung ương hoặc do chính quyền địa phương phát hành

Trái phiêú quốc tế: là loại trái phiếu do chính phủ trung ương phát

hành để huy động vốn trên thị trường nước ngoài.Bản thân trái phiếu

quốc tế lại chia thành hai loại:trái phiếu nước ngoài và trái phiếu euro

3.2.2 Căn cứ vào thời hạn:

Trái phiếu ngắn hạn: dưới 12 tháng.

Trái phiếu trung hạn: 1 năm-5 năm.

Trái phiếu dài hạn: 5 năm trở lên.

3.2.3 Căn cứ vào mục đích:

Tín phiếu kho bạc:là loại tín phiếu ngắn hạn do chính phủ phát

hành nhằm bù dắp thiếu hụt tạm thời của ngân sách

Tín phiếu kho bạc là công cụ quan trọng để ngân hàng trung ương

điều hành chính sách tiền tệ,chúng có tính thanh khoản cao được phát hành dưới hình thức tín chỉ hoặc bút toán ghi sổ nhưng hầu hết là

dưới hình thức ghi sổ

Tín phiếu kho bạc là loại hình ít rủi ro nhất trong các công cụ tiền

tệ

Trái phiếu kho bạc: là loại trái phiếu dài hạn,do chính phủ phát

hành nhằm bù đắp những thiếu hụt dài hạn.(của ngân sách nhà nước)

Trái phiếu đầu tư:là loại trái phiếu dài hạn,do chính phủ trung

ương hoặc chính quyền địa phương phát hành nhằm đầu tư vào các cơ sở

hạ tầng,công trình an sinh,phúc lợi…

3.2.4 Căn cứ vào phương pháp hoàn trả:

Trái phiếu chiết khấu:là loại trái phiếu được phát hành theo

phương pháp trả lãi ngay khi phát hành

Trái phiếu coupon:là loại trái phiếu phát hành theo mệnh giá và

trả lãi định kì theo từng kì hạn nhất định,thường là theo 6 tháng hoặc 1 năm

Trái phiếu tích lũy:là loại trái phiếu được thanh toán vốn và lãi 1

lần khi đáo hạn

3.2.5 Căn cứ vào tính chất chuyển nhượng:

Tương tự như thương phiếu,nếu căn cứ vào tính chất chuyển nhượng trái phiếu nhà nước cũng bao gồm 3 loại:

– Trái phiếu đích danh: là loại trái phiếu có ghi tên người thụ hưởng

và chỉ người có tên trong trái phiếu mới nhận được sự thanh toán khi đáo hạn

– Trái phiếu vô danh: là loại trái phiếu không ghi tên người thụ

hưởng Người năm giữ trái phiếu hợp pháp là người được thụ hưởng khi đáo hạn

Trái phiếu ký danh: là loại trái phiếu có ghi tên người thụ hưởng,

nhưng trong thời gian chưa đáo hạn thanh toán người ta vẫn có thể

chuyển nhượng bằng cách kí hậu

III- Các công cụ lưu thông chủ yếu của tín dụng nhà nước :

1 Tín phiếu kho bạc:

- Tín phiếu kho bạc là loại trái phiếu Chính phủ có kỳ hạn dưới một

năm do Bộ Tài chính phát hành để bù đắp thiếu hụt tạm thời của

ngân sách Nhà nước và là một công cụ quan trọng để Ngân hàng Nhà

nước điều hành chính sách tiền tệ.

- Bộ Tài chính căn cứ vào kế hoạch và tình hình thu chi Ngân

sách Nhà nước hàng năm , dự kiến khối lượng tín phiếu phát hành, thời điểm phát hành, kỳ hạn của tín phiếu, mức lãi xuất chỉ đạo (lãi xuất tối đa) của tín phiếu, trao đổi thống nhất với Ngân hàng Nhà nước trước khi

tổ chức phát hành tín phiếu Kho bạc qua Ngân hàng Nhà nước.

2 Trái phiếu chính phủ

1.1 Khái niệm:

Trái phiếu chính phủ là trái phiếu được phát hành bởi chính phủ một quốc gia Trái

phiếu chính phủ có thể được phát hành bằng đồng tiền nước đó hoặc ngoại tệ (trường hợp sau gọi là sovereign bond).

1.2 Đặc điểm:

Trái phiếu chính phủ thường được coi là không có rủi ro Một số ví dụ rất hiếm thấy khi chính phủ không thể thanh toán được nợ đó là cuộc khủng hoảng đồng rúp năm 1998 của chính phủ Nga (Ở Hoa Kỳ, trái

phiếu chính phủ mệnh giá bằng đôla là hình thức đầu tư tiền an toàn

nhất

Có rất nhiều tổ chức cung cấp chỉ số rủi ro tài chính và xếp hạng năng lực tài chính, trong đó chỉ số của Moody’s, Standard & Poor’s và

Fitch Ratings được tín nhiệm hơn cả

3 Trái phiếu kho bạc (*)

Là loại trái phiếu dài dài hạn,do chính phủ phát hành nhằm bù đắp thiếu hụt ngân sách dài hạn

Trường hợp người sở hữu trái phiếu có nhu cầu thanh toán trước hạn, nếu thời gian mua trái phiếu không đủ 12 tháng thì không được hưởng lãi; nếu thời gian mua trái phiếu đủ 12 tháng đến dưới 24 tháng thì được hưởng lãi của một năm với lãi suất 13%/năm.

Trái phiếu Kho bạc có ghi tên và địa chỉ người mua, được tự

do mua bán, chuyển nhượng, thừa kế giữa các đối tượng được mua trái phiếu quy định tại Điều 2 Quyết định này; Được sử dụng làm tài sản thế chấp, cầm cố trong các quan hệ tín dụng; Không

được dùng trái phiếu để thay thế tiền trong lưu thông và nộp thuế cho Ngân sách Nhà nước.

Tiền bán trái phiếu được ghi thu vào Ngân sách Trung ương; Nguồn vốn thanh toán trái phiếu và các chi phí phục vụ cho việc phát hành và thanh toán trái phiếu do Ngân sách Trung ương đảm bảo.

Tổng Giám đốc Kho bạc Nhà nước, Thủ trưởng các đơn vị có liên quan trực thuộc Bộ Tài chính, Giám đốc Kho bạc Nhà nước các tỉnh, thành phố được giao nhiệm vụ phát hành trái phiếu chịu

trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

IV- Thị trường giao dịch trái phiếu ở Việt nam

Bộ Tài chính đã phê duyệt Đề án xây dựng thị trường giao dịch trái

phiếu Chính phủ (TPCP) chuyên biệt Theo đó, toàn bộ hoạt động giao dịch TPCP, bao gồm cả các trái phiếu đang niêm yết tại Sở GDCK

TP.HCM sẽ được tập trung giao dịch tại Trung tâm GDCK Hà Nội bắt đầu

từ quý II/2008

Hàng hóa giao dịch bao gồm các loại TPCP, trái phiếu chính quyền địa

phương, TPCP bảo lãnh Tất cả các loại trái phiếu đều được lưu ký tập trung tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán TPCP sẽ được gán mã giao dịch và mã định danh riêng biệt để tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch và quản lý Phương thức giao dịch được áp dụng vẫn là giao dịch thỏa thuận.Có 2 hình thức giao dịch thỏa thuận là giao dịch thỏa thuận điện tử và giao dịch thỏa thuận thông thường

Các thành viên có thể thực hiện giao dịch thỏa thuận từ xa thông qua hệ thống mạng máy tính nội bộ mở rộng

Việc tổ chức giao dịch TPCP tại Việt Nam sẽ được chia làm 2 giai đoạn

Giai đoạn 1 là tổ chức thị trường TPCP tại TTGDCK Hà Nội, sử dụng mô hình đa định chế (multi-dealer system)

Giao dịch sẽ thực hiện theo cơ chế báo giá và thoả thuận từ xa

(không có đại diện tại sàn)

Giai đoạn 2 (sau 2011) sẽ được phát triển dựa trên những nghiên

cứu của dự án xây dựng một hệ thống các nhà kinh doanh TPCP sơ cấp (PD) do Viện Nghiên cứu Nomura làm tư vấn

Theo quy chế giao dịch trái phiếu chuyên biệt tại HaSTC, trái

phiếu niêm yết và giao dịch trên hệ thống trái phiếu chính phủ chuyên biệt là trái phiếu có phương thức thanh toán lãi định kỳ và thanh toán vốn gốc một lần bằng mệnh giá khi đến hạn Việc đồng

thời vừa mua, vừa bán một mã trái phiếu trong một phiên giao dịch của nhà đầu tư chỉ được phép thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính và khi việc mua - bán này có phát sinh chuyển giao quyền sở hữu đối với trái phiếu giao dịch

1.Quy chế quản lý giao dịch trái phiếu Chính phủ :

Quy chế này dự kiến được ban hành vào đầu quý 3/2008, cùng thời gian ban hành Quy chế giao dịch chứng khoán của các công ty đại chúng chưa niêm yết tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HASTC)

Theo dự thảo, trái phiếu Chính phủ niêm yết trên HASTC gồm trái phiếu Chính phủ các loại có kỳ hạn danh nghĩa trên 1 năm, trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu

do chính phủ bảo lãnh Sau một thời gian vận hành thị trường trái phiếu Chính phủ, cơ quan quản lý sẽ cho phép mở rộng hàng hóa, gồm cả trái phiếu doanh nghiệp, trái

phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu đô thị

Điểm nổi bật nhất là toàn bộ hoạt động giao dịch trái phiếu Chính phủ và cả các trái phiếu khác đang niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM (HOSE) sẽ được tập trung giao dịch tại HASTC nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý trái phiếu và

cổ phiếu Dự thảo quy chế đưa ra một quy định rất mới là cách thức mua bán lại trái phiếu Chính phủ bằng giao dịch repo

Dự thảo đưa ra hai hình thức giao dịch thỏa thuận là giao dịch thỏa thuận điện tử và giao dịch thỏa thuận thông thường

V-Quy tắc phát hành trái phiếu:

Về phương thức phát hành, trái phiếu chính phủ vẫn phải thông qua

phương thức đấu thầu và bảo lãnh phát hành, tuy nhiên sẽ có sự phân chia khối lượng phát hành cho mỗi phương thức theo kỳ hạn