Ô NHIỄM NƯỚC VÀ CÁC BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

1- khái quát về ô nhiễm nước 1.1- Khái niệm Ô.n nước là sự thay đổi thành phần, tính chất của nước do sự có mặt của một hay nhiều chất lạ làm cho nguồn nước trở nên độc hại với c

Ô NHIỄM NƯỚC VÀ

CÁC BIỆN PHÁP KHẮC

PHỤC

Gvhd: Thầy Lê Khánh Toàn

Nhóm: 2

Đặt vấn đề

Nước rất cần thiết cho hoạt động sống của con người cũng như các sinh vật Nước chiếm 74% trọng lượng trẻ sơ sinh, 55% đến 60% cơ thể nam trưởng thành, 50% cơ thể nữ

trưởng thành Nước cần thiết cho sự tăng trưởng và duy trì

cơ thể bởi nó liên quan đến nhiều quá trình sinh hoạt quan trọng Muốn tiêu hóa, hấp thu sử dụng tốt lương thực, thực phẩm đều cần có nước

Nhưng hiện nay tài nguyên nước đang bị khai thác quá mức đang bị suy thoái trầm trọng và hiện tượng thiếu nước ngọt cho sử dụng ngày càng gia tăng

Nội dung chính

1- Khái quát về ô nhiễm nước

2- Thực trạng tài nguyên nước ở Việt Nam 3- Nguyên nhân ô nhiễm nước

4- Hậu quả ô nhiễm nước

5- Biện pháp khắc phục ô nhiễm nước

1- khái quát về ô nhiễm nước

1.1- Khái niệm

Ô.n nước là sự thay đổi thành phần, tính chất của nước do sự có mặt của một hay nhiều chất lạ làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người

và sinh vật

Theo Hiến chương Châu Âu

về nước định nghĩa “ô nhiễm

nước là sự biến đổi nói

chung do con người đối với

chất lượng nước làm ô.n

nước và gây nguy hiểm cho

con người, cho công nghiệp,

nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ

ngơi, giải trí, đối với động vật

nuôi và các loài hoang dại”

1.2- C ác nguồn gây ô nhiễm nước

Nguồn

gây ô

nhiễm

nước

Mưa, băng tuyết tan, gió

bão lũ lụt -> đưa vào môi trường nước chất thải bẩn,

SV và VSV có hại, kể cả

xác chết của chúng

Thải các chất độc hại từ chất thải công nghiệp, nông nghiệp, sinh hoạt

Tự nhiên

Nhân tạo

A- Phân loại theo bản chất các tác nhân ô nhiễm

Ô.n sinh học

• Là do vi khuẩn gây bệnh,

vi rút, ký sinh trùng và các

loại sv khác

• Gây ra những bênh: Tả,

lỵ, thương hàn, bại liệt,

viêm kết mạc, giun

Ô.n hóa học

• Ô.n chất hữu cơ dễ bị

phân hủy sinh học (Cx(H2O)y, protein,chất béo…) hoặc các chất tiêu thụ oxy

• Ô.n chất CHC khó phân hủy thường có độc tính cao, thuốc bảo vệ thực vật…

• Ô.n do các chất vô cơ (SO4, PO3-, NO3-,NH4+, NH3…), kim loại nặng (As, Hg, Pb, Cd…)

• Ô.n do các chất hữu cơ:

sẽ làm giảm giá trị sử dụng của nước cũng như thẩm mỹ

• Ô.n nhiệt gây tác động xấu đến các hệ sinh thái dưới nước

• Ô.n phóng xạ rất nguy hiểm: làm chết TB, gây đột biến tế bào, ung thư,

tử vong

B - Phân loại theo vị trí trong không gian

• Do tăng nồng độ chất dầu, kim loại nặng, hóa chất độc hại,

• Do suy thoái các hệ sinh thái biển:san hô, rừng ngập mặn

• Thủy triều đỏ, giảm đa dạng sinh học biển…

Ô.n biển

1.3 - MỘT SỐ CHỈ TIÊU CHẤT LƯỢNG NƯỚC

- Màu, mùi vị

- Nhiệt độ

- Độ trong, độ đục, chất rắn lơ lửng

- Tổng chất rắn hòa tan, độ dẫn điện

- Oxy hòa tan (DO)

- Nhu cầu oxy sinh học (BOD):biểu thị mức độ ô.n hữu cơ trong nước

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

• …

Chỉ tiêu Nội dung

Độ cứng

Chất rắn

trong

nước

- Nc kém chất lượng là nước có hàm lượng chất rắn cao

- Chia 2 loại: chất rắn lơ lửng, chất rắn hòa tan

- Nước trong có hàm lg chất lơ lửng <15, nước đục > 50 mg/l

2- Thực trạng

2.1- Trên thế giới

• Anh Quốc chẳng hạn: Ðầu thế kỷ 19, sông Tamise rất sạch Nó trở thành ống cống lộ thiên vào giữa thế kỷ này Các sông khác cũng có tình trạng tương tự trước khi người ta đưa ra các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt

• Ở Hoa Kỳ tình trạng thảm thương ở bờ phía đông cũng như nhiều vùng

sử dụng để tưới tiêu cho đất nông nghiệp

• Theo thống kê của Cục Thuỷ sản, tổng diện tích mặt nước sử dụng cho nuôi trồng thuỷ sản đến năm 2001 của cả nước là 751.999 ha

_khoahoc.com_

3- Nguyên nhân

Có hai nguyên nhân chính làm ô nhiễm nguồn nước

- Nguyên nhân tự nhiên:mưa, bang, tuyết tan, gió, bão lụt và các sản phẩm từ hoạt động sống của sinh vật( xác chết)………

- Nguyên nhân nhân tạo: là các chất thải từ các hoạt động sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, y

tế…của con người tạo ra

3.1- Nguyên nhân tự nhiên

• Biến đổi của khí hậu toàn cầu đã, đang và sẽ tác động lớn đến tài nguyên nước Theo đánh giá bước đầu, vào khoảng năm 2070, khi nhiệt độ không khí tăng thêm 2,5 - 4,50C, lượng dòng chảy sông ngòi cũng sẽ biến đổi với sự biến đổi của lượng mưa, nếu lượng mưa giảm 10% thì dòng chảy năm có thể giảm 17 - 53% đối với kịch bản nhiệt độ không khí tăng 2,50C và giảm 26 - 90% với kịch bản nhiệt độ

không khí tăng 4,50C Mức độ biến đổi mạnh nhất xẩy ra ở Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ

• Trái đất nóng lên => nước biển có thể dâng cao thêm 0,3 - 1,0 m và do đó nhiều vùng thấp ở đồng bằng sông Cửu Long, vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ và ven biển Trung Bộ sẽ bị ngập chìm trong nước biển Nếu nước biển dâng 1 m, diện tích ngập lụt là 40.000 km2, chủ yếu ở đồng bằng sông Cửu Long, 1700 km2 vùng đất ngập nước cũng bị đe doạ và 17 triệu người sẽ chịu hậu quả của lũ lụt

• Lụt lội có thể làm nước mất sự trong sạch, khuấy động những chất dơ trong hệ

thống cống rãnh, nước thải hóa chất của các nhà máy ra song,mang theo nhiều chất thải độc hại từ nơi đổ rác, và cuốn theo các loại hoá chất trước đây đã được cất giữ

• …v v

=> Ô nhiễm nước do các yếu tố tự nhiên có thể rất nghiêm trọng, nhưng không

thường xuyên, và không phải là nguyên nhân chính gây suy thoái chất lượng nước toàn cầu

* Nông nghiệp

76% dân số đang sinh sống ở nông thôn là nơi cơ sở hạ tầng còn lạc hậu, phần lớn các chất thải của con người và gia súc không được xử lý nên thấm xuống đất hoặc bị rửa trôi, ngoài ra Do thức ăn, nước trong

hồ, ao nuôi lâu ngày bị phân hủy không được xử lý tốt mà xả ra sông suối, biển gây ô nhiễm nguồn nước (nguồn thức ăn dư thừa thối rữa bị phân hủy, các chất tồn dư sử dụng như hóa chất và thuốc kháng sinh, vôi…) làm cho tình trạng ô nhiễm nguồn nước ngày càng tăng

3.2 – Nguyên nhân nhân tạo

_tailieu.vn_

- Thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học ngày càng được sử dụng nhiều Trong quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hoá học, một lượng đáng kể

thuốc và phân không được cây trồng tiếp nhận Chúng sẽ lan truyền và và tích lũy trong đất, nước và các sản phẩm khác

- Hệ thống tưới tiêu và hình thức tưới tiêu không hợp lý là nguyên nhân gây thất thoát lưu lượng nước lớn trong

ngành trồng trọt

- Đất bị nhiễm mặn ngày càng nhiều, do khai thác nước

ngầm vùng ven biển quá mức, và nhiều vùng vên biển

các đồng ruộng trở thành khu khai thác muối

* Công nghiệp

- Nhiều nhà máy, khu công nghiệp được mở rộng: các khu khai thác khoáng sản, sản xuất gang thép, chế biến lương thực thực

phẩm…xả nước thải không qua xử lý vào sông suối

- Từ các lò nung và chế biến hợp kim: Trong quá trình sản xuất kim loại như đồng, nicken, kẽm thải

ra môi trường: các chất khí (HF,

SO2, NO…), các kim loại (Pb, As,

Ni, Cu…)

• Nước thải công nghiệp là nước thải từ các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, giao thông vận tải Nước thải đô thị, nước thải công nghiệp không có thành phần cơ bản giống nhau,

mà phụ thuộc vào ngành sản xuất công nghiệp cụ thể

• Đô thị hoá khá nhanh và sự gia tăng dân số gây áp lực ngày

càng nặng nề dối với tài nguyên nước trong vùng lãnh thổ Môi trường nước ở nhiều đô thị, khu công nghiệp và làng nghề ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắn

* Sinh hoạt

- Sử dụng không tiết kiệm, hoặc rò rỉ ống dẫn nước quá cũ

- Tình trạng lấn chiếm lòng đường, bờ sông kênh rạch để sinh sống

- Vứt rác bừa bãi, tại các khu đô thị, trung bình thải

20.000tấn/ngày chất thải rắn nhưng chỉ thu gom và đưa ra các bãi rác trên 60% tổng lượng chất thải

- Thành phần cơ bản của nước thải sinh hoạt là các chất hữu

cơ dễ bị phân hủy sinh học (cacbohydrat, protein, dầu mỡ), chất dinh dưỡng (photpho, nitơ), chất rắn và vi trùng Tùy

theo mức sống và lối sống mà lượng nước thải cũng như tải lượng các chất có trong nước thải của mỗi người trong một ngày là khác nhau Nhìn chung mức sống càng cao thì lượng nước thải và tải lượng thải càng cao

Tại 2 Thành phố lớn

* Tại Hà Nội

- Tổng lượng nước thải thành phố lên tới 300.000 - 400.000 m3/ngày;

- Hiện mới chỉ có 5/31 bệnh viện có hệ thống xử lý nước

thải,chiếm 25% lượng nước thải bệnh viện;

- 36/400 cơ sở sản xuất có xử lý nước thải;

- Lượng rác thải sinh hoạt chưa được thu gom khoảng

1.200m3/ngày đang xả vào các khu đất ven các hồ, kênh,

mương trong nội thành;

=> chỉ số BOD, oxy hoà tan, các chất NH4, NO2, NO3 ở các sông, hồ, mương nội thành đều vượt quá quy định cho phép

* Ở thành phố Hồ Chí Minh thì lượng rác thải lên tới gần 4.000 tấn/ngày; chỉ có 24/142 cơ sở y tế lớn là có xử lý nước thải;

khoảng 3.000 cơ sở sản xuất gây ô nhiễm thuộc diện phải di dời

Ngoài ra

Tràn dầu ở biển Dịch vụ – du lịch

• Nước thải bệnh viện chứa vô số loại vi trùng, virus và các mầm bệnh sinh học khác trong máu mủ, dịch, đờm, phân của người bệnh,…thậm chí cả chất phóng xạ và được

xếp vào danh mục chất thải nguy hại, gây nguy hiểm cho người tiếp xúc, ô nhiễm không khí sau khi phân hủy Lan truyên đi nhiều khu vực

• Khai thác nước quá mức, thiếu qui hoạch, kế hoạch

đồng bộ

• ô nhiễm không khí, đất cũng là nguyên nhân gián tiếp làm

ô nhiễm nguồn nước do nước mưa sẽ kéo theo các chất khí , bụi…từ khí quyển và trong đất theo dòng chảy làm ô nhiễm nước

4- Hậu quả

- Nước thải của các nhà máy chưa qua xử lý bị ô nhiễm

chứa nhiều chất hóa học khác nhau: chất thải nguy

hại(Hg, Pb, Cd )…ảnh hưởng tới môi trường và ảnh

hưởng tới con người Nhu cầu khai thác nước cao => quá trình khai thác quá mức làm thiếu nguồn nước ngọt

- Rác thải và nước thải trực tiếp trên bề mặt gây ô nhiễm nước cản trở lưu thong dòng chảy, tắc nghẽn cống rãnh tạo nước tù Môi trường yếm khí gia tăng phân hủy các hợp chất hữu cơ,gây mùi khó chịu, ô nhiễm nguồn nước

và môi trường đất, không khí dẫn tới tình trạng thiếu

nước sạch phục vụ nhu cầu con người

• Nước thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp chứa

nồng độ N, P cao vừa là chất dinh dưỡng cho cây, tỷ lệ P/N cao do sự tích luỹ tương đối P so với N, sự yếm khí,

sự phát triển mạnh mẽ của tảo và nở hoa tảo => ảnh

hưởng HST nước => giảm oxi tỏng nước

Nguyên

tố Nguồn thải Tác hại

As Thuốc trừ sâu, chất

thải hóa học

Rất độc, gây ung thư rối loạn mạch máu ngoại vi

và có triệu chứng lâm sàng như là chân răng đen.gây ho, tức ngực, khó thở, mất thăng bằng, đau đầu, nôn mửa Nhiễm độc kinh niên tới da.các bệnh tim mạnh

Be Than đá, năng

lượng hạt nhân và công nghiệp vũ trụ

Độc tính mạnh và bền, có khả năng gây ung thư

Cr Msj kim loại Rất độc có thể gây ung thư phổi, gây loét dạ dày,

ruột non, viêm gan, viêm thận, gây độc cho hệ thần kinh và tim…

F(ion) Các nguồn đại chất

tự nhiên, chất thải công nghiệp, chất bổ sung vào nước,

Nồng độ 5mg/l gây phá hủy xương và gây vết ở rang

Hg Chất thải công

nghiệp mỏ, thuốc trừ sâu, than đá

Độc tính cao.Ho khó thở, thở gấp, sốt, buồn nôn, cảm giác đau thắt ngực Gây ung thư và biến đổi gen.Rối lọan cảm giác

Nước và sinh vật trong nước

lắng xuống đáy sông, sau khi phân huỷ, 1 phần lượng chất

được các sinh vật tiêu thụ, 1 phần thấm xuống mạch nước

ngầm làm biến đổi tính chất của loại nước này theo chiều

hướng xấu bên cạnh đó, việc khai thác nước ngầm bừa bãi và người dân xây dựng các loại hầm chứa chất thải cũng góp

phần làm suy giảm chất lượng nước ngầm=> thiếu nước ngọt

• - Nước mặt: Do nhiều nguyên nhân khác nhau, gây ra sự mất cân bằng giữa lượng chất thải ra môi trường nước (rác thải

sinh hoạt, các chất hữu cơ,…) và các sinh vật tiêu thụ lượng chất thải này (vi sinh vật, tảo,…) làm cho các chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng,… không được phân huỷ, vẫn còn lưu lại trong

nước với khối lượng lớn, dẫn đến việc nước dần mất đi sự tinh khiết ban đầu, làm chất lượng nguồn nước bị suy giảm nghiêm trọng

• => Nhiều loài thuỷ sinh do hấp thụ các chất độc trong nước, thời gian lâu ngày gây biến đổi trong cơ thể, một số trường

hợp gây đột biến gen, tạo nhiều loài mới,hay một số chết

• Đặc biệt nước biển bị ô nhiêm trầm trọng, chứa nhiều các chất độc hại từ nhiều nhà máy, khu công nghiệp, nông

nghiệp….=> sinh vật biển mất nơi sống hay chết hàng

loạt => giảm đa dạng sinh học

Đất và sinh vật đất

- Nước ô nhiễm thấm vào đất làm đất bị ô nhiễm:

• Liên kết giữa các hạt keo đất bị bẻ gãy, cấu trúc đất bị phá vỡ

• Thay đổi đặc tính lý học, hóa học của đất

• Vai trò đệm, tính oxy hóa, tính dẫn điện, dẫn nhiệt của môi

trường đất thay đổi mạnh

• Thành phần chất hữu cơ giảm nhanh làm khả năng giữ nước

và thoát nước của đất bị thay đổi

- Các chất ô nhiễm làm giảm quá trình hoạt động phân hủy chất của một số vi sinh vật trong đất, làm cho nhiều cây cối còi cọc, khả năng chống chịu kém,không phát triển được hoặc có thể bị thối gốc mà chết Nhiều chất độc bền xâm nhập tích lũy trong cơ thể sinh vật cần thời gian để tích lũy đến lúc đạt mức nồng độ gây độc

5- Biện pháp

xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường nước,

Thúc đấy cho nhàng môi trường ngành càng hoạt động tích cực để đánh giá mứa độ ô nhiễm của từng nơi và hình phạt chính đáng

Mọi người đều có ý thức sử dụng tiết

kiệm nước và bảo vệ môi trường mọi lúc mọi nơi

Chính phủ cần đầu tư vào những dự án nước sạch và các công trình xử lý nước thải

* - Nông nghiệp

biện pháp tưới tiêu hợp lý Tận dụng nguồn nước mưa

• Mô hình VAC nên xây Biogas(an toàn) là biện pháp thân thiên với môi trường nước, lại tận dụng được phân

chuồng hiệu quả kinh tế Chất thải của hầm ủ Biogas giàu chất dinh dưỡng là một nguồn phân bón có giá trị

• Giảm tổn thất nước: Cứng hoá kênh mương, Nâng cấp công trình đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý, Quản lý theo nhu cầu dùng nước không phải quản lý theo khả

năng công trình.Tạo điều kiện thuận lợi cho sự tham gia quản lý của xã hội, công dân và cộng đồng Tăng cường năng lực quản lý

• Hạn chế sử dụng chất hóa học, bảo vệ thực vật…

Trồng một số loại cây trong nước giúp làm sạch nước: cây bèo, cây rau muống nước

• cây rau muống nước( có khả năng phân hủy hữu cơ và hấp thụ các chất dinh dưỡng dư thừa nhăm ngăn cản việc phát triển các loài rong tảo và các mùi hôi thối các bộ rễ này giúp tập trung các hạt bùn đen

và kim loại nặng rồi làm chúng bất động để chìm xuống đáy trả lại

màu trong cho nước, bổ sung them lượng oxi thiếu hụt)

* công nghiệp

• Nâng cao hiệu quả tái sử dụng nước

• Xây dựng hệ thống xử lý nước thải để đam bảo việc xử lý

nước thải trước khi thải vào sông hồ Ngăn cấm việc thải các nước thải chưa được xử vào nước

• Coi trọng việc phát triển kinh tế gắn liền với công tác bảo vệ môi trường nói chung, bảo vệ nguồn nước nói riêng

• Đồng thời trong quá trình sản xuất các chất có khả năng thải ra môi trường chất nguy hại thì phải có ngay phương pháp làm giảm hoặc ngăn chặn cụ thể

• Tạo bể lắng lọc nước thải

• Xây dựng các nhà máy xử lý rác thải, tái chế rác.(khu liên hiệp xử lý rác thải Nam Sơn – Hà Nội)

• Cải tiến công nghệ để giảm thiểu lượng ô nhiễm với môi

trường đến mức tối ưu

• Phòng ngừa các hiểm hoạ ô nhiễm do khai thác dầu khí và

công nghiệp hoá dầu