Sổ tay cho người thúc đẩy Trường học trên đồng ruộng của nông dân về cây cà phê

Sổ tay FFS về cđy că phí 8PHĐ̀N 1 TRƯỜNG HỌC TRÍN ĐỒNG RUỘNG CỦA đồng ý để lăm cho câc hoạt động của họ trở nín có hiệu quả lă sự tham gia tích cực vă chủ động củđ nô ng dđ n trông

Sổ tay FFS về cây cà phê 1

Sổ tay cho người thúc đẩy

Trường học trên đồng ruộng của nông dân về cây cà phê

Lưu hành nội bộ

Lâm Đồng, tháng 3 năm 2013

Dự án Tăng cường Năng lực Quản lý

dựa vào cộng đồng của Vườn Quốc Gia Bidoup - Núi Bà

Sổ tay FFS về cây cà phê 2

LỜI NÓI ĐẦU

Đây là một tài liệu làm việc dựa trên kinh nghiệm của những người công tác trong hợp phần phát triển các phương án sinh kế thân thiện với môi trường (gọi tắt là EFLO), một trong ba hợp phần của Dự án JICA-Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà Tài liệu này được biên soạn với hy vọng những người tham gia Trường học trên đồng ruộng của nông dân (FFS) bao gồm nhóm tư vấn, nhóm công tác (WG) và những người làm công tác thúc đẩy ở cộng đồng có thể dựa vào đó, bổ sung, thích ứng và sửa đổi để triển khai có hiệu quả các hoạt động FFS Chúng tôi hy vọng sổ tay Trường học trên đồng ruộng của nông dân về hệ thống canh tác cà phê này sẽ góp phần giúp giảm nhẹ công việc chuẩn bị cho những người làm công tác thúc đẩy FFS dự kiến sẽ được tiếp tục tổ chức trong năm những năm tiếp theo

Trong khi phát triển tài liệu này, chúng tôi đã tham khảo ý kiến các nhóm liên quan từ các cơ quan nhà nước, khu vực tư nhân và vài tổ chức xã hội, tham gia trong việc cung cấp tư vấn về quản lý hệ thống canh tác, nông trại và tiếp thị, các ý kiến này đã giúp phát triển đề cương và nội dung của các tài liệu liên quan đến việc tăng cường nhận thức, đào tạo và khuyến nông dựa vào nông dân Trong khuôn khổ hợp phần “Phát triển các phương án sinh kế thân thiện với môi trường (EFLO) của Dự án, các chuyên viên trong nhóm công tác tham gia một số cuộc họp và cung cấp các khuyến cáo về việc lập chương trình FFS Chúng tôi đặc biệt cám ơn ông Kensei Oda, cố vấn trưởng Dự án đã cung cấp nhiều ý kiến, tài liệu tham khảo và khuyến khích và giúp đỡ chúng tôi trong việc biên soạn Chúng tôi cũng xin cảm ơn những người tham gia hai cuộc hội thảo viết trong năm 2011 và 2012, bao gồm các nhà tư vấn FFS và đại diện của các cộng đồng đã cung cấp ý kiến của họ

Nhóm công tác EFLO của dự án JICA-Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà xin trân trọng cảm ơn những người đã đóng góp ý kiến và bằng cách này hay cách khác

đã giúp đỡ trong tiên trình chuẩn bị sổ tay này, bao gồm các chuyên gia về đất, phân và cây cà phê và bảo vệ thực vật ở tỉnh Lâm Đồng và ở Trường Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh đã dành nhiều thời gian cho các thảo luận với người biên soạn Chúng tôi đặc biệt cám ơn Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, Trung tâm Nông nghiệp huyện Lạc Dương tỉnh Lâm Đồng, các UBND xã

Sổ tay FFS về cây cà phê 3

và Thị trấn có các thôn mục tiêu và ý kiến của nông dân trong các cuộc họp tổ chức ở các thôn Đa Blah, Đạ Tro và Dara Hoa thuộc xã Đa Nhim và các thôn Bnor B thuộc xã Lát và khu phố Bon Đưng 1 thuộc thị trấn Lac Dương đã được đưa vào chương trình

Chúng tôi rất mong nhận được các ý kiến đóng góp cho việc bổ sung và sửa chữa tài liệu này

Mọi ý kiến xin gởi về:

Hợp phần Sinh kế thâ n thiê ̣n với mô i trường (EFLO)

Dự ấn JICA-Vườn Quốc giâ Bidôup-Núi Bầ

Người biên soạn: Hoàng Hữu Cải

Sổ tay FFS về cây cà phê 4

NHỮNG NGƯỜI ĐÓNG GÓP

Người biên soạn xin trân trọng cảm ơn:

Ông Lại Thế Hưng, Giám đốc Chi cục Bảo vệ Thực vật Lâm Đồng, Tư vấn cho khóa đào tạo những người làm công tác đào tạo (TOT) cho Dự án JICA-VQG Bidoup Núi Bà, 2011;

Ông Nguyễn Trúc Bồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng,

Tư vấn cho các khóa đào tạo Trường học trên đồng ruộng của nông dân (FFS)

ở Đa Nhim, trong hai năm 2011 và 2012;

Ông Thân Xuân Quý, Giám đốc Trung tâm Nông nghiệp huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, Tư vấn cho các khóa đào tạo Khuyến nông thực hành (PBE) năm

2011, và FFS năm 2012;

Ông Phạm Thanh Sơn, Nhân viên Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, Tư vấn cho các khóa đào tạo Trường học trên đồng ruộng của nông dân (FFS) ở

Đa Nhim, trong hai năm 2011 và 2012;

Cô Vũ Hạnh Dung, Trưởng nhóm công tác (WG) hợp phần Sinh kế Thân thiện với Môi trường, Dự án JICA-Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà,

Ông Võ Hồng Dương, Thành viên nhóm công tác (WG) hợp phần Sinh kế Thân thiện với Môi trường, Dự án JICA-Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà

Ông Nguyễn Văn Tỉnh, Thành viên nhóm công tác (WG) hợp phần Sinh kế Thân thiện với Môi trường, Dự án JICA-Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà

Ông Bùi Thế Hoàng, Trợ lý hợp phần Sinh kế Thân thiện với Môi trường, Dự án JICA-Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà

Đã đóng góp ý kiến và tài liệu tham khảo cho việc biên tập Sổ tay này Người Biên tập

Sổ tay FFS về cây cà phê 5

1.4 Thích ứng FFS cho hệ thống canh tác Cà phê ở Lạc Dương 7

Chương 3 Chương trình chung của mỗi buổi học 18

PHẦN 2 PHÂN TÍCH CÁC HỆ THỐNG CANH TÁC CÀ PHÊ 34

Chương 5 Tiếp cận phân tích Hệ thống Canh tác 34

5.2 Dòng vật chất củâ hê ̣ thống cânh tấc dựâ trê n câ y cầ phê 39

Chương 6 Phân tích đặc điểm của các hệ thống canh tác cà phê ở Lạc

6.1 Đặc điểm của hê ̣ thống cânh tấc cà phê ở Lạc Dương 43 6.2 Lịch thời vụ củâ hê ̣ thống cânh tấc dựâ trê n câ y cầ phê 47 6.3 Các điều kiện địâ điểm trồng cầ phê ở Lạc Dương 49

Chương 7 Giống cà phê và kỹ thuật nhân giống 56

Sổ tay FFS về cây cà phê 6

Chương 9 Thiết kế vườn và trồng cây cà phê 78

9.1 Thiết kế vườn cà phê 78

9.2 Bố trí các hàng cây theo đường đồng mức 80

9.3 Trồng cây chắn gió và cây che bóng 82

9.4 Trồng cây cà phê 83

Chương 10 Các chất dinh dưỡng của đất 87 10.1 Các nguyên tố dinh dưỡng 87

10.2 Vai trò của pH của đất 93

10.3 Các nguyên tố giới hạn 94 10.4 Tính toán nhu cầu dinh dưỡng của cây cà phê 96

Chương 11 Các loại phân bón và hàm lượng dinh dưỡng của chúng 99 11.1 Phân bón 99

11.2 Cách biểu thị hàm lượng dinh dưỡng của phân bón 100

Chương 12 Sản xuất và sử dụng phân hữu cơ 104

Chương 13 Áp dụng phân bón cho cây cà phê 108

12.1 Thời kỳ kiến thiết cơ bản (bâ năm đầu) 108

12.2.Thời kỳ kinh doanh 109

12.3 Ước lượng năng suất 110

12.4 Ước lượng chất dinh dưỡng bị lấy đi qua quả tươi 111

12.5 Ước lượng chất dinh dưỡng duy trì và bị mất mác 111

12.6 Kỹ thuật bón phân 112

12.7 Chẩn đoán tình trạng thiếu chất dinh dưỡng 113

Chương 13 Tĩa cành và cưa gốc 116

13.1 Cây cà phê và việc quản lý cây 116

13.2 Tĩâ cành 119

13.3 Cưâ gốc 120

Chương 15 Sâu bệnh hại cà phê và quản lý dịch hại tổng hợp 123

Sổ tay FFS về cây cà phê 7

15.1 Mở đầu 123

15.2 Các loại sâu bệnh hại chính 123

15.3 Sử dụng Nông dược 130

Chương 15 Lập kế hoạch đầu tư và quản lý các vườn cà phê 138

Chương 15 Sản xuất cà phê được chứng nhận 143

Chương 16 Giám sát, Đánh giá và Tổng kết FFS 148

Tài liệu tham khảo 153

Sổ tay FFS về cđy că phí 8

PHĐ̀N 1 TRƯỜNG HỌC TRÍN ĐỒNG RUỘNG CỦA

đồng ý để lăm cho câc hoạt động của họ trở nín có hiệu quả lă sự tham gia

tích cực vă chủ động củđ nô ng dđ n trông một tií́n trí̀nh học tập tích cực của

họ vă cuối cùng, đó lă câch thức mă họ âp dụng những gì học hỏi được văo đồng ruộng của họ “Trường hộc trí n đồng ruô ̣ng củđ nô ng dđ n” (FFS) lă một

sự thực hiện cđ́ch tií́p cđ ̣n cố sự tham gia năy bằng câch cung cấp câc cơ hội

để nông dđn thảo luận, chia sẻ, thử nghiị́m, đối thoại vă cùng khâm phâ một

số vấn đề mă họ gặp phải, ngđy trín đồng ruộng của họ Trong chương năy chúng tôi giới thiệu mô ̣t tổng quđn vđ́ng tđ́t về cđ́c khđ́i nií ̣m cơ bđ̉n của FFS

MỤC TIÍU VĂ KỲ VỌNG CỦA HOẠTĐỘNG HỌC TẬP NĂY:

Sau khi nghiín cứu xông băi năy, người học sẽ có thể:

+ trình băy câc đặc điểm chủ yếu của câch tiếp cận FFS vă phđn biệt nó với câch tiếp cận khuyến nông truyền thống;

+ thảo luận sự thích ứng câch tiếp cận FFS trong bối cảnh cụ thể của khu vực;

+ phđn tích vai trò củđ người thúc đẩy trong một FFS

Tăi liệu năy dựa văo kinh nghiệm triển khai FFS trín cđy că phí trong hai năm 2011 vă 2012 kết quả hai cuộc hội thảo viết vẵ đầu thâng 12 năm 2011

vă thâng 12 năm 2012 Đí̉ giúp những người thđm giđ thúc đẩy FFS xím xí́t

Sổ tay FFS về cây cà phê 9

các đặc điểm chính củâ nố khi thiết kế cấc chương trí̀nh đầô tậô vầ cấc buổi học của nông dân

1.2 LỊ CH S Ử C Ủ A TRƯỜNG HỌC TRÊN ĐÒNG RUO ̣NG CỦA NÔNG DÂN

Cụm từ “Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng củâ nô ng dâ n” (FFS) đến từ Indônêsiâ

quâ từ ngữ Sekolah Lapangan chí̉ cố nghí̃â lầ trường học ngay trên đồng

ruộng, nhưng nó nói lên một cách tiếp cận khuyến nông đặc biệt FFS đầu tiê n

đẫ được thiết lâ ̣p vầô nâ m 1989 ở Miền Trung Jâvâ trông mô ̣t cuộc thử nghiê ̣m với 50 nhâ n viê n bẩô vê ̣ thực vâ ̣t để khẩô nghiê ̣m vầ phất triển cấc phương phấp đầô tậô trê n đồng ruô ̣ng như lầ mô ̣t phần củâ khốâ đầô tậô chô những người lầm cô ng tấc đầô tậô về Quẩn lý Dịch hậi Tổng hợp trê n câ y lúâ (Gallagher, 1999) Từ đó, FFS đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác và qua nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới Brâun êt âl., (2006) đã cung cấp một tổng quan về lịch sử phát triển củâ FFS mà xu hướng chính của nó đã chuyễn

từ kỹ thuật canh tác của từng cây trồng sang hệ thống canh tác và các chủ đề rộng hơn như quản lý tài nguyên thiên nhiên, ân ninh lương thực, và phát triển nông thôn toàn diện

Trong thực tế, FFS khô ng phẩi lầ mô ̣t ý tưởng mới, nố chí̉ lầ ý tưởng về mô ̣t cấch lầm cố hiê ̣u quẩ đô i khi bị những người lầm cô ng tấc khuyến nô ng bổ quê n ví̀ bị những rầng buô ̣c nẫy sinh từ bối cảnh công tác của họ Tuy nhiên, nếu xem xét nhu cầu đáp ứng sự thây đổi các hệ thống cânh tác thêô hướng bền vững hơn và sự nhấn mạnh cả ba khía cạnh nông dân, nông nghiệp và nông thôn của phong trào xây dựng nông thôn mới, trong bối cảnh của các khu vực nông nghiệp đâ dạng phức tạp và nhiều rũi rô, FFS phải được xêm xết ví̀ cấc mục tiê u, đối tượng giấô dục vầ cấch tiếp cận của nó

FFS là một khốâ tâ ̣p huấn được tổ chức trê n đồng ruô ̣ng vầ kếô dầi trông một

vụ canh tác dựâ trê n cấc điều kiê ̣n thực tế củâ nô ng dâ n Tất cả những điều nầy sễ quyết định nô ̣i dung chương trí̀nh hộc tâ ̣p Cấc vấn đề thực tế được

nô ng dâ n quân sất, phâ n tí́ch, khảo nghiệm và chia sẻ từ khi giêô trồng chô đến khi thu hôậch chế biến và tiếp thị một nông sản Cấc quyết định củâ cấc nhốm nô ng dâ n thâm giâ về quẩn lý câ y trồng cố thể được đấnh giấ vầô mỗi vụ bầng cấch đô lường nâ ng suất Mô ̣t đồng ruô ̣ng được những người thâm

Sổ tay FFS về cây cà phê 10

giâ quyết định chộn để tiến hầnh mô ̣t thử nghiê ̣m nhầm sô sấnh cấc phương phấp cải tiến với cấc phương phấp truyền thống củâ nô ng dâ n Cấc cuô ̣c trấc nghiê ̣m “trước vầ sâu” khóa tập huấn, “có và không” thâm giâ tập huấn sẽ được thực hiê ̣n; nô ng dâ n vầ những người thúc đẩy thâm giâ trông suốt mùâ vụ, những người thâm giâ được cấp chứng chí̉ dựâ trê n sự hiê ̣n diê ̣n vầ thầnh quẩ hộc tâ ̣p của họ Nhưng quân trọng hơn, FFS phải được lồng ghép với hoạt động giám sát và đánh giá có sự tham gia, tập trung vào sự chấp nhận và áp dụng những gì họ học hỏi và khám phá qua FFS và sự nhân rộng những điều

họ học hỏi cho những nông Một FFS thành công là một trường hộc thực sự, lầ nơi nô ng dâ n thâm giâ cố thể hộc hổi vầ chiâ sể kiến thức về sinh thấi nô ng nghiê ̣p vầ quẩn lý hê ̣ thống cânh tấc của họ Một FFS thầnh cô ng khi người thúc đẩy giữ vai trò tạô điều kiện cho tiến trình học hỏi và khám phá này có thể xẫy râ, cung cấp cấc khuô n khổ khấi niê ̣m khôâ hộc cơ bẩn vầ kiến thức mới thêô mô ̣t cấch thức dâ n chủ vầ một hình thức thích hợp mà không phải

là áp đặt, vầ dí̃ nhiê n ví̀ nô ng dâ n cố thể kiếm được thu nhâ ̣p nhiều hơn với cấc mức sản xuất câô hơn vầ chi phí́ nhâ ̣p lượng thấp hơn

1.3 CÁC Đ Ặ C ĐI Ể M C Ủ A TRƯỜNG HỌC TRE N ĐÒNG RUO ̣NG CỦA NO NG DÂN

Dưới đâ y lầ cấc đặc điểm cơ bẩn củâ cấc FFS ở nhiều quốc giâ trê n thế giới

1 Giáo dục không chính quy cho người lớn: Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng dựa

vào các nguyên tắc học tập củâ người lớn Nói một cách hình ảnh, giáo dục

cho người lớn giống như việc khuấy một cái tách đã có sẳn cà phê, sữa và đường theo một cách thức mới Nó dựa trên một giẩ định chô rầng nô ng dâ n

đẫ cố sẩn mô ̣t vốn kinh nghiê ̣m, vầ kiến thức phông phú Nố cũng giẩ định rầng cố thể cố những quân niê ̣m sâi lầm được truyền bấ quâ cấc chương trí̀nh thâm cânh không xêm xét đầy đủ hệ thống cânh tấc (ví́ dụ cố í́t kiến thức về thiê n địch, lô sợ khi thấy mội lôậi cô n trùng xuất hiê ̣n trê n đồng ruô ̣ng, vầ quá phụ thuộc vào các nhập lượng hóa học) Dô đố Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng được định hướng để phất triển cấc kỹ nâ ng quẩn lý hê ̣ thống cânh tấc, nhưng với mô ̣t cấch thức cố sự thâm giâ, lầm chô kinh nghiê ̣m củâ nô ng dâ n được kết hợp vầô chương trí̀nh hộc tâ ̣p Nếu cố mô ̣t sự khô ng nhất trí́ giữâ những người thâm giâ, người thúc đẩy vầ những người thâm giâ, FFS sễ bố

Sổ tay FFS về cđy că phí 11

trí́ những cuô ̣c khđ̉ô sđ́t đơn giđ̉n đí̉ tí̀m cđ u trđ̉ lời đúng cho từng trường hợp cụ thể

2 Đòi hỏi những người thúc đẩy có kỹ năng: Trường hộc trí n đồng ruô ̣ng

thường được khởi xướng bởi mô ̣t người lđ̀m cô ng tđ́c khuyí́n nô ng, cố thí̉ thuô ̣c cơ quđn khuyí́n nô ng củđ chí́nh phủ, tổ chức củđ nô ng dđ n, hđy tổ chức phi-chí́nh phủ Nhưng trông tđ́t cđ̉ cđ́c trường hợp người nđ̀y phđ̉i cố cđ́c kỹ

nđ ng cđ̀n thií́t về hệ thống cđnh tâc có liín quđn, đồng thời phải có câc kỹ năng thúc đẩy tiến trình học tập của câc nhóm nông dđn Sự tìm kiếm những người như thế lă một việc khố Ví̀ lý dô nđ̀y, phđ̀n lớn cđ́c chương trí̀nh FFS đđ̃ được bđ́t đđ̀u bđ̀ng vií ̣c đđ̀ô tđ̣ô nhđ n vií n hií ̣n trường trông cđ́c khốđ tđ ̣p huđ́n được gọi lă Đẵ tạo những người lăm công tâc đẵ tạo (ToT) Câc khóa ToT năy phải giúp nhđ ̣n thức những khố khđ n phức tđ̣p củđ hôđ̣t đô ̣ng cđnh tđ́c, vđ̀ suy nghí̃ tđ̣i sđô nô ng dđ n khô ng “chđ́p nhđ ̣n” ngđy cđ́c thô ng đií ̣p khuyí́n nô ng mđ̀ hộ muốn chuyễn tải vă từ đó suy nghĩ về một câch lăm có hiệu quả hơn Cđ́c kỹ nđ ng thúc đđ̉y cũng bđô gồm cđ́c phương phđ́p xđ y dựng nhốm để cùng học tập với nông dđn trong câc thử nghiệm trín nông trại khi phđ̉i đối dií ̣n với cđ́c tí̀nh huống khô ng bií́t rỗ, chđ́c chđ́n sí̃ gđ ̣p phđ̉i trông thực tí́ trí n đồng ruô ̣ng Mô ̣t người lđ̀m cô ng tđ́c đđ̀ô tđ̣ô tự tin cố thí̉ nối rđ̀ng “Tô i khô ng bií́t chđ́c lđ́m, hđ̃y cùng nhđu khđ̉ô sđ́t vđ́n đí̀ nđ̀y”

3 Dựa trín vật hậu của cđy trồng và có thời gian giới hạn: Trường hộc trí n

đồng ruô ̣ng vđ̀ cđ́c khốđ đđ̀ô tđ̣ô bố trí́ trông mô ̣t vụ chô những người lđ̀m

cô ng tđ́c đđ̀ô tđ̣ô dựđ trí n dií̃n bií́n vđ ̣t hđ ̣u củđ cđ y trồng; cđ́c vđ́n đí̀ đối với

cđ y côn được xím xí́t trông giđi đôđ̣n cđ y côn, cđ́c vđ́n đí̀ ví̀ bốn phđ n được thđ̉ô luđ ̣n trông cđ́c giđi đôđ̣n cđ y trồng cđ̀n nhií̀u dưỡng lií ̣u, v.v Phương phđ́p nđ̀y chô phí́p sử dụng cđ y trồng lđ̀m người thđ̀y vđ̀ đđ̉m bđ̉ô rđ̀ng nô ng

dđ n cố thí̉ sử dụng vđ̀ thực hđ̀nh ngđy những gí̀ hộc được Cđ́c cuô ̣c hộp được tổ chức thường xuyí n (mô ̣t hđy hđi tuđ̀n mô ̣t lđ̀n) vđ̀ nô ng dđ n thđm giđ khốđ hộc trông suốt mô ̣t vụ hđy mô ̣t chu kỳ cđnh tđ́c Từ quđn đií̉m quđ̉n lý vđ̀ tđ̀i chí́nh, nố tương đương với 40 giờ củđ mô ̣t khốđ giđ̉ng tđ ̣p trung trông mô ̣t tuđ̀n lí̃ nhưng chương trí̀nh giđ́ô dục nđ̀y hưởng lợi từ cđ́c cuô ̣c hộp khi cđ́c vđ́n đí̀ đđ̃ hií ̣n dií ̣n (sự sẵn sđ̀ng củđ người hộc), vđ̀ sự nhđ́c lđ̣i những gí̀ đđ̃ hộc chô thđ́y hií ̣u quđ̉ hơn sô với cđ́c khốđ giđ̉ng tđ ̣p trung Thời giđn củđ

Sổ tay FFS về cây cà phê 12

khốâ hộc cũng được ấn định thêô chu kỳ cânh tấc Sễ cố mô ̣t thời điểm bất đầu vầ thời điểm kết thúc Trông hê ̣ thống hiê ̣n tậi, nhiều chương trí̀nh đầô tậô khuyến nô ng kếô dầi trông hâi tuần, dễ lầm mất trộng tâ m vầ sự hứng thú củâ người hộc Trông vầi trường hợp, Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng cố thể kếô dầi hơn mô ̣t vụ, nếu cấc nhốm thâm giâ đồng ý, nhưng nố hiếm khi cố hiê ̣u quẩ nếu thời giân được bố trí́ ngấn hơn chu kỳ vâ ̣t hâ ̣u củâ câ y trồng

4 Học tập theo nhóm: Phần lớn cấc Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng được tổ chức

chô cấc nhốm mỗi nhốm khôẩng 25-35 người với sở thí́ch chung vầ cố thể hỗ trợ nhâu cẩ về kinh nghiê ̣m vầ điểm mậnh cấ nhâ n, tậô râ mô ̣t “nhốm hộc

tâ ̣p” với số lượng thí́ch hợp Đối với từng cấ nhâ n, thử nghiê ̣m mô ̣t điều gí̀ mới, như giẩm phun thuốc trừ sâ u hây trồng câ y chê phủ đất, cố thể cần có

sự hỗ trợ củâ một nhốm cùng sở thí́ch, thử nghiê ̣m mô ̣t kỹ thuâ ̣t mới lầ điều dễ được chấp nhâ ̣n hơn Côn số 25 – 35 người chô mô ̣t trường học chỉ lầ côn số gợi ý dựâ trê n số lượng thí́ch hợp mầ cấc thầnh viê n cố thể lầm viê ̣c với nhâu vầ với mô ̣t người thúc đẩy vầ một người hỗ trợ Thô ng thường mô ̣t cấc thầnh viê n sễ được tổ chức thầnh nhốm nhổ khôẩng 5 người để tất cẩ cấc thầnh viê n đều cố cơ hô ̣i thâm giâ tốt hơn vầô cấc hôật đô ̣ng như sự quân sất vầ phâ n tí́ch trê n đồng ruô ̣ng, thẩô luâ ̣n, vầ trí̀nh bầy trông nhốm

5 Học tập ngay trên đồng ruộng: Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng được tổ chức

ngây trông cô ̣ng đồng nơi nô ng dâ n sinh sống để hộ cố thể thâm dự cấc cuô ̣c hộp định kỳ vầ duy trí̀ cấc thử nghiê ̣m củâ nố Những người thúc đẩy đến cấc địâ điểm củâ Trường hộc vầ tiến hành các hoạt động với nô ng dâ n thâm giâ trông những ngầy được lâ ̣p kế hôậch từ trước Nông trại được chọn để tổ chức trường học không nhất thiết phải là một mô hình kiểu mẫu, nhưng nó phải mâng các đặc trưng của hệ thống canh tác của khu vực và thuận tiện cho nông dân đến quan sát và thực hành Dô đặc điểm của hệ thống canh tác cà phê, trông năm 2011 chúng tôi đã chọn hai nông trại để làm địâ điểm học tập, một chô cây cà phê trông giâi đôạn kiến thiết cơ bản và một trông giâi đôạn kinh doanh Ngoài ra, những người tổ chức FFS cũng cần dàn xếp để có một phòng học khi thời tiết không cho phép tiến hành các hoạt động ngoài trời

6 Xây dựng nhóm: Mô ̣t trông những cô ng viê ̣c quân trộng củâ củâ người thúc

đẩy lầ hỗ trợ cấc thầnh viê n FFS tiến hành các hoạt động phất triển sâô chô

Sổ tay FFS về cây cà phê 13

có thể tậô râ sự tin tưởng vầ đôần kết trông nhốm để những người thâm giâ cố thể giúp đỗ lẫn nhâu sâu khi Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng kết thúc Điều nầy được thực hiê ̣n quâ những sự hỗ trợ người lẫnh đậô nhốm (nhốm trưởng, thủ quỹ vầ thư ký), vầ cấc hôật đô ̣ng tập thể Đây là một thành phần của nội dung học tập cần phải được chú ý nhiều hơn Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng cũng cố thể bâô gồm mô ̣t số hôật đô ̣ng như lâ ̣p kế hôậch dầi hận (xâ y

dựng tầm nhí̀n vầ khung lôgic), vầ thúc đẩy các sáng kiến địâ phương

7 Cân bằng giữa tính cơ bản và tính thực tế: Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng cố

gấng đưâ vầô xêm xết cấc tiến trí̀nh cơ bẩn quâ những sự quân sất trê n đồng ruô ̣ng, nghiê n cứu trông suốt mô ̣t mùâ vụ, vầ cấc hôật đô ̣ng truyền thô ng khấc nhâu Tuy nhiê n kinh nghiê ̣m trông nâ m quâ chô thấy các kiến thức cơ bẩn phải được kết hợp với kinh nghiê ̣m vầ cấc nhu cầu củâ chí́nh những người tham giâ, để giúp hộ tự đưâ râ cấc quyết định cố hiê ̣u quẩ Khi nô ng

dâ n cố kiến thức cơ bản này họ sẽ là khách hàng tốt hơn củâ cấc hê ̣ thống khuyến nô ng vầ nghiê n cứu ví̀ hộ cố những câ u hổi vầ nhu cầu cụ thể hơn Hộ cũng cố khẩ nâ ng lầm chô cấc hê ̣ thống nầy vận hầnh tốt hơn xết về cấc kết quẩ vầ lợi í́ch thực tế mầ hộ nhâ ̣n được vầ cuối cùng hộ cố thể bẩô vê ̣ mí̀nh trước cấc nguồn thô ng tin khô ng tin câ ̣y cố thể nẩy sinh trong thực tế

8 Các thử nghiệm để học tập trên đồng ruộng: Cấc phương phấp Trường hộc

trê n đồng ruô ̣ng dựâ trên quân điểm chô rầng khô ng cố mô ̣t cô ng nghê ̣ nầô nhất thiết sễ phất huy tấc dụng trông mô ̣t địâ điểm mới Dô đố chúng phẩi được khẩô nghiê ̣m, xấc nhâ ̣n vầ thí́ch ứng tậi địâ phương Dô đố, thây ví̀ cung cấp một quy trình, một số hoạt động học tập FFS cần được tiến hành dưới hình thức một thử nghiệm trên một mẫnh đất nhổ (thường lầ khôẩng 1000

m2) để hộc tâ ̣p thêô nhốm Sự thúc đẩy các hoạt động thảo luận như xác định mục tiê u, giấm sất vầ đấnh giấ cấc hôật đô ̣ng thử nghiệm nầy chô phếp những người thâm giâ thực hiê ̣n cấc quyết định quẩn lý thí́ch ứng mầ nếu khô ng, hộ sễ khô ng ấp dụng trê n đồng ruô ̣ng củâ hộ Điều nầy cung cấp chô nô ng dâ n

mô ̣t cấch thức để chí́nh hộ khẩô nghiê ̣m mô ̣t phương phấp mới trước khi ấp dụng trê n đồng ruô ̣ng củâ hộ Nố cũng chô phếp lầm chô cấc bầi học trở nê n hấp dẫn hơn Sự dần xếp để cố cấc mẫnh đất nầy phụ thuô ̣c vầô điều kiê ̣n địâ phương Tuy nhiê n, điều quân trộng cần nhớ lầ nhốm phẩi tiếp câ ̣n được vầ

Sổ tay FFS về cây cà phê 14

quẩn lý cấc lô đất nầy mầ khô ng phẩi chí̉ cố người thúc đẩy hây người chủ đất

9 Một tiến trình, không phải một mục đích: Cần nhớ rầng Trường hộc trê n

đồng ruô ̣ng lầ mô ̣t phương phấp để cung cấp nô ng dâ n mô ̣t mô i trường hộc

tâ ̣p sâô chô hộ cố thể đật được mục tiê u, đố lầ giẩm nhâ ̣p lượng, sử dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường, tâ ng nâ ng suất, vầ quâ đó cải thiện thu nhập Đối với nô ng dâ n, kết quẩ cuối cùng lầ lợi í́ch củâ FFS được kết hợp như thế nầô vầô phương thức cânh tấc của họ Dô đó, FFS là một tiến trình, không phải là một mục đích Điều này cũng có nghĩâ là không nên đặt vấn đề mở rộng chương trí̀nh nếu cấc tiê u chí́ thầnh cô ng về chất lượng bị ẩnh hưởng một cách tiêu cực vầ mục tiê u bân đầu khô ng được đấp ứng 1.4 THÍCH ỨNG FFS CHO HỆ THỐNG CANH TÁC CÀ PHÊ Ở L ẠC

DƯƠNG

Hợp phần EFLO của dự án JICA- VQG Bidôup Núi Bà đã thích ứng cách tiếp cận FFS để đáp ứng với nhu cầu của nông dân và hệ thống canh tác của họ Các nội dung thích ứng được trình bày trong Bảng 1

Bảng 1: Các đặc điểm của một FFS cho hệ thống canh tác Cà phê

Tần suất các buổi học Hàng tuần

Thời gian mỗi buổi học trung

bình

3 giờ 30 Thời gian củâ trường học Một vụ, từ tháng 3 đến tháng 12/ 2011

Số học viên tối đâ 30 (10 x 3 thôn mục tiêu)

Sổ tay FFS về cây cà phê 15

Chủ đề chính: Phân tích hệ thống canh tác dựa trên cây cà

phê: toàn hệ thống và các thành phần của nó, xác định các biện pháp quản lý hệ thống (đất

và chất dinh dưỡng, cây trồng, dịch hại, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ) và các vấn đề về quản lý nông trại và nâng cao giá trị sản phẩm

Phương pháp chính Học tập theo nhóm, thử nghiệm trên nông

trại kết hợp với quản lý thích ứng và khảo nghiệm trên nông trại

Tổng kết: Trường học trên đồng ruộng của nông dân là một tiến trình khuyến

nông theo nhóm dựa trên phương pháp giáo dục không chính quy cho người lớn

1.5 Vai trò củâ người thúc đẩy trong FFS

Thúc đẩy là một cách thức làm việc với một nhóm người Nó tạô điều kiện

có thể và tạo quyền cho một nhóm người thực hiện một công việc hay một hành động Người thúc đẩy không thực hiện công việc đó, mà sử dụng một

số kỹ năng trong một tiến trình cho phép các cá nhân/nhóm đạt được một quyết định, thiết lập một mục tiêu hay học tập một kỹ năng của họ Thúc đẩy

là một phương pháp giáô dục phát triển, nó khuyến khích mọi người chia sẻ các ý tưởng, nguồn lực, quân điểm và suy nghĩ một cách có phê phán để xác định nhu cầu và tìm ra những cách thức có hiệu quả để đáp ứng với các nhu cầu đó (Prendiville, 2004) Trong bối cảnh củâ các FFS, người thúc đẩy không phải là người thuyết giảng mà các kỹ năng thúc đẩy củâ mình để khuyến khích người học suy nghĩ và phát triển các quân điểm và các ý tưởng của chính họ Thực tế triển khai các hoạt động FFS trông hâi năm quâ chô thấy cách thức này mang lại hiệu quả không chỉ trong việc truyền thông mà

cả trong việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý mà những người tham gia có thể thích ứng và làm chủ Một phần lớn các hoạt động FFS dựa trên sự làm việc theo nhóm Tiến trình làm việc nhóm trong thực tế sẽ thay đổi từ nhóm này sang nhóm khác, nhưng hình ảnh chung của sự làm việc

Sổ tay FFS về cây cà phê 16

thêô nhóm được trình bày sẽ được nhìn thấy trong các nhóm mà người thúc đẩy sẽ làm việc với họ Một số khía cạnh của sự phát triển của một nhóm sẽ chỉ nẩy sinh qua những khoảng thời gian dài, một số khác xẫy ra trong từng cuộc họp cụ thể Dô đó, không nên giả định rằng tất cả các nhóm sẽ có cùng một đặc trưng về sự học hỏi và làm việc chung

Một yếu tố rất quan trọng góp phần vào sự thành công của một Trường học

của nông dân là nông dân tham gia phải biểu thị sự quan tâm đối với các chủ

đề củâ trường học (trông trường hợp này, đó là quản lý hê ̣ thống cânh tấc cầ phê mô ̣t cấch tổng hợp vầ thâ n thiê ̣n với mô i trường)

Tổng kết: Thúc đẩy là một phương pháp khuyến khích mọi người chia sẻ các

ý tưởng, nguồn lực, quan điểm và suy nghĩ một cách có phê phán mà không làm thay cho họ

Sổ tay FFS về cây cà phê 17

Hình 1 Một nhóm nông dân đâng quân sát cây cà phê

Hình 2 Một nhóm nông dân đâng bố trí một thí nghiệm trồng cây phủ đất

Sổ tay FFS về cây cà phê 18Hình 3 Nông dân tham gia FFS ở Đâ Nhim thảo luận nhóm trên thực địa

Hình 4 Nông dân tham gia FFS ở Lạc Dương thảo luận nhóm trong lớp học

Sổ tay FFS về cđy că phí 19Hình 5 Sơ đồ câc yếu tố của FFS

Người thúc đẩy FFS

Người cùng thúc đẩy

Cải thiện kỹ năng củđ người thúc đẩy

thông qua trang bị kỹ năng căn bản vă

vừa học vừa lăm Dănh thời gian tiếp xúc

với cộng đồng nhiều hơn

Chia sẻ Quan sât Thí nghiệm Thảo luận Chương trình học

Phương phâp học

Khuyến nông dựa văo Nông dđn Người học

Sự tham gia

Chỉ bâo hiệu quả vă tâc động:

- Tỷ lệ nông dđn âp dụng kỹ thuật mới, bảo tồn đất, tận dụng tăi nguyín tại chỗ (phđn chuồng, võ că phí) cho hệ thống canh tâc của mình;

- Thu nhập vă đầu tư vẵ tư liệu sản xuất thiết yếu

Tiến trình:

Chỉ bâo:

Sổ tay FFS về cây cà phê 20

C HƯƠNG 2 C HUẢN BỊ T RIỂN KHAI FFS

2.1 MỞ ĐÀU

Một yếu tố rất quan trọng để triển khai thành công FFS là nông dân phải được thu hút ngay từ đầu trong các hoạt động triển khai FFS Ví̀ lý dô đố, dự ấn JICA-Vườn Quốc giâ Bidôup Núi Bầ đẫ dầnh nhiều thời giân thực hiê ̣n một loạt các cuộc họp của chính thức vầ khô ng chí́nh thức được tiến hành với

nô ng dâ n, tiếp xúc với chí́nh quyền địâ phương và các tổ chức cô ̣ng đồng vầ

nô ng dâ n trông cấc thô n mục tiê u trước khi bắt đầu FFS Thông qua các cuộc họp nầy, cố thể nhận thấy rằng các phương thức quản lý hê ̣ thống cânh tấc cầ phê là một trông các ưu tiên củâ nô ng dâ n Sự thống nhất về điều nầy sễ giúp đảm bảo họ sẽ thêô đuổi việc học tập trong suốt một vụ/chu kỳ, được tổ chức chung quanh chủ đề chí́nh nầy

MỤC TIÊU VÀ KỲ VỌNG CỦA HOẠTĐỘNG HỌC TẬP NÀY:

Hoạt động học tập này dành cho những người thúc đẩy sẽ tham gia vào FFS; sau khi nghiên cứu xông bài này, người học sẽ có thể:

+ duyệt lại các bước chuẩn bị FFS đã thực hiện trong năm 2011;

+ phân tích các bài học rút ra trong tiến trình chuẩn bị FFS

2.2 CÁC HOẠT ĐO ̣NG CHUẢN BỊ

Qua các cuộc họp chuẩn bị, các yếu tố cần thiết cho việc tổ chức FFS chô câ y cầ phê tậi Đâ Nhim được xác định:

1 Duyệt lại thông tin thứ cấp: Thông tin liên quân đến các vấn đề/hạn chế

mà nông dân đã phát biểu liên quân đến việc quản lý hê ̣ thống cânh tấc cầ phê tậi cấc thô n mục tiê u; bâô gồm thô ng tin hiện có về loại đất và

độ phì củâ đất vầ cấc nguy cơ suy thôấi đất để làm cơ sở cho việc xác định chương trí̀nh Phối kiểm với ý kiến củâ nô ng dâ n trông buổi hộc đầu sâu lễ khâi giẩng

2 Xác định nhóm nông dân tham gia: Sau khi thảo luận các tiêu chí lựa

chọn rõ ràng, chọn một nhóm nông dân cùng sự quan tâm, sở thích hay

Sổ tay FFS về cđy că phí 21

vấn đề được đưđ vẵ FFS Câch tiếp cận FFS được trí̀nh bđ̀y chô nô ng

dđ n khi hộp thô n đí̉ lđ́y dđnh sđ́ch Dđnh sđ́ch đđ ng ký từ cđ́c thô n quđ cđ́c cuô ̣c hộp thô n được tổ quản lý thô n vđ̀ UNND xđ̃ phí duyí ̣t

3 Xđ y dựng cđ́ch tiếp cận vă mục tiíu củđ FFS vđ̀ thông bâo cho nông dđn; thảo luận những gì họ có thể kỳ vọng từ FFS vă những gì FFS kỳ vọng

từ sự tham gia của họ Câc nội dung năy cđ̀n được cụ thể hóa trông buổi đđ̀u tií n sđu lí̃ khđi giđ̉ng Mục đích của hợp phần EFLO, như tín gọi của nó, lă phât triển những sự lựa chọn sinh kế thđn thiện với môi trường, được những người tham gia hiểu lă quản lý hí ̣ thống cđnh tđ́c cđ̀ phí mô ̣t cđ́ch tổng hợp, có hiệu quả vđ̀ thđ n thií ̣n với mô i trường Nông dđn tham gia biểu thị sự quđn tđm đối với câc chủ đề cả về kỹ thuật vă về quản lý hệ thống canh tâc Đđ y lđ̀ tií̀n đí̀ đí̉ họ tham gia tích cực văo quan việc xâc định của câc vấn đề về quản lý hí ̣ thống cđnh tđ́c vđ̀ xđ y dựng cđ́c giải phâp phù hợp

4 Nhận được sự đồng ý tham gia FFS trong suốt một vụ/chu kỳ; việc đí̀ xuđ́t mô ̣t cơ chí́ hỗ trợ thí́ch hợp cố thể được bao gồm, nhưng luôn luôn nhấn mạnh sự tham gia tích cực vă chủ động củđ nông dđn lă điều kiện then chốt để FFS thănh công

5 Chuẩn bị một danh mục câc chủ đề được đưđ vẵ nội quy trường học

để thống nhất với nông dđn tham gia trong buổi khai giảng, nhấn mạnh những sự cam kết của họ về sự tham gia, sự thực hiện câc nhiệm vụ học tập vă trđô đổi ý kiến với câc nông dđn trong câc hoạt động trao đổi nông dđn với nông dđn

6 Xâc nhận sự đồng ý về độ dăi vă mức độ thường xuyín của mỗi buổi học trong buổi họp thôn Trông năm 2011, những người thđm giđ đđ̃ quyí́t định mỗi tuđ̀n mô ̣t lđ̀n, mỗi lđ̀n 3giờ 30 phút trông 20 tuđ̀n Cđ́c yếu tố nđ̀y cđ̀n được lđ̀m rỗ trông buổi đđ̀u tií n khi thúc đẩy những người tham gia lđ ̣p nô ̣i quy chô FFS của họ

7 Xđ́c định cđ́c mô -đuyn chí́nh đối với hí ̣ thống cđnh tđ́c cđ̀ phí dựđ trí n cđ́c vđ́n đí̀ được nông dđn quan tđm vă sẽ được xím xĩt trông trường học; đưđ vđ̀ô bản mô tả nhiệm vụ (TOR) củđ người thúc đẩy FFS

8 Xâc định vị trí củđ trường học vă sự đồng ý của chủ vườn Cđn nhắc khả năng thích hợp để thực hiện câc băi học, khoảng câch đi lại củđ nô ng

Sổ tay FFS về cây cà phê 22

dâ n Trông nâ m 2011 nhốm EFLO đẫ cùng với cấc nhầ tư vấn FFS chộn cấc vườn ở cấc trậng thấi khấc nhau

1 Duyệt lại thông tin thứ cấp về các hạn chế của sản xuất của cà phê ở Đa Nhim

Từ khi triển khâi dự ấn, nhiều hôật đô ̣ng điều trâ vầ đấnh giấ đẫ được tiến hầnh, đâ ̣c biê ̣t lầ hôật đô ̣ng nghiê n cứu đường cơ sở (Giang et al., 2010); đấnh giấ nô ng thô n cố sự thâm giâ (Câi êt âl, 2010); phâ n tí́ch hê ̣ thống cânh tấc (vân dên Bôssê, 2011) Mô ̣t số nguồn thô ng tin chí́nh thức từ Chi cục Thống

Kê Lâ m Đồng (2010); Trung tâ m nô ng nghiê ̣p huyê ̣n Lậc Dương (2010) cũng cung cấp cấc dữ liê ̣u quân trộng về các hoạt động khuyến nông trong các thôn mục tiê u Nhốm cô ng tấc Sinh kế Thâ n thiê ̣n với Mô i trường (EFLO) cũng tiến hầnh mô ̣t số nghiê n cứu điều tra chẩn đôấn để thiết kế chương trí̀nh hôật

đô ̣ng Nhiều cuô ̣c hộp đã được tiến hành trông năm quâ và với nhiều cộng đồng nông dân Dữ liệu được thu thập trong các hoạt động nầy cố thể quan trọng cho việc thiết kế trường học

Khi duyệt lại cấc nguồn thô ng tin nầy, vầ đặc biệt các vấn đề liên quân đến hệ thống canh tác hiện hầnh củâ khu vực, cố thể kết luâ ̣n cấc hê ̣ thống cânh tấc cầ phê chiếm ưu thế trông cẩ nâ m thô n mục tiê u Cấc phương thức quẩn lý

và công nghệ được áp dụng trông cấc thô n mục tiê u cũng đẫ được tư liê ̣u hốâ Trông đố, bâ trông nâ m thô n mục tiê u, đều ở xẫ Đâ Nhim, tổ râ cố nhiều khố khâ n hơn trông sẩn xuất nô ng nghiệp, đâ ̣c biê ̣t lầ câ y cầ phê Mâ ̣c dù vốn được

nê u lầ hạn chế chí́nh trông viê ̣c đầu tư vầô sản xuất nông nghiệp, nhiều vấn đề về kỹ thuâ ̣t và quản lý nông trại củâ nông dân đã được xác định Trung

tâ m nô ng nghiê ̣p huyê ̣n Lậc Dương lầ cơ quân tiến hầnh nhiều hôật đô ̣ng khuyến nô ng thêô truyền thống, ngôầi râ, nô ng dâ n cũng tiếp câ ̣n cấc nguồn thô ng tin khấc, kể cẩ từ cấc dôânh nghiê ̣p cung cấp nhâ ̣p lượng nô ng nghiê ̣p Tuy nhiê n, mức đô ̣ chấp nhâ ̣n, thí́ch ứng vầ ấp dụng cấc kỹ thuâ ̣t tiến bô ̣ trông cânh tấc cầ phê cồn thấp, dẫn đến nâ ng suất thấp vầ thất thường Nô ng dâ n bấn cầ phê tươi thây ví̀ sơ chế Điều nầy khô ng chí̉ lầm giẩm thu nhâ ̣p mầ cồn lầm mất cơ hô ̣i trẩ lậi mô ̣t phần chất dinh dưỡng chô cầ phê

• Khi duyệt lại cấc nguồn thô ng tin về đất, hiê ̣n cố cấc nguồn thô ng tin thứ

Sổ tay FFS về cây cà phê 23

cấp về địâ hí̀nh, phâ n định rânh giới đất nô ng lâ m, nhưng chúng tô i chưâ tí̀m thấy cấc bản đồ đất, độ phì và khả năng thích nghi củâ đất trông khu vực Dự ấn JICA-Vườn Quốc giâ Bidôup Núi Bầ đẫ hỗ trợ chô mô ̣t nghiê n cứu hê ̣ thống cânh tấc hữu cơ Đâ y lầ nguồn thô ng tin bân đầu cố thể giúp í́ch chô viê ̣c đấnh giấ hê ̣ thống cânh tấc

• Khi tóm tắt thông tin này và thảo luận với nông dâ n, chúng tô i đật được sự đồng thuâ ̣n câô về viê ̣c hỗ trợ kỹ thuâ ̣t Tiến trí̀nh nầy cũng đẫ dần dần phát triển trọng tâm củâ trường học: các vấn đề về quản lý hê ̣ thống cânh tấc dựâ trê n câ y cầ phê củâ nô ng dâ n Chúng tô i đẫ bắt đầu xác định sự quan tâm củâ

nô ng dâ n về cấch tiếp câ ̣n nầy

2 Xác định một nhóm nông dân với cùng sự quan tâm, sở thích hay các vấn đề

Trông nâ m 2011, chúng tô i đẫ tiến hầnh mô ̣t lôật cấc cuô ̣c hộp thô n để xấc định một nhóm nông dân, nam và nữ, mà cách tiếp cận và các chủ đề của trường học được họ xem là một cách đáp ứng các vấn đề của họ Lúc đầu, chúng tô i dự kiến sễ tổ chức mỗi nhóm không quá 25 nông dân, tất cả từ cùng một thô n Ngôầi cầ phê , cấc yê u cầu về sinh kế khấc cũng được đâ ̣t râ, như sẩn xuất râu, châ n nuô i giâ súc vầ tiểu thủ cô ng nghiê ̣p Tuy nhiê n, số trường hộc cần phẩi mở sễ vượt quấ khẩ nâ ng củâ những người lầm cô ng tấc thúc đẩy Với những hận chế về nguồn lực, Dự ấn đẫ quyết định chí̉ tiến hầnh mô ̣t FFS về câ y cầ phê chung chô bâ thô n mục tiê u Số nô ng dâ n thâm giâ được xấc định lậi để đảm bảo rằng tất cả những người quân tâm được bao gồm; chú ý nhu cầu khác nhau của nam giới và phụ nữ trong cùng một thô n ví̀ cơ hội để một phụ nữ vầ mô ̣t hô ̣ nghềô thâm giâ cấc buổi học của FFS có thể khác với nam giới vầ mô ̣t hô ̣ khấ giẩ hơn Trông bối cẩnh cấc thô n mục tiê u cố nhâ ̣n mô ̣t số sự hỗ trợ khấc từ cấc Chương trí̀nh quốc giâ, mô ̣t tiê u chí́ khấc đẫ được nô ng dâ n thâm giâ đồng ý lầ những người thâm giâ chưâ từng nhâ ̣n sự hỗ trợ củâ cấc cơ quân khuyến nô ng nhầ nước

3 Trình bày cách tiếp cận FFS cho nông dân tham gia

Trong các cuộc họp chính thức hay thảo luận không chính thức với nô ng dâ n trông cấc thô n vầ chô nhốm cô ng tấc, nhốm EFLO đẫ trí̀nh bầy chô nô ng dâ n

Sổ tay FFS về cđy că phí 24

câc nội dung sau:

• Giới thiệu câch tiếp cận FFS, mục tiíu, vă cấu trúc của nó

• Giải thích vă thảo luận với họ về những gì họ có thể kỳ vọng từ FFS Đối với phần lớn nông dđn, câch tiếp cận FFS lă điều mới mẻ với họ ví̀ chưđ được sử dụng nó như một phương phâp học tập của chính họ Dô đó, điều quan trọng cho sự phât triển thănh công của FFS lă nông dđn biết được họ có thể kỳ vọng những gì từ FFS vă cũng như những gì được kỳ vọng từ họ Trong khi trình băy câch tiếp cận FFS, người thúc đẩy cần giới thiệu câc hoạt động

có thể tổ chức trong FFS: học hỏi, trđô đổi ý kiến, xâc định, khđ̉ô nghiệm vă đânh giâ Nhốm EFLO đđ̃ giải thích vă thảo luận những gì được kỳ vọng từ họ:

Sự tham gia tích cực từ tất cả nô ng dđ n thđm giđ trông suốt một mùđ vđ̀ sự cđm kí́t thực hií ̣n cđ́c hôđ̣t đô ̣ng trông khuô n khổ FFS Nô ng dđ n được giđ̉i thí́ch rđ̀ng dự đ́n sí̃ hỗ trợ mô ̣t số nhđ ̣p lượng (như phđn bón) với đií̀u kií ̣n

nô ng dđ n thđm giđ cđ́c hôđ̣t đô ̣ng FFS, đ́p dụng vđ̀ chiđ sí̉ những gí̀ hộc hổi được chô cđ́c nô ng dđ n khđ́c Sđu khi trí̀nh bđ̀y cđ́ch tií́p cđ ̣n FFS, tất cả những người có tiềm nđ ng thđm giđ trông cđ́c cuô ̣c hộp thô n bđ̀y tổ ý muốn thíô đuổi toăn bộ chương trình, họ biết những gì họ kỳ vọng vă những gì được kỳ vọng từ họ Tuy nhií n, đđ y lđ̀ mô ̣t hí̀nh thức hộc tđ ̣p mới vđ̀ kí́ô dđ̀i, dô đố cđ̀n cố một chií́n lược duy trí̀ sự cđm kí́t thđm giđ củđ hộ vă câc nội dung chính được đưđ vẵ nội quy trường học

4 CH Ọ N CHỦ ĐÍ̀ ƯU TIÍN

Trường học dựa trín sự xâc định vă khảô sât câc phương ân khâc nhđu để quản lý hệ thống canh tâc cho một cđy trồng cụ thể ở đđ y lđ̀ cđ y cđ̀ phí Bằng câc phương phâp bình bầu (voting) vă phđn hạng cặp đôi (pđir rđnking) nông dđn đạt được một quyết định tập thể xím cđ̀ phí lđ̀ lôại cđy trồng ưu tiín trong số câc loăi liín quan nhiều nhất với nhu cầu của họ Nô ng dđ n cũng xđ́c định cđ́c chủ đí̀ được họ quan tđm nhiều nhất, đặc biệt liín quan đến việc quản lý chđ́t dinh dưỡng trông đất vđ̀ bí ̣nh hđ̣i Vií ̣c quđ̉n lý nô ng hô ̣ cũng nhđ ̣n được sự quđn tđ m cđô

Sổ tay FFS về cđy că phí 25

5 TH Ờ I GIAN VĂ TẦN SUẤT CỦA CÂC CU ỘC HỌP FFS

Khi lập lịch học, điều quan trọng lđ̀ phđ̉i thu hút những người tham gia thảo luận về thời gian vă lịch trình của câc cuộc họp Nông dđn khó có thể dănh trọn một ngăy để hội họp vì phải lăm một số công việc trong nhă vă trong nông trại Dô đó điều quan trọng lă phải thảo luận với họ về thời gian cho mỗi buổi học Cần nhớ rằng phụ nữ không có thời gian dănh cho việc hội họp như nam giới vă thời gian thích hợp phải được xâc định để đảm bảo phụ nữ có thể thđm giđ trường học thường xuyín Đối với đđ số nông dđn, thời gian thích hợp cho mỗi buổi học lă nửa ngăy (3-3, 5 giờ) Ví̀ ngđ̀y trông tuđ̀n, ý kií́n đđ̀u tií n đưđ rđ lđ̀ ngđ̀y cuối tuđ̀n, nhưng ngđ̀y thứ bđ̉y vđ̀ chủ nhđ ̣t nđ̀y trùng với cđ́c sinh hôđ̣t tô n giđ́ô củđ cđ́c cô ̣ng đồng Những người thđm giđ với vđi trồ thúc đẩy tđ ̣p sự đí̀ nghị trđ́nh những ngđ̀y đđ̀u tuđ̀n, dô đố ở Đđ Nhim, chúng tô i tđ̣m thời chộn ngđ̀y thứ sđ́u Người thúc đđ̉y FFS cố một vai trò quan trọng trong công việc nđ̀y vđ̀ thđ̉ô luđ ̣n với nô ng dđ n thđm giđ ví̀ ngđ̀y thí́ch hợp cũng như xử lý cđ́c trường hợp mô ̣t ngđ̀y đđ̃ chộn trùng hợp với mô ̣t sự kií ̣n trông cô ̣ng đồng

6. XÂC Đ Ị NH Đ Ị A ĐI Ể M FFS

Vií ̣c xđ́c định địđ đií̉m tổ chức trường học được thực hií ̣n với đđ̣i dií ̣n củđ tổ chức tư vđ́n FFS nhưng chưđ thu hút tđ́t cđ̉ những người thđm giđ Chúng tô i đđ̃ xđ́c định bđ vườn cđ̀ phí ở bđ thô n vđ̀ thuô ̣c bđ kií̉u khđ́c nhđu Mđ ̣c dù chúng thổđ mđ̃n cđ́c tií u chí́ cđ̀n thií́t đí̉ tií́n hđ̀nh FFS, đí̉ đảm bảo rằng ý kiến của tất cả những người tham gia về địđ điểm được lắng nghí, cđ̀n đưđ vđ́n đí̀ nđ̀y rđ thđ̉ô luđ ̣n mô ̣t lđ̀n nữđ trông buổi hộp đđ̀u tií n củđ FFS

7. QUY Ế T Đ Ị NH NGĂY B ẮT Đ Ầ U VĂ K ẾT THÚC FFS

Thông qua thảo luận nhốm với đđ̣i dií ̣n những người thđm giđ trông chuyí́n

đi chộn địđ đií̉m, chúng tô i đđ̃ đđ̣t được mô ̣t sự nhất trí về ngăy bắt đầu trường hộc Trông nđ m 2011, FFS đđ̃ được bắt đầu văo thâng 7 vă kết thúc vẵ đầu thđ́ng 12 khi nô ng dđ n bận rộn với việc thu hoạch Thời giđn như thế

lă hơi muộn Đối với một FFS chô cđy đđ niín như că phí, sự cđn nhắc một thời giđn dăi hơn lă điều mong muốn Nông dđn bắt đầu mùa vụ chí́nh đí̉ trồng vđ̀ chđ m sốc cđ̀ phí vđ̀ô đầu mùđ mưđ, nhưng cố thí̉ kí́t hợp hôđ̣t đô ̣ng

Sổ tay FFS về cây cà phê 26

hộc tâ ̣p với cấc hôạt động cânh tác Dĩ nhiên, nếu nông dân bận rộn với công việc trong mùa vụ, khó có thể thu hút sự tham gia của họ Nông dân địa phương không di chuyễn ra khỏi làng trong thời gian không phải mùa vụ để tìm kiếm các công việc ngoài nông trại

Tổng kết: FFS đòi hỏi sự chuẩn bị cẩn thận trước khi triển khai Thu hút sự

tham gia của các nhóm liên quan địa phương trong tiến trình này sẽ góp phần quan trọng vào việc làm cho FFS đáp ứng nhu cầu của những người tham gia và thúc đẩy sự cam kết hỗ trợ của họ trong việc triển khai FFS

Sổ tay FFS về cây cà phê 27

Hình 6 Những người tham gia FFS quan sát một vườn cà phê Catimor ở

Bôn Đung 1 (Lạc Dương, Lâm Đồng_

Hình 7 Những người tham gia FFS thực hiện một thí nghiệm ủ mên để làm

phân hữu cơ Bôkâshi

Sổ tay FFS về cây cà phê 28

C HƯƠNG 3 C HƯƠNG TRÌNH CHUNG

C Ủ A M ỖI BUỎI HỌC FFS

3.1 GIỚI THIỆU

Chương này gợi ý một chương trình chung chô mỗi buổi học của FFS Nhiệm

vụ củâ người thúc đẩy là thiết kế các hoạt động phù hợp và đâ dạng để thu hút sự tham gia tích cực củâ người học trong từng buổi học Một cách tổng quát mỗi buổi học thường gồm ba giai đôạn: (â) Khởi đô ̣ng, (b) Hôật đô ̣ng học tập chí́nh , vầ (c) Cũng cố bầi học

MỤC TIÊU VÀ KỲ VỌNG CỦA HOẠTĐỘNG HỌC TẬP NÀY:

Hoạt động học tập này dành cho những người sẽ thâm giâ thúc đẩy FFS; sau khi nghiên cứu xong bài này, những người tham gia sẽ có thể:

+ duyệt lại các bước chuẩn bị đã được thực hiện cho FFS;

+ thảo luận một tiến trình chung cho mỗi buổi học FFS

Mỗi buổi học FFS có thể gồm các giâi đôạn và các hoạt động học tập chính được tóm tắt như sâu:

Bảng 2: Tiến trình chung của một buổi học FFS

Giai đoạn Các hoạt động học tập được đề

nghị

Khởi đô ̣ng • Ôn lại buổi học trước

• Giới thiê ̣u hôật đô ̣ng trông ngầy hôm nay

Sổ tay FFS về cây cà phê 29

3.1 ÔN LẠI BUỔI HỌC TRƯỚC

MỞ ĐẦU

Trong mỗi cuộc họp củâ trường học những người tham gia bắt đầu bằng một

sự tóm tắt những gì đã xẫy ra trong buổi học trước Điều này sẽ giúp tập trung

sự chú ý trở lại các chủ đề củâ trường học, và gợi lại ký ức về những gì đã được thảo luận, đã đạt được, và đồng ý trong cuộc họp trước củâ trường học, đồng thời chuẩn bị tâm thế cho các hoạt động chính của buổi học hiện tại

MỤC TIÊU VÀ KỲ VỌNG CỦA HOẠTĐỘNG HỌC TẬP NÀY:

Những người tham gia sẽ có thể:

+ Phát biểu những gì đã được thảo luận, đạt được, và đồng ý trong cuộc họp trước củâ trường học;

+ Chuẩn bị cho hoạt động học tập mới

2 Phát triển và giải thích tóm tắt khi cần thiết

3 Lưu ý: Trước khi kết thúc ngày học, phâ n cô ng nhốm/ nô ng dâ n cụ thể sẽ

tóm tắt các kết quả cho lần học tới củâ trường học để họ có thể chuẩn bị các ghi chép

Sổ tay FFS về cđy că phí 30

nghiệm hđy thănh tích sinh trưởng của cđy trồng? (Câc chỉ bâô nẵ đê được đô lường vă ghi nhận trong câc thử nghiệm?)

• Những người thđm giđ đê đưđ rđ câc quđn sât/nhận xĩt chính năo về câc chỉ bâo/sự đô lường?

• Nhóm đê đạt được kết luận hay sự đồng ý có ý nghĩđ nẵ?

• Câc phương thức canh tâc hay chủ đề được quđn tđm đặc biệt nẵ đê được quan sât, chứng minh vă thảo luận?

3.2 GIỚI THIE ̣U TÓM TẮT CÂC HOẠT ĐỘNG TRONG NGĂY

MỞ ĐẦU

Trước khi di chuyễn đến đồng ruộng để khảô sât, điều quan trọng lă giúp cho nông dđn biết câc hoạt động năo họ sẽ tiến hănh cả trín đồng ruộng vă trong phòng (nơi hội họp) Điều năy giúp mọi người hiểu rõ công việc vă có một sự phđn công thuận lợi hơn

MỤC TIÍU VĂ KỲ VỌNG CỦA HOẠTĐỘNG HỌC TẬP NĂY:

+ Nông dđn sẽ mô tả được chương trình, câc hôạt động vă sự phđn công mă

họ sẽ thực hiện cho cuộc họp FFS trong ngăy

3 Chỉ ra cho nông dđn câc chủ đề đặc thù mă trường học sẽ tập trung trong ngăy hôm nay

Sổ tay FFS về cây cà phê 31

4 Tổ chức thăm đồng ruộng, nếu thích hợp:

• nhất trí về thành phần nhốm (nâ m hây sấu nhốm nhỏ hơn được đề nghị);

• nhất trí về địâ điểm mà mỗi nhóm nhỏ sẽ đi thăm, các nhóm nhỏ có thể thăm các lô luân phiên nhau trong tháng;

• giâô nhiệm vụ chô cấc nhốm;

• mỗi nhóm xác định ai sẽ lầ người ghi chếp và báo cáo kết quả quan sát của từng nhốm

5 Đạt được một sự nhất trí trước khi di chuyễn đến đồng ruộng/lô đất

6 Tổng kết, tóm tắt các điểm chính ĐÃ được thảo luận

MỘ T S Ố Đ Ề NGH Ị Đ Ể THÚC Đ Ẩ Y THẢO LU Ậ N NHÓM

• Các lô thử nghiệm nào sẽ được các nhóm đến thăm? Phương thức quản lý nông trại nào sẽ được quan sát?

• Các phương thức canh tác nào khác sẽ được quan sát?

• Dữ liệu nào sẽ được thu thập? Ai sẽ ghi chép kết quả quan sát và dữ liệu của việc giám sát?

3.3 PHẢN HỒI HẰNG NGÀY

MỞ ĐẦU

Trông FFS, phẩn hồi lầ mô ̣t hôật đô ̣ng quân trộng trông sự hộc tâ ̣p củâ nô ng dân Việc sử dụng của các bài tập phản hồi và các bản tóm tắt giúp thông báo chô người thúc đẩy và những người thâm giâ trường học tiến triển như thế

nào, theo cách nhìn của những người tham gia Các ý kiến phản hồi thông báo

chô người thúc đẩy những người tham gia phản ứng như thế nào với trường học Nó chô phép người thúc đẩy đáp ứng với cảm nhận của những người thâm giâ cũng như sự học tập của họ Các kế hoạch chô trường học trong tương lâi có thể được điều chỉnh theo các câu trả lời trong phản hồi của những người tham gia Phản hồi hằng ngày tăng cường thiết kế trường học

và giâ tăng cảm nhận về sự làm chủ của những người tham gia

Sổ tay FFS về cây cà phê 32

MỤC TIÊU VÀ KỲ VỌNG CỦA HOẠTĐỘNG HỌC TẬP NÀY:

+ Nông dân sẽ có thể cung cấp đúng đắn phản hồi về một buổi học hay một ngày học của một trường học trên đồng ruộng với các minh chứng cần thiết Trong sổ tây này năm bài tập phản hồi hằng ngày được cung cấp trông cấc mục 3.3 â, b, c, d, ê; để người thúc đẩy cố thể chộn lựâ Điều quân trộng lầ người thúc đẩy cố gấng ấp dụng cấc phương phấp vầ cô ng cụ đâ dậng để lầm chô FFS luô n luô n sinh đô ̣ng Dưới đâ y lầ cấch thức tiến hầnh mô ̣t hôật đô ̣ng phẩn hồi bầng cấch nhớ lậi cấc từ ngữ

3 Thúc đẩy sự thảo luận bằng cách đưâ râ các câu hỏi về các từ ngữ đó, ví dụ:

• Tại sao Ông/Bà lại chọn các từ này?

• Ông/Bà có thể nói thêm về các từ ngữ đã chọn?

4 Ghi lại các từ ngữ và các nhận xét để có thể sử dụng về sau

3.3.B PHẢN HỒI HẰNG NGÀY: PHIẾU PHẢN HỒI

TH Ờ I GIAN C Ầ N THI Ế T:

Sổ tay FFS về cây cà phê 33

2 Phân phối các thẻ màu để ghi chép (hai màu);

3 Đề nghị những người tham gia viết một câu trả lời ngắn cho mỗi câu hỏi sau trên một trong các thẻ màu:

• Điều gì giúp ích cho bạn ngày hôm nay? nối tiếp bằng Tại sao? hay

• Điều gì có ích cho bạn hay đáng quan tâm? nối tiếp bằng Tại sao?

4 Đề nghị những người tham gia viết một câu trả lời ngắn cho mỗi câu hỏi sau trên một thẻ màu thứ hai:

• Điều gì ít có ích cho bạn ngày hôm nay? nối tiếp bằng

• Điều gì có thể được cải thiện? hay Tại sao?

7 Thảo luận phản hồi với những người tham gia

Những cách thức thay thế:

1 Đề nghị một cặp trong số những người tham gia thu thập các nhận xét/các thẻ màu, sâu đó xếp thành nhóm và đưâ lên bảng (tờ giấy lớn) để cho tất cả

có thể nhìn thấy

Sổ tay FFS về cây cà phê 34

2 Thảo luận các thẻ màu đã xếp nhóm và dán lên bảng

• Điều gì giúp ích nhất ngày hôm nay?/ Tại sao?

• Điều gì có ích nhất trong ngày hôm nay?/ Tại sao?

• Điều gì đáng chú ý nhất trong ngày hôm nay?/ Tại sao?

• Bạn thích điều gì nhất trong ngày hôm nay?/Tại sao?

• Điều nào là khó nhất trong ngày hôm nay?/Tại sao?

• Điều gì ít giúp ích nhât trong ngày hôm nay?/Tại sao?

• Bạn không thích điều gì nhất trong ngày hôm nay?/Tại sao?

• Điều gì có thể được cải thiện?

Sổ tay FFS về cây cà phê 35

3 Một nhóm ngồi thành một vòng trông đối diện nhau và nhóm thứ hai ngồi thành vòng ngoài

4 Cung cấp cho họ một câu hỏi liên quân đến sự học hỏi trong buổi học hôm nây để thảo luận Ví dụ: Các phần nào là có ích nhât củâ trường học ngày hôm nay? Tại sao?

5 Chỉ những người ngồi trong vòng trong có thể nói Những người ngồi trong vòng ngoài lắng nghe

6 Sau một ít phút, để họ đổi chỗ (những người ngồi trong vòng trong ra vòng ngôài và ngược lại)

7 Đề nghị nhóm ngồi trong vòng trong thảo luận câu hỏi tương tự (bạn cũng

có thể thây đổi câu hỏi)

8 Ghi chép những câu trả lời và nhận xét

9 Thảo luận những câu trả lời và nhận xét với những người tham gia

“Tôi không thích khi vì ”

Phát biểu này có thể đề cập đến tất cả những gì xẫy ra trong buổi học hay ngày học Mỗi người có thể chọn không nói gì cả hay phat biểu nhiều lần nếu cần Không ai có thể đưâ râ bình luận về những gì người khác phát biểu trong

Sổ tay FFS về cây cà phê 36

bài tập này

2 Sau khi mọi người đã trả lời xong câu hỏi này, thủ tục được lặp lại về những

gì họ đânh giấ câô Lúc nầy, phất biểu cần làm đầy đủ là:

“Tôi thích khi vì ”

3 Ghi chép những câu trả lời và nhận xét và sâu đó thảo luận với nông dân

3.3 E PHẢN HỒI HẰNG NGÀY: CÁC THẺMÀU “THÍCH” VÀ “KHÔNG THÍCH”

1 Phân phối các thẻ màu, mỗi người một thẻ Đề nghị mỗi người tham gia

viết lên thẻ màu “những gì tôi không thích” trong buổi học (hay trong ngày),

mỗi thẻ màu chỉ ghi một nhận xét Các ý kiến này sẽ bao gồm tất cả những gì

đã xẫy ra Mỗi người có thể chọn không viết gì cả hay viết nhiều thẻ màu khi cần thiết Các thẻ màu được đính lên bảng hay dán lên một tờ giấy lớn để tất

cả nhìn thấy Chú ý: Tác giả thẻ màu được giữ kín

Sổ tay FFS về cây cà phê 37

2 Sau khi mọi người đã viết câu trả lời cho câu hỏi đầu, đề nghị mỗi người

tham gia viết lên một thẻ màu thứ hai “những gì tôi thích” trong buổi học hay

(trong ngày) Các ý kiến này sẽ bao gồm tất cả những gì đã xẫy ra Mỗi người

có thể chọn không viết gì cả hay viết nhiều thẻ màu khi thấy cần thiết

3 Sau khi mọi người đã viết câu trả lời cho câu hỏi thứ hâi, đề nghị một người

tham gia thu thập tất cả các thẻ màu và đính lên bảng hay dán lên một tờ giấy

lớn để tất cả nhìn thấy Chú ý: Tác giả thẻ màu được giữ kín

4 Thảo luận phản hồi với những người tham gia

ĐỀ NGHỊ

• Một thẻ màu thứ ba có thể được phân phối cho những người thâm giâ để

ghi “các đề nghị” của họ, đó là các nhận xét về những gì họ muốn có trong các

buổi học sau

Tổng kết: Mỗi buổi học FFS thường có ba giai đoạn chính, trong đó thúc đẩy

người học cũng cố những gì đã học hỏi trong từng buổi và thu nhận sự phản

hồi của họ là các hoạt động quan trọng Chương này gợi ý một số công cụ thúc

đẩy sự tham gia của người học trong từng giai đoạn Người thúc đẩy cũng có

thể cân nhắc áp dụng các công cụ này trong các buổi học sau

Sổ tay FFS về cây cà phê 38

Hoạt động chính Nội dung

Khai mạc trường học • Khâi mạc chính thức trường học cố sự

thâm dự củâ BQL Dự ấn, cấc nhầ lẫnh đạo địâ phương vầ nô ng dâ n thâm giâ lớp hộc

Giới thiệu trường học • Giới thiệu cách tiếp cận FFS – xác định các

kỳ vọng của những người tham gia

Nội quy trường học • Thẩô luâ ̣n về tổ chức vầ nô ̣i quy củâ lớp

hộc

• Tóm tắt và kết thúc buổi học

Sổ tay FFS về cây cà phê 39

4.2 KHAI MẠC CHÍNH THỨC FFS

MỞ ĐẦU

Trường học trên đồng ruộng củâ nông dân được bắt đầu bằng một lễ khai giảng Đây là một sự kiện quan trọng và là một hoạt động học tập có lợi cho FFS và chô các nhóm liên quân Dô đó, Bân Tổ chức nên chuẩn bị mời một hai người phát biểu ý kiến để có một tác động truyền thông và tranh thủ sự hỗ trợ, đồng thời đảm bảo hiệu quả và trọng tâm của FFS không bị mất đi Những người có khả năng được mời phát biểu trong lễ khai mạc có thể là đại diện củâ các cơ quân liên quân đến các chủ đề củâ trường học, các nhà lãnh đạo địâ phương như chính quyền xã, hội nông dân hay tổ chức cộng đồng, những người này cần được tiếp xúc và trâô đổi trước cùng với thư mời chính thức

MỤC TIÊU VÀ KỲ VỌNG CỦA HOẠTĐỘNG HỌC TẬP NÀY:

+ Những người tham gia sẽ có thể mô tả sự hỗ trợ của cộng đồng trong việc thực hiê ̣n trường học trê n đồng ruô ̣ng củâ nô ng dâ n;

+ Các quan chức địâ phương sẽ có thể phân tích cách tiếp cận có sự tham gia củâ FFS (điều này cũng được kỳ vọng giúp tạo ra sự hỗ trợ củâ hộ khi dự ấn thực hiê ̣n cấc khởi xướng tương tự);

+ Nông dân sẽ nhận thức rằng thêô đuổi việc học tập trông trường học là một hoạt động nghiêm túc và từ đó giâ tăng sự cam kết tham gia trong tôàn chương trình học

TH Ờ I GIAN C Ầ N THI Ế T

+ 1 giờ

VẬ T LI Ệ U

+ Chương trình lễ khai mạc được viết lên một tờ giấy lớn

+ Bâ ng tiê u đề Trường hộc trê n đồng ruô ̣ng củâ nô ng dâ n

CÁC BƯ Ớ C TIẾN HÀNH

1 Ban Tổ chức FFS có một danh sách học viên đáp ứng với các tiêu chí lựa

Sổ tay FFS về cây cà phê 40

chọn đã thống nhất trước đó với cộng đồng

2 Bắt đầu việc chuẩn bị sớm Thống nhất về ngày, thời giân, địâ điểm và chương trình buổi lễ, với nông dân và các quan chức địâ phương mầ

bạn muốn mời hộ thâm dự

3 Trình bày vắn tắt cho các quan chức mà bạn muốn mời về cách tiếp cận

và các chủ đề củâ trường học trê n đồng ruô ̣ng củâ nô ng dâ n

4 Cử râ mô ̣t người lầm nhiê ̣m vụ giới thiê ̣u buổi lễ, giới thiệu các vị khách

mời

5 Tiến hành theo chương trí̀nh: Người lầm nhiê ̣m vụ sẽ giới thiê ̣u buổi lễ

và mời các nhà lãnh đạo nông dân phát biểu

6 Nghỉ giải lao, một số khách mời có thể ra về trước

4.3 KỲ VỌNG CỦA NÔNG DÂN ĐỐIVỚI FFS

MỞ ĐẦU

Trường học trên đồng ruộng của nông dân chỉ thành công khi có sự tham gia tích cực từ nông dân Đối với phần lớn nông dân, cách tiếp cận FFS là mới và phương pháp học tập này chưâ từng được sử dụng phổ biến tại địâ phương

Dô đó, để FFS có thể được triển khâi thành công điều quan trọng là nông dân biết rõ họ có thể kỳ vọng gì từ FFS vầ ngược lậi, FFS kỳ vọng những gì từ họ

MỤC TIÊU VÀ KỲ VỌNG CỦA BÀI HỌCNÀY

Nông dân sẽ có thể:

+ Giải thích khái niệm “Trường học trên đồng ruộng củâ nông dân”;

+ Trình bày các kỳ vọng của họ và cùng với người thúc đẩy, nhất trí về chương trình nội dung và lịch trình củâ trường học