HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC NÂNG CAO SỨC KHỎE

Theo WHO “Trường học nâng cao sức khỏe là trường học trong đó có các hoạt động hỗ trợ và cam kết tăng cường sức khỏe một cách toàn diện từ tình cảm, xã hội, thể chất đến các vấn đề đạo đ

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG

TRƯỜNG HỌC NÂNG CAO

SỨC KHỎE

Theo WHO

“Trường học nâng cao sức khỏe là trường học trong đó có các hoạt động hỗ trợ và cam kết tăng cường sức khỏe một cách toàn diện từ tình cảm, xã hội, thể chất đến các vấn đề đạo đức cho tất cả mọi thành viên trong cộng đồng nhà trường”

Mục đích

Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất trường học nhằm bảo vệ, giáo dục và chăm sóc SK học sinh một cách toàn diện tạo điều kiện cho các em phát triển đầy đủ cả về cả thể chất, tinh thần và xã hội Đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước

Thuận lợi

 Đảng và Nhà nước, CQ quan tâm có chỉ đạo

 Ngành Y tế có hệ thống cán bộ đến tận thôn bản

 Ngành GD và ĐT có hệ thống trường lớp được cải thiện, giáo

viên nhiệt tình, kinh nghiệm

 Có sự phối hợp khá chặt chẽ trong chỉ đạo hoạt động y tế trường

học của 2 ngành

 Hệ thống văn bản, hướng dẫn khá đầy đủ

 Chương trình kiên cố hóa trường lớp, xây dựng trường chuẩn

quốc gia, phong trào trường xanh sạch đẹp, trường học thân thiện học sinh tích cực, trường học an toàn, Chương trình NS-VSMT, RTXP…

Khó khăn

 Tỷ lệ bệnh tật ở học sinh vẫn ở mức cao

 Cơ sở vật chất, môi trường xã hội trong nhà trường nhiều nơi

chưa đảm bảo

 Các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chưa đáp ứng yêu cầu

 Hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe chưa tạo được những

thay đổi đáng kể về hành vi có lợi cho sức khỏe học sinh,

 Vai trò của gia đình, chính quyền và các đoàn thể địa phương

còn nhiều hạn chế

 Thiếu kinh phí, đầu tư thiếu đồng bộ

 Các chương trình mang nặng về hình thức, thiếu lồng ghép

Nội dung xây dựng Trường học nâng cao sức

khỏe

Cơ sở

 Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực

 Phòng chống tai nạn thương tích

 Phòng chống các bệnh truyền nhiễm, HIV/AIDS

 Phòng chống các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm,

bệnh tật phổ biến ở học sinh

 Đảm bảo ATVSTP, dinh dưỡng

 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu giáo dục,

chăm sóc sức khỏe học sinh

 Phòng chống thuốc lá, rượu bia, chất gây nghiện

……

Thực hiện

phương và mục tiêu của các phong trào hay chương trình sức khỏe

Rà soát và phân tích tình hình thực tế để xuất xây dựng các quy

định cụ thể cho nhà trường để thực hiện được các mục tiêu đề ra

soạn thảo nội dung văn bản, cần ban hành Các văn bản được thể hiện dưới dạng nội quy, quy chế, kế hoạch hay bản cam kết trách nhiệm giữa các bên liên quan…

 Tổ chức lấy ý kiến đóng góp ý kiến và đồng thuận của các bên liên quan

như lãnh đạo địa phương, BGH, giáo viên, học sinh, phụ huynh

ý của các bên liên quan

nội quy, quy chế, kế hoạch

quan và tổ chức thực hiện Nếu là nội quy, quy chế cần phải được viết

hoặc kẻ ra các bảng lớn và treo tại trường ở nơi dễ quan sát, tiếp cận…

đoàn thể địa phương có kế hoạch giám sát việc thực hiện các nội quy, quy chế đã được ban hành

1. Môi trường

trường học an

toàn, không bị ô

nhiễm

trường nhà trường (nhà máy, xí nghiệp, bãi rác…gần trường)

cơ sở gây ô nhiễm có biện pháp khắc phục các yếu tố gây ô nhiễm

chống ô nhiễm của nhà trường

học đảm bảo quy định VS

đề xuất với chính quyền địa phương, cha mẹ học sinh tạo điều kiện cho học sinh ở nội trú, bán trú tại trường hoặc gần trường Xây dựng mô hình học sinh bán trú dân nuôi ở những vùng sâu vùng xa khó

khăn

trên đường tới trường như nguy cơ tai nạn giao thông, đuối nước Tiến hành các biện pháp khắc phục và chỉ cho học sinh nhận biết các yếu tố nguy

cơ, cách phòng chống

3. Trồng cây phủ

xanh khu vực

trường

hoạch khắc phục Cây xanh trong khuôn viên trường

sẽ giúp điều hòa nhiệt độ không khí, chắn bụi, hạn chế ô nhiễm ngoài ra còn tạo bóng râm và làm cho cảnh quan trường lớp sạch đẹp Diện tích phủ xanh cần chiếm 20-50% diện tích của trường

trồng cỏ hoặc trồng cây bóng mát Loại cây trồng trong trường phải tạo ra nhiều bóng mát và không có khả năng gây độc cho học sinh

2. Đa dạng hóa các hoạt động vui chơi rèn luyện thân thể phù hợp với lứa tuổi, giới tính, khuyến khích học sinh tăng

cường hoạt động thể lực, nâng cao sức khỏe Trên nền sân trường có thể kẻ vẽ các trò chơi dân gian, sân cầu lông, gôn bóng rổ, bóng chuyền, kéo co Kinh nghiệm của Singapore, Thái Lan vừa kết hợp nội dung giáo dục dinh dưỡng, vệ sinh với trong các trò chơi của trẻ được học sinh rất thích thú

3. Tạo nguồn kinh phí mua dụng cụ thể dục, thể thao, thiết bị

âm nhạc để hỗ trợ cho các hoạt động rèn luyện sức khỏe, vui chơi của các em

4. Thường xuyên kiểm tra an toàn của sân chơi, sân tập, nhà tập đa năng, các dụng cụ thể thao

5. Phòng học 1. Thường xuyên kiểm tra điều kiện chiếu sáng, thông

gió của các phòng học Có kế hoạch khắc phục kịp thời đảm bảo điều kiện chiếu sáng và thông gió trong lớp học theo quy định

thì phải có biện pháp chống chói lóa (lắp cửa chớp, rèm che)

phát quang cành cây cạnh cửa sổ

đảm bảo có đủ số lượng và công suất bóng điện và được bố trí đúng quy định nhằm đảm bảo độ chiếu sáng vùng học tập của học sinh

chùi bóng điện sạch sẽ

6. Bàn ghế, bảng

phòng học

sinh có bàn ghế phù hợp (theo Thông tư liên bộ số 26/2011/BGD& ĐT-BKHCN-BYT) Có thể thực hiện như sau:

và phân loại bàn ghế theo kích thước

Xác định số học sinh đã được bố trí bàn ghế ngồi phù hợp với nhân trắc

trắc học sinh theo quy định

phù hợp với nhân trắc học sinh (như điều chỉnh độ cao bàn ghế, trao đổi với trường khác, dự trù đóng mới…) nhằm mục đích mỗi học sinh đều được bố trí bàn ghế phù hợp nhân trắc

phòng học (nếu chưa có)

7. Nhà vệ sinh 1. Kiểm tra hệ thống nhà vệ sinh hiện có của trường,

đối chiếu với các quy định về nhà vệ sinh cho học sinh và giáo viên Nếu không có hoặc chưa đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh, nhà trường lên kế hoạch, bố trí kinh phí để xây dựng, cải tạo cho phù hợp

2. Tùy theo từng loại nhà vệ sinh mà bố trí chất độn, nước dội cho phù hợp Khu vực vệ sinh phải có giấy chùi, thùng rác, nước rửa tay và xà phòng

kiểm tra, đôn đốc dọn dẹp vệ sinh

8. Cung cấp nước

uống, nước

sinh hoạt

đảm bảo về mùa hè: 0,5 lít/HS; mùa đông: 0,3 lít/HS Nước uống có thể là nước đun sôi để nguội, nước đóng bình, đóng chai nhưng phải đảm bảo tiêu chuẩn

vệ sinh theo quy định Mỗi lớp học nên có bình nước riêng, mỗi học sinh có dụng ca cốc uống nước riêng Dụng cụ đựng nước và ca cốc hàng ngày phải được rửa làm vệ sinh sạch sẽ

sinh; (100-150 lít cho 1 học sinh nội trú) Nguồn nước sinh hoạt có thể là nước máy, nước giếng …nhưng phải đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh theo quy định

gửi mẫu kiểm tra chất lượng

9. Thu gom và xử

lý nước thải,

rác thải

và thông thoát nước Thường xuyên kiểm tra và khơi thông không để nước ứ đọng trong khu vực trường

trường có thùng chứa rác chung

toàn trường về thùng rác chung Rác thải phải được phân loại và xử lý hợp vệ sinh

10. Dinh dưỡng và

an toàn vệ sinh

thực phẩm

của học sinh để xây dựng thực đơn và khẩu phẩn ăn cho học sinh hợp lý Cần phối hợp với gia đình để đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp Có chế độ dinh

dưỡng riêng cho các học sinh SDD, thừa cân béo phì

giữ gìn vệ sinh sạch sẽ Phân loại thu gom và xử lý rác thải theo quy định

3. Kiểm tra, đôn đốc, hỗ trợ nhân viên nhà bếp, nhà ăn khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm người lành mang trùng, tập huấn kiến thức về an toàn vệ sinh thực phẩm, giữ gìn vệ sinh cá nhân theo quy định…

10. Dinh dưỡng và

an toàn vệ sinh

thực phẩm

chiếu theo các quy định vệ sinh để có kế hoạch cải tạo cho phù hợp Nhà bếp, nhà ăn phải được bố trí theo nguyên tắc một chiều

thực phẩm, nên có sự tham gia của cha mẹ học sinh

đũa thìa dĩa đảm bảo hợp vệ sinh

8. Trang bị tủ và lưu mẫu thức ăn 24 giờ

2. Không tổ chức dạy thêm, gây quá tải cho học sinh

3. Phát hiện và kịp thời giúp đỡ, động viên những học sinh có hoàn cảnh khó khăn

4. Phát hiện và có biện pháp giáo dục những học sinh cá biệt

5. Giáo viên quan tâm, không đối xử thô bạo với học sinh

thể thao và động viên học sinh tích cực tham gia

9. Giáo dục học sinh biết tôn trọng kỷ luật của nhà trường, kính trọng thầy cô, cha mẹ, ông bà

10. Tổ chức các câu lạc bộ, động viên tạo điều kiện cho học sinh tham gia

mạnh

2. Quan hệ giữa

học sinh – học

sinh

trong học tập, học sinh khá giỏi giúp đỡ học sinh yếu kém Các học sinh khỏe hỗ trợ các học sinh có

khuyết tật

thuẫn dân tộc, tôn giáo trong học sinh

mạnh

3. Tạo mối liên hệ

với gia đình

học tập, rèn luyện và tình hình SK học sinh cho phụ huynh thông qua sổ liên lạc, ban liên lạc phụ huynh, các buổi họp phụ huynh

2. Vận động các gia đình ủng hộ về tinh thần và vật chất phù hợp cho xây dựng trường học NCSK

cho GV chủ nhiệm trong trường hợp có ốm đau nghỉ học

đoàn thể thực hiện những cam kết, nội quy, quy chế

đã được ký kết

trợ kinh phí, tạo điều kiện cho hoạt động

trào, hoạt động thể thao văn hóa của địa phương, tạo

sự gắn kết giữa nhà trường và chính quyền đoàn thể địa phương

hoạt động chăm sóc sức khỏe cho học sinh (khám sức khỏe định kỳ, cơ cấp cứu, các chương trình sức khỏe khác)

pháp giám sát, chủ động phòng, chống dịch bệnh, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong trường học

tài liệu truyền thông, các bài giảng về sức khỏe, tham gia tổ chức các hoạt động truyền thông sức khỏe

trong trường

khỏe, dạy con ngoan Đảm bảo học sinh có chế độ dinh dưỡng lành mạnh

khen thưởng những học sinh có thành tích cao trong học tập…

giữ gìn di tích truyền thống lịch sử địa phương Tạo môi trường để học sinh tham gia sinh hoạt vui chơi rèn luyện, gắn kết cộng đồng nơi sinh sống Đặc biệt trong những tháng hè, trong những dịp lễ hội, ngày

kỷ niệm lớn của đất nước…

1. Giáo dục hành

vi vệ sinh cá

nhân

ngoại khóa) Tùy theo từng nhóm tuổi mà đưa các nội dung cho phù hợp Các nội dung cần giáo dục cho các em như cách giữ gìn vệ sinh thân thể, đầu tóc, quần áo, vệ sinh răng miệng Rửa tay xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh

(quần áo, giày dép, chân tay, đầu tóc)

3. Có chỗ rửa tay và xà phòng tại trường Nên bố trí gần khu vệ sinh để thuận tiện cho các em Kiểm tra, nhắc nhở các em thực hiện để tạo thành thói quen

2. Giáo dục vệ

sinh môi trường 1. Tổ chức giảng dạy về vệ sinh môi trường thông qua các bài học chính khóa hoặc ngoại khóa

2. Các nội dung như bảo vệ nguồn nước, giữ gìn vệ sinh môi trường đất nước, không khí, biến đổi khí hậu

3. Các bệnh liên quan đến môi trường, các biện pháp

xử lý môi trường…Vệ sinh môi trường học, ảnh hưởng của môi trường học tập đến sức khỏe học sinh

dựng nhà trường xanh sạch đẹp, trường học thân thiện học sinh tích cực…

nhiễm…

2. Truyền thông về tác hại thuốc lá, rượu bia và lợi ích của hoạt động thể lực Xây dựng trường học không khói thuốc Không có ma túy, chất kích thích gây hại

lực phù hợp với tuổi, giới của học sinh

5. Giáo dục kỹ

năng sống cho

học sinh

tình huống trong cuộc sống, thói quen và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm

năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác

bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội

1. Củng cố

Phòng y tế

1. Nhà trường bố trí 1 phòng riêng làm phòng y tế, đủ diện tích tối thiểu 12 m2 Có trang bị đầy đủ dụng cụ, trang thiết bị thiết yếu theo quy định về trang thiết bị

và thuốc thiết yếu theo danh mục ban hành kèm theo Quyết định 1221/2008/QĐ – BYT

2. Có cán bộ y tế trình độ y sỹ làm chuyên trách công tác YTTH Nếu chưa có thì tạm thời hợp đồng với cán bộ của trạm, hay những người về hưu có kinh nghiệm Có kế hoạch nhanh chóng tiếp nhận và đào tạo cán bộ YTTH

địa phương, chỉ đạo của ngành giáo dục, điều kiện về

cơ sở vật chất, tình hình dịch bệnh, sức khỏe của học sinh chủ động xây dựng kế hoạch Y tế cho từng năm học trình lãnh đạo nhà trường phê duyệt và tổ chức thực hiện

1. Củng cố

Phòng y tế

4. Quản lý, xắp xếp tủ thuốc Phòng y tế theo quy định Theo dõi thuốc xuất nhập Không để thuốc hết hạn, không trong danh mục sử dụng tại tủ thuốc Tiêu hủy thuốc hết hạn, bổ sung kịp thời những thuốc đã hết

5. Các tài liệu, tờ rơi về truyền thông giáo dục sức khỏe, tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ y tế trường học… treo ở phòng y tế và làm tài liệu tham khảo cho cán bộ y tế Xây dựng góc truyền thông tại Phòng y tế

6. Trang bị đầy đủ sổ sách như sổ theo dõi khám chữa bệnh, sơ cấp cứu; sổ theo dõi nhập, cấp phát thuốc; cập nhật thông tin hàng ngày

2. Khám sức

khỏe định kỳ

cho học sinh

định kỳ cho học sinh Phối hợp với cơ quan y tế để tổ chức khám sức khỏe, phân loại quản lý sức khỏe học sinh theo quy định

2. Trên cơ sở tình trạng thể lực, sức khỏe học sinh tham mưu cho Lãnh đạo nhà trường cải thiện điều kiện bàn ghế, chiếu sáng Xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp

3. Thông báo kịp thời cho giáo viên, gia đình những học sinh bị ốm

cứu tai nạn thương tích

vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu và sơ cấp cứu

tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Sơ cấp cứu đúng kỹ thuật, không để sai sót, tai biến

5. Phối hợp với gia đình, chuyển học sinh bị ốm, tai nạn thương tích đến cơ sở y tế khi cần thiết

3. Quản lý sức

khỏe học sinh 1. Lập hồ sơ theo dõi sức khỏe cho từng học sinh, cán

bộ y tế cập nhật thông tin đầy đủ, kịp thời

phân loại sức khỏe học sinh.Thông tin kịp thời về cho cha mẹ học sinh sau mỗi lần khám sức khỏe

khỏe (xếp loại sức khỏe, số học sinh bị ốm, tình hình dịch bệnh, ngộ độc thực phẩm, tai nạn thương tích,

số học sinh được CSSKBĐ, TTGDSK,…và các hoạt động YTTH cho Lãnh đạo nhà trường và cơ quan y

tế cấp trên

thực hiện các chương trình y tế theo quy định:

2. Tiêm chủng cho học sinh: căn cứ vào kế hoạch tiêm chủng của cơ quan y tế Phòng y tế nhà trường lập phương án tổ chức, báo cáo lãnh đạo nhà trường để thực hiện theo đúng kế hoạch Đảm bảo tỷ lệ tiêm chủng, an toàn Sau mỗi đợt tiêm phải phối hợp với cơ quan y tế địa phương theo dõi phản ứng sau tiêm Tổng hợp kết quả báo cáo theo quy định

3. Phòng chống bệnh răng miệng: Đối với các trường có ghế nha, tổ chức chăm sóc răng miệng cho học sinh tại trường theo quy định như khám, nhổ răng sâu, răng sữa, súc miêng bằng flour Các trường học có bán trú cần tổ chức cho các em vệ sinh răng miệng sau khi ăn tại trường, kết hợp tuyên truyền giáo dục về phòng chống bệnh răng miệng

hiện bệnh Nhiều trường học mời các đoàn khám mắt tuyến trên về khám cho học sinh, kết hợp chỉnh kính,

tư vấn chăm sóc mắt…

vật chất sẵn có của trường để có kế hoạch xây dựng, cải tạo sân chơi, sân tập, tổ chức các câu lạc bộ múa hát, thể dục nhịp điệu, các hoạt động thể thao, trò chơi tăng cường hoạt động cho học sinh Đảm bảo mỗi học sinh được rèn luyện 60 phút/ngày

về dinh dưỡng hợp lý Căn cứ nhu cầu dinh dưỡng

và tình trạng SK học sinh nhà trường có kế hoạch phối hợp với phụ huynh xây dựng khẩu phần ăn hợp

lý cho học sinh để thực hiện, đảm bảo chất lượng bữa ăn bán trú ở trường và các bữa ăn tại gia đình Thực đơn hàng tuần được niêm yết công khai cho nhà bếp, giáo viên theo dõi đôn đước thực hiện

3. Có qui định xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực

tai nạn thương tích

túy, rượu bia

an toàn vệ sinh thực phẩm trong nhà trường

trong nhà trường

phê duyệt