chia sẻ sổ tay hướng dẫn đào tạo truyền thông

QUYỂN SỔ TAY NÀY THUỘC VỀ:Truyền thông hay Thông tin Khác nhau về hướng tiếp cận THÔNG TIN • Một chiều • Ít quan tâm đến các nhóm đối tượng • Không chú trọng vào sự am hiểu vấn đề • Thườ

QUYỂN SỔ TAY NÀY THUỘC VỀ:

Truyền thông hay Thông tin Khác nhau về hướng tiếp cận

THÔNG TIN

• Một chiều

• Ít quan tâm đến các nhóm đối tượng

• Không chú trọng vào sự am hiểu vấn đề

• Thường mang tính truyền thống

TRUYỀN THÔNG

• Hai chiều

• Thiết kế riêng cho từng nhóm đối thượng

• Sử dụng nhiều phương pháp truyền đạt

• Chú trọng đến sự am hiểu nội dung vấn đề

• Mang tính thử nghiệm

CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG 5

Bước đầu tiên của một quá trình truyền thông thành công là thu hút được sự chú ý lắng nghe của mọi người Nếu họ không thực sự lắng nghe, bạn sẽ không thể chuyển tải tới họ bất cứ cái gì

VAI TRÒ CỦA

NGƯỜI NHẬN THÔNG ĐIỆP

4

Chúng ta có thể ép một người nào đó ngồi trong phòng và nghe

Nhưng chúng ta không thể ép người đó nghe và hiểu

Truyền thông là một quá trình giao tiếp hai chiều giữa người truyền đạt và người nhận

thông điệp Người truyền đạt quyết định sẽ nói cái gì Nhưng nghe hay không thì phụ

thuộc hoàn toàn vào người nhận Do đó, trong truyền thông người nhận thông điệp là

người quyết định làm thế nào để nghe được và xử lý các thông điệp của người truyền đạt

Quá trình truyền thông như sau:

Một quá trình truyền thông thành công có nghĩa là để đạt mục đích của người đưa ra

thông điệp thì người đó phải thoả mãn được những nhu cầu của người nhận thông điệp

Bộ lọc cá nhân Mạnh Tuấn Hầu A Lềnh

Các bước trong quá trình truyền thông

NGƯỜI NHẬN SỬ DỤNG ĐƯỢC THÔNG ĐIỆP

NGƯỜI NHẬN GHI NHỚ ĐƯỢC THÔNG ĐIỆP

6 5

NGƯỜI NHẬN HIỂU ĐƯỢC THÔNG ĐIỆP

4

DUY TRÌ SỰ CHÚ Ý CỦA NGƯỜI NHẬN

3

THU HÚT SỰ CHÚ Ý CỦA NGƯỜI NHẬN THÔNG ĐIỆP

2

TRUYỀN TẢI THÔNG ĐIỆP ĐẾN NGƯỜI NHẬN

1

3 Lềnh nghe được cái gì?

4 Lềnh thực sự hiểu cái gì?

1 Tuấn muốn

nói cái gì

2 Tuấn thực sự

nói cái gì

HIỂU VỀ NHÓM ĐỐI TƯỢNG

6

Có hai yếu tố chính trong cách làm

việc với các nhóm đối tượng

1

2

Xác định nhóm đối tượng bạn cần truyền thông Bạn xác định nhóm đối tượng bằng cách tự đặt các câu hỏi sau:

• Nhu cầu truyền thông: Làm thế nào để thông điệp của bạn có thể đáp ứng nhu cầu của người nhận? Kiến thức mới nào bạn có thể cung cấp?

• Thái độ của nhóm đối tượng là gì? Họ có thích thông tin mà bạn đang cung cấp cho họ không?

• Kiến thức cơ bản nào mà nhóm đối tượng đã có về chủ đề này?

• Giới tính của nhóm đối tượng có phải là một vấn đề không?

• Môi trường làm việc và chức năng nhiệm vụ của mọi người trong nhóm đối tượng của bạn là gì?

• Trình độ giáo dục của người nhận?

• Người nhận thuộc nhóm văn hóa nào?

• Ngôn ngữ mà họ có thể đọc và viết là gì?

• Các thành viên trong nhóm đối tượng của bạn có đọc và hiểu tiếng Việt một cách thông thạo được không?

Tìm hiểu về nhóm đối tượng của mình

• Chủ đề là gì?

• Mục tiêu của tôi là gì?

• Ai là người mà tôi cần tiếp cận

để đạt được mục tiêu của mình?

• Họ là ai? Nhu cầu truyền thông mà họ cần là gì?

Truyền thông tốt phục vụ nhu cầu của người truyền đạt bằng cách giúp người nhận

thông điệp thực hiện đầy đủ các bước của quá trình truyền thông

Hãy nghĩ về

“Nếu bạn thực sự muốn giúp đỡ một người nào đó thì bạn hãy

bắt đầu sau khi đã tìm hiểu hoàn cảnh cụ thể của người ấy.“

Bởi vì

LIÊN QUAN

Việc bạn có thấy một thông điệp hoặc một chủ đề có liên quan hay không còn tùy thuộc vào bạn là ai

Nó còn phụ thuộc vào tình huống của bạn, hay sở thích và kinh nghiệm của bạn

DỄ HIỂU

Bạn cần hiểu rằng thông điệp đưa ra nên chú ý đến sự phù hợp giữa ngôn ngữ và nội dung của thông điệp với trình độ kiến thức và giáo dục của nhóm đối tượng

DỄ SỬ DỤNG

Người mà bạn trao đổi phải sử dụng được thông điệp bạn đưa ra Bạn không thể chỉ nói rằng: lập kế hoạch địa phương Bạn phải giải thích chính xác làm như thế nào

Truyền thông chỉ thực

sự thành công khi mà nhóm đối tượng thấy

truyền thông:

• Có liên quan

• Dễ hiểu

• Dễ sử dụng

“Vẻ đẹp không nằm trên đôi má hồng của

thiếu nữ mà là trong đôi mắt của kẻ si tình”

TẠI SAO CHÚNG TA LẠI CẦN BIẾT NHIỀU VỀ NHÓM ĐỐI TƯỢNG?

ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC

Truyền thông đại chúng (bài báo, ti vi, bản tin) tiếp cận một nhóm đối tượng lớn nhưng có mức độ ảnh hưởng nhỏ đến thái độ và suy nghĩ người dân

Truyền thông đối thoại (hội họp, đào tạo, hội thảo…) tiếp cận số lượng nhỏ khán giả nhưng có ảnh hưởng lớn đến thái độ và suy nghĩ người dân

Điều đó có nghĩa là thông tin có thể được truyền đạt bằng truyền thông đại chúng

Nhưng quyết định sử dụng thông tin thì bị ảnh hưởng chủ yếu bởi đối thoại giữa các bên tham gia

Một vấn đề quan trọng trong truyền thông là truyền thông đại chúng có tác động rất hạn chế đến việc thay đổi hành vi của người dân và thuyết phục họ sử dụng phương pháp mới Truyền thông đại chúng không thể thay đổi căn bản đến thái độ và hành vi người dân

Để đạt được những mục tiêu của Chia sẻ, việc kết hợp các kênh truyền thông khác nhau là một điều cần thiết

CÁC KÊNH TRUYỀN THÔNG

10

LỊCH HOẶC TRANH CỔ ĐỘNG

TRUYỀN THÔNG KHÁC

SỐ LƯỢNG KHÁN GIẢ

Lớn Lớn Lớn

Trung bình Trung bình Nhỏ Nhỏ

Lớn Lớn Lớn

Lớn Lớn Lớn Lớn

Nhỏ Nhỏ Nhỏ Trung bình Lớn

Lớn Lớn

Nhỏ Nhỏ Nhỏ Nhỏ Trung bình

Lớn Lớn

Nhỏ Nhỏ Nhỏ Nhỏ Nhỏ

Lớn Lớn

KÊNH / MỤC ĐÍCH

TI VI ĐÀI BÁO BẢN TIN HỘI HỌP HỘI THẢO TRAO ĐỔI

KIẾN THỨC SỰ HIỂU BIẾT ĐỘNG LỰC HÀNH VI

MỘT MÔ HÌNH KẾ HOẠCH CÁC HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG

LẬP KẾ HOẠCH CÁC HOẠT ĐỘNG

TRUYỀN THÔNG

12

Khi lập kế hoạch các hoạt động truyền thông, quan trọng là phải có kế hoạch làm thế nào

để đạt được mục đích của bạn Một kế hoạch cần kết hợp các truyền thông về mục đích

mà bạn muốn đạt đến và của nhóm đối tượng bạn muốn trao đổi truyền thông

Mô hình này cho thấy không chỉ phải quan tâm đến những yếu tố cần thiết mà còn phải

quan tâm xem những yếu tố đó liên kết với nhau như thế nào; nếu bạn thay đổi một yếu

tố, bạn cần cân nhắc xem sự thay đổi đó có ảnh hưởng đến các yếu tố khác không

Mục tiêu của các hoạt động đấy là gì?

Chính xác và cụ thể

Có tính thực tế

Có thể đo lường được

Tại sao?

Cho ai?

Cái gì?

Ai là nhóm đối tượng?

Xác định nhóm đối tượng và tìm hiểu họ

Nhu cầu truyền thông của họ là gì?

Thái độ của họ khi tham gia hoạt động truyền thông của bạn?

Xác định sự thay đổi mục tiêu truyền thông trong nhóm đối tượng: sự hiểu biết, kiến thức, ghi nhớ, hành vi mới…

Điều mà bạn muốn nói là gì, thông điệp của bạn là gì?

Chọn một thông điệp duy nhất

Làm cho thông điệp của bạn rõ ràng và đơn giản

Sau khi đã xác định rõ mục tiêu, nhóm đối tượng và thông điệp

tổng quát, bạn có thể lập kế hoạch nội dung.

Nhóm đối tượng

Nội dung Thông điệp

Hoàn cảnh

Kênh truyền thông

Ngân sách Thời điểm

Mục tiêu

TRUYỀN THÔNG MẠNG LƯỚI LÀ

14

Cuối cùng, bạn không nên quên việc theo dõi và đánh giá hoạt động truyền thông của

mình - liệu hoạt động đó có thành công không, nó cần sửa đổi hay cần phải thay thế

không?

Kênh truyền thông nào bạn nên sử dụng?

Mỗi một kênh truyền thông đều có điểm mạnh và điểm yếu

Mỗi một kênh truyền thông phù hợp với một loại thông điệp Kết hợp truyền thông đại chúng với truyền thông nhóm hoặc truyền thông cá nhân

Việc lựa chọn kênh truyền thông sẽ quyết định hoàn cảnh truyền

thông Người nhận sẽ ngồi trong ngôi nhà yên tĩnh của họ hay đứng ở sân làng hoặc tham dự một cuộc gặp mặt trong xã?

Bằng cách nào?

Khi nào?

Cái gì?

Thời điểm rất quan trọng đối với mọi nhóm đối tượng

Dân làng còn có công việc đồng áng trong khi nhân viên nhà nước phải lên kế hoạch công việc

Ngân sách cho các hoạt động

truyền thông được lấy ở đâu?

Sử dụng mạng lưới sẵn có hoặc tạo nên một mạng lưới là một trong những chiến lược truyền thông tốt nhất Truyền thông trong một mạng lưới không chỉ từ một người gửi tin cho tất cả mọi thành viên; mà nó tạo thành luồng chảy truyền thông giữa các thành viên trong nhóm và cho cả các nhóm

thành viên khác nữa

TRUYỀN THÔNG MẠNG LƯỚI MẠNH BỞI VÌ:

• Kết hợp các dạng khác nhau của truyền thông, cả truyền thông đại chúng và truyền thông đối thoại

• Luôn luôn có nhiều hơn một yếu tố của phương thức giao tiếp mặt đối mặt, đây là một phương thức truyền thông thành công nhất

• Đảm bảo sự giao tiếp chặt chẽ với nhóm đối tượng

Đặc biệt, truyền thông mạng lưới có hiệu quả cao trong việc chia sẻ những bài học kinh nghiệm và hình thành ý tưởng Truyền thông mạng lưới có tiềm năng lớn trong việc thay đổi thái độ của người dân, vì những cá nhân dễ bị ảnh hưởng từ giao tiếp xã hội hơn là các tác động bên ngoài khác

2 3 NGƯỜI NHẬN THÔNG ĐIỆP

1 NGƯỜI TRUYỀN ĐẠT

1 2

2

2

3

3 3

3 3

3 3

3 3

16 CÁCH THỨC VIẾT MỘT BÀI BÁO – 17

ĐƯỢC GỌI LÀ

Việc đặt thông tin chính của bài ở đoạn đầu tiên là một điều rất quan trọng Các thông tin bổ sung sẽ được đề cập đến theo thứ tự giảm dần của mức độ quan trọng Điều đó thu hút được sự tập trung của người đọc và cuốn hút anh

ta đọc tiếp Cách thức này đôi lúc được gọi là cá bởi vì khi cá bơi thì chúng sử dụng phần lớn nhất trước và sau đó chuyển đến phần nhỏ hơn rồi đến đuôi, hoặc một tam giác đảo ngược với cùng một lý do: bắt đầu bằng những thông tin quan trọng và sau đó đề cập đến những thực tế khác với mức độ quan trọng giảm dần “Nguyên lý cá” đã được phát triển từ những ngày đầu tiên của báo chí, cho đến nay vẫn được sử dụng trên báo, ti vi, bản tin và trên internet

Điểm quan trọng để làm thế nào viết được bài đã được giảng tại khóa đào

tạo Truyền thông gần đây cho Chương trình Chia sẻ tại Hoàng Su Phì và Gio Linh

Chuyên gia truyền thông đồng thời đã hướng dẫn cán bộ truyền thông địa phương cách thức viết một lời dẫn;

đoạn văn đầu tiên ở dưới tiêu đề bài viết, thường được viết dưới dạng chữ đậm: “Lời dẫn nên cung cấp một cái nhìn tổng hợp rõ ràng và ngắn gọn về các điểm chính (ai, cái gì, ở đâu, như thế nào và tại sao), do đó truyền tải tới người đọc điều mà họ sẽ được học trong bài viết”

Những người tham gia khóa học đã thực hành viết những câu rõ ràng, ngắn gọn để có thể đem đến cho người đọc những thông tin cần thiết

“Viết giống như

một con cá” Người dân tìm thấy cái gì liên quan đến họ ở phương tiện truyền thông

địa phương?

Những chủ đề quan trọng nhất đối với người sử dụng, làm cho họ chú ý và thích thú, khi họ đọc báo địa phương hoặc xem ti vi ở địa phương là:

1 Những người mà họ biết

2 Những người và địa phương mà họ thích

3 Những chủ đề liên quan đến đời sống hàng ngày của họ

4 Những chủ đề có thể liên quan đến đời sống hàng ngày của họ

5 Những chủ đề mà họ nên biết về nó

Khi thực hiện truyền thông về Chia sẻ với nhóm đối tượng chung, chẳng hạn những người nhận một bản tin, góc độ quan trọng nhất của câu chuyện chúng

ta là:

1 Điều đó được làm cho ai? Ai sẽ thực hiện, và ai là người hưởng lợi?

2 Điều đó được làm ở đâu?

3 Điều đó có liên quan như thế nào đến những việc xảy ra trong cuộc sống của bạn hoặc sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn?

4 Chuyện đó liên quan đến cuộc sống của bạn trong tương lai như thế nào?

5 Ai đã làm điều đó, và tại sao họ lại làm thế và ai tài trợ tiền cho việc đấy

và chương trình đó được gọi là gì…

Thông tin chính thức, giống như nơi

mà cuộc họp đã được tổ chức, một lần nữa không phải là điều quan trọng nhất trong truyền thông và chỉ nên được đề cập đến ở phần cuối cùng

“Điều quan trọng nhất phải được đưa lên đầu bài viết”

Chuyên gia truyền thông nói

19 18

PHẦN GHI CHÉP

PHẦN GHI CHÉP

Truyền thông là một phần quan trọng trong công việc hàng ngày của chúng ta trong Chương trình Chia sẻ Thông qua truyền thông chúng ta chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức của mình và học hỏi từ những người khác.

Truyền thông đóng một vai trò hết sức quan trọng bởi Chương trình Chia

sẻ còn có nhiều khía cạnh mới lạ hoặc vẫn chưa được biết đến Chúng ta cần thực hiện truyền thông một cách cẩn thận, kỹ lưỡng khi muốn truyền

bá các nguyên tắc và phương pháp như: phân chia quyền lực cho cấp dưới hoặc làm cho mọi người tham gia phải có trách nhiệm với phần việc của mình.

Cuốn sổ tay này nhằm chia sẻ kiến thức cơ bản về truyền thông, đó chính là tập trung vào đối thoại, tầm quan trọng của việc hiểu nhóm đối tượng của mình và các công cụ lập kế hoạch truyền thông.

ĐỊA CHỈ LIÊN HỆ

BAN THƯ KÝ CHƯƠNG TRÌNH CHIA SẺ

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ

Phòng 301, Nhà G

6B Hoàng Diệu, Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam

Điện thoại: +0843 804 5643

Website: http://chiase.mpi.gov.vn