Đó là một chính sách ngoại giao mở, đaphương hoá, đa dạng hoá: "Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nướctrong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển"1 Trong suốt
Trang 1MỞ ĐẦU
Ngày nay không một quốc gia nào trên thế giới có thể đứng biệtlập với các dân tộc khác, trái đất trở thành "ngôi nhà chung" của tất cảloài người Trong suốt quá trình phát triển của lịch sử, chưa bao giờ cuộcsống, sự hoạt động của con người lại có liên quan, ảnh hưởng, tác độngqua lại với nhau nhiều như vậy, dù họ có thuộc những dân tộc khácnhau, cư trú ở nhiều vùng miền địa lý rất xa nhau Trong bối cảnh đóViệt Nam đang thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện sâu sắc, đặc biệt
là chính sách ngoại giao Đó là một chính sách ngoại giao mở, đaphương hoá, đa dạng hoá: "Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nướctrong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển"(1)
Trong suốt 40 năm qua, Việt Nam và Cu-ba luôn luôn sát cánhbên nhau như những người bạn, người anh em ruột thịt cùng đấu tranh vìđộc lập, tự do, dân chủ và hạnh phúc Đó là nguồn lực thúc đẩy làm tăngthêm quyết tâm của Đảng và Chính phủ hai nước, Cu-ba và Việt Nam sẽkhông có một giây phút nào quên rằng nếu không có sự đoàn kết quốc tế,không có sự ủng hộ của những người anh em cùng giai cấp vô sản trêntoàn thế giới, đặc biệt là của nhân dân Liên Xô anh hùng thì nhân dân hainước sẽ khó có được sự thắng lợi lớn lao trong sự nghiệp đấu tranhchống lại một đế quốc mạnh như đế quốc Mỹ Con đường đấu tranh vẫn
và sẽ còn tiếp diễn cho đến khi nào đất nước Cu-ba được bình đẳng vềquyền lợi cũng như nghĩa vụ quốc tế mà các dân tộc khác được hưởng.Việt Nam và Cu-ba mãi mãi là người đồng chí, người bạn thân thiết,thuỷ chung, son sắt
(1)
Trang 2I.TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Thế giới ngày nay đang tồn tại và vận động như một cộng đồngthống nhất nhưng đa dạng và chứa đầy mâu thuẫn Trong tình hình đó,Việt Nam ra sức xây dựng và mở rộng quan hệ hợp tác hữu nghị với tất
cả các nước thông qua việc thực hiện một chính sách ngoại giao mở, đadạng hoá, đa phương hoá phù hợp với yêu cầu hợp tác quốc tế để pháttriển
Việt Nam - Cu-ba tuy xa nhau nửa vòng trái đất nhưng quan hệgiữa hai dân tộc phát triển rất tốt đẹp, thể hiện tình đoàn kết hữu nghịanh em trong sáng, thuỷ chung mẫu mực và lập trường cách mạng kiênđịnh của Đảng, Nhà nước và nhân dân hai nước đối với sự nghiệp cáchmạng, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở mỗi nước
Trong bối cảnh mới của tình hình thế giới và khu vực hiện nay,Việt Nam - Cu-ba cũng khẳng định quyết tâm củng cố và tăng cườnghơn nữa mối quan hệ hữu nghị đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện,tiếp tục đổi mới phương thức hợp tác nhằm nâng cao chất lượng và hiệuquả, phát huy thế mạnh và khả năng của mỗi nước trên cơ sở phát huytinh thần độc lập tự chủ và ý chí tự lực tự cường của mỗi nước, hợp tácbình đẳng và cùng có lợi
Thông tin quốc tế hiện nay đã thu hút được sự quan tâm của dưluận xã hội ở nhiều tờ báo, đặc biệt là tờ "Nhân Dân" cơ quan ngôn luậncủa Đảng, Nhà nước và các tờ "Lao Động", "Hà Nội mới", "Thời báokinh tế Việt Nam" Các tờ báo này thực sự là cầu nối giữa Việt Nam vớithế giới, tạo sự hiểu biết lẫn nhau đồng thời đóng vai trò rất lớn trongviệc mở rộng kiến thức định hướng chính trị cho công chúng theo đúngquan điểm, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta
Tìm hiểu vấn đề "Tình hình kinh tế - văn hoá xã hội đất nướcCu-ba và mối quan hệ Việt Nam - Cu-ba" có ý nghĩa thời sự góp phần
Trang 3nâng cao chất lượng thông tin trên báo chí nhằm thực hiện tốt nhiệm vụchính trị của Đảng và Nhà nước ta trên mặt trận tư tưởng và văn hoá.
II/ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Trong những năm qua, quan hệ Việt Nam - Cu-ba được phảnánh tương đối nhiều trên báo chí Việt Nam Tuy nhiên trong khuôn khổ
có hạn của một khoá luận nên chúng tôi không tiến hành khảo sát tất cảcác báo mà chỉ có thể khảo sát trên một số tờ báo lớn quen thuộc vớiđông đảo độc giả, đó là các tờ báo "Nhân Dân", "Lao Động", "Hà Nộimới" và "Thời báo kinh tế Việt Nam" từ năm 1999 đến nay
Sở dĩ có sự lựa chọn bốn tờ báo trên bởi các tờ báo này đều cóchủ đề phản ánh chính sách ngoại giao, tình hình kinh tế và quan hệngoại giao giữa Việt Nam với các nước, trong đó có Cu-ba một cách kháthường xuyên
Đối tượng chủ yếu được đề cập đến trong khoá luận này là cáctin, bài đã đăng tải trên các báo "Nhân Dân", "Lao Động", "Hà Nội mới",
"Thời báo kinh tế Việt Nam" từ năm 1999 đến nay và một số tài liệu báochí tiêu biểu khác Đối tượng nghiên cứu của khoá luận là những bài báo
có tính thời sự cao nãi về một vấn đề chính trị đã tồn tại rất lâu từ khiNhà nước Cu-ba chính thức độc lập Cho đến nay hơn bốn thập kỷ đãtrôi qua cũng là bốn thập kỷ những chiến sĩ cách mạng Cu-ba phải đấutranh chống lại những cái gọi là "Luật điều chỉnh Cu-ba", "Đạo luậtHem-xơ Bơ-tơn" Báo chí Việt Nam luôn đăng tải những thông tin đầy
đủ và sát thực về tình hình kinh tế, chính trị đất nước Cu-ba nhằm giúpnhân dân theo dõi những biến đổi nói chung và quan hệ hai nước ViệtNam - Cu-ba nói riêng
III/ Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
Trang 4Với mong muốn tìm hiểu, phân tích, lý giải những sự kiện đangdiễn ra hàng ngày, hàng giờ trên thế giới có ảnh hưởng đến đời sống củadân téc ta, để chuẩn bị hành trình bước vào cuộc đời làm báo, chúng tôimuốn qua đây học tập kinh nghiệm viết báo về một trong những đề tàiquan trọng của đất nước, đó là đề tài về Tình hình kinh tế- văn hoá xãhội đất nước Cu-ba và mối quan hệ Việt Nam - Cu-ba Ngoài ra trên cơ
sở những kiến thức, lý luận kết hợp với việc nghiên cứu tìm hiểu nộidung, hình thức của các bài báo viết về đề tài này trong phần thông tinquốc tế, qua đó chúng tôi có thể tìm hiểu được những đặc điểm, đồngthời rót ra những ưu, nhược điểm của từng tờ báo để góp phần nâng caochất lượng thông tin về đề tài này
IV/ Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở các tờ báo nói trên, chúng tôi đã sử dụng các phươngpháp: sưu tầm, khảo sát, thông kê, phân loại, mô tả, phân tích và kháiquát để xác lập luận điểm, luận cứ và làm nổi bật đặc trưng của từng tờbáo trong việc thông tin về đất nước, con người Cu-ba và mối quan hệViệt Nam - Cu-ba
V/ Kết cấu của khoá luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, khoá luận gồm có:
Chương mét: Tình hình kinh tế - văn hoá xã hội đất nước Cu-ba I/ Tổng quan về đất nước Cu-ba.
Trang 5Chương hai: Mối quan hệ chiến lược giữa Việt Nam với Cu-ba được phản ánh trên báo chí ( Nhân Dân, Lao Động, Hà Nội mới, Thời báo kinh tế Việt Nam ).
I/ Vai trò của thông tin quốc tế trên báo chí.
1/ Tầm quan trọng của thông tin quốc tế trên báo chí
2/ Báo chí Việt Nam với thông tin quốc tế
II/ Mối quan hệ truyền thống Việt Nam - Cu-ba được phản ánh trên báo chí.
1/ Mối quan hệ Việt Nam - Cu-ba qua những chặng đường lịchsử
2/ Về hoạt động của hội hữu nghị Việt Nam - Cu-ba trong tìnhhình mới
III/ Chủ trương chính sách đối ngoại của Việt Nam đối với Cu-ba trong tình hình mới và triển vọng quan hệ hợp tác được phản ánh trên báo chí.
1/ Chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta nói chung.2/ Chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta đối với Cu-ba
3/ Triển vọng quan hệ hợp tác Việt Nam - Cu-ba
a Hợp tác đầu tư, kinh tế, thương mại
b Hợp tác an ninh quốc phòng
Chương ba: Các hình thức chuyển tải thông tin về tình hình kinh văn hoá xã hội đất nước Cu-ba và quan hệ Việt Nam - Cu-ba qua các báo "Nhân Dân", "Lao Động", "Hà Nội mới" và "Thời báo
tế-kinh tế Việt Nam" từ năm 1999 đến nay.
Trang 6I/ Tổng quát về các hình thức chuyển tải thông tin.
Trang 7CHƯƠNG MÉT
TÌNH HÌNH KINH TẾ - VĂN HOÁ XÃ HỘI ĐẤT NƯỚC CU-BA
I/ TỔNG QUAN VỀ ĐẤT NƯỚC CU-BA.
1 Địa lý.
Cu-ba là nước lớn nhất trong số các quốc gia thuộc quần đảoĂng-ti, nằm trên vị trí chiến lược ở vùng biển Ca-ri-bê, án ngữ lối vàovịnh Mê-hi-cô giữa Bắc, Trung và Nam Mỹ Cu-ba có khoảng 1.600 hònđảo, trong đó có một đảo lớn và các đảo nhỏ hợp thành bốn nhóm quầnđảo chính là: quần đảo Lốt-cô-lô-ra-đô, quần đảo Sa-ba-na-ca-ma-guây,quần đảo Hoàng hậu, quần đảo Ca-na-sê-ô Đất nước Cu-ba trông giốngnhư hình con cá sấu màu xanh giữa trùng dương Từ cực Đông ( là mũiMai-si) đến cực Tây ( là San-An-tô-ni-a) dài 1.250 km, chiều ngang chỗrộng nhất 191 km, chỗ hẹp nhất 31 km, phía Đông cách Ha-i-ti 77 km,phía Tây cách Mê-hi-cô 210km, phía Bắc cách Mai-a-mi bang Flo-ri-đa(Mỹ) 144 km, phía Đông - Nam cách Ja-mai-ca 140 km
Bờ biển Cu-ba dài 5746 km kể cả 327 km bao quanh đảo Thanhniên Bờ biển phía Bắc dài 3.209 km, có nhiều đoạn thấp, đầm lầy, cóvịnh La Ha-ba-na và Ma-tan-zat là những hải cảng quan trọng của cảnước Bờ biển phía Nam dài 2.537 km, thấp, phần lớn là đầm lầy với bãibiển Gi-rông đã trở thành địa danh lịch sử
Cu-ba ở vùng nhiệt đới gần xích đạo lại là hòn đảo dài, baoquanh là biển cả nên có khí hậu đại dương, quanh năm Êp áp, mát mẻ, dễchịu Nhiệt độ trung bình cả năm là 24oC và độ Èm là 79% ở Cu-ba chỉ
có hai mùa, mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 11 và mùa khô bắtđầu từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, lượng mưa trung bình cả năm là
Trang 81.400 mm Cũng giống như các nước khác trong vùng biển Ca-ri-bê,
Cu-ba thường phải chống chọi với những cơn bão nhiệt đới xảy ra vào giữatháng 7 và tháng 11
Ngoài đất đai màu mỡ thích hợp với việc trồng mía và các câycông nghiệp khác như cà phê, thuốc lá, ca cao, Cu-ba còn có nhữngkhoáng sản quý như: vàng, đồng, sắt, dầu lửa,
Đất nước Cu-ba quanh năm Êm áp, nhiều ánh sáng mặt trời nên
có một thảm thực vật và một hệ động vật rất phong phú, đa dạng Có tớitrên 800 loài thực vật, tiêu biểu như: vương cọ, thông, trắc, gụ nổi tiếngthế giới Quốc hoa của Cu-ba là hoa bướm màu trắng tinh, có mùi thơm
êm dịu Vì không có rừng lớn nên không có thú dữ, Cu-ba vẫn đượcmệnh danh là thiên đường của các nhà tự nhiên học
Dưới biển có trên 900 loài cá, trong đó có những loại giá trịkinh tế cao như: cá hồng, cá hồi, cá hương, và cá kiếm, hơn 200 loài giápxác, có hơn 80 loài bò sát, trong đó có loài rất quý như: đồi mồi và rùabiển
2 Lịch sử hình thành và phát triển.
Ngày 27/10/1492 trong chuyến thám hiểm lần thứ nhất xtôp-Cô-lông đã phát hiện ra đất Cu-ba - hòn ngọc của quần đảo Ăng-ti.Trước cảnh thiên nhiên kỳ thú, ông đã thốt lên: "Đây là mảnh đất đẹpnhất mà mắt ta được nhìn thấy" Nhưng ông và những người cùng đi yêntrí đây là đất liền, mãi đến năm 1509, Xê-bát-chiêng-đờ-A-cam-pô làmcuộc thám hiểm lần thứ hai mới khẳng định Cu-ba là một quần đảo, cũng
Crít-là ngày bắt đầu lịch sử đấu tranh để tồn tại và phát triển của nhân dânCu-ba anh hùng
Năm 1511, Hoàng đế Tây Ban Nha Phéc-năng-đô đã chính thứccho quân đổ bộ lên miền cực đông của Cu-ba, mở đầu cuộc xâm lược,
Trang 9biến đất nước này thành thuộc địa của Tây Ban Nha gần 4 thế kỷ ( từ1515-1889).
Đến năm1878 Hô-xê Mác-ti dẫu ở nước ngoài, đã cùng nhữngngười đại diện cho nhân dân lao động Cu-ba, có tư tưởng cách mạng triệt
để tích cực chuẩn bị cho cuộc giải phóng đất nước với tính chất phù hợp
và quy mô rộng lớn hơn Năm 1892, họ đã quyết định thành lập Đảngcách mạng, tiền thân của Đảng Cộng sản Cu-ba, tập hợp mọi người Cu-
ba yêu nước ở trong và ngoài nước sẵn sàng tham gia cuộc đấu tranh giảiphóng dân tộc
Ngày 5/5/1895, Hô-xê Mác-ti về nước, tổ chức một hội nghịquan trọng, hội nghị này đã phân tích kỹ tình hình và quyết định thànhlập Chính phủ lâm thời do Hô-xê Mác-ti đại diện Đảng cách mạng Cu-ba
là lãnh tụ tối cao Cuộc kháng chiến từ miền Đông được mở rộng sang cảmiền Tây Chiến thắng liên tiếp của nghĩa quân đã làm thất bại kế hoạchbình định của thực dân Tây Ban Nha, dẫn tới việc thành lập nước Cộnghòa Vũ trang 16/9/1895
Ngày 1/1/1896, nghĩa quân đã tiến tới gần thủ đô La Ha-ba-na,buộc Tây Ban Nha phải ban sắc lệnh cho Cu-ba được hưởng chế độ tự trịchấm dứt chế độ thuộc địa ở Cu-ba Đế quốc Mỹ đã lấy cớ bảo vệ tínhmạng, tài sản của người Mỹ sống trên đất Cu-ba, phái ngay ba tàu chiếntới La Ha-ba-na Ngày 5/2/1898, Hải quan Mỹ tự cho nổ chiến hạm Ma-ri-nê làm chết 226 thuỷ thủ, phần lớn là người da đen, kiếm cớ trực tiếpcan thiệp vào Cu-ba, tiêu diệt hạm đội của Tây Ban Nha và đổ bộ lênvùng ngoại ô San-chi-a-gô-đê-Cu-ba Sau thất bại này ngày 10/2/1898,Tây Ban Nha phải ký hoà ước với Mỹ và ngày 1/1/1899 trao cho Mỹquyền kiểm soát Cu-ba, Pu-ét-tô-ri-cô, đảo Guy-am và quần đảo Phi-líp-pin
Trang 10Tại Cu-ba, Mỹ đã dựng lên chÝnh phủ quân sự, hoạt động dưới
sự chỉ huy của một viên tướng Mỹ Tháng 8/1925, Đảng Cộng sản Cu-bachính thức ra đời, quần chúng lao động ở Cu-ba có được một chính đảngđại diện cho quyền lợi của mình và của dân tộc Đây là sự kiện quantrọng đánh dấu sự trưởng thành của giai cấp công nhân và lực lượng tiênphong cách mạng Cu-ba
Từ khi có Đảng Cộng sản, phong trào đấu tranh của công nhân
và nhân dân lao động Cu-ba liên tục nổ ra mạnh mẽ Mặc dù chế độ độctài tay sai từ Ma-cha-đô đến Ba-tit-ta khét tiếng tàn bạo, ra sức chốngphá, đàn áp và tiếp tục phát triển Đặc biệt là cuộc khởi nghĩa vũ trangngày 26/7/1953 của nhóm thanh niên yêu nước, đứng đầu là Phi-đen Ca-xtơ-rô ( luật sư trẻ 26 tuổi ) đã tổ chức tiến công trại lính Môn-ca-đa,một pháo đài kiên cố của quân đội Ba-tít-ta ở giữa thành phố San-chi-a-gô-đê-Cu-ba tỉnh Ô-ri-en-ta và trại Các-lốt-ma-nu-en-đê-sê-pê-đét ởBay-a-nô, nhằm cướp sùng giặc, giết giặc và thức tỉnh phong trào quầnchúng Cuộc tiến công không thành nhưng đã gây tiếng vang lớn, có sứcphát động phong trào khởi nghĩa vũ trang cách mạng giành độc lập, tự
do cho đất nước Cu-ba Sau đó Phi-đen Ca-xtơ-rô cùng một số bạn chiếnđấu bị bắt và bị đưa ra toà Tại phiên toà ông đã nhân danh luật sư, tựbào chữa cho mình, tố cáo thực trạng xã hội thuộc địa kiểu mới của Mỹ,nêu rõ nguyên tắc về quyền lợi, nguyện vọng chính đáng của nhân dân
và khẳng định: "Lịch sử sẽ xoá án cho tôi" Ra khỏi nhà tù Phi-đen xtơ-rô lại cùng một số bạn chiến đấu sang Mê-hi-cô tổ chứclại đội ngũ,chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới
Ca-Trước sự tấn công như vũ bão của lực lượng vũ trang cáchmạng, đêm 31/12/1958 Ba-tít-ta chạy khỏi Cu-ba và thay đổi một vàinhân vật trong chính phủ hòng lừa bịp xoa dịu tình hình Hưởng ứng lờikêu gọi của Phi-đen Ca-xtơ-rô, một cuộc tổng đình công đã nổ ra làm tê
Trang 11liệt mọi hoạt động của địch Sáng 1/1/1959 đã thực sự chấm dứt chế độđộc tài Ba-tít-ta tay sai của đế quốc Mỹ, mở ra một kỷ nguyên mới, kỷnguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội trên đất nước Cu-ba anh hùng.Hơn hai năm sau, ngày 16/4/1961 Phi-đen Ca-xtơ-rô đã chính thức tuyên
bố tính chất xã hội chủ nghĩa của cuộc cách mạng, từ đó Cu-ba trở thànhnước xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở Tây bán cầu Lần đầu tiên trong lịch sử
Mỹ la-tinh một đất nước Cu-ba nhỏ bé với 1.600 hòn đảo lớn, nhỏ, hơn
11 triệu dân tuyên bố độc lập
Trong cuộc đấu tranh anh dũng vì sự trường tồn của Tổ quốc vàcách mạng, suốt nhiều thập kỷ qua, mười một triệu người dân - chiến sĩCu-ba chưa từng để mất niềm tin vào thắng lợi tất yếu của sự nghiệpchính nghĩa bảo vệ độc lập tự do cao quý mà vì nó, bao thế hệ tiền bối đãngã xuống và hy sinh phấn đấu
Từ năm 1878, dưới chế độ thuộc địa Tây Ban Nha, Cu-ba đượcchia thành 6 tỉnh với 126 quận, huyện Ngay sau cách mạng, những năm
1960 đã có những bước điều chuyÓn đầu tiên, tăng lên 407 huyện củng
cố vai trò cấp tỉnh, thành lập thêm một cấp trung gian gọi là "miền".Năm 1979, Đại hội Đảng Cộng sản Cu-ba lần thứ nhất đã quyết địnhphân lại lãnh thổ từ 6 tỉnh thành 14 tỉnh, thành phố, 407 huyện giảmxuống còn 169 bao gồm cả đặc khu đảo Thanh niên đặt dưới sự lãnh đạotrực tiếp của Trung ương
Tổng diện tích của Cu-ba là 114.524 km2 với hơn 11 triệu dân(1994) dự báo đến năm 2015 sẽ lên tới 12 triệu, trong đó hơn 70 % làngười da trắng gốc Âu (chủ yếu là Tây Ban Nha), 14% người lai, 12%gốc Phi (đen), còn là người gốc á (gốc Hoa) Mật độ dân số trung bình
90 người/ km2, 70% dân số sống ở đô thị, do cấu thành của nhiều sắc tộc,mỗi sắc tộc có những phong tục tập quán và nền văn hoá riêng hợp thànhnền văn hoá Cu-ba là nền văn hoá đa sắc tộc
Trang 12Sau khi giành độc lập năm 1959, trong 40 năm qua dưới sự lãnhđạo của Đảng Cộng sản Cu-ba do đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô đứng đầu,nhân dân Cu-ba đã hiên ngang đương đầu với cuộc bao vây, phong toảcủa Mỹ, vững bước đi lên trên con đường xã hội chủ nghĩa và trở thànhpháo đài bất khả xâm phạm ở Tây bán cầu.
Cu-ba không bao giờ đơn độc mà luôn luôn và mãi mãi được sựche chở, đùm bọc của bạn bè năm châu trong cuộc đấu tranh chính nghĩabảo vệ độc lập tự do, bảo vệ con đường phát triển đã lựa chọn của mình
II Tình hình kinh tế - văn hoá xã hội đất nước Cu-ba.
1 Kinh tế.
Vượt lên những khó khăn, thử thách như thiên tai, đặc biệt lànhững tác động xấu của cuộc bao vây, cấm vận kéo dài cùng với nhữngkhó khăn do bị mất đi thị trường truyền thống là Liên Xô (trước kia) vàcác nước Đông Âu, cuộc cách mạng trên "Hòn đảo Tự do" vẫn tiến bướctrên con đường thắng lợi Trong suốt 43 năm qua, hơn 11 triệu dân Cu-
ba đã hoá thân thành một dân tộc - chiến sĩ trong sắc phục màu xanh liu, vững tay súng, chắc tay búa thực hiện những bước đi kiên định vàsáng tạo trên con đường lớn của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Từtrình độ xuất phát điểm thấp kém về trình độ phát triển kinh tế- xã hội,Cu-ba đã trở thành nước dẫn đầu các nước đang phát triển trên nhiều mũinhọn kinh tế, xã hội, khoa học - kỹ thuật, y tế, thể thao
ô-Từ cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90 đời sống chính trị thế giới cónhiều biến động bất lợi đối với các nước xã hội chủ nghĩa và các lựclượng cách mạng Sự tan rã của Liên Xô và sự sụp đổ của các chế độ xãhội chủ nghĩa ở Đông âu đã đặt Cu-ba vào tình thế vô cùng khó khăn.Đảng và nhân dân Cu-ba xác định những năm 1990 đến nay là thời kỳđặc biệt, thời kỳ khó khăn nhất trong lịch sử cách mạng kể từ tháng1năm 1959 đến nay: 85% thị trường xuất nhập khẩu, hơn 50% lượng chất
Trang 13đốt mất đi, làm GDP suy giảm 34%, trong khi đó đế quốc Mỹ ngày càngxiết chặt cấm vận, chống phá: "Vẫn dáng hiên ngang, thận trọng và sángtạo đặc trưng, Cu-ba đã vượt qua những năm tháng khó khăn nhất của
từng thời kỳ đặc biệt, trụ vững và đi lên" ( "Sức sống, bản lĩnh và sáng
tạo của cách mạng Cu-ba", Nhân Dân cuối tuần, sè 1, 6/1/2002).
Trước tình hình phức tạp này, lãnh đạo Cu-ba đã có những bướcđiều chỉnh chiến lược thích hợp nhằm đưa đất nước vượt qua khủnghoảng Từ năm 1993, Cu-ba đã bước vào một giai đoạn mới, đó là Nhànước thực hiện hàng loạt biện pháp cải cách kinh tế như: Hợp pháp hoá
sử dụng ngoại tệ trong dân, mở rộng ngành nghề cá thể và cải tiến Nhànước thông qua việc phân chia lại đất đai cho các nông trường quốcdoanh để thành lập các cơ sở sản xuất hợp tác ( UBPC ), gọi là hợp tác
xã tự quản Trong nông nghiệp, Nhà nước đã ban hành hệ thống thuếtương đối toàn diện, tăng giá 9 mặt hàng và dịch vụ, đẩy mạnh cácchương trình du lịch và đầu tư nước ngoài cũng như phát triển côngnghiệp dược và công nghệ sinh học
Trong những năm gần đây, nền kinh tế Cu-ba đã có bước tăngtrưởng đáng khích lệ, tuy nhiên còn gặp nhiều khó khăn Đến nay, Cu-bavẫn phải thực hiện chế độ phân phối nhu yếu phẩm cho dân nhưng đángkhâm phục là Nhà nước Cu-ba vấn duy trì chính sách miễn học phí vàviện phí cho tất cả mọi người
Lệnh cấm vận buôn bán của Mỹ kéo dài hơn bốn thập kỷ quathực sự là một cuộc chiến tranh kinh tế, một cường quốc hùng mạnh bậcnhất thế giới trong đó có cả những đồng minh thân cận và nhiều ngườitrong giới lãnh đạo của chính nước Mỹ, đang gây cho Cu-ba những khókhăn không nhỏ trong khôi phục và phát triển kinh tế đất nước, riêng
thiệt hại kinh tế ước tính 67 tỷ USD trong sè 121 tỷ USD thiệt hại ( "Cần
thay đổi lối tư duy lỗi thời", Nhân Dân, sè 16406, 11/6/2000) Trong
Trang 14hoàn cảnh đó, sự xuất hiện đồng Euro có ý nghĩa đặc biệt đối với nướcnày Cu-ba là nước Mỹ la-tinh đầu tiên chấp nhận sử dụng đồng EuROthay cho đồng USD trong các giao dịch buôn bán quốc tế và bắt đầu thựchiện chính thức từ tháng 7/1999 Cu-ba đang dự kiến mở rộng việc sửdụng đồng Euro trong giao dịch buôn bán không chỉ với châu Âu mà cảvới các nước bạn hàng ở châu á như Việt Nam, Trung Quốc, CHDCNDTriều Tiên Nếu đồng Euro được củng cố và lấy lại vị thế của nó thì Cu-
ba sẽ không còn phải đối phó với những bất lợi do không thể dùng USDtrực tiếp trong các giao dịch buôn bán với nước ngoài bởi lệnh cấm vận
của Mỹ gây ra ( "Thị trường Cu-ba với các doanh nghiệp Việt Nam", Thời
báo kinh tế Việt Nam , 8/6/2001).
Đảng Cộng sản Cu-ba đứng đầu là đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rôtừng bước đưa đất nước vượt qua cuộc khủng hoảng, giữ vững địnhhướng xã hội chủ nghĩa Từ 5 năm trở lại đây kinh tế Cu-ba dần phục hồi
và tăng trưởng: 0,7% (1994); 2,5% (1995) ; 7,8% (1996); 2,5% (1997)
Năm 1998, trong hoàn cảnh bất lợi do thiên tai lũ lụt và khủnghoảng kinh tế tài chính trong khu vực, Cu-ba vẫn đạt được các chỉ tiêuphát triển kinh tế: GDP tăng 1,2%; công nghiệp tăng 4%; xây dựng tăng2%; khai thác dầu khí tăng 13%; cơ khí luyện kim tăng 10%; niken tăng12%; xì gà tăng 22%; nghề cá tăng 17%, thâm hụt ngân sách chỉ chiếm2% GDP, tỷ lệ thất nghiệp hạ từ 8% xuống còn 5,4% và kết thúc năm
1999, nhân dân Cu-ba lại giành được những thắng lợi to lớn Chủ tịchPhi-đen Ca-xtơ-rô nhấn mạnh: "Thành tích lớn nhất của chúng tôi làvượt qua thời kỳ đặc biệt, khắc phục những thiệt hại lớn khi Liên Xô tan
rã, trong khi Mỹ đưa ra những đạo luật mới để chống lại chúng tôi vàkhông tin rằng chúng tôi có thể chịu đựng được Hiện nay, nhân dânchúng tôi đoàn kết hơn, hiểu biết nhiều hơn Cuộc cách mạng của chúngtôi chưa bao giờ mạnh như hiện nay"
Trang 15( "Cu-ba vẫn hiên ngang", Nhân Dân, sè 16969, 1/1/2002)
Thật vậy, nhìn lại 10 năm qua mới thấy rõ chặng đường đầygian truân và thử thách của nhân dân Cu-ba anh hùng đã dũng cảm vượtqua, kể từ ngày đất nước được độc lập (1/1/1959) Sau khi Liên Xô vàcác nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu, đối tác chính trong quan hệ thươngmại sụp đổ, Cu-ba đứng trước những thách thức rất lớn Năm 1993, GDPtụt khoảng 35% so với năm 1989 Sản xuất lương thực chỉ còn 50% sovới năm 1992 Sản xuất công nghiệp chỉ duy trì ở mức 20% công suất.Trong khi đó thâm hụt ngân sách lên tới 4,2 tỷ USD
Năm 2001, sản lượng gạo của Cu-ba ước tÝnh sẽ đạt 114.000tấn, tăng hơn 5% so với năm 2000 Tuy nhiên, sản lượng gạo của Cu-bamới chỉ đáp ứng được khoảng 16% so với tổng nhu cầu tiêu thụ 700.000tấn Năm 2001, nhập khẩu gạo của Cu-ba dự đoán sẽ tiếp tục tăng100.000 tấn (25%) so với năm 2000, lên 500.000 tấn Trong đó, Cu-banhập khẩu gạo chủ yếu từ Trung Quốc, khoảng 250.000 tấn theo chươngtrình đổi gạo lấy đường
Từ năm 1995, Chính phủ Cu-ba bắt đầu thực hiện chương trìnhsản xuất lúa gạo nhằm hạn chế vào sự phụ thuộc vào gạo nhập khẩu.Hiện nay với sự giúp đỡ của Trung Quốc và Việt Nam, Bộ nông nghiệpCu-ba đang triển khai dự án gia tăng diện tích và sản lượng thóc tại 69
xã theo mô hình hợp tác xã quy mô nhỏ Trọng tâm của dự án là lai tạo,chọn lọc được một số giống lúa cho năng suất cao và phù hợp với điềukiện khí hậu, thổ nhưỡng của Cu-ba Dự đoán năm 2002 sản lượng gạocủa Cu-ba sẽ tăng 30% so với năm 2001, lên 150.000 tấn Tuy nhiênnhập khẩu gạo năm 2002 sẽ vẫn ở mức cao 450.000 - 500.000 tấn ( "Tin
Cu-ba: nhập khẩu gạo tăng mạnh", Thời báo kinh tế Việt Nam, sè 120,
5/10/2001).
Trang 16Những thành tựu tăng trưởng kinh tế đã được tận dụng nhằm cảithiện đời sống nhân dân một cách công bằng Mức tiêu thụ ca-lo bìnhquân đầu người hàng ngày (1994) là 1.948 kcl được nâng lên 2.578 kcl( 2000) Mức lương bình quân (1994) là 185 pê-xô được nâng lên 242pê-xô (2001) và nếu tính cả các khoản khuyến khích vật chất, mức thunhập bình quân hiện nay là 373 pê-xô/tháng Hơn 82% trong tổng số 1triệu 91 nghìn lao động thuộc biên chế Nhà nước đã được tăng lương.Hơn 73% lao động ở các doanh nghiệp được trả lương theo sản phẩm.Hơn 1,2 triệu lao động đang được hưởng chế độ khuyến khích lao độngbằng đồng pê-xô có thể chuyển đổi Các chợ nông sản đạt mức tổng hạgiá 84% trong bảy năm qua, góp phần rất quan trọng vào việc ổn định thị
trường Tỷ lệ thất nghiệp hạ từ 8% xuống còn 5,4% ( "Sức sống, bản lĩnh
và sáng tạo của cách mạng Cu-ba", Nhân Dân cuối tuần, sè 1, 6/1/2002
có việc mở các cửa hàng đổi ngoại tệ ( CADECAS) Các cửa hàng nàynâng lãi suất tín dụng bằng đồng pê- xô lên 7,5%/năm, cao gấp ba mứclãi suất tín dụng bằng đồng USD Từ năm 1996 đến nay, đồng pê- xôtrên thị trường tự do được duy trì ở mức ổn định 20 pê- xô/ 1USD Cu-batrở thành nước duy nhất trong khu vực giữ được sự ổn định tiền tệ, mặc
dù nền kinh tế đất nước bị bao vây cấm vận ngặt nghèo
Đảng và Chính phủ Cu-ba đã đề ra những quyết sách đúng đắn
để giải quyết sự biến động của thị trường tài chính - tiền tệ sau sự kiệnngày 11/9 ở Mỹ đó là: điều chính tỷ giá hối đoái trong biên độ cho phép
Trang 17trên cơ sở không làm mất giá trị của đồng pê-xô, duy trì về cơ bản giá cảtrên thị trường hàng tiêu dùng đặc biệt là 700 nghìn máy thu hình TrungQuốc vẫn được bán cho nhân dân với giá đã công bố ban đầu và với tỷgiá hối đoái trước kia tức 20 pê- xô/1USD Nhờ những biện pháp này,nền kinh tế Cu-ba tiếp tục lộ trình tăng trưởng khả quan, dự đoán xấp xỉ
5% năm nay so với bình quân dưới 2% của khu vực Mỹ la- tinh ( "Sức
sống, bản lĩnh và sáng tạo của cách mạng Cu-ba", Nhân Dân cuối tuần,
sè 1, 6/1/2002 ).
Vào năm 1990, chỉ có 4 dự án đầu tư với khối lượng đầu tư thấphơn 100 triệu USD, tất cả các dự án này đều nằm trong du lịch, vào cuốinăm 2000 đã có 394 tập đoàn đang hoạt động trong quá trình đầu tư Từ
1989, với khối lượng đầu tư lớn hơn 4 tỷ USD, tập trung chủ yếu vào dulịch, công nghiệp niken, thăm dò và khai thác dầu khí và viễn thông , nổibật là công ty của các nước Tây Ban Nha, ý, Anh, Mê-hi-cô và Vê-nê-zuê-na Chỉ riêng năm 2000 vừa qua Cu-ba đã ký được 31 dự án mới củacác công ty liên doanh và hợp đồng liên kết Tuy rằng số lượng buôn bán
có giảm so với năm 1999 ( 58 dự án), nguồn tài chính tăng gấp đôi
Tăng trưởng GDP trung bình hàng năm của Cu-ba trong 5 nămcuối của thập kỷ 90 là 4,7%; trong khi châu Mỹ và Ca-ri-bê là 3% Đếncuối năm 1999, "Việc cải tổ của nhân dân Cu-ba đã duy trì được nhữngthành quả của nhà nước Cu-ba về vật chất là nước phân phối thu nhập tốt
nhất khu vực" ( "Cu-ba xứng danh những chiÕn sĩ cách mạng quật khởi",
Nhân Dân, sè 15888, 1/1/1999 ).
Năm 2000, số lượng khách du lịch nước ngoài đến Cu-ba tănggấp 5 lần so với cách đây 11 năm Từ năm 1995 đến năm 2000, du kháchđến Cu-ba tăng 18,6 % Trong khi kinh tế thế giới chỉ đạt 4% và ở khuvực Ca-ri-bê là 3,5% Chỉ riêng năm 2000 thu nhập từ du lịch ở Cu-batăng 5% Nếu trong năm 1990 cả nước có 12.900 phòng khách sạn thì
Trang 18đến cuối năm 2000 ở Cu-ba đã có 35.000 phòng, không kể 4.000 phòngkhác sắp được hoàn thành, điều đó cho phép Cu-ba tiếp nhận được 2triệu khách như dự kiến.
Ngoài ra du lịch đạt được một kết quả làm phục hồi và phát triểncác lĩnh vực kinh tế quốc dân khác Năm 2000 vừa qua có 61% sản phẩmtiêu thụ qua du lịch là được sản xuất tại Cu-ba và chỉ tiêu này đạt được49% tại các cửa hàng thu đổi ngoại tệ: "Du lịch đã trở thành khu vựcnăng động nhất trong việc phục hồi kinh tế, thu được hơn 50% số ngoại
tệ cho đất nước trong thời điểm này" ( "Cu-ba chó trọng phát triển du
lịch", Nhân Dân, sè 15893, 6/1/1999 ).
Quá trình phục hồi kinh tế bắt đầu từ năm 1994, tiếp tục thuđược những thành tựu quan trọng Với chương trình tổng thể phát triểnkinh tế, gần một loạt biện pháp cải cách phù hợp, thận trọng và vữngchắc, Cu-ba dần vượt qua thời điểm "chạm đáy" của cuộc khủng hoảng.Sản xuÊt phục hồi và được cải thiện cả về năng suất, chất lượng, hiệuquả, tiết kiệm Mía đường - ngành công nghiệp xương sống của Cu-bađạt sản lượng hơn 3,6 triệu tấn so với 3,2 triệu tấn năm ngoái Khai thácdầu khí được đặc biệt chú trọng, nhằm thay thế nguồn nhiên liệu nhậpkhẩu, với sản lượng tăng liên tục trong vài năm qua, đạt mức 2,2 triệutấn trong năm 1999 Sản xuất lương thực, đánh cá và nuôi trồng thuỷ sảntăng mạnh Bất chấp lệnh cấm vận và luật Hem-xơ-Bơ-tơn của Mỹ, ởCu-ba hiện có 370 doanh nghiệp thuộc 34 ngành nghề với số vốn đầu tư2,6 tỷ USD liên doanh với 40 nước trên thế giới Bộ trưởng ngoại thươngCu-ba R Nuez cho biết: "Tuy bị Mỹ vẫn thực hiện chính sách cấm vậnchống Cu-ba, nhưng trong 10 tháng đầu năm nay kim ngạch xuất khẩucủa nước này đã tăng 12% so với năm ngoái, trong đó đường vẫn là mặthàng xuất khẩu chủ chốt, chiếm 34% kim ngạch xuất khẩu và nikenchiếm 32% "
Trang 19Năm nay, buôn bán với các nước châu Âu chiếm 46% kimngạch ngoại thương Cu-ba sẽ vượt mức 5,1 tỷ USD năm 1999 Tây BanNha vẫn là nước buôn bán hàng đầu với Cu-ba; Vê-nê-zuê-la vượt Ca-na-đa và Mê-hi-cô đứng thứ hai trong danh sách 162 nước có quan hệthương mại với Cu-ba, B-ra-xin, Mê-hi-cô vẫn là bạn hàng lớn nhất củaquốc đảo này Từ đầu năm 2000 đến nay, kim ngạch nhập khẩu của Cu-
ba tăng 13-14% so với năm ngoái, chủ yếu là do giá dầu tăng cao trên thịtrường thế giới Kim ngạch buôn bán của Cu-ba với Vê-nê-zuê-la đạt
500 triệu USD trong 10 tháng đầu năm Bộ trưởng R.Nuez nêu rõ nhữngkhó khăn to lớn của ngành ngoại thương Cu-ba đang gặp phải Trước hết
đó là do lệnh cấm vận của Mỹ duy trì nguyên trạng quá trình phức tạp vàquan liêu đối với việc cấp giấy phép bán lương thực và bán thuốc mencho Cu-ba Mỹ cấm nhập các hàng hoá có nguồn gốc từ Cu-ba, cấm các
tổ chức tài chính của Nhà nước và tư nhân Mỹ cấp tín dụng cho cácthương vụ buôn bán lương thực và thuốc men cho Cu-ba, cấm không chocông dân Mỹ được du lịch tại Cu-ba, tiếp tục duy trì các điều luật Hem-xơ-Bơ-tơn, Tô-ri-xen-li, những điều luật ngăn cản các nước buôn bán
với Cu-ba ( "Cu-ba có quan hệ buôn bán với 162 nước", Thời báo kinh
tế Việt Nam, sè 134, 8/11/2000 ).
Không chỉ nổi tiếng là nước sản xuất nhiều đường và ni ken,Cu-ba còn là một trong những nước sản xuất nhiều dầu mỏ Theo ông M
A ghi-lê-ra, Giám đốc Trung tâm thăm dò và khai thác dầu khí của
Cu-ba, nước này đã tăng sản lượng dầu để giúp giảm giá xăng dầu trên thịtrường thế giới Từ đầu năm đến nay, Trung tâm đã khai thác nhiều dầuhơn năm 1999 là 1.376.000 tấn, cung cấp 310,7 triệu m3 khí đốt tiêu thụtrong cả nước Cu-ba dự kiến trong năm nay sản xuất khoảng 2,8 triệutấn dầu và hơn 500 triệu m3 khí đốt, góp phần làm giảm giá dầu trên thịtrường thế giới
Trang 20Trong những năm gần đây, Chính phủ Cu-ba đã đẩy mạnh quátrình cải cách, cơ cấu lại nền kinh tế, áp dụng một số yếu tố kinh tế thịtrường đối với khu vực tư nhân, giao đất cho hộ nông dân trồng rau,lương thực, mở hệ thống chợ nông sản thực phẩm, tích cực thu hútnguồn đầu tư nước ngoài Nhưng nền kinh tế dựa trên cơ sở sở hữu Nhànước, với khu vực nhà nước là chủ đạo ( tuy hình thức hoạt động cónhững thay đổi cho phù hợp với xu thế toàn cầu hoá kinh tế trên thế giới)
và chế độ phân phối công bằng hợp lý là nền tảng và động lực để cuộccách mạng ở đất nước của Hô-xê Mác-ti tiếp tục tồn tại và vượt khó đilên
Đất nước Cu-ba luôn sẵn sàng đương đầu với thử thách và thực
tế từ 40 năm nay vẫn đứng vững và phát triển trong hoàn cảnh bị phongtoả kinh tế ngặt nghèo Trong cuộc đấu tranh chống sự áp đặt ngạongược phi lý và bất công đó Cu-ba không đơn độc Những tiếng nói đoànkết cất lên từ hội nghị "Thế giới đoàn kết với Cu-ba" lần thứ hai vừa kếtthúc tại thủ đô La Ha-ba-na tươi đẹp, trong đó đoàn đại biểu lớn nhấtchính là đến từ nước Mỹ, đã minh chứng cho điều đó
Trong một thế giới đầy nghịch lý, tư duy sáng suốt và bản lĩnhvững vàng của Cu-ba có giá trị soi sáng cho nhiều lực lượng chính trị.Chính đây là một trong những cội nguồn sức mạnh của cách mạng trênHòn đảo Anh hùng
2 Văn hoá xã hội.
Trong gần hai thập kỷ qua, bên cạnh một số khởi sắc về kinh
tế, đa số các nước Mỹ la-tinh đều lâm vào tình trạng khủng hoảng trầmtrọng: bất công xã hội, chênh lệch giàu nghèo, tội phạm và tệ nạn xã hộiđều ở mức rất cao Theo báo cáo của Uỷ ban kinh tế - xã hội Mỹ la-tinh(CEPAL), 44% dân sè khu vực, khoảng 225 triệu người, sống trong tìnhtrạng nghèo đói Mỹ la-tinh hiện nay dẫn đầu thế giới về chênh lệch giàu
Trang 21nghèo: 20% số dân là những người giàu nhất thu nhập gấp 19 lần caohơn 20% số dân ở tầng đáy là những người nghèo nhất Tỷ lệ tử vongcủa trẻ sơ sinh là 35/100, tỷ lệ người mù chữ chiếm 13% dân số Trongquang cảnh kinh tế - xã hội đen tối này của Mỹ la-tinh, vẫn sáng lên mộttấm gương phát triển của Cu-ba xã hội chủ nghĩa Trên đất nước Ca-ri-
bê, 100% dân số đã được phổ cập tiểu học; 98,8% phổ cập cấp hai Hiệnnay Cu-ba đã có hơn 700.000 người tốt nghiệp Đại học, 300.000 giáoviên, 67.500 bác sĩ, tỷ lệ 1 bác sĩ/ 176 người dân, trẻ em dưới 7 tuổi mỗingày được cung cấp 1 lít sữa với giá trợ cấp, tuổi thọ trung bình củangười dân là 76 năm, tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh chỉ là 7 phần nghìn, đó
là những chỉ số thuộc loại tiên tiến của thế giới ( "Kỷ niệm lần thứ 40
chiến thắng Hi-rôn", Nhân Dân, sè 16714, 19/4/2001).
Hiện nay Cu-ba có tổng cộng 2.174 cán bộ y tế làm việc tìnhnguyện không lấy tiền tại 14 nước châu Phi, châu Mỹ la-tinh, Ca-ri-bê vàchâu á, đến nay chăm sóc sức khoẻ cho hơn 6.264.447 người trong đó có1.135.431 trẻ em và trong số này có 173.997 em dưới một tuổi
Để đảm bảo kéo dài chương trình tại các nước, Cu-ba tiến hànhhợp tác, Cu-ba đã mở trường Y Mỹ la-tinh đào tạo 600 bác sĩ trong 10năm, hiện nay trường có 3.433 sinh viên từ 23 nước trong đó có 42 sinhviên là dân tộc Ýt người theo học
Trước cách mạng ở đất nước này có 6.000 bác sĩ được phân bốkhông đều và khi cách mạng nổ ra thì có tới một nửa trong số họ đã rời
bỏ đất nước Thế nhưng trong 40 năm qua Cu-ba đã đào tạo được gần70.000 bác sĩ có tay nghề, sẵn sàng phục vụ đất nước trong mọi hoàncảnh và Cu-ba trở thành nước có tỷ lệ bác sĩ tính theo đầu người cao nhấtthế giới Khi cách mạng thành công, cả nước chỉ có một trường Y cónăng lực đào tạo 300 bác sĩ, Ýt chuyên ngành Ngày nay Cu-ba đã thànhlập 24 khoa y với các phân hiệu ở khắp các tỉnh Chương trình "Thầy
Trang 22thuốc gia đình" ra đời năm 1984 đang ngày càng phát huy hiệu quả tíchcực, góp phần to lớn vào việc nâng cao sức khoẻ cộng đồng.
Tổ chức y tế thế giới liên Mỹ đã thừa nhận Cu-ba thực hiệnchương trình miễn dịch tốt nhất thế giới Các bệnh sởi, uốn ván, bại liệt,thương hàn, lao, viêm màng não, viêm gan B, đậu mùa đã được loại trừ.Hiện nay Cu-ba là quốc gia duy nhất trên thế giới thanh toán được bệnhquai bị Cu-ba cũng đã sản xuất được loại vắc- xin chống bệnh viêm gan
B, viêm màng não B, C và đang thành công trong việc nghiên cứu xin chống bệnh tả, sốt đăng- gơ, ung thư và AIDS Cu-ba còn đào tạođược nhiều chuyên gia cấy ghép các bộ phận cơ thể và năm 1996 đã tiếnhành hơn 3.000 ca cấy ghép giác mạc, tuỷ, gan, tim, phổi, lá lách
vắc-Cu-ba đã hoàn thành mục tiêu do Tổ chức y tế thế giới (WHO)
đề ra cho năm 2000 là cứ 20 người dân có một người hiến máu Phongtrào hiến máu nhân đạo được phát động năm 1962 đã góp phần quantrọng vào việc thực hiện thành công nhiều ca mổ cũng như các hoạt độngnghiên cứu khoa học y tế phục vụ con người Tuy còn phải đối mặt vớinhiều khó khăn về kinh phí, nhưng Cu-ba vẫn sẵn sàng thực hiện nghĩa
vụ quốc tế và các hoạt động nhân đạo khắp nơi trên thế giới Gần đâynhất, Cu-ba đã cử các đội y tế sang giúp các nước Trung Mỹ khắc phụchậu quả do cơn bão Gióoc- giơ và Mít-chơ gây ra và đang sẵn sàng gửi1.000 bác sĩ sang Cô-sô-vô giúp đỡ các nạn nhân của cuộc chiến tranh
Ban - căng vừa qua ( "Cu-ba giúp các nước Mỹ la-tinh đào tạo bác sĩ",
Nhân Dân , sè 17029, 5/3/2002 ).
Cu-ba ngày càng vững vàng và đang phát triển, đời sống nhândân được cải thiện, công tác giáo dục tư tưởng tiến hành liên tục và rất
có kết quả Sau cuộc đấu tranh kéo dài bảy tháng để buộc Mỹ phải trả em
bé Ê-li-an về cho Cu-ba, ý thức chính trị của nhân dân càng được nângcao Trên cơ sở đó, lãnh đạo Cu-ba chủ trương: "Tăng cường và nâng
Trang 23công tác này lên tầm cao mới, nhằm hình thành con người có văn hoátổng hợp, có bản lĩnh chính trị để xây dựng và bảo vệ đất nước trong mọi
tình huống, trong đó đặc biệt chú trọng giáo dục thế hệ trẻ" ( "Những Ên
tượng sâu sắc về đất nước và con người Cu-ba anh em", Nhân Dân, sè
16751, 27/5/2001 ).
Thủ đô La Ha-ba-na những ngày tháng 7 lịch sử tươi đẹp lộnglẫy trong nắng gió của biển Ca-ri-bê, với vẻ đẹp kiến trúc hài hoà giữaphong cách cổ kính và hiện đại cũng là lúc bắt đầu mùa lễ hội hoá tranghàng năm, khi cả đất nước nhỏ bé mà anh hùng này rộn rã, tưng bừngtrong cờ hoa, ánh sáng và những điệu vũ, lời ca quyến rũ làm say đắmlòng người: "Thành phố gần 500 năm tuổi này thay đổi từng ngày, tươimới nhưng vẫn giữ được nét văn hóa dân tộc truyền thống, trở thành tài
sản văn hoá vô giá truyền đến các thế hệ mai sau" ( "Cu-ba, mùa lễ hội
truyền thống", Nhân Dân, sè 12283, 25/7/2001 ).
Kiên định con đường xã hội chủ nghĩa đã lựa chọn, mấy nămqua Cu-ba đạt được những thành tựu mới về văn hoá - xã hội, tiếp tụcphát huy tính ưu việt trên các lĩnh vực giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội,quan tâm tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần cho mọi người dân ở Cu-
ba hiện có 1,5 triệu người lao động được hưởng bảo hiểm xã hội; 2,36triệu học sinh, sinh viên được bảo đảm quyền học tập
Trong hoàn cảnh còn nhiều khó khăn, một mặt Cu-ba tăngcường giáo dục tư tưởng, đặc biệt cho lớp trẻ nhằm hình thành bản lĩnhchính trị trong mỗi con người để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong bất
cứ tình huống nào, mặt khác duy trì những thành tựu mang tính ưu việtcủa chủ nghĩa xã hội là giáo dục và y tế miễn phí Do được hưởng những
ưu đãi về giáo dục và y tế, cùng với sự phân phối công bằng thu nhậpcủa người dân đã dần ổn định
Trang 24Những thành tích mà nhân dân Cu-ba anh em đạt được tronghoàn cảnh hết sức khó khăn những năm qua là rất đáng khâm phục Nếunhư vào những năm đầu sau cách mạng thành công, nhân dân Cu-bađứng đầu là đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô đã hiên ngang đập tan đạo quânxâm lược đánh thuê do Mỹ trang bị đến tận răng tiến công vào bãi biểnHi-rôn, lập nên chiến công lịch sử, thì từ thập kỷ 90, người dân lại chịuđựng muôn vàn khó khăn, hiên ngang vượt qua cuộc khủng hoảng kinh
tế - xã hội nghiêm trọng và sự bao vây cấm vận ngày càng xiết chặt củaMỹ
Cu-ba- đất nước tươi đẹp vẫn mãi đứng vững và vươn cao lênbầu trời sau cơn bão lớn, những người dân Cu-ba bình dị với sức sốngmãnh liệt đã đứng vững trước nhiều thử thách đầy sóng gió
Trang 25CHƯƠNG HAI
MỐI QUAN HỆ CHIẾN LƯỢC GIỮA VIỆT NAM VỚI
CU-BA ĐƯỢC PHẢN ÁNH TRÊN BÁO CHÍ ( NHÂN DÂN, LAO ĐỘNG, HÀ NỘI MỚI, THỜI BÁO KINH TẾ VIỆT NAM ).
I VAI TRÒ CỦA THÔNG TIN QUỐC TẾ TRÊN BÁO CHÍ.
1.Tầm quan trọng của thông tin quốc tế trên báo chí.
Thông tin đại chúng là thông tin cho mọi thành viên trong xãhội, không phụ thuộc vào giới tính, trình độ, công việc, tôn giáo Thôngtin đại chúng thông báo về những sự kiện hiện tượng diễn ra trong đờisống xã hội Trong khoá luận chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu thôngtin trên phương tiện thông tin đại chúng quen thuộc nhất là báo chí, cụthể là báo viết Phạm vi nghiên cứu thuộc những thông tin quốc tế trêncác báo Nhân Dân", "Lao Động", "Hà Nội mới" và "Thời báo kinh tếViệt Nam"
Sự khác biệt giữa thông tin quốc tế với các loại thông tin còngkhá rõ rệt, khi thông tin về các vấn đề của một nước được truyền đi bất
cứ nước nào trên thế giới thì những thông tin đó được gọi là thông tinquốc tế Để so sánh dễ hiểu hơn thì thông tin quốc tế khác với thông tintrong nước Vậy vai trò của thông tin quốc tế có ý nghĩa như thế nào? Cóthể nói ngày nay thông tin quốc tế có vị trí cực kỳ to lớn, nó giúp chocon người xích lại, qua đó kịp thời nắm bắt những thông tin về đời sống
xã hội, những quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội của nước này với cácnước khác
Trang 26
2 Báo chí Việt Nam với thông tin quốc tế.
Trong những năm kháng chiến cứu nước, báo chí Việt Namnói chung và thông tin quốc tế trên báo chí nước ta nói riêng về cơ bảnvẫn chưa phát triển Nhiệm vụ của báo chí lúc bấy giờ là tuyên truyềnnhững thành tựu to lớn của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấutranh thống nhất nước nhà, do đó báo chí chỉ tập trung phản ánh nhữngthành tựu sản xuất và chiến đấu của nhân dân cả nước Ngày nay côngcuộc đổi mới của Đảng khởi xướng đòi hỏi phải có sự thông tin kịp thời,chính xác về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở trong và ngoài nước.Dựa vào đó ta mới đưa ra những dự đoán về biến động của tình hìnhquốc tế, kịp thời điều chỉnh hợp lý mục tiêu chiến lược cho quá trình xâydựng và bảo vệ Tổ quốc
Sau Đại hội Đảng lần thứ VI, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản công cuộc đổi mới được thực hiện toàn diện trong đó có báo chí Báochí tự đổi mới để phù hợp với chức năng của mình, tham gia tích cực vàoquá trình đổi mới và đã có nhiều đóng góp trong đó có lĩnh vực đốingoại, thực hiện trọng trách to lớn, biến báo chí thành chiếc cầu nối ViệtNam với thế giới Những đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nướcluôn được đăng tải rộng rãi, chính xác trên khắp các mặt báo giúp côngchúng kịp thời nắm bắt và hiểu rõ Báo chí dùng ngòi bút của mình làm
rõ đường lối của Đảng và Nhà nước ta, đồng thời làm rõ chủ trươngchính sách của các nước bạn để những đường lối chủ trương này đi vàocuộc sống: Muốn vươn lên, Việt Nam không thể là một thực thể nằmngoài quỹ đạo của toàn thế giới Nếu đi ngược lại xu thế này sẽ là mộtthiệt thòi lớn cho sự phát triển của đất nước cũng như cuộc sống và sựhiểu biết của mỗi người dân Báo chí Việt Nam đã thể hiện rõ thiện chícủa người Việt Nam là mong muốn hợp tác để xây dựng đất nước và
Trang 27phấn đấu vì một thế giới hoà bình, ổn định trong đó Việt Nam góp mộttiếng nói đáng kể.
Trải qua hai cuộc chiến tranh chính nghĩa chống Pháp và chống
Mỹ cứu nước, hình ảnh đất nước, con người Việt Nam được khắc sâu, inđậm trong lòng bạn bè quốc tế yêu chuộng hoà bình Sau những nămtháng chiến tranh gian khổ giành lại độc lập cho Tổ quốc, mỗi người dânđều muốn có hoà bình, Êm no, hạnh phúc Bởi vậy, chính sách đối ngoạiđúng đắn và kịp thời của Đảng và Nhà nước ta phù hợp với xu thế vậnđộng của thế giới cũng như nguyện vọng của nhân dân Việt Nam
Có thế khẳng định rằng báo chí Việt Nam về thông tin quốc tế
đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ to lớn này Từ đó thúc đẩy sự ra đời vàphát triển của hàng trăm tờ báo, tạp chí mang nội dung thông tin khácnhau Nhưng nhìn chung báo nào cũng có những trang, chuyên mục nói
về thông tin quốc tế Tuy nhiên một số tờ báo vì mục đích thương mại đãlạm dụng thông tin trên mạng Internet, hay đăng tải những thông tinphần nào làm xuống cấp nền tảng đạo đức truyền thống vốn có
Bên cạnh đó những thông tin về đất nước, con người và quan hệngoại giao giữa Việt Nam với Cu-ba cũng kịp thời đến tay bạn đọc vàgiúp bạn đọc nắm bắt và hiểu rõ hơn về bản chất của chủ nghĩa xã hộitrong thời đại ngày nay Những tin tức về thành tựu khoa học, sự kiệnthiên tai, tri thức về lịch sử, văn hóa của Cu-ba cũng được công chúngtiếp nhận có hiệu quả, đồng thời nâng cao tầm hiểu biết cho công chúngđộc giả cả nước
Trong quá trình hội nhập khu vực và thế giới, báo chí kịp thờiphản ánh những thay đổi trong chính sách, đường lối đối ngoại của Đảng
và Nhà nước ta cho phù hợp với những diễn biến mới trong tình hìnhquốc tế Với tư cách là cơ quan ngôn luận của Đảng, báo chí Việt Nam
đã thực hiện tính định hướng dư luận nhìn nhận đúng đắn đường lối
Trang 28chính sách của Đảng và Nhà nước trên mặt trận ngoại giao, cùng nỗ lựchơn nữa, tạo đà cho đất nước tham gia một cách tích cực hơn vào tiếntrình của thời đại.
II MỐI QUAN HỆ TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM - CU-BA ĐƯỢC PHẢN ÁNH TRÊN BÁO CHÍ.
1 Mối quan hệ Việt Nam - Cu-ba qua những chặng đường lịch sử.
Từ thế kỷ trước, người Cu-ba đầu tiên Hô-xê Mác- ti phát hiện
ra nước An Nam xa xôi đang diễn ra một cuộc vùng dậy chống Pháp.Ông biểu dương cuộc đấu tranh yêu nước đó của người Việt Nam bằngnhững lời văn hết sức sâu sắc và với một tấm lòng ưu ái đặc biệt
Đầu thế kỷ này người Việt Nam mới biết có một nước Cu-ba ởTây bán cầu Người các thành phố biết Cu-ba qua những hộp xì gà LaHa-ba-na Hồ Chí Minh biết Cu-ba khi người hoạt động trong phong tràoCộng sản Quốc tế từ năm 1920
Cách mạng Cu-ba giành thắng lợi 1/1/1959 bỗng nhiên làm chongười Việt Nam hướng về một dân tộc châu Mỹ nơi nhân dân Cu-ba nổidậy đánh đổ chủ nghĩa thực dân mới của Mỹ
Sau khi đánh đổ chủ nghĩa thực dân cũ của Pháp, Việt Nam lạiphải đương đầu với chế độ thực dân mới do Mỹ thiết lập ở Việt Nam vớimột Ba- tit-ta bản xứ: Ngô Đình Diệm
Không cam chịu thất bại, Mỹ thi hành chính sách phục thù đốivới Cu-ba Việt Nam và Cu-ba trở thành hai đội quân xung kích cáchmạng chống một tên đế quốc khổng lồ
Sự đoàn kết giữa hai dân tộc tất yếu tăng thêm sức mạnh củacuộc chiến đấu chống kẻ thù chung Hai dân tộc đã gặp nhau, tình hữunghị tuy mới mẻ nhưng nồng nàn, đậm vẻ truyền thuyết chiến đấu bên
Trang 29nhau, sẵn sàng hy sinh vì nhau, chia sẻ cho nhau của cải vật chất Ýt ỏicủa mình không hề tính đến sự trả thù của Mỹ "Vì Việt Nam, Cu-ba sẵnsàng hiến dâng cả máu của mình" và Cu-ba đã làm như vậy Cả dân tộcđược chuẩn bị về chính trị, tinh thần, điều kiện giúp đỡ Việt Nam đếnthắng lợi cuối cùng.
Sau thắng lợi của Việt Nam, Cu-ba tiếp tục giúp đỡ bạn mìnhhàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng lại đất nước
Đến lượt mình, Việt Nam cũng bị bao vây phong toả kéo dài.Hai dân tộc lại tiếp tục chiến đấu bên cạnh nhau, trong tầm bắn của Mỹ,Cu-ba phải chịu một sức Ðp khổng lồ mà vẫn kiên cường, bất chấp mọithách thức đã đập tan một cuộc mạo hiểm của Mỹ ở bãi biển Ghi-rôn,hiên ngang đứng vững suốt từ năm 1959 đến nay
Giá trị quý báu của tình bạn là sự trong sáng, thuỷ chung Cácthế hệ người Việt Nam thường dậy bảo nhau rằng không bao giờ đượcquên những người bạn đã gắn bó với nhau lúc hoạn nạn Vụ lợi là tìnhbạn giữa hai người bạn giầu sang, người nghèo cho nhau một tấm áocũng là tình bạn chân thành Lý tưởng cao đẹp, động lực quan trọng củahai dân tộc chúng ta là giải phóng dân tộc và cả loài người khỏi mọi ápbức bóc lột, xây dựng một thế giới tự do, tất cả các dân tộc đều bìnhđẳng, sống trong tình hữu nghị "Người trong bốn biển đều là anh em"
Việt Nam và Cu-ba có mối quan hệ hợp tác hữu nghị tốt đẹp từlâu đời, bắt nguồn từ lý tưởng cách mạng của Hô-xê Mác-ti và Hồ ChíMinh, được các nhà lãnh đạo và nhân dân hai nước gìn giữ và vun đắpnên không ngừng phát triển và đơm hoa kết trái Sự ủng hộ chí tình, sựgiúp đỡ hết lòng của Cu-ba đối với sự nghiệp cách mạng của Việt Nam,thể hiện qua câu nói nổi tiếng của chủ tịch Phi-đen Ca-xtơ-rô: "Vì ViệtNam, Cu-ba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình"
Trang 30Việt Nam- Cu-ba thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 2/12/1960.Hơn bốn thập kỷ qua quan hệ được duy trì và phát triển tốt đẹp, thể hiệntình cảm đoàn kết anh em gắn bó và lập trường cách mạng kiên định củaĐảng, Nhà nước và nhân dân hai nước đối với sự nghiệp cách mạng, xâydựng chủ nghĩa xã hội ở mỗi nước Hai nước có ngôn ngữ, lịch sử và hainền văn hoá rất khác nhau nhưng đều có khát vọng đấu tranh cho mụctiêu độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội , đã cùng nhau xây đắp mối tìnhđoàn kết hữu nghị trong sáng, thuỷ chung, mẫu mực hiếm có.
Đặt nền móng cho tình đoàn kết cao đẹp đó chính là Hô-xêMác-ti và Hồ Chí Minh - hai người anh hùng dân tộc, người thầy cáchmạng của nhân dân Cu-ba và nhân dân Việt Nam
Kế thừa những tư tưởng tiến bộ của Hô-xê Mác-ti, nhân dân
Cu-ba đã dành cho nhân dân Việt Nam những tình cảm chân thành và cao cảtrong mọi hoàn cảnh Việt Nam - Cu-ba là những nước đang phát triển,còn nghèo, nhưng tinh thần dân tộc, ý chí cách mạng quật khởi, thìnhững thế lực thù địch, dù to lớn đến mấy cũng không thể xem thường
( "Cu-ba, ý chí kiên cường và lòng hào hiệp", Nhân Dân, sè 16347,
12/4/2000 ).
Dưới ngọn cờ của Hôxê Mácti và Hồ Chí Minh, Việt Nam Cu-ba đã trở thành hai tiền đồn cách mạng chống chủ nghĩa thực dân, đếquốc ở hai đầu của hành tinh
-Với khẩu hiệu "Tổ quốc hay là chết, chúng ta nhất định thắng"của Cu-ba và "Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu làm nô lệ",
"Không có gì quý hơn độc lập tự do" của Việt Nam, hai dân tộc ngàycàng gắn bó keo sơn với nhau, như cựu thủ tướng Phạm Văn Đồng đãnói "Việt Nam - Cu-ba là hai anh em sinh đôi, cùng chung mét chiến hàochống Mỹ"
Trang 31Thật vậy, Việt Nam - Cu-ba tuy cách xa nhau hàng ngàn vạndặm, ta chào bình minh, bạn đón hoàng hôn nhưng đã cùng một trậntuyến luôn theo bước nhau chiến đấu chống kẻ thù chung ở Tây bán cầu,Cu-ba đuổi hết thực dân Tây Ban Nha, ở Đông bán cầu Việt Nam đánhbại thực dân Pháp và cả hai nước lại cùng tiếp tục đương đầu chống đếquốc Mỹ - tên đế quốc lớn nhất thời đại.
Ngày 1/1/1959, Cu-ba giành thắng lợi hoàn toàn, Việt Nam vẫncòn phải bước vào giai đoạn quyết liệt để đập tan ý đồ ngông cuồng, táobạo "Đưa Việt Nam trở về thời kỳ đồ đá" của đế quốc Mỹ
Tuy những ngày đầu cách mạng thành công còn bộn bề khókhăn, nhưng Cu-ba không quên người anh em cùng chiến hào đang tiếptục gian khổ chiến đấu, hy sinh Tổng tư lệnh Phi-đen Ca-xtơ-rô đãkhẳng định và nhắc nhở: "Người Việt Nam chiến đấu không chỉ cho họ
mà còn vì cả chúng ta" ( "Kỷ niệm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt
Nam - Cu-ba", Nhân Dân , sè 16579, 2/12/2000 ).
Sự khẳng định và lời tuyên bố chí tình cao cả có một không haitrong quan hệ giữa các dân tộc đã được Đảng, Nhà nước và nhân dânCu-ba anh em thể hiện một cách tận tình, vô tư và có hiệu quả Ngaytrong chiến tranh, mỗi năm Cu-ba đã tặng nhân dân ta 3 vạn tấn đường,cung cấp máu, thuốc men, vật tư, thiết bị kỹ thuật và cử cán bộ, côngnhân giúp ta xây dựng xa lộ Xuân Mai - Sơn Tây và một cung đườngmòn Hồ Chí Minh trên đỉnh Trường Sơn để đảm bảo chi viện cho chiếntrường miền Nam Đặc biệt, Cu-ba đã giành hẳn một kênh của Đài phátthanh cho Đài tiếng nói Việt Nam phát chương trình bằng tiếng Anh đểnói cho nhân dân ở khu vực Bắc Mỹ và vùng Ca-ri-bê hiểu sự thật vềcuộc chiến tranh ở Việt Nam Bạn đã cử chuyên gia và cung cấp cho tanhững đàn bò để xây dựng trại bò sữa Mộc Châu, trại bò giống Ba Vì giúp ta chuẩn bị kế hoạch hậu chiến, Cu-ba đã đón nhận hơn 1.000 học
Trang 32sinh, sinh viên sang du học, đào tạo thành kỹ sư, kiến trúc sư, bác sĩ, cán
bộ quản lý và hơn 100 cán bộ, chuyên gia các ngành sang thực tập, tunghiệp tại Cu-ba Và máu của người Cu-ba cũng đã đổ trên đất ViệtNam Những sự giúp đỡ, ủng hộ chí tình mà Cu-ba dành cho Việt Namtrong sự nghiệp kháng chiến giành độc lập dân tộc cũng như trong côngcuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, nhân dân Việt Nam không bao giờquên và luôn coi những thành tựu cũng như khó khăn của Cu-ba như củachính mình
Lần đầu tiên tháng 9/1973 Chủ tịch Phi- đen Ca-xtơ-rô đã vượtqua vĩ tuyến 17 tới thăm vùng giải phóng miền Nam Việt Nam ngaytrước mũi súng quân thù, vào thời điểm nước ta đang tiến hành cuộckháng chiến chống Mỹ cứu nước Lần thứ hai, tháng 12/1995 vào thời kỳđổi mới, chúng ta rất xúc động khi tới Việt Nam, Phi- đen Ca-xtơ-rô đãnói: "Có một nỗi đau và ân hận là không thể tới Việt Nam trước ngày3/9/1969, nên không có vinh dự được quen biết chủ tịch Hồ Chí Minh-người mà tôi rất kính phục Nhưng tôi đã được bù lại là chính mắt nhìnthấy nước Việt Nam đang thể hiện những lời giáo huấn của Người mộtcách có hiệu qủa"
Trong buổi hội đàm, Chủ tịch Trần Đức Lương khẳng định:
"Việt Nam không bao giờ quên tình đoàn kết mạnh mẽ, sự ủng hộ vàgiúp đỡ chí tình ma Cu-ba dành cho Việt Nam trong sự nghiệp khángchiến giành độc lập dân tộc trước đây, cũng như trong công cuộc xâydựng và bảo vệ đất nước hiện nay Việt Nam luôn luôn coi những thànhtựu cũng như khó khăn của Cu-ba còng như của chính mình Vì vậy, làanh em, là đồng chí của Cu-ba, những gì làm được giúp Cu-ba, Việt
Nam sẽ làm không tiếc sức mình" ( "Chủ tịch Trần Đức Lương hội đàm
với Chủ tịch Phi-đen Ca-xtơ-rô", Nhân Dân, sè 16346, 11/4/2000 ).
Trang 33Tình cảm nồng thắm, thiết tha, chân thành của Chủ tịch Phi-đenCa-xtơ-rô đối với Việt Nam đã hàm chứa tình cảm và trách nhiệm hànhđộng của một chiến sĩ cách mạng quốc tế như ý nguyện của Hô-xê Mác-
ti - người thầy của cách mạng Cu-ba "Vì người nghèo khổ trên trái đấtnày, xin dâng trọn cả đời tôi" và như Chê ghê-va-ra, bạn chiến đấu củaPhi-đen Ca-xtơ-rô " Cần tạo ra 2, 3 và nhiều Việt Nam hơn nữa để thếgiới này không còn người bị áp bức và nghèo khổ"
Từ Hòn đảo xanh, những người con của dân tộc Cu-ba vẫn luônsát cánh bên Việt Nam trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội vàbảo vệ Tổ quốc Chủ tịch Phi-đen Ca-xtơ-rô một lần nữa thể hiện tìnhnghĩa thuỷ chung của hơn 11 triệu dân Cu-ba "Nếu trước đây chúng tasẵn sàng hiến dâng cả máu của mình thì ngày nay chóng ta phải sẵn sàng
đổ mồ hôi để giúp Việt Nam xây dựng lại đất nước" ( "40 năm quan hệ
Việt Nam- Cu-ba",Nhân Dân, sè 16580, 2/12/2000).
Cuối 1982, Hiệp ước hữu nghị hợp tác Việt Nam - Cu-ba ký tại
La Ha-ba-na, nhân dịp này, Chủ tịch Phi-đen Ca-xtơ-rô đánh giá: "Giốngnhư dòng sông nhỏ phát sinh từ những vùng xa cách nhau và trong mộtthời gian dài đã trải qua những thác ghềnh và trong cảnh lẻ loi, hai dântộc chúng ta đã trải qua lịch sử cho đến một lúc nhập vào dòng sông lớn
và hùng vĩ của cách mạng xã hội chủ nghĩa"
Những tấm lòng vàng của Cu-ba dành cho Việt Nam còn ngờisáng ở các diễn đàn và tổ chức quốc tế sau năm 1975 Trong bối cảnhphương Tây và các nước thù địch tìm mọi thủ đoạn bao vây, cô lập,chống phá Việt Nam trên trường quốc tế, Cu-ba vẫn thuỷ chung sautrước đứng cạnh Việt Nam, ủng hộ và bảo vệ với tư thế hiên ngangkhông nhầm lẫn Hôm nay, bàn tay đối ngoại Việt Nam đã vươn ra đượcnhững chân trời xa Chóng ta mãi mãi ghi nhận, biết ơn lập trường nhấtquán và hoạt động quốc tế có hiệu quả của những người anh em Cu-ba