Tiểu luận xu hướng vận động của nền kinh tế Mỹ

Tiểu luận xu hướng vận động của nền kinh tế Mỹ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CƠ SỞ II TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MAC-LÊNIN

TÊN ĐỀ TÀI:XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CỦA NỀN KINH TẾ MỸ

Nhóm: 9Khóa lớp: K49EGiáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Mai

Tp Hồ Chí Minh, tháng 03 năm 2011

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CƠ SỞ II TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MAC-LÊNIN

TÊN ĐỀ TÀI: XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CỦA NỀN KINH TẾ MỸ

7 Trương Thị Thu Thanh 1001017268

8 Bùi Nguyễn Hoàng Thụy 1001017561

9 Nguyễn Phạm Mỹ Tiên 1001017565

10 Nguyễn Thị Thùy Trang 1001017324

MỤC LỤC

I.MỞ ĐẦU……… 1

1 Lý do ……… …1

2 Giới hạn ……….………….…2

3 Mục đích – Nhiệm vụ ……… ………2

4 Phương pháp nghiên cứu ……… … …………3

5 Tổng quan tình hình nghiên cứu ……….………3

II KẾT CẤU ĐỀ TÀI………7

III NỘI DUNG NGHIÊN CỨU………8

Chương 1.Sơ lược về xu hướng vận động của nền kinh tế Tư bản chủ nghĩa …8 A Bản chất và nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế trong chủ nghĩa tư bản 8

B Tính chu kỳ của khủng hỏang kinh tế chủ nghĩa tư bản……… 9

Chương 2 Cuộc khủng hoảng Tài chính ở Mỹ (2007-2009)……… …10

A Kinh tế của Mĩ trước cuộc khủng hoảng 2007 – 2009……….………10

B Diễn tiến cuộc khủng hoảng tài chính 2007 – 2009……….…13

C Kinh tế Mỹ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2007 – 2009………19

Chương 3 Đánh giá về xu hướng vận động của nền kinh tế Mỹ thông qua cuộc khủng hoảng Tài chính năm 2007 – 2009………….………20

IV DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……….…25

I MỞ ĐẦU

1 Lý do nghiên cứu đề tài

Carl Marx đã đặt nền kinh tế Tư bản chủ nghĩa ở vị trí song song với nền kinh tế

Xã hội chủ nghĩa để mô tả một hệ thống trong đó một nhóm ít người kiểm soát mộtkhối lượng lớn tiền tệ, hoặc vốn, và đưa ra các quyết định về kinh tế quan trọng nhất.Đặc trưng nhất của kinh tế Tư bản chủ nghĩa là việc nhìn nhận quyền sở hữu tư nhân

và quyền tự do sản xuất, kinh doanh mà quốc gia tiêu biểu nhất cho nó là Mỹ

GDP danh nghĩa năm 2010 (đơn vị nghìn tỷ USD)

Theo số liệu năm 2010 vừa qua, với GDP danh nghĩa vào năm 2010 của Mỹđược tính gần 14 799 tỷ USD cao hơn hẳn so với các quốc gia khác, gần ¼ GDP toàncầu (24%) thì Mỹ được xem là nền kinh tế lớn nhất thế giới hiện nay Một điều khôngthể phủ nhận khác là bất kì biến động hay thay đổi nào dù lớn hay nhỏ của nền kinh tế

Mỹ đều có ảnh hưởng cực kì lớn đối với nền kinh tế của thế giới mà đặc biệt là với nềnkinh tế của những nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam của chúng ta

Vậy, với một nền kinh tế theo phương thức sản xuất Tư bản chủ nghĩa liên tiếpthu được lợi nhuận siêu ngạch và đạt được những thành công vượt hẳn các nền kinh tếkhác như Mỹ, liệu có phải sản xuất theo phương thức tư bản chủ nghĩa là phương thứcsản xuất cao nhất? Nếu vậy thì tại sao Marx còn đề cập đến phương thức sản xuất xãhội chủ nghĩa song song bên cạnh đó? Liệu ở phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩacòn tồn tại những mâu thuẫn, những khuyết điểm nào liên tiếp dẫn đến các cuộc khủnghoảng trầm trọng và có chu kì ngày càng rút ngắn dần? Và quan trọng hơn hết là mộtnền kinh tế theo phương thức sản xuất Tư bản chủ nghĩa sẽ có xu hướng vận động nhưthế nào từ khi bắt đầu cho đến khi vượt qua một cuộc khủng hoảng?

Hơn thế nữa, nhận thức đúng đắn và cặn kẽ về chiều hướng cách thức vận độngcủa nền kinh tế đầu tàu thế giới nói riêng và tư bản chủ nghĩa nói chung, cùng với việcđánh giá và rút ra bài học là nền tảng cho việc vận dụng hợp lí phương thức sản xuấtnày vào quá trình phát triển ở Việt Nam

Trong mức độ giới hạn của đề tài này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu xu hướngvận động của nền kinh tế Mỹ thông qua các giai đoạn trước, trong và sau khủng hoảng

mà tiêu biểu là cuộc khủng hoảng tài chính (giai đoạn 2007-2009) vừa qua một cáchthật súc tích và hệ thống

2.Giới hạn nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu: xu hướng vận động của nền kinh tế Mỹ

 Thời gian : từ 2005 đến nay

3 Mục đích- nhiệm vụ nghiên cứu

 Nhiệm vụ:

- Nghiên cứu, trình bày về xu hướng vận động của nền kinh tế tư bản Mỹ và đánhgiá nhận xét về xu hướng đó

- Rút ra bài học

4.Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lí thuyết, thông qua:

- Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin

- Các bài viết có liên quan

5 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Đề tài 1: Tám cuộc suy thoái tồi tệ nhất trong lịch sử nước Mỹ - Xuân Hòa(Vnexpress.net - 4/12/2008)

Trong bài viết này tác giả đã đề cập sơ lược đến tám cuộc khủng hoảng đượcxem là lớn nhất trong lịch sử kinh tế nước Mỹ

Đầu tiên là cuộc suy thoái đầu năm 2000 Nguyên nhân hình thành suy thoái là

do Mỹ đã bị giáng một đòn mạnh khi vụ khủng bố ngày 11/9/2001 nổ ra kèm theo sự

đổ vỡ hàng loạt của các công ty trong cuộc “khủng hoảng chấm com” làm phá sảnhàng loạt các công ti công nghệ và tin học

Cuộc khủng hoảng thứ hai được nhắc đến là suy thoái vào cuối thập kỉ 90 Chỉ

số Dow Jones trên đà sụt giảm chưa từng có 22.6% và chỉ trong từ 2 đến 3 năm đã gây

ra sự sụp đổ của thị trường tín dụng và cho vay kèm theo đó là thị trường bất động sản,lao động, giá năng lượng, cán cân thương mại và GDP của Mỹ không ngừng đi xuống

Tiếp theo đó tác giả bài viết đã đề cập đến suy thoái đầu những năm 1980 haycòn gọi là cuộc khủng hoảng năng lượng Cuộc cách mạng tại Iran đẩy giá dầu tăng caolàm tiền đề cho cuộc khủng hoảng kéo dài 30 tháng tại Mỹ Giá năng lượng đi lên kéotheo lạm phát, tỉ lệ thất nghiệp gia tăng, làm cho ngành công nghiệp xe hơi, nhà đất vàsản xuất thép liên tục sụt giảm trong 10 năm sau đó.

Cuộc khủng hoảng thứ 4 là khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 Bắt đầu vào ngày15/9/1975, hai nước Ai Cập và Syria thực hiện cấm vận dầu mỏ với Mỹ và các quốcgia ủng hộ Israel Hậu quả của việc cấm vận dầu lửa là giá dầu thị trường thế giới tănglên gấp 5 lần và giá xăng trung bình tại Mỹ tăng 86% chỉ trong một năm

Tiếp theo, tác giả nhắc đến suy thoái năm 1958 bắt nguồn từ chính sách thắtchặt tiền tệ và cắt giảm đầu tư tại Mỹ khiến cho tỉ lệ thất nghiệp gia tăng Tệ hơn nửa làthay vì mặt bằng giá giảm thì giá cả trong giai đoạn từ 1957 đến 1959 lại bất ngờ leothang

Từ một số biến động chính trị, kinh tế những năm đầu thập niên 50 dẫn đến lạmphát leo thang làm bùng nổ suy thoái vào năm 1953 Tiếp theo đó Mỹ lại áp dụng một

số biện pháp quá mạnh tay dẫn đến sự bi quan trong người dân, dẫn đến việc giảm chitiêu tăng tiết kiệm, suy giảm tổng cầu của nền kinh tế

Suy thoái 1947 bắt nguồn từ những bước tiến thần tốc của giai đoạn hồi phụckinh tế sau chiến tranh thế giới Ngoại trừ lương thực, nhu cầu tiêu thụ hàng hóa nóichung của Mỹ thời điểm này trở nên bão hoà do hàng hóa được sản xuất nhiều tới mứcthừa mứa

Và cuối cùng, trước khi kết thúc bài viết của mình, tác giả đã đề cập đến cuộcđại khủng hoảng của nước Mỹ vào năm 1930 Bắt đầu vào năm 1929, cuộc suy thoáinày có sức ảnh hưởng hủy diệt với kinh tế toàn cầu, các nước phát triển và đang pháttriển.Trong thập niên 20, mở rộng cung tiền quá mức đã dẫn đến sự phát triển bùng nổnhưng thiếu bền vững của khối tài chính Hệ quả là nhiều công ty phá sản do thiếu vốn,

hoạt động sản xuất, kinh doanh tiêu dùng bị đình trệ, thất nghiệp tràn lan gây ảnhhưởng to lớn tới kinh tế Mỹ và toàn thế giới.

Ưu điểm: Nêu được tổng quan tình hình, nguyên nhân dẫn đến tám cuộc suy thoáitiêu biểu của nước Mỹ một cách ngắn gọn, súc tích

Nhược điểm: Vì mức độ giới hạn của đề tài nên tác giả chỉ nêu được sơ lược các cuộc

khủng hoảng mà chưa nêu được cụ thể sức ảnh hưởng nghiêm trọng của nó đến nềnkinh tế thế giới và các nước khác như thế nào Đồng thời tác giả cũng chưa nêu đượcnhững biện pháp mà nước Mỹ đã áp dụng để vượt qua khỏi khủng hoảng nhằm giúpngười đọc có thể rút ra kinh nghiệm

Đề tài 2: Khủng hoảng kinh tế Mỹ: 3 kịch bản tăng trưởng

Tác giả: Ông Michael Mandel, kinh tế gia trưởng Business Week

Nguồn: http://www.vntrades.com/tintuc/name-News-file-article-sid-36583.htm ngày17/11/2008

Nội dung:

Tác giả đã đưa ra 3 giả định về thâm hụt thương mại Mỹ trong tương lai ảnh hướngtới kinh tế Mỹ và toàn cầu:

 Hậu quả của nợ nần

Thâm hụt thương mại cao do Chính phủ Mỹ vay cho tiêu dùng Hay nói cáchkhác, dòng tiền từ nước ngoài chảy vào Washington hơn là Wall Street Giả sử chínhquyền mới áp dụng một chính sách bơm vốn lớn, khoảng 400 tỷ đôla vào năm sau, chủyếu từ nguồn vay nước ngoài nhằm giải quyết khủng hoảng tại Mỹ và toàn cầu, điều đócũng có nghĩa là các công ty đa quốc gia vẫn tiếp tục làm những gì họ đang làm, ít nhất

là vẫn sản xuất hàng hóa tại nước ngoài

Điều này sẽ rất nguy hiểm bởi Mỹ sẽ phải tiếp tục nợ nần.Tuy nhiên, lúc này Chínhphủ Mỹ đi vay thay vì các định chế tài chính riêng lẻ và kết quả là toàn bộ nền kinh tế

phải lo trả nợ Nếu đồng tiền không được sử dụng khôn ngoan cho đầu tư cơ sở hạtầng, giáo dục và nghiên cứu thì sẽ còn có một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn thếtrong tương lai.

 Tái cơ cấu thương mại làm hạn chế tăng trưởng

Giả định thứ hai là kêu gọi tái cơ cấu thương mại toàn cầu.Thâm hụt thương mại sẽgiảm do Mỹ giảm mạnh nhập khẩu Điều này là do Chính phủ không bơm vốn đủ mạnh

để giải quyết được khủng hoảng, do đồng đôla giảm giá hoặc do cả 2 lý do này

Trong dài hạn, kịch bản tái cơ cấu thương mại toàn cầu cũng có cái được và mất Cáiđược tất nhiên là ở chỗ không bắt Mỹ phải rơi vào tình cảnh nợ nần chồng chất màkhuyến khích các hoạt động sản xuất quay trở lại nước này.Trong khi đó, cái mất chính

là chất lượng cuộc sống ở Mỹ sẽ giảm sút trong một thời gian dài Ngay cả khi ngànhsản xuất nội địa có thể được hồi phục, hàng hóa sẽ trở nên đắt đỏ hơn

 Đầu tư cho nghiên cứu và sản xuất

Ở giả định thứ 3, Mỹ sản xuất hàng hóa và dịch vụ công nghệ cao nhiều hơn tại nội địa

và xuất khẩu chúng nhằm giảm thâm hụt thương mại Thực tế, trong những năm 90,các nhà kinh tế học đã dự báo rằng xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao sẽ tăng cùng vớităng trưởng thương mại Tuy nhiên, không ai dự đoán được việc sản xuất các sản phẩmđược xem là giá trị nhất trong cuộc cách mạng công nghệ tại Mỹ là dược phẩm và điện

tử công nghệ cao lại được chuyển ra nước ngoài nhanh đến vậy và làm giảm xuất khẩucủa Mỹ

Giả định này có lợi cho Mỹ và các nước bởi vì Mỹ có cái để bán Để có đượcđiều này, cần đầu tư xứng đáng cho hoạt động nghiên cứu như công nghệ sinh học,công nghệ nano Hơn nữa, sản xuất chủ yếu tại Mỹ hơn là mang ra nước ngoài sản

xuất Kịch bản này không dễ gì đạt tới Nhưng đó là những gì nước Mỹ cần tiến tới vì

đó là cách tốt nhất để có được một kết cục tốt đẹp

Ưu điểm:Tác giả đã đưa ra những giả định và dẫn chứng hết sức thuyết phục, vạch

rõ khó khăn tương lai mà Mỹ và thế giới phải đối mặt Từ đó đưa ra cái nhìn bao quát,hướng đi và sự mong đợi của một chuyên gia kinh tế về những giải pháp hiệu quả đểgiải quyết vấn đề này

Nhược điểm: Vì chỉ là những giả định về các vấn đề trong tương lai nên không

tránh khỏi việc tác giả đưa ra những suy luận và hướng giải quyết của riêng mình, nhìnchung bài viết chỉ mang tính quan điểm cá nhân

 Trên cở sở nghiên cứu những bài viết về khủng hoảng kinh tế mà đặc biệt là khủnghoảng kinh tế ở Mỹ, bài tiểu luận của chúng tôi sẽ mang một số điểm mới sau đây:

- Áp dụng toàn diện các tiến trình của cuộc khủng hoảng tài chính Mĩ 2007-2009 vào nội

dung lí thuyết để rút ra được bài học thực tiễn về xu hướng vận động của nền kinh tếMỹ

- Trình bày một cách dễ hiểu, có hệ thống nội dung, các sự kiện, các quan điểm theo các

phương pháp diễn giải, liệt kê

- Phân tích cụ thể đối tượng nghiên cứu trên nhiều phương diện.

- Tham khảo dữ liệu có chọn lọc từ nhiều nguồn thông tin đảm bảo tính đa dạng nhưng

vẫn chính xác về nội dung cho bài tiểu luận

II KẾT CẤU ĐỀ TÀI

Chương 1.Sơ lược về xu hướng vận động của nền kinh tế Tư bản chủ nghĩa

Chương 2 Cuộc khủng hoảng Tài chính ở Mỹ (2007-2009)

Chương 3 Đánh giá về xu hướng vận động của nền kinh tế Mỹ thông qua cuộc khủnghoảng Tài chính năm 2007 – 2009

III NỘI DUNG

Chương 1.Sơ lược về xu hướng vận động của nền kinh tế Tư bản chủ nghĩa

A Bản chất và nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế trong chủ nghĩa tư bản

Nguyên nhân:

Bắt nguồn từ chính mâu thuẫn cơ bản của Chủ nghĩa tư bản –mâu thuẫn giữa trình độ

xã hội hoá cao lực lượng sản xuất với chế độ sở hữu tư nhân Tư bản chủ nghĩa về tưliệu sản xuất chủ yếu của xã hội

Biểu hiện thành các mâu thuẫn sau:

- Tính tổ chức, kế hoạch trong từng xí nghiệp rất chặt chẽ và khoa học mâu thuẫn vớikhuynh hướng tự phát vô chính phủ trong toàn xã hội

- Khuynh hướng tích lũy, mở rộng không có giới hạn của tư bản mâu thuẫn với sức muangày càng eo hẹp của quần chúng do bị bần cùng hóa

- Giai cấp tư bản mâu thuẫn với giai cấp lao động làm thuê (vô sản)

Đặc điểm: Hình thức đầu tiên đó là sản xuất “thừa” do sức mua của quần chúng laođộng có hạn

- Hàng hóa không tiêu thụ được

Hàng triệu người lao động lâm vào tình trạng đói khổ vì họ không có khả năng thanhtoán trong tình cảnh rất nhiều hàng hóa đang bị phá hủy, khủng hoảng thừa đang diễn

Chu kỳ kinh tế gồm 4 giai đoạn:

 Giai đoạn khủng hoảng là giai đoạn khởi điểm Đặc điểm của giai đoạn này là hàng

hóa ế thừa, ứ đọng; giá cả giảm mạnh; sản xuất đình trệ, xí nghiệp đóng cửa, công nhânthất nghiệp hàng loạt; tiền công hạ xuống Hậu quả là tư bản mất khả năng thanh toán

các khoản nợ dẫn đến phả sản; lực lượng sản xuất bị phá hoại nghiêm trọng Tóm lại,đây là giai đoạn mà các mâu thuẫn diễn ra dữ dội.

 Giai đoạn tiêu điều có đặc điểm là sản xuất trì trệ không đi xuống mà cũng không

tăng lên, thương nghiệp vẫn đình đốn, hàng hóa được đem bán hạ giá, tư bản để rỗinhiều vì không có nơi đầu tư Để khắc phục tình trạng trên, cần tiến hành các biệnpháp: giảm chi phí bằng cách hạ thấp tiền công; tăng cường độ và thời gian lao độngcủa công nhân; đổi mởi tư bản cố định làm cho sản xuất vẫn còn có lời trong tình hình

hạ giá

 Giai đoạn phục hồi gồm cả khôi phục và mở rộng sản xuất Đặc điểm của giai đoạn

này là công nhân lại được thu hút vào làm việc; mức sản xuất đạt đến quy mô cũ; vậtgiá tăng lên dẫn tới lợi nhuận của tư bản tăng

 Giai đoạn hưng thịnh là giai đọan sản xuất phát triển vượt quá điểm cao nhất mà chu

kỳ trước đã đạt được Đặc điểm của giai đoạn này là nhu cầu và khả năng tiêu thụ tang;

xí nghiệp được mở rộng và xây dựng thêm; nhu cầu tín dụng tăng, ngân hàng tung tiềncho vay, năng lực sản xuất lại vượt quá mức cho phép Sau giai đoạn hưng thịnh là sựxuất hiện của một cuộc khủng hoảng mới

Khủng hoảng kinh tế không thể tránh khỏi được.Tuy nhiên với sự can thiệp của nhànước tư sản vào quá trình kinh tế đã một phần nào làm cho tác động phá hoại củakhủng hoảng hạn chế bớt

Chương 2.Cuộc khủng hoảng Tài chính ở Mỹ (2007-2009)

A Kinh tế của Mĩ trước cuộc khủng hoảng 2007 – 2009

Trên đà phát triển kinh tế của đất nước, nhằm duy trì mức tăng trưởng kinh tếbậc nhất thế giới, chính phủ Mĩ đã chọn cho mình một con đường riêng Đó là khuyếnkhích và đẩy mạnh tiêu dùng nội địa Những chiến lược kinh tế sớm được ban hành và

tỏ ra có hiệu quả Chỉ trong một thời gian ngắn, tiêu dùng của người dân Mĩ chiếm tỷtrọng lớn đến 70% trong cơ cấu GDP và lòng tin của người tiêu dùng vào triển vọngcủa nền kinh tế ở mức cao Tuy nhiên, với chính sách khuyến khích của những nhàtuyển dụng trong cho vay tiêu dùng, sự tiêu dùng của người dân Mĩ ngày càng trở nênquá mức, các mối quan hệ vay nợ ngày càng trở nên dễ dãi và chồng chéo hơn Chínhđiều đó đã tạo khoảng thâm hụt thương mại cực lớn, có dấu hiệu tăng nhanh và làmcho nền kinh tế Mĩ bị mất cân bằng Chính phủ Mĩ quyết định tài trợ khoảng thâm hụtnày bằng cách vay nợ nước ngoài thông qua việc ban hành trái phiếu Trong giai đoạn

2005 – 2009, trung bình một ngày nước Mĩ nợ thêm 2 tỷ USD

Trong khi kinh tế Mĩ đang bất ổn do nợ nước ngoài càng tăng, đã có một số dựđoán sơ lược của các nhà kinh tế học về khủng hoảng như Paul Krugman_người đã chỉtrích đường lối kinh tế của chính quyền tổng thống Bush hay Nouriel Roubini, người

đã có những dự báo bi quan về kinh tế thế giới thế nhưng cũng không thể ngăn chặnđược sự suy thoái của nền kinh tế Trước những dự đoán đó, cục liên bang Hoa Kỳ hạlãi suất cho vay qua đêm ngân hàng để cứu nền kinh tế khỏi nguy cơ suy thoái Các tổchức tài chính có xu hướng cho vay mạo hiểm, kể cả những cá nhân nhập cư bất hợppháp Hệ quả là vay và đi vay ồ ạt nhằm mục đích đầu cơ nhà ở làm hình thành bongbóng nhà ở trên thị trường Mĩ Năm 2005, có tới 28% nhà ở được mua nhằm mục đíchđầu cơ và 12% nhà để không Bong bóng nhà ở tăng cực đại và vỡ Các cá nhân gặpkhó khăn trong việc trả nợ, nhiều tổ chức không thu hồi được nợ Theo ước tính củacác chuyên gia, trong 22.000 tỷ USD bất động sản ở Mỹ thì có tới 12.000 tỷ USD làtiền đi vay, trong đó có 4.000 tỷ USD là nợ xấu( theo số liệu của vnecon.vn) Bắt đầu

từ lúc này, thị trường nhà ở tự điều chỉnh khiến cho giá đất giảm, chất lượng tài sảnđảm bảo cho các chứng khoáng đảm bảo bằng tài sản thế chấp và giấy nợ đảm bảo