Tiểu Luận Quá trình hình thành và phát triển của APEC

Sau này, PECC đã cùng v i ASEAN đóng vai trò quan.

K IL

M

1 C m t vi t t t APEC có ngh a là gì?

APEC là t vi t t t ti ng Anh c a "Asia - Pacific Economic

Cooperation", ngh a là H p tác Kinh t Châu á - Thái Bình D ng

2 APEC đ c thành l p n m nào?

APEC đ c thành l p n m 1989 t i Canberra (Australia)

3 APEC ra đ i trong b i c nh nào và m c đích c a vi c thành l p

APEC?

Di n đàn H p tác Kinh t Châu á - Thái Bình D ng (APEC) ra đ i

trong b i c nh n n kinh t qu c t đang đ ng đ u v i nh ng thách th c

nghi t ngã: ch ngh a toàn c u v n phát tri n m nh sau th chi n th hai

b t đ u g p ph i nh ng khó kh n nan gi i v i nhi u v n đ b t c trong

ti n trình đàm phán Hi p Uruguay/WTO; ch ngh a khu v c hình thành và

phát tri n m nh; kh ng ho ng kinh t trong nh ng n m 1980 đ t ra nh ng

đòi h i có tính khách quan c n t p h p l c l ng c a nh ng n n kinh t

trong khu v c Châu á - Thái Bình D ng đ đ ng đ u v i c nh tranh

qu c t gay g t APEC ra đ i là k t qu h i t c a các y u t trên nh m

kh c ph c nh ng khó kh n c a ch ngh a toàn c u, đ ng th i nh m liên k t

các n n kinh t phát tri n trong khu v c nh M , Canađa, Australia, Nh t

B n, các n n kinh t công nghi p m i nh Hàn Qu c, ài Loan, Singapore

và các n c đang phát tri n nh Trung Qu c, ASEAN l i v i nhau, đ a

khu v c này tr thành đ ng l c c nh tranh m nh c a n n kinh t th gi i

4 APEC bao g m nh ng thành viên nào và h gia nh p n m nào?

Hi n t i, APEC có 21 n n kinh t thành viên và APEC đã quy t đ nh

ng ng vi c k t n p thành viên m i đ ch n ch nh t ch c

Khi m i b t đ u thành l p n m 1989, APEC có 12 sáng l p viên là

Australia, Brunei Darussalam, Canada, Hàn Qu c, Indonesia, Malaysia,

New Zealand, Nh t B n, Philippines, Singapore, Thái Lan và M Tháng

11/1991 APEC k t n p thêm 3 thành viên n a là Trung Qu c, H ng Kông

và ài Loan Mexico và Papua New Guinea gia nh p 11/1993 và Chi Lê

K IL

M

thamgia tháng 11/1994.Tháng 11/1998, Peru, Nga và Vi t Nam tr thành

thành viên chính th c c a APEC

5 M c tiêu ho t đ ng c a APEC là gì?

APEC ch y u ho t đ ng theo h ng t p h p l c l ng chính tr đ

t o th và l c l ng trong các cu c đàm phán đa biên và n đ nh kinh t

khu v c H ng ho t đ ng chính c a APEC là các v n đ kinh t , tuy nhiên

v n đ chính tr và an ninh đôi khi c ng đ c bàn th o APEC đ c thành

l p v i t m nhìn dài h n là thúc đ y t ng tr ng kinh t và s th nh v ng

cho khu v c và th t ch t quan h trong c ng đ ng châu á - Thái Bình

D ng Các bi n pháp đ c th c hi n là c t gi m thu và các rào c n

th ng m i, đ y m nh xu t kh u và xây d ng các n n kinh t hi u qu

APEC đang ph n đ u t o d ng m t môi tr ng đ l u chuy n an toàn và

hi u qu hàng hóa, d ch v và con ng i gi a các biên gi i thông qua ph i

h p chính sách và h p tác kinh t k thu t đ t đ c m c tiêu dài h n,

tuyên b Bogor 1994 c a các Nguyên th Qu c gia APEc đã xác đ nh m i

ho t đ ng c a APEC nh m th c hi n 3 m c tiêu l n sau đây:

- C ng c h th ng th ng m i đa ph ng: APEC s d ng đ y đ các

nguyên t c và k t qu c a WTO đ th c hi n các vòng đàm phán n i b

kh i và phát tri n nh ng k t qu vì m c tiêu t do hóa trong n i b kh i:

- T ng c ng t do hóa th ng m i và đ u t : thúc đ y và phát tri n

quan h th ng m i thông qua vi c lo i b nh ng h n ch v th ng m i

và đ u t , xúc ti n trao đ i hàng hóa, d ch v , t b n gi a các n n kinh t

M c th i h n t do hóa th ng m i và đ u t c a APEC là n m 2010 đ i

v i các thành viên phát tri n và n m 2020 đ i v i các thành viên đang phát

tri n;

- T ng c ng h p tác kinh t - k thu t gi a các n n kinh t trong

c ng đ ng châu á - Thái Bình D ng nh m b o đ m cho các n n kinh t

thành viên th c hi n có hi u qu nh ng cam k t qu c t và nâng cao kh

n ng qu n lý v mô đ i v i n n kinh t

K IL

M

6 Nguyên t c ho t đ ng c a APEC là gì?

th c hi n m c tiêu th ng m i - đ u t t do và m , các nhà Lãnh

đ o Kinh t APEC đã thông qua k ho ch hành đ ng Osaka (OAA) n m

1995, trong qui đ nh t t c các ho t đ ng c a APEC đ c đi u ti t b i

nh ng nguyên t c chung sau:

- Bình đ ng và tôn tr ng l n nhau;

- H tr và cùng có l i;

- Quan h đ i tác chân thành và trên tinh th n xây d ng;

- M i quy t đ nh đ c đ a ra trên c s nh t trí chung

Các nguyên t c chung này đã đ c c th hóa thành 9 nguyên t c c

b n sau:

- Toàn di n;

- T ng thích v i T ch c Th ng m i Th gi i (WTO);

- m b o m i t ng đ ng gi a các thành viên;

- Không phân bi t đ i x ;

- m b o công khai, minh b ch;

- L y m c b o h hi n t i làm m c đ gi m d n (stand still);

- ng lo t tri n khai ti n trình t do hóa, thu n l i hóa th ng m i và

đ u t ;

- Có s linh ho t; và

- H p tác

7 APEC ho t đ ng trong nh ng l nh v c nào?

Ho t đ ng h p tác APEC h t s c đa d ng, t đ i tho i chính sách đ n

các cam k t đ n ph ng đ m r ng th tr ng, t trao đ i kinh nghi m

khoa h c - k thu t và qu n lý đ n xây d ng các ch ng trình hành đ ng

nh m gi m b t chi phí kinh doanh Các l nh v c h p tác không ch chú

tr ng vào th ng m i mà còn c nh ng v n đ khác nh v b o t n tài

nguyên bi n, phát tri n ngu n nhân l c, khoa h c công ngh công nghi p,

thúc đ y s tham gia c a ph n

K IL

M

8 C c u t ch c ho t đ ng c a APEC nh th nào?

APEC ho t đ ng nh m t di n đàn h p tác kinh t th ng m i đa

biên Tuy hình th c là m t di n đàn h p tác kinh t khu v c m , nh ng

APEC có m t c ch t ch c và ho t đ ng khá ch t ch i m đ c bi t c a

APEC là ch APEC là m t t ch c liên chính ph duy nh t cam k t c t

gi m các rào c n th ng m i và thúc đ y đ u t mà không đòi h i tham gia

các đi u kho n pháp lý b t bu c nào

Hàng n m m t trong 21 thành viên APEC s đ ng cai các h i ngh l n

c a APEC và làm ch t ch APEC theo qui t c 1 thành viên ASEAN r i đ n

2 thành viên ngoài ASEAN Thành viên đ ng cai APEC s ch u trách

nhi m làm ch t ch H i ngh C p cao (Economic Leaders' Meeting -

AELM), m t s H i ngh B tr ng (Ministerial Meetings - AMM), các

H i ngh Quan ch c C p cao (SOM) H i ngh c a các U ban và m t s

nhóm công tác, đ ng th i đ m nh n v trí Giám đ c đi u hành Ban Th ký

APEC

Các ho t đ ng c p chuyên viên và các d án c a APEC ch u s h ng

d n c a các Quan ch c Cao c p APEC Các ho t đ ng và d án này đ c

th c hi n b i 4 u ban c p cao:

* U ban Qu n lý và Ngân sách (BMC);

* U ban Th ng m i và u t (CTI);

* U ban Kinh t (EC);

* U ban các quan ch c cao c p v h p tác kinh t và k thu t (ESC)

D i các u ban này có các ti u nhóm, các nhóm chuyên gia, nhóm

công tác và nhóm chuyên trách đ h tr cho các ho t đ ng và d án c a

b n nhóm c p cao này

9 Nguyên t c ra quy t đ nh c a APEC nh th nào?

APEC ho t đ ng trên c s đ ng thu n Các thành viên tri n khai các

ho t đ ng và ch ng trình công tác c a mình trên c s đ i tho i m v i

nguyên t c tôn tr ng các ý ki n c a t t c các thành viên tham gia

K IL

M

10 Ch t ch c a APEC đ c l a ch n nh th nào?

Ch t ch c a APEC do các n n kinh t thành viên thay phiên nhau

đ m nhi m Ch t ch APEC là n n kinh t ch nhà t ch c H i ngh C p

cao n m đó

11 Ban Th ký APEC đ c thành l p n m nào và đ c bi t tr s

t i đâu?

N m 1992, H i ngh B tr ng l n th 4 c a APEC đã nh t trí thành

l p Ban th ký APEC v i ch c n ng là m t c quan giúp vi c đ h tr và

ph i h p các ho t đ ng trong APEC Tr s c a Ban Th ký đ c đ t t i

Singapore

12 T ch c và ch c n ng ho t đ ng c a Ban Th ký APEC?

Ban th ký APEC ho t đ ng nh b máy nòng c t h tr ti n trình

APEC Ban th ký th c hi n vi c ph i h p, h tr k thu t và t v n c ng

nh qu n lý thông tin và liên l c

Ban th ký APEC đóng vai trò trung ng qu n lý d án, giúp các n n

kinh t thành viên và các di n đàn APEC giám sát các d án APEC tài tr

và qu n lý ngân sách hàng n m c a APEC

Lãnh đ o Ban th ký APEC có Giám đ c đi u hành và Phó giám đ c

đi hành Các v trí này do các quan ch c c p đ i s t ng ng c a thành

viên d đ ng cai H i ngh c p cao n m hi n t i và n m ti p theo đ m nhi m

Các v trí này đ c quay vòng hàng n m Ban th ký APEC có m t đ i ng

nhân viên g m kho ng 20 giám đ c ch ng trình do các thành viên APEC

đ c , và kho ng 25 nhân viên dài h n th c hi n các ch c n ng h tr cho

Ban Th ký

13 Mu n tr thành thành viên c a APEC c n đáp ng đ c

nh ng đi u ki n gì?

H i ngh C p cao APEC t i Vancouver, Canađa tháng 11/1997 đã

thông qua qui ch thành viên c a APEC, qui đ nh các n c, các vùng lãnh

K IL

M

th kinh t mu n tr thành thành viên c a APEC c n ph i có đ m t s

đi u ki n sau:

-V trí đ a lý: n m khu v c châu á - Thái Bình D ng, ti p giáp v i

b bi n Thái Bình D ng

- Quan h kinh t : có các m i quan h kinh t ch t ch v i các n n

kinh t thành viên APEC v th ng m i hàng hóa và d ch v , đ u t tr c

ti p n c ngoài và s t do đi l i t do c a các quan ch c;

- T ng đ ng v kinh t : ch p nh n chính sách kinh t m c a theo

h ng th tr ng;

- Quan tâm và ch p thu n các m c tiêu c a APEC; hoàn toàn ch p

thu n nh ng m c tiêu và nguyên t c c b n đ c đ ra trong các tuyên b

và quy t đ nh c a APEC, k c nguyên t c đ ng thu n và t nguy n

T nh ng n m 60 c a th k tr c, m t ý t ng v liên k t kinh t

khu v c Châu á -Thái Bình D ng đã đ c các nhà nghiên c u Nh t B n

đ a ra ý t ng trên đã đ c nhi u ng i ng h Liên k t khu v c Châu á

- Thái Bình D ng cho đ n cu i nh ng n m 1980 đ tr i qua 3 cao trào

đáng ghi nh n:

Giai đo n đ u tiên vào gi a th p k 60 là lúc th tr ng chung Châu

Âu đ oc thi t l p r t thành công khi đó Châu á - Thái Bình D ng ng i

ta đã thành l p U ban kinh t lòng ch o Thái Bình D ng" (PEC) vào n m

1961 và "di n đàn phát tri n và th ng m i Thái Bình D ng" (FTAD) vào

n m 1968 Nh ng c 2 t ch c này ch lôi kéo đ c 5 n c phát tri n

Châu á Thái Bình D ng tham d

Giai đo n th hai di n ra đúng lúc cu c kh ng ho ng d u l a th gi i

Th t ng Nh t B n đúng lúc b y gi là Massayoshi đã đ xu t thành l p

"C ng đ ng Thái Bình D ng" Trên c s đó, n m 1980 "U ban h p tác

kinh t Thái Bình D ng" (PECC) đã đ c chính th c thành l p v i 13

thành viên sáng l p Sau này, PECC đã cùng v i ASEAN đóng vai trò quan

K IL

M

tr ng trong vi c hình thành ch đ *** r ng rãi gi a các n n kinh t trong

khu v c, c ng nh thúc đ y vi c thành l p APEC

Giai đo n th ba b t đ u t th p k 80 Nh ng ng i Nh t B n đã g i

ý vi c thành l p m t di n đàn h p tác có tính ch t k thu t v các v n đ

kinh t khu v c Trong lúc này, M đang t p trung vào vi c thúc đ y ti n

trình c a vòng đàm phán Urgoay và vi c hình thành khu v c m u d ch t

do B c M do v y h ít quan tâm chú ý đ n ý ki n trên Trong b i c nh đó

chính ph Australia đã nh n th c đ c t m quan tr ng c a nh ng quan h

kinh t c a Châu á - Thái Bình D ng đ i v i mình, do v y, Australia đã

kp th i n m b t ý t ng trên và tích c c thúc đ y vi c hình thành m t di n

đàn h p tác kinh t khu v c Ti p theo đó vào tháng 1 - 1989, t i Seoul -

Hàn Qu c, Th t ng Australia là BobHawk đã đ a ra sáng ki n thành l p

m t di n đàn ph i h p ho t đ ng c a các chính ph nh m thúc đ y m nh

m phát tri n kinh t và thúc đ y h th ng th ng m i đa ph ng c a khu

v c

n 11/1989, B tr ng kinh t và ngo i giao c a 12 n c là

Australia, Brunei, Cazada, Indonêsia, Nh t B n, Hàn Qu c, Malaysia, New

Zealan, Philippin, Singapore, Thái Lan, M đã h p t i Carbera (Australia)

và quy t đ nh chính th c thành l p di n đàn h p tác kinh t Châu á, Thái

Bình D ng (APEC) Trong quá trình phát tri n c a mình, APEC đã k t

n p thêm các thành viên m i là Trung Qu c, H ng Kông, ài Loan (1991),

Mêxico, Papua(1973), Chilê (1994), Vi t Nam, Nga chính th c gia nh p

APEC vào ngày 14 tháng 11 n m 1998 t i h i ngh th ng đ nh APEC

KualaL mp , Malaysia

Qua 15 n m t n t i, APEC đã có 21 n n kinh t v i s dân 2.632 tri u

ng i t o ra 20,96 t USD, GDP đóng góp 4.007 t USD cho xu t kh u th

gi i ây là m t liên k t bao g m nhi u khu v c và nhi u n n kinh t m nh

nh t và n ng đ ng nh t th gi i: khu v c ông á và Nh t B n, Trung Qu c

và ASEAN Khu v c B c M là M , Canađa và Mexico

K IL

M

H n th n a, s phong phú đa d ng v kinh t , v n hóa, chính tr c a

liên k t này c ng t o đi u ki n cho APEC có th phát tri n m nh h n

Nh v y, APEC là s t p trung c a nh ng n n kinh t khác nhau Tuy

nhiên, t t c các thành viên có chung m t m c đích B i v y, nh ng m c

tiêu c b n đ c th ng nh t là: Duy trì s t ng tr ng và phát tri n c a khu

v c vì l i ích chung c a c dân t c trong khu v c và b ng cách đó đóng

góp vào s t ng tr ng và phát tri n c a n n kinh t th gi i phát huy các

k t qu tích c c đ i v i khu v c và n n kinh t th gi i do s ph thu c l n

nhau ngày càng t ng v kinh t t o ra, khuy n khích s duy chuy n c a các

vùng hàng hóa, d ch v , v n và công ngh , phát tri n và t ng c ng h

th ng th ng m i đa ph ng, vì l i ích c a các n c Châu á - Thái Bình

D ng và n n kinh t khác, c t gi m nh ng hàng rào c n tr vi c trao đ i

hàng hóa, dch v và đ u t gi a các ngành phù h p v i các nguyên t c c a

Gatt/ WTO nh ng l nh v c thích h p và không làm t n h i t i n n kinh

t khác

C ng nh các t ch c kinh t khác, APEC luôn ho t đ ng theo 4

nguyên t c: Nguyên t c cùng có l i, nguyên t c đ ng thu n, nguyên t c t

nguy n, APEC là di n đàn m , ho t đ ng phù h p v i các nguyên t c

Gatt/WTO

Nguyên nhân ra đ i c a APEC:

Th nh t: do s t ng tr ng liên t c, v i t c đ cao c a n n kinh t

Châu Á Trong nh ng n m 80 ti p theo s th n k c a Nh t B n là các

Nics, ASEAN và s n i lên c a Trung Qu c đã bi n khu v c này tr thành

n i phát tri n kinh t n ng đ ng nh t th gi i Trong khi đó vào đ u nh ng

n m 90, n n kinh t th gi i l i b suy thoái, do v y s n i lên c a Châu á -

Thái Bình D ng l i càng có ý ngh a h n.Trong giai đo n 1990 - 1994,

n m 1994 t c đ GDP c a th gi i cao nh t và đ t 2,5% thì c a APEC là

3,5%, trong đó APEC M Latinh đ t 4,1% còn ông Nam á đ t t i

7,8%.Trong s t ng tr ng trên đáng chú ý là n ng l c xu t kh u c a các

K IL

M

n c Châu á Nó th c s tr thành đ ng l c t ng tr ng c a các n c

này.T c đ t ng bình quân c a xu t kh u là trên 10% trong khi Châu Âu và

M Latinh ch đ t 4% còn các n c công nghi pphát tri n là 6% ng

th i v i quá trình trên, FDI vào các n c Châu c ng t ng lên khá m nh

Nh v y, nhu c u l n v xu t kh u hàng hóa cùng v i kh n ng thu hút l n

v FDI đã đ t ra cho các n c trong khu v c m t yêu c u c p thi t là ph i

m c a th tr ng, gi m thi u t i đa các rào c n th ng m i, đ u t h i

nh p kinh t lúc này là m t u tiên cho s phát tri n kinh t v i t c đ cao

và n đ nh

Th hai, do xu th toàn c u hoá ngày càng phát tri n m nh m D i

tác đ ng c a nh ng thành t u khoa h c - công ngh , nh t là công ngh

thông tin, n n kinh t thì ngày càng tr nên th ng nh t, t t y u d n đ n s

phân công lao đ ng qu c t , ngày càng sâu r ng Các ho t đ ng t s n xu t

đ n d ch v ngày càng đ c qu c t hóa ng th i, xu th khu v c hoá

c ng ngày càng phát tri n ó là các liên k t kinh t Châu á và B c M

Trong xu th đó, Châu á - Thái Bình D ng có nhi u ti m n ng nh có s

n ng đ ng, có t c đ t ng tr ng cao có s n đ nh v chính tr , nh ng l i

thi u m t hình th c liên k t kinh t r ng rãi, có hi u qu cao Thêm vào đó

là ch ngh a b o h c a Tây Âu và B c M c ng ngày càng gia t ng Tình

hình trên đã thúc đ y Châu á - Thái Bình D ng c n ph i có s liên k t v i

c p chính ph trong toàn khu v c, đ đ m b o phát tri n d đ nh cho các

n c, tr c nhi u bi n đ ng ngày càng nhanh và m nh c a n n kinh t th

gi i

Th ba, do xu th ràng bu c, ph thu c gi a các n n kinh t ngày

càng gia t ng v nhi u m t Xu th trên đ c th hi n khá rõ trong khu v c

Châu á - Thái Bình D ng Có th th y rõ đi u này qua l nh v c th ng

m i Trong n m 1989, các n c Châu á - Thái Bình D ng, xu t kh u sang

Châu á - Thái Bình D ng t i 30,5% t ng giá tr xu t kh u Con s trong

vùng c a Nh t B n là 33% áng chú ý là quan h th ng m i M - Nh t:

K IL

M

Nh t b n xu t kh u t i 34% t ng giá tr sang M , M xu t kh u 12,3%

t ng giá tr sang Nh t B n Cùng lúc này, vi c Trung Qu c m c a c i cách

đã làm t ng thêm th tr ng cho các n c khác, c ng nh s ph thu c c a

Trung Qu c vào th tr ng th gi i và khu v c ngày càng t ng S ph

thu c ràng bu c v i nhau c ng nh trong đ u t tr c ti p c ng nh trong

các lnh v c nhiên li u, n ng l ng, khoa h c công ngh

S ph thu c l n nhau trên đây t t y u d n đ n s h p tác, liên k t, s

phù h p gi a các n c trong khu v c v i nhau Nh ng nhân t trên đã đ t

ra nh ng yêu c u khách quan, c p bách v vi c hình thành m t di n đàn

r ng, nh m ph i h p các ho t đ ng kinh t , thúc đ y t do hoá th ng m i,

khuy n khích đ u t , t ng c ng h p tác v khoa h c công ngh gi a các

n c trong khu v c v i nhau H i nh p kinh t nh th này không ch gi i

quy t nh ng v n đ tr c m t, mà còn h ng t i s phát tri n b n v ng

c a khu v c Châu á - Thái Bình D ng trong th k XXI

Cho đ n nay, APEC đã t n t i và phát tri n đ c 16 n m Trong qúa

trình đó APEC đã có nhi u thay đ i và ti n b quan tr ng v tính ch t, n i

dung c ng nh c ch ho t đ ng Xem xét nh ng n i dung c b n c a các

h i ngh , có th đánh giá đ c quá trình phát tri n c a APEC

H i ngh B tr ng l n th nh t h p Canbera(1989) đ a ra t t ng

v "ch ngh a khu v c m ", ti n t i xây d ng m t khu v c Châu á - Thái

Bình D ng t do th ng m i và đ u t , không phân bi t đ i x trong

APEC c ng nh các n c ngoài APEC H i ngh B tr ng l n th hai h p

Sugapore (7/1990) đ a ra nh ng l nh v c ho t đ ng là (I)T ng h p d

li u v th ng m i và đ u t (II) Thúc đ y th ng m i, m r ng đ u t và

chuy n giao k thu t Châu á - Thái Bình D ng, phát tri n các ngu n

nhân l c đa ph ng (III) h p tác khu v c trong l nh v c n ng l ng, b o

t n tài nguyên bi n H i ngh B tr ng l n th ba h p t i Seral (11/91)

quy t đ nh ti p t c phát tri n các l nh v c mà h i ngh tr c đã đ a ra và

b sung thêm 3 l nh v c n a là: đánh cá, giao thông và du l ch N i dung