bài giảng đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP Những điều khác Zappos.com đã làm để tạo ra văn hoá công ty xoay quanh dịch vụ khách hàng bao gồm: - Trung tâm trả lời khách hàng hoạt động 2

BÀI GIẢNGĐẠO ĐỨC KINH DOANH

VÀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

Giảng viên: Hoàng Xuân Trọng Khoa Kinh tế - Trường ĐH Tây Bắc

Thông tin liên hệ

Trongedu@gmail.com

Facebook.com/trongedu

Ý nghĩa môn học

người trong kinh doanh:

đạo đức kinh doanh cần giải quyết

để nâng cao năng lực cạnh tranh

việc giải quyết mâu thuẫn

Nội dung học phần

Chương 1: Tổng quan về đạo đức kinh doanh

và văn hóa doanh nghiệp Chương 2: Xây dựng đạo đức kinh doanh

Chương 3: Văn hoá doanh nghiệp

Chương 4: Xây dựng văn hoá doanh nghiệp

Con người được tôn trọng không phải

do tồn tại mà bởi nhân cách.

Một Doanh nghiệp dành được thiện cảm không phải nhờ quảng cáo mà

nhờ bản sắc riêng.

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

VÀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP

Những điều khác Zappos.com đã làm để tạo ra văn hoá công ty xoay

quanh dịch vụ khách hàng bao gồm:

- Trung tâm trả lời khách hàng hoạt động 24/7 tại Las Vegas, tại trụ sở

chính của công ty

– Điều hành nhà kho hoạt động 24/7 tại Kentucky

– Đào tạo 4 tháng dịch vụ chăm sóc khách hàng cho mọi nhân viên mới

(2 tuần tại trung tâm tư vấn và 1 tuần ở nhà kho).

Câu chuyện về công

ty Zappos.com được

Amazon mua lại với giá 1,2 tỷ đô

Chương 1: Tổng quan về đạo đức kinh doanh

Khái luận về đạo đức kinh doanh

Khía cạnh thể thiện của đạo đức kinh doanh

Vai trò của Đạo đức kinh doanh

Mối quan hệ của đạo đức kinh doanh và văn hóadoanh nghiệp

“Chết khiếp vì bánh trung thu

bẩn Trung Quốc”

Nắm bắt được nhu cầu lớn của

người dân trong ngày này, các

doanh nghiệp Trung Quốc đã tận

dụng mọi cơ hội để kiếm lời, sản

xuất từ thực phẩm ôi thiu, bẩn

SỰ KIỆN VÀ BÌNH LUẬN 'đầu độc môi trường' ngày càng tinh vi Nhiều doanh nghiệp

 Tháng 9/2008, Công ty bột ngọt Vedan bị phát hiện xả thẳng chất độc hại ra sông Thị Vải, sau gần 2 năm, đơn vị này nhiều lần cù cưa trong việc bồi thường thiệt hại cho nông dân 3 tỉnh Đồng Nai, TP HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu Chỉ đến khi nông dân đồng loạt nộp đơn lên tòa án kiện công ty này, cùng với động thái các siêu thị đồng loạt tẩy chay sản phẩm Vedan, Vedan mới tỏ rõ thiện chí bằng cách bồi thường 100%.

 Ngày 9/8, sau cuộc họp kín với Bộ Tài nguyên Môi trường, Vedan đồng ý bồi thường 100% cho nông dân TP HCM (45,7

tỷ đồng), Bà Rịa - Vũng Tàu (53,6 tỷ đồng) và nay là Đồng Nai (gần 120 tỷ đồng).

Tai nạn lao động “Tai nạn lao động: Nỗi đau không ngừng tăng”

Theo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội thành phố HCM, trong 6 tháng đầu năm 2013, đã ghi nhận có 420 vụ tai nạn lao động, làm chết 56 người và làm bị thương gần 400 người, trong

đó nạn nhân là nữ chiếm tới 40% Thiệt hại do tai nạn lao động là hơn 9 tỷ đồng So với cùng kỳ năm trước, số vụ tai nạn lao động

đã tăng 46% và số người chết tăng đến 40% Như vậy, có thể thấy tình hình an toàn vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp tại TPHCM trong 6 tháng đầu năm nay tiếp tục diễn biến đáng lo ngại, khi mà số vụ và số người chết tăng mạnh Theo thống kê, tai nạn trong lĩnh vực xây dựng vẫn chiếm tỷ lệ cao với 53% tổng số

vụ tai nạn lao động chết người, tai nạn do yếu tố điện là chủ yếu với tỷ lệ cao nhất: 38%, kế đến là do yếu tố ngã từ trên cao với tỷ

lệ 25%.

Tình huống 1: Chị Hoa là kế toán trưởng của một chi nhánh

công ty lớn Chị phát hiện ra là tháng này lợi nhuận của chi

nhánh chị thấp hơn so với kế hoạch 150 triệu Theo chính sách,

chị sẽ được thưởng nếu chi nhánh đạt chỉ tiêu lợi nhuận Chị

nhớ ra là chị đã ước tính khoản nợ xấu trong tài khoản phải thu

là 240 triệu (một hoạt động hợp pháp thông thường trong kế

toán) Điều này đã làm giảm lợi nhuận đi 240 triệu Chị liền

gọi điện cho phòng kế toán, nói là chị đã ước tính nợ xấu trong

tài khoản phải thu quá cao và cần điều chỉnh giảm xuống chỉ

còn 90 triệu Vì việc ước tính này phụ thuộc vào tính toán và

quyết định của nhà quản lý, phòng kế toán điều chỉnh lại số

liệu Chị Hoa nhận được tiền thưởng, và tháng sau chị điều

chỉnh tăng khoản nợ xấu trở lại con số 240 triệu.

Ý kiến của bạn:

1 Việc làm của chị Hoa là phù hợp

2 Ở vào trường hợp chị Hoa, nhiều khả năng tôi cũng làm tương tự

Tình huống 2: Anh Bình mới làm việc ở phòng Marketing của

công ty XX được vài tháng Công ty XX là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của công ty cũ của anh, công ty YY, nơi anh đã làm việc 11 năm Tuần trước, sếp mới của anh Bình đề nghị anh viết một báo cáo so sánh hệ thống kênh phân phối của công ty

YY với công ty XX Anh Bình có băn khoăn vì báo cáo này đòi hỏi anh phải đưa ra những thông tin nhạy cảm và bảo mật của công ty XX Tuy nhiên, sếp anh nói vấn đề của anh Bình bây giờ là phải phục vụ và trung thành với công ty mới Anh Bình đã chuẩn bị báo cáo và trình sếp đầy đủ.

Ý kiến của bạn:

1 Việc làm của anh Bình là phù hợp

2 Ở vào trường hợp anh Bình, nhiều khả năng tôi cũng làm tương tự

Tình huống 3: Loan là nhân viên phần mềm của công ty A.

Cô đang bí mật tìm kiếm công việc mới Cô đã ghi chép lại

những chương trình phần mềm mà cô viết cho công ty A để

làm mẫu sản phẩm khi phỏng vấn cho việc mới Trong một lần

phỏng vấn với công ty X, khi biết sẽ không có thiệt hại trực

tiếp nào cho công ty A, cô đã gửi bản copy các chương trình

phần mềm này cho công ty X trong hồ sơ xin việc (mẫu sản

phẩm) Trong lần phỏng vấn với công ty Y, cô đã đưa cho công

ty Y xem những chương trình này Khác với công ty X, công ty

Y có thể có được thông tin quý giá và có lợi thế lớn so với

công ty A khi biết các chương trình này.

Ý kiến của bạn:

1 Việc làm của chị Loan là phù hợp

2 Ở vào trường hợp chị Loan, nhiều khả năng tôi cũng làm tương tự

1.1 Khái luận về đạo đức kinh doanh

Vấn đề đạo đức là một tình huống mà tổ chức/cá nhângặp phải khó khăn hay tình thế khó xử khi lựa chọnmột trong nhiều hành động khác nhau

Nguồn gốc của vấn đề đạo đức là sự mâu thuẫn

Nguồn gốc của vấn đề đạo đức/mâu thuẫn

KHÍA CẠNH (Triết lý, quyền lực, cơ chế phối hợp, lợi ích)

LĨNH VỰC (Marketing, công nghệ, nhân lực, tài chính, quản lý)

Các khía cạnh mâu thuẫn

Người quản lý

• Uy tín, danh tiếng

• Cơ hội thăng tiến

• Quyền lực, địa vị, lương

Người lao động

• Trung thực, được tôn trọng

• Quyền sở hữu và

sd phát minh TM

• ĐK lao động

• Tiền lương

Đối tượng hữu quan bờn ngoài

Chínhphủ

Đốithủ

Kháchhàng

• An toàn, chất lượng và giỏ cả

Cộng đồng

• Sự bền vững

và lành mạnh

•Trỏch nhiệm xó hội

• An toàn, chất lượng và giỏ cả

Uy tớn,

sự tồn tại

và phỏt triển của một DN

Hậu quả nghiờm trọng

Cỏc vấn đề đạo đức

Nhận diện cỏc vấn đề đạo đức

Để nhận diện đỳng những vấn đề đạo đức, cúthể tiến hành theo:

Xỏc minh những người hữu quan

Xỏc minh mối quan tõm, mong muốn của cỏc đối tượng

Xỏc định bản chất của vấn

đề đạo đức

Đạo đức?

Đề cập đến mối quan hệ về con ng-ời và các

nguyên tắc ứng xử

Nghiên cứu bản chất tự nhiên của:

- Cái đúng, cái sai,

- Sự phân biệt khi lựa chọn đúng – sai

- Triết lý về cái đúng - cái sai,

-Quy tắchay chuẩn mựcchi phối hành vi

Sự tuỳ tiện, bừa bói khụng chỉ phản ỏnh một nền

văn hoỏ cụng cộng thấp kộm mà cũn là dấu ấn

một cuộc sống hoang dó, một nền sản xuất nhỏ

lạc hậu Trong xu thế hội nhập, khoa học kỹ

thuật, thiết bị, cụng nghệ đều cú thể nhập khẩu Duy chỉ cú con người với những tỏc phong vốn cú là khụng thể thay thế.

Khái niệm đạo đức

Đạo

đức

Gốc La tinh (Luân lý) Bản thân mỡnh c- xử Gốc Hy Lạp (Đạo lý)

Cách hành xử trong mối quan hệ

Trung Quốc Đạo - đ-ờng đi,

đ-ờng sống Đức - đức tính, nhân cách

Khái niệm đạo đức (tt)

Đối với bản thõn Đối với

xó hội

Khái niệm đạo đức (tt)

Đạo đức là 1 bộ môn KH:

và quy tắc

đạo đức đã

đ-ợc xã hội thừa nhận

Chớnh trực, khiờm tốn

Dũng cảm Trung thực

Tàn bạo Tham lam Kiờu ngạo Hốn nhỏt Phản bội Tớn

đắn tồn tại bờn trờn luật

Chỉ làm rừ những mẫu

số chung nhỏ nhất của cỏc hành vi hợp lẽ phải

Sự hỡnh thành Đạo đức kinh doanh

Trước thời kỳ Đại cụng nghiệp, đạo đức xó hộichớnh làđạo đức kinh doanh

Sauthời kỳ đại cụng nghiệp, đạo đức kinh xóhội khụng cũn phự hợp từ nửa sau thế kỷ XX, đạo đức kinh doanh trở thành một mụn khoahọc

Đạo đức kinh doanh

Con người trong xó hội cụng nghiệp

Cuộc sống

gia đỡnh và

xó hội

Cuộc sống nghề

Nguyờn tắc, chuẩn mực định hướng hành vi trong mối quan hệ cụng việc

Đạo đức (Xó hội)

Đạo đức kinh doanh

MỐI QUAN HỆ XÃ HỘI MỐI QUAN HỆ KINH DOANH

MỐI QUAN HỆ CỦA CÁ NHÂN VÀ SỰ HèNH THÀNH ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

Sự hỡnh thành đạo đức kinh doanh (tt)

Trong kinh doanh nếu vận dụng những quy tắc và

chuẩn mực đạo đức làm nảy sinh cỏc vấn đề:

Thứ nhất, KD coi lợi nhuận là tất cả, lợi nhuận là

một yếu tố cần thiết cho sự tồn tại và đỏnh giỏ khả

năng của DN

Thứ hai, DN phải tỡm cỏch hài hoà lợi ớch của cỏc

đối tượng hữu quan và mong muốn của xó hội

Cần phải cú những quy tắc và phương phỏp riờng khi

vận dụng đạo đức vào kinh doanh - Đạo đức kinh

doanh và những trỏch nhiệm ở phạm vi và mức độ

lớn hơn – Trỏch nhiệm xó hội

Đạo đức kinh doanh

Lịch sử đạo đức kinh doanh

Trước thập

kỷ 60:

Quyền cụng nhõn, mức sống của họ,

Những năm 60:

Mụi trường sinh thỏi

Những năm 70:

ĐĐKD trở thành 1 lĩnh vực nghiờn cứu

Những năm 80:

Được thừa nhận là 1 lĩnh vực nghiờn cứu

Những năm 90;

thể chế húa đạo đức kinh doanh

Từ 2000 đến nay:

ĐĐKD được xem xột theo nhiều gúc

độ

DN phải cú trỏch nhiệm với việc vụ đạo đức

và thiệt hại

Cỏc gúc độ: luật phỏp, triết học, cỏc KHXH khỏc

Cỏc TT nghiờn cứu xuất hiện

Đưa ra cỏc trỏch nhiệm

XH, cỏc nguyờn tắc ỏp dụng trong KD

Cỏc PT người TD, thụng qua

1 số quy định phỏp luật

Mức lương cụng bằng, giỏ trị của con người

K/N đạo đức kinh doanh

Đạo đức kinh doanh là tập hợp các nguyên

tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh,

đánh giá, h-ớng dẫn và kiểm soát hành vicủa các chủ thể kinh doanh

Đạo đức kinh doanh

Đạo đức nghề nghiệp

Các nguyên tắc & chuẩn mực của ĐĐKD

Tớnh trung thực

Tụn trọng con người

Gắn kết cỏc lợi ớch

Bớ mật và trung thành với trỏch nhiệm đặc biệt

Tớnh trung thực

Khụng dựngthủ đoạn gian xảo, dối trỏ đểkiếm lời

Giữ lời hứa và chữ tớn trong kinh doanh

Trung thực trong thực hiện phỏp luật,trong giaotiếp với bạn hàng

Khụng làm ăn phi phỏp: trốn thuế, kinhdoanh hàng quốc cấm, ảnh hưởng đếnthuần phong mỹ tục …

…

Tụn trọng con người

Người cộng sự

& dưới quyền Khỏch hàng cạnh tranhĐối thủ

Tụn trọng phẩm giỏ, quyền lợi chớnh đỏng, hạnh phỳc, tiềm năng phỏt triển

Tụn trọng nhu cầu,

sở thớch và tõm lý khỏch hàng

Tụn trọng lợi ớch của đối thủ

Gắn kết cỏc lợi ớch

Lợi ớch của DN

Lợi ớch của xó hội

Lợi ớch Của khỏch hàng

Coi trọng hiệu quả gắn với trỏch nhiệm

xó hội

Bớ mật và trung thành với trỏch nhiệm đặc biệt

Tỡnh huống: Chị Hà đang khụng cú việc làm Chị cú bạn là

anh Nam đang làm nhõn viờn bỏn hàng cho hóng nước giải khỏt B Chị Hà cũng quen anh Dũng là trưởng phũng marketing của hóng giải khỏt A Anh Dũng hiện đang rất muốn tỡm hiểu về cỏc chiến thuật marketing của hóng B vỡ gần đõy hóng B đó xõm nhập thị trường mạnh mẽ và đe dọa vị thế của hóng A Qua những lần núi chuyện với Nam, Hà nắm được khỏ nhiều thụng tin về cỏc chiến thuật marketing của hóng B (Anh Nam hoàn toàn khụng biết là Hà đó nắm được những thụng tin này, và nếu cụng ty B phỏt hiện anh để lộ thụng tin thỡ anh Nam cú thể sẽ gặp rắc rối lớn) Chị Hà đó đồng ý ký hợp đồng

tư vấn nghiờn cứu marketing cho cụng ty A và cung cấp những thụng tin về chiến thuật marketing của cụng ty B cho anh Dũng.

Đối tượng điều chỉnh của đạo đức KD

Chủ thể của hoạt động kinh doanh - chủ thể

của cỏc quan hệ và hành vi kinh doanh:

Phạm vi ỏp dụng của đạo đức KD

Làtất cả những thể chế xó hội, những tổ chức,những người liờn quan:

Tỏc động đến hoạt động kinh doanh

Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội

Khái niệm trách nhiệm xã hội: Là nghĩa vụ mà 1

doanh nghiệp phải thực hiện đối với xã hội nhằm

Trỏch nhiệm

xó hội

Nghĩa vụ kinh tế

Nghĩa vụ pháp lý

Nghĩa vụ

đạo đức

Nghĩa vụ nhân văn

Nghĩa vụ

đạo đức

Nghĩa vụ nhân văn

Đối với những người hữu quan

Hành vi hay hoạt động ko quy định chớnh thức

Được xó hội mong đợi

Hành vi hay hoạt động

XH muốn DN hướng tới

Cỏc cỏch tiếp cận

Nghĩa vụ Nhõn văn Nghĩa vụ đạo lý Nghĩa vụ phỏp lý

Nghĩa vụ kinh tờ

Kinh tế

Phỏp lý Chớnh

thức Tối thiểu

Tự giỏc

Hoàn vốn Lói Tớch lũy

Phổ biến Tiờn phong

Tự nguyện Đạo lý

Nhõn văn

Theo tầm quan trọng Theo thứ tự ưu tiờn

Cỏch tiếp cận theo hoàn cảnh

Tiếp cận theo từng hoàn cảnh/tỡnh huống khỏc

nhau

Linh hoạt và phự hợp với tỡnh hỡnh thực tế

Phờ phỏn: tiếp cận theo nghĩa vụ là thụ động,

theo tỡnh huống thể hiện khả năng và mức độ

đỏp ứng sự mong đợi của xó hội

Nghĩa vụ Kinh tế

Người

tiờu dựng

Chủtài sản

Cụng ăn việc làm

Cơ hội làm việc, Phỏt triển nghề nghiệp

Cung cấp hàng húa Quyền chớnh đỏng Khả năng hợp lý

Bảo tồn & phỏt triển Cỏc giỏ trị, tài sản Được ủy thỏc

Mọi đối tượng liờn quan

Mang lại lợi ớch tối đa và cụng bằng

Bảo vệ Mụi trường

An toàn Bỡnh đẳng

Phỏt hiện, ngăn chặn hành vi sai trỏi

Bảo vệ Người tiờu dựng

Điều tiết Cạnh tranh

Nghĩa Vụ Phỏp lý

Nghĩa vụ đạo đức

Là những hành vi và hoạt động mà xã hộimong đợi ở doanh nghiệp

Không quy định trong hệ thống luật pháp,không thể chế hóa thành luật

Nghĩa vụ đạo đức (tt …)

Th-ờng đ-ợc thể hiện thông qua:

Trỡnh bày trong bản sứ mệnh và chiến l-ợc của doanh nghiệp

Sự phối hợp của hành động của mỗi thành viờn trong doanh nghiệp

Nghĩa vụ nhân văn

Là những hành vi và hoạt động thể hiệnnhững mong muốn đóng góp và hiến dângcho cộng đồng và xã hội

Nõng cao chất lượng cuộc sống

Phỏt triển nhõn cỏch đạo đức người lao động

Nõng cao năng lực lónh đạo cho nhõn viờn San sẻ bớt gỏnh nặng

cho chớnh phủ

Nghĩa vụ nhân văn (tt …)

Liờn quanđến những đúng gúp về tài chớnh,

nguồn nhõn lực cho cộng đồng và xó hội lớn

hơn để nõng cao chất lượng cuộc sống

Trỏch nhiệm này được điều chỉnh bởi lương

tõm

1.2 Khía cạnh thể hiện của

đạo đức kinh doanh

Xem xét trong các

doanh nghiệpXem xét trong quan

hệ với các đối t-ợnghữu quan

Kế toỏn

Quản lý

Marketing

Tài chớnh Chủ sở hữu Nhõn viờn Khỏch hàng

Xem xét trong các chức năng của doanh nghiệp

Cỏc chức năng của doanh nghiệp

Quản trị

nguồn nhõn lực Marketing Tài chớnh, kế toỏn

Tuyển dụng, bổ nhiệm,

sử dụng lao động Đỏnh giỏ người lao động Bảo vệ người lao động

Phong trào bảo hộ người tiờu dựng Marketing phi đạo đức

Số liệu vượt trội

Chi phớ khụng chớnh thức

Xem xét trong quan hệ với các đối t-ợng hữu quan

Cỏcđối tượngHữu quan

Chủ

sở hữu Lao độngNgười Khỏch hàng cạnh tranhĐối thủ

Chủ sở hữu

Là cỏc cỏ nhõn, nhúm hay tổ chức đúng gúp

một phần hay toàn bộ nguồn lực vật chất, tài

chớnh cần thiết cho hoạt động của doanh

nghiệp, cú quyền kiểm soỏt nhất định đối với

Lạm dụng của cụng Phỏ hoại ngầm Quyền sở hữu trớ tuệ

Thủ đoạn Marketing Lừa gạt

An toàn Cho sản phẩm

Những biểu hiện của sản phẩm khụng an toàn

Gõy tai nạn cao khi cú sự cố

Ảnh hưởng đến sức khỏe

Kớch thớch tớnh bạo lực

Văn húa phẩm đen

Lắp đặt khụng đỳng cỏch Cỏc sản phẩm

ga, điện

Quỏ hạn sử dụng phụ gia gõy độc hại

Đố chơi trẻ em như:

Dao, kiếm, sỳng

…

Cú chứa hỡnh ảnh bạo lực hoặc Đồi trụy

Đối thủ cạnh tranh

Cạnh tranh thúc đẩy các doanh nghiệp phải cố

v-ợt lên đối thủ và v-ợt lên chính mỡnh

Thành công của doanh nghiệp: lợi nhuận, thị

phần và hỡnh ảnh doanh nghiệp tạo nên trong

mắt của những bên hữu quan và xã hội

1.3 Vai trũ của đạo đức KD

Đạo đức kinh doanh

Điều chỉnh hành vi của cỏc chủ thể kd

Chất lượng của doanh nghiệp

Làm hài lũng khỏch hàng

Sự vững mạnh của nền kinh tế quốc gia

Vai trò của đạo đức kinh doanh trong

Sự thỏa món của khỏch hàng Chất lượng

tổ chức

Lợi nhuận

Sự vững mạnh Của kinh tế Quốc gia

Tạo ra lợi nhuận Cho doanh

hài lũng Khỏch hàng

Sự cam kết

Và tận tõm Của nhõn viờn

Chất lượng Của Doanh nghiệp

Điều chỉnh Hành vi Của chủ thể Kinh doanh

Đạo đức Kinh doanh Gúp phần

1.4.Mối quan hệ của ĐĐKD và VHDN

Văn húa doanh nghiệp

Mối quan hệ của văn húa doanh nghiệp

Cỏch tiếp cận mụ hỡnh con người – tổ chức

Văn hoỏ doanh nghiệp là biểu hiện của đạo đức kinh doanh

Văn hoỏ doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp làmột hệ thốngnhững ý

nghĩa, giá trị niềm tin, chủ đạo, nhận thức và

ph-ơng pháp t- duy đ-ợc mọi thành viên trong

Đạo đức kinh doanh Văn hóa doanh nghiệp Trách nhiệm xã hội

• Giá trị, niềm tin

• Cách thức giải quyết vấn đề

• Nguyên tắc, chuẩn mực đúng – sai

• Đối t-ợng hữu quan

• Các biểu tr-ng

• Các ch-ơng trình đạo

đức

• Sự đồng thuận thành nguyên tắc

• Tự nguyện tuân thủ trong tổ chức

• Các nghĩa vụ

• Tác động tích cực tối đa

• Tác động tiêu cực tối thiểu

• Phạm vi xã hội

Thương hiệuThương hiệulà gỡ?

Thương hiệu cú

mối quan hệ

gỡvới VHDN?