TỔNG QUAN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG NƯỚC NGOÀI TẠI CNDCND LÀO 2.1 Áp dụng pháp luật về thành lập chi nhánh Ngân hàng nước ngoài tại CHDCND Lào 32 2.1
Trang 1MỤC LỤC
Trang Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Chương 1 TỔNG QUAN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP
LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN
HÀNG NƯỚC NGOÀI TẠI CNDCND LÀO
2.1 Áp dụng pháp luật về thành lập chi nhánh Ngân hàng
nước ngoài tại CHDCND Lào
32
2.1.2 Vấn đề áp dụng pháp luật trong quá trình thành lập chi
nhánh Ngân hàng nước ngoài tại CHDCND Lào
38
2.2 Áp dụng pháp luật trong hoạt động của Ngân hàng nước
ngoài tại CHDCND Lào
65
Chương 3 Kiến nghị các giải pháp cho Chi nhánh
Ngân hàng nước ngoài hoạt động tại CHDCND Lào
74
3.1 Một số khó khăn trong tổ chức và hoạt động của chi nhánh
ngân hàng nước ngoài
74
3.2 Một số giải pháp trong việc tổ chức và hoạt động của chi
nhánh ngân hàng nước ngoài tại CHDCND Lào
77
Trang 23.2.1 Tận dụng cơ hội bằng điểm mạnh hiện tại của Ngân hàng
nước ngoài
80
3.2.2 Một số giải pháp đối với Ngân hàng thương mại Việt Nam
khi đầu tư vào CHDCND Lào
Trang 3dân gồm các nước Thái Lan, Myanmar, Campuchia và Trung Quốc (tỉnhVân Nam)… Cũng như một số nước đang phát triển trong khu vực, nềnkinh tế Lào xuất phát điểm thấp nên đang cần nguồn lực rất lớn để pháttriển Trong khi đó, thị trường tài chính Lào còn rất đơn sơ, thị trườngchứng khoán mới đi vào hoạt động (mới khai trương vào 10/10/2010), nênChính phủ Lào rất hoan nghênh sự đầu tư của doanh nghiệp các nước vàothị trường Lào Tại Hội nghị hợp tác đầu tư Việt - Lào diễn ra (2011),dưới sự đồng chủ trì của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Thủ tướng nướcchủ nhà Thongsing Thammavong, Sáu dự án với tổng vốn đầu tư 410 triệuUSD đã được cấp phép Có thể nói việc hợp tác giữa hai quốc gia gópphần mở ra một hướng đi mới cho các Doanh nghiệp Việt Nam để đầu tưvào môi trường mới.
Xuất phát từ tầm quan trọng của tìm hiểu pháp luật Cộng hòa dânchủ nhân dân Lào để thành lập Ngân hàng; xuất phát từ tính cấp thiết phảilàm rõ các quy định của pháp luật về mặt nội dung cũng như thủ tục thànhlập; với mong muốn tìm hiểu, phân tích thực trạng và góp ý những bài họckinh nghiệm cho các Ngân hàng khi tham gia vào thị trường đầy tiềm
năng tại Lào; tác giả chọn đề tài “Về việc thành lập và hoạt động của Ngân hàng nước ngoài tại Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào” làm đề tài
cho luận văn thạc sỹ của mình
Chương 1 TỔNG QUẢN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG NƯỚC NGOÀI TẠI CHDCND
LÀO
Trang 41.1 Pháp luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của Ngân hàng
1.1.1 Pháp luật về đầu tư
Luật Đầu tư nước ngoài đầu tiên của CHDCND Lào được banhành ngày 19/4/1988, đã được thay thế bằng Luật Khuyến khích và quản
lý đầu tư nước ngoài được Quốc Hội thông qua ngày 14/3/1994, có hiệulực tháng 6/1994 Luật này chỉ điều chỉnh hoạt động đầu tư nước ngoài.Theo Điều 1 Luật này, nước CHDCND Lào khuyến khích tư nhân và phápnhân nước ngoài đầu tư tại CHDCND Lào trên nguyên tắc các bên cùng
có lợi, tuân theo pháp luật của CHDCND Lào Tư nhân và pháp nhân trêngọi là nhà đầu tư nước ngoài Tuy nhiên, các nhà đầu tư nước ngoài có thểhoạt động đầu tư trong mọi ngành kinh tế được Nhà nước cho phép đầu tưtại Lào bao gồm kinh doanh mở nhưng phải có điều kiện thông qua Uỷban quản lý đầu tư nước ngoài (FIMC), còn những ngành nghề kinh doanhdành cho công dân Lào thì trong một số trường hợp, Uỷ ban quản lý đầu
tư nước ngoài sẽ xem xét giải quyết nếu thấy sự cần thiết
Còn theo Luật khuyến khích đầu tư nước ngoài tại nướcCHDCND Lào sửa đổi năm 2004, số 11/QH Thủ đô Viêng Chăn ngày22/10/2004, Đầu tư nước ngoài được quy định như sau: “Đầu tư trực tiếpnước ngoài có nghĩa là thu hút vốn gồm có tài sản, công nghệ và nhân lựccủa nước ngoài vào CHDCND Lào với mục đích kinh doanh” Các quanđiểm và định nghĩa về đầu tư trực tiếp nước ngoài được đưa ra tuỳ theogóc độ nhìn nhận của các nhà kinh tế, rát phong phú và đa dạng Tuynhiên, dù được định nghĩa như thế nào thì bản chất của hình thức đầu tưtrực tiếp nước ngoài là hình thức đầu tư quốc tế mà chủ đầu tư nước ngoàiđóng góp một số vốn đủ lớn vào lĩnh vực sản xuất hoặc dịch vụ, cho phép
họ trực tiếp tham gia điều hành đối tượng mà họ tự bỏ vốn đầu tư Qua đó,chúng ta có thể rút ra một định nghĩa chung nhất như sau: Đầu tư trực tiếpnước ngoài là một hình thức mà nhà đầu tư bỏ vốn để tạo lập cơ sở sảnxuất kinh doanh ở nước nhận đầu tư Trong đó nhà đầu tư nước ngoài cóthể thiết lập quyền sở hữu từng phần hay toàn bộ vốn đầu tư và giữ quyền
Trang 5quản lý, điều hành trực tiếp đối tượng mà họ bỏ vốn nhằm mục đích thuđược lợi nhuận từ các hoạt động đầu tư đó trên cơ sở tuân theo quy địnhcủa Luật ĐTNN của nước đó.
1.1.2 Pháp luật về ngân hàng
Luật Ngân hàng thương mại được Quốc hội Lào phê chuẩn vàongày 26/12/2006 với những điều khoản chung về thành lập, cơ cấu hoạtđộng; cơ cấu tổ chức và nhân sự; các lĩnh vực hoạt động của Ngân hàng;điều kiện quy chế kinh doanh; Quản lý, thanh tra Ngân hàng; Khôi phục
và phá sản Điều 2 về “Ngân hàng Thương mại” Luật Ngân hàng thươngmại năm 2006 quy định “Ngân hàng thương mại là doanh nghiệp đượcthành lập theo bộ luật này với lĩnh vực hoạt động chủ yếu là huy động tiềngửi để cung ứng tín dụng, mua – bán ngoại hối, cung ứng dịch vụ thanhtoán và đầu tư”
Với hoạt động huy động vốn bằng cách nhận tiền gửi, ngân hàng
sẽ huy động được nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư cùng với nguồn vốntạm thời nhàn rỗi của các doanh nghiệp Còn hoạt động cấp tín dụng, ngânhàng sẽ cung ứng nguồn tiền tệ huy động được vào đúng tay những nhàdoanh nghiệp cần vốn, góp phần không nhỏ tăng hiệu quả của đồng vốntrên thị trường Thêm vào đó với hoạt động cung ứng các dịch vụ thanhtoán, ngân hàng sẽ trực tiếp tạo điều kiện cho người sử dụng vốn quayvòng một cách nhanh chóng và hiệu quả
1.1.3 Các hiệp định thương mại liên quan giữa Lào và Việt Nam
Trong thương mại, Việt Nam và Lào cũng đã có mối quan hệ từ
xa xưa, ban đầu chủ yếu là thông qua việc giao thương, trao đổi hàng hoácủa cư dân vùng biên giới hai nước Mối quan hệ này được xác lập chínhthức thông qua con đường Nhà nước từ khi Chính phủ Việt Nam Dân chủCộng hoà và Chính phủ Vương quốc Lào ký Hiệp định Thương mại ngày
Trang 613/7/1961 Đây là bước đi đầu tiên và tạo cơ sở pháp lý quan trọng nhấtcho quan hệ thương mại giữa hai nước phát triển.
Tháng 2/1991, Hiệp định Thương mại thời kỳ 1991 - 1995 được
ký giữa hai Chính phủ, hai bên thoả thuận chấm dứt hình thức ký Nghịđinh như trao đổi hàng hoá hàng năm, xoá bỏ tình trạng bao cấp của Nhànước, tạo ra một thời kỳ mới trong quan hệ thương mại hai nước ViệtNam – Lào Hiệp định Thương mại trong thời kỳ này cho phép mở rộngđối trong trao đổi, không hạn chế các tổ chức, cá nhân tham gia trao đổilàng hóa và dịch vụ, không hạn chế kim ngạch trao đổi, mở rộng danhmục trao đổi từ các mặt hàng cấm xuất khẩu và cấm nhập khẩu, góp phầnlàm phong phú, đa dạng các mặt hàng trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữacác doanh nghiệp của hai nước Ngoài ra, Hiệp định thương mại được kývào ngày 09/3/1998 đang có hiệu lực một lần nữa khẳng định mong muốncủng cố và phát triển hơn nữa mối quan hệ hợp tác kinh tế và thương mạigiữa hai nước một cách ổn định và lâu dài
Về lĩnh vực đầu tư và bảo hộ đầu tư thì đến ngày 14/01/1996, tạiViengchan, các bên đã ký Hiệp định về khuyến khích và bảo hộ đầu tư vớimong muốn mở rộng và tăng cường hợp tác lâu dài về kinh tế, côngnghiệp và đặc biệt là tạo những điều kiện thuận lợi cho đầu tư của các nhàđầu tư của Bên ký kết tại lãnh thổ của Bên ký kết còn lại Ngày19/12/2012 hai bên đã thoả thuận một Nghị định thư về sửa đổi Hiệp địnhnày, nhằm đưa ra các quy định hợp lý hơn tạo điều kiện cho các doanhnghiệp phát triển cũng như hoạt động
1.2 Quy định pháp luật về các loại hình Ngân hàng nước ngoài hoạt động tại CHDCND Lào
1.2.1 Chi nhánh Ngân hàng nước ngoài
Điều 35 về “Chi nhánh của công ty cổ phần”, Luật doanh nghiệpLào năm 2005 đã quy định “Công ty cổ phần nước ngoài có ý định thành
Trang 7lập chi nhánh tại Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào phải đăng ký doanhnghiệp như quy định trong Luật này” Theo đó, việc đăng ký doanhnghiệp được cụ thể hoá tại Chương II của Luật này.
Ngoài ra, Khoản 18, Điều 3 về “Giải thích từ ngữ”, Luật Ngânhàng thương mại lào năm 2006 quy định “Chi nhánh Ngân hàng thươngmại nước ngoài” là một bộ phận Ngân hàng thương mại nước ngoài đượccấp phép tiến hành kinh doanh ngân hàng tại CHDCND Lào theo phápluật nước CHDCND Lào
Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, cơ bản nêu ra các dẫnchiếu của pháp luật Lào về việc thành lập cũng như các hoạt động của mộtchi nhánh ngân hàng nước ngoài
1.2.2 Ngân hàng 100% vốn nước ngoài và ngân hàng liên doanh
Theo luật về khuyến khích ĐTNN tại CHDCND Lào doanhnghiệp 100% vốn nước ngoài là doanh nghiệp của người nước ngoài đầu
tư tại CHDCND Lào Sự thành lập doanh nghiệp có thể thành lập phápnhân mới hoặc thành lập chi nhánh của doanh nghiệp nước ngoài
Theo Điều 25 về “Vốn đăng ký”, Luật khuyến khích đầu tư nướcngoài có quy định “Vốn đăng ký của doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tốithiểu phải bằng 30% tổng vốn hoạt động” Trong toàn bộ thời gian hoạtđộng, giá trị tài sản của doanh nghiệp không được nhỏ hơn vốn đăng ký
Ưu điểm của quy định này là Hình thức vốn sẽ đảm bảo tính độc lập tựchủ của nhà đầu tư Không có quy định không bị lệ thuộc, chia sẻ quyềnlợi với một bên nào khác, do đó dự án được triển khai nhanh, hoạt động cóhiệu quả, nhanh thu hồi vốn và có lãi Đây là hình thức mà nhà đầu tưnước ngoài bỏ 100% vốn, nước sở tại không phải bỏ vốn, không tham giatrực tiếp quản lý mà NSNN vẫn có được nguồn thu từ hoạt động củadoanh nghiệp này đồng thời giải quyết được việc làm cho người lao động
Trang 8Tuy nhiên nhược điểm của vấn đề này cũng có những điểm như Đối vớinước đầu tư thì lĩnh vực kinh doanh bị hạn chế hơn do nước sở tại khôngcho phép và nếu nhà đầu tư không hiểu rõ về chính sách – pháp luật, vănhoá, chính trị, nguồn lao động, thị trường của nước sở tại thì rất dễ bị thiệthại, gặp nhiều trắc trở trong kinh doanh Ngoài ra, Đối với nước nhận đầutư: Sẽ phải đối phó với một những hiện tượng tiêu cực do nhà đầu tư nướcngoài mang lại, một số ngành nghề, lĩnh vực bị chi phối vì mục tiêu củanhà đầu tư là lợi nhuận tối đa
1.2.3 Văn phòng đại diện
Điều 32 về “Điều kiện thành lập công ty trực thuộc, chi nhánh,đơn vị sự nghiệp và văn phòng đại diện” Luật Ngân hàng thương mại năm
2006 có quy định “Ngân hàng thương mại có mục đích thành lập công tytrực thuộc, chi nhánh, đơn vị sự nghiệp và văn phòng đại diện phải đảmbảo những điều kiện sau:
1 Bộ máy quản lý điều hành hoạt động, hệ thống thanh tra, kiểmtoán sổ sách nội bộ có hiệu quả;
2 Hệ thống nhận – truyền thông tin có thể đáp ứng cho công tácquản lý hiệu quả;
3 Thực hiện điều lệ bảo vệ sự ổn định Ngân hàng Thương mại.”Ngoài ra, Ngân hàng nước ngoài muốn thành lập văn phòng đại diện phảithực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước CHDCND Lào, luậtkhuyến khích và quản lý đầu tư nước ngoài tại CHDCND Lào Điều kiệnthành lập, bổ sung hồ sơ, đơn xin thành lập công ty trực thuộc, chi nhánh
và văn phòng đại diện được quy định trong từng trường hợp riêng
Chương 2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG NƯỚC NGOÀI TẠI CHDCND LÀO
Trang 92.1 Áp dụng pháp luật về việc thành lập của chi nhánh Ngân hàng nước ngoài tại CHDCND Lào
sử dụng đội ngũ quản lý và khoa học kỹ thuật bản xứ… Có thể thấy, hoạtđộng đầu tư ra nước ngoài thể hiện mối quan hệ hữu cơ ”Ích nước, lợi chonhà đầu tư”, cho nên cần có những giải pháp mang tính chủ động làm chohoạt động này phát triển có hiệu quả, và làm giảm tác động hạn chế nhưsau của hoạt động đầu tư ra nước ngoài như làm phân tán nguồn lực về tàichính, về con người, làm giảm bớt khả năng tạo việc làm ở trong nước
2.1.2 Vấn đề áp dụng pháp luật trong quá trình thành lập chi nhánh của Ngân hàng nước ngoài tại CHDCND Lào
Tại Điều 30 về “Thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện, đơn vị sựnghiệp, hiện diện thương mại”, Luật các TCTD năm 2010 có quy định
“Tuỳ theo loại hình hoạt động, sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản, tổ chức tín dụng được thành lập: Chi nhánh, văn phòng đại diện và các hình thức hiện diện thương mại khác ở nước ngoài” Chủ quản là Ngân hàng nhà nước cũng đưa ra quy định cụ thể về
những điều kiện tiên quyết tại Điều 8 về “Điều kiện mở chi nhánh, vănphòng đại diện ở nước ngoài” Thông tư 21/2013/TT-NHNN ngày 09-9-
2013 của Ngân hàng nhà nước quy định về mạng lưới hoạt động của ngânhàng thương mại Cụ thể, Ngân hàng thương mại được mở chi nhánh, vănphòng đại diện ở nước ngoài khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:
1 Điều kiện tiên quyết của phía Ngân hàng thương mại là “Có thời gianhoạt động tối thiểu là năm năm;hoạt động kinh doanh có lãi ba năm liền
kề trước năm đề nghị mở chi nhánh, văn phòng đại diện; đảm bảo các tỷ
Trang 10lệ an toàn; phân loại nợ, trích lập đủ dự phòng rủi ro theo quy định; tỷ lệ
nợ xấu so với tổng dư nợ dưới 3% tại thời điểm đề nghị mở chi nhánh,văn phòng đại diện ở nước ngoài;Có bộ máy quản trị, điều hành và kiểmtoán nội bộ hoạt động có hiệu quả; Có hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộtheo quy định của NNHNN; Có hệ thống thông tin đáp ứng yêu cầu quản
lý trực tuyến của ngân hàng thương mại; chấp hành đúng chế độ báo cáothống kê theo quy định của NHNN”
2 Điều kiện đủ của phía Ngân hàng thương mại là “Có các văn bản nội bộquản lý chi nhánh, văn phòng đại diện ở nước ngoài đảm bảo hoạt động antoàn, hiệu quả và đúng quy định pháp luật của nước sở tại; Không bịThanh tra Ngân hàng xử phạt hành chính tổng cộng từ ba mươi triệu đồngtrở lên trong thời gian một năm tính đến thời điểm đề nghị mở chi nhánh,văn phòng đại diện ở nước ngoài; Cơ quan thanh tra, giám sát của nước sởtại nơi mở chi nhánh, văn phòng đại diện có thoả thuận hợp tác thanh tra,giám sát với cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng Việt Nam.”
3 Điều kiện về năng lực của Ngân hàng thương mại là “Có tổng tài sản
Có đạt 100.000 tỷ Đồng Việt Nam trở lên theo báo cáo tài chính hợp nhấtđược kiểm toán tại thời điểm 31 tháng 12 của năm trước liền kề năm đềnghị”
Ngoài ra hồ sơ, trình tự mở chi nhánh, văn phòng đại diện ở nước ngoàicũng được quy định tại Điều 12 về “Hồ sơ đề nghị chấp thuận đủ điềukiện thành lập chi nhánh, phòng giao dịch ở trong nước; chấp thuận thànhlập văn phòng đại diện, đơn vị sự nghiệp ở trong nước; chi nhánh, vănphòng đại diện, ngân hàng 100% vốn ở nước ngoài”, Thông tư21/2013/TT-NHNN
Áp dụng pháp luật CHDCND Lào
a) Quy định về hình thức đầu tư theo pháp luật CHDCND Lào
Trang 11Điều 4, Luật Đầu tư nước ngoài của CHDCND Lào, nhà đầu tư nướcngoài được phép đầu tư vào CHDCND Lào theo 2 hình thức sau: liêndoanh với một hoặc nhiều nhà đầu tư Lào; doanh nghiệp 100% vốn đầu tưnước ngoài Theo Điều 5 Luật này, liên doanh là đầu tư nước ngoài đượcthành lập và đăng ký theo pháp luật của CHDCND Lào, trong đó cùng sởhữu và kinh doanh với một hoặc nhiều nhà đầu tư Lào Việc điều hành tổchức và hoạt động của liên doanh và mối quan hệ giữa các bên được điềuchỉnh bởi hợp đồng được ký kết giữa các bên và điều lệ về liên doanh, phùhợp với pháp luật của CHDCND Lào.
Điều 7, Luật này cũng đã nêu doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài
là đầu tư nước ngoài của một hoặc nhiều nhà đầu tư nước ngoài mà không
có sự tham gia của nhà đầu tư Lào, được đăng ký theo pháp luật củaCHDCND Lào Doanh nghiệp được thành lập ở Lào có thể là một công tymới hoặc là một chi nhánh hoặc một văn phòng đại diện của một công tynước ngoài
Thủ tục đầu tư nước ngoài phức tạp hơn, theo quy định đơn xin đầu tưnước ngoài bao gồm 2 loại:
- Đơn xin đầu tư trong biên lai kinh doanh khuyến khích hoặc dự ánkhông liên quan đến việc xin nhượng quyền của CHDCND Lào hoặcquyền liên quan đến tài nguyên thiên nhiên nhưng không có ảnh hưởngđến môi trường, sức khoẻ và văn hoá của đất nước
- Đơn xin đầu tư trong biên lai kinh doanh mở nhưng phải có điều kiệnhoặc dự án liên quan với việc xin nhượng quyền của CHDCND Lào hoặcquyền liên quan đến tài nguyên thiên nhiên nhưng không có ảnh hưởngđến môi trường, sức khoẻ và văn hoá của đất nước
b) Quy định về ưu đãi đầu tư theo pháp luật CHDCND Lào
Theo Điều 10 Luật đầu tư nước ngoài nhà đầu tư nước ngoài được phépthuê đất và chuyển giao các lợi ích phát sinh từ hợp đồng thuê bất độngsản, được phép sở hữu các lợi ích từ đất và động sản khác và chuyển giaocác lợi ích phát sinh từ mối quan hệ sở hữu các tài sản đó Nhà đầu tưnước ngoài được tự do vận hành doanh nghiệp của mình trong khuôn khổ