Nghiên cứu phát triển bền vững du lịch sinh thái Vườn Quốc gia Cát Tiên Vũ Anh Tuấn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch Người hướng dẫn: PGS.T
Trang 1Nghiên cứu phát triển bền vững du lịch sinh
thái Vườn Quốc gia Cát Tiên
Vũ Anh Tuấn
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Kim Hồng
Năm bảo vệ: 2012
Abstract Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về du lịch sinh thái và phát triển bền
vững Điều tra khảo sát, thu thập tài liệu thông tin phục vụ cho việc đánh giá tiềm năng và hiện trạng khai thác tài nguyên phát triển bền vững du lịch sinh thái (DLST) tại vườn quốc gia Cát Tiên Xây dựng định hướng phát triển du lịch bền vững của vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên Đưa ra mô hình phát triển DLST và đề ra giải pháp
thực hiện
Keywords Du lịch; Phát triển bền vững; Du lịch sinh thái; Vườn quốc gia Cát Tiên
Trang 2Content
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 4
1 Lý do chọn đề tài 4
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 5
3 Đối tượng nghiên cứu 5
4 Giới hạn của đề tài 5
5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6
6 Lịch sử nghiên cứu đề tài 6
7 Các quan điểm và phương pháp nghiên cứu 8
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH SINH THÁI 1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM 12
1.1.1 Khái niệm về du lịch và du lịch sinh thái 12
1.1.2 Tài nguyên du lịch sinh thái 16
1.1.3 Khái niệm về phát triển bền vững 18
1.1.4 Du lịch bền vững 19
1.1.5 Du lịch sinh thái bền vững 20
1.2 CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ DLST BỀN VỮNG 20
1.2.1 Tính đa dạng sinh học 20
1.2.2 Tính hấp dẫn 20
1.2.3 Thời gian hoạt động du lịch 21
1.2.4 Sức chứa khách du lịch 22
1.2.5 Tính bền vững của môi trường tự nhiên 25
1.2.6 Vị trí của điểm du lịch 25
1.2.7 Cơ sở hạ tầng và vật chất chất kỹ thuật du lịch 26
1.2.8 Tính liên kết 26 1.3 CÁC NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH SINH THÁI 27
Trang 31.3.2 Hạn chế việc sử dụng quá mức tài nguyên và giảm thải chất thải 27
1.3.3 Phát triển du lịch gắn liền với việc bảo tồn tính đa dạng sinh học 28
1.3.4 Phát triển phải phù hợp với tổng thể kinh tế - xã hội 28
1.3.5 Chia sẻ lợi ích cộng đồng địa phương 28
1.3.6 Thường xuyên trao đổi tham khảo ý kiến với cộng đồng địa phương 29
1.3.7 Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương 29
1.3.8 Chú trọng việc đào tạo nâng cao nhận thức về tài nguyên môi trường 30
1.3.9 Tăng cường quảng bá tiếp thị một cách có trách nhiệm 30
1.3.10 Thường xuyên tiến hành công tác nghiên cứu 30
1.4 NHỮNG TÁC ĐỘNG LÊN MÔI TRƯỜNG CỦA HOẠT ĐỘNG DLST 30
1.4.1 Tác động đến tài nguyên môi trường 31
1.4.2 Tác động đến tài nguyên sinh vật và môi trường ở các khu DLST 31
1.4.3 Tác động đến các mặt của đời sống xã hội 34
CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH SINH THÁI VƯỜN QUỐC GIA CÁT TIÊN 36
2.1 KHÁI QUÁT 36
2.2 TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH 39
2.2.1 Về tự nhiên … 39
2.2.2 Về kinh tế - xã hội 51
2.2.2.1 Đặc điểm dân cư 51
2.2.2.2 Thành phần dân cư 51
2.2.2.3 Hoạt động kinh tế – văn hóa 55
2.2.2.4 Về văn hoá, giáo dục, xã hội 62
2.2.2.5 Về cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật 63
2.3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI VCG CÁT TIÊN 64
2.3.1 Lượng khách và doanh thu 64
2.3.2 Các loại hình du lịch 66
Trang 42.3.3 Các điểm du lịch chính đã và đang phục vụ khách 67
2.4 CÁC TUYẾN DU LỊCH 69
2.4.1 Các tuyến du lịch trong nội khu vực 69
2.4.2 Tuyến du lịch liên tỉnh 70
2.4.3 Sử dụng lao động du lịch 70
2.4.4 Tác động của hoạt động du lịch đối với môi trường, đời sống kinh tế ở địa phương 70
2.4.4.1 Thuận lợi: 70
2.4.4.2 Hạn chế: 72
2.4.4.3 Mối tương quan giữa tiềm năng và hiện trạng phát triển 76
CHƯƠNG 3: NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH SINH THÁI VƯỜN QUỐC GIA CÁT TIÊN 77
3.1 CĂN CỨ XÂY DỰNG ĐỊNH HƯỚNG CHUNG 77
3.1.1 Nhu cầu 77
3.1.2 Hiện trạng 79
3.1.3 Chiến lược phát triển của địa phương 79
3.2 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN 80
3.3 PHÁT TRIỂN CÁC LOẠI HÌNH DU LịCH SINH THÁI 82
3.3.1 Tổ chức các tuyến điểm du lịch kết hợp 82
3.3.1.1 Tuyến du lịch sinh thái nội khu vực 84
3.3.1.2 Tuyến du lịch sinh thái liên tỉnh 90
3.4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP 91
3.4.1 Phát triển nguồn nhân lực 91
3.4.2 Phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật 93
3.4.3 Bảo vệ môi trường 95
3.4.4 Xây dựng mô hình phát triển bền vững du lịch sinh thái 95
KẾT LUẬN 98
Trang 5References
TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu tiếng Việt
1 Bộ Nông nghiệp và PTNN (2003), Công tác quản lý, bảo vệ và xây dựng Vườn
Quốc gia Cát Tiên, Hà Nội
2 Tiến Sĩ Nguyễn Hồng Giáp (2002), Kinh tế du lịch, Nxb Trẻ, T.P HCM
3 D.A Gilmour và Nguyễn Văn Sản (1999), Quản lý vùng đệm ở Việt Nam, Tổ
chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế-chương trình Việt Nam xuất bản
4 Nguyễn Đình Hoè và Vũ Văn Hiến (2001), Du lịch bền vững, Nxb Đại học Quốc
gia Hà Nội
5 Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (1995), Các Vườn Quốc gia và khu Bảo tồn
thiên nhiên Việt Nam, Nxb Nông nghiệp Việt Nam, Hà Nội
6 Kreg Lindberg và Donal.E Hawkins (1999), Du lịch sinh thái, hướng dẫn cho các
nhà lập kế hoạch và quản lý, cục Môi trường xuất bản
7 Phạm Trung Lương và nnk (2001), Tài nguyên môi trường du lịch Việt Nam, Nxb
Giáo dục
8 Phạm Trung Lương và nnk (2002), Du lịch sinh thái, những vấn đề về lý luận và
thực tiễn phát triển ở Việt Nam, Nxb Giáo dục
9 Trần Văn Mùi (2002), Phát triển du lịch sinh thái bền vững trong mối quan hệ với
tài nguyên môi trường, tài liệu tham luận hội thảo tại Mỹ Tho, ngày
19-20/08/2002
10 Phân viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật (1998), Nghiên cứu cơ bản bảo tồn
tính đa dạng sinh học khu bảo tồn thiên nhiên Cát Lộc, T.P HCM
11 Quỹ Quốc tế về bảo vệ thiên nhiên-Anh Quốc (1998), Báo cáo tham luận các
nguyên tắc du lịch bền vững, cục Môi trường tổ chức dịch, chỉnh biên và xuất
bản, Hà Nội
Trang 612 Sở văn hoá thông tin tỉnh Lâm Đồng (2001), Kỷ yếu hội thảo khoa học di tích
khảo cổ học Cát Tiên, Lâm Đồng
13 Sở Thương mại và Du lịch Đồng Nai (2004), Xây dựng tour tuyến nối kết các
điểm du lịch trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, tham luận hội thảo về du lịch sinh thái
tại Vườn Quốc gia Cát Tiên, ngày 21/05/2004
14 Trần Đức Thanh (1999), Nhập môn khoa học du lịch, Nxb Đại học Quốc gia Hà
Nội
15 Nguyễn Văn Thành và nnk (1997), Đặc san Cát Tiên 10 năm hình thành và phát
triển,UBND huyện Cát Tiên-Lâm Đồng
16 Lê Bá Thảo (1998), Việt Nam lãnh thổ và các vùng địa lý, Nxb Thế giới, Hà Nội
17 PGS.PTS Lê Thông-PGS.PTS Nguyễn Minh Tuệ (1998), Tổ chức lãnh thổ du
lịch, Nxb Giáo dục
18 Tiến sĩ Trần Văn Thông (2002), Tổng quan du lịch, Nxb Giáo dục
19 Trương Văn Thu (2004), Tổ chức và khai thác tiềm năng văn hoá trên địa bàn
huyện Cát Tiên, tài liệu tham luận hội thảo về DLST tại VQGCT, ngày
20/5/2004
20 PGS.PTS Nguyễn Minh Tuệ và nnk (1999), Địa lý du lịch, Nxb T.P HCM
21 Nguyễn Thị Tuyết (2004), Xây dựng tour tuyến nối kết các điểm du lịch trên địa
bàn Tỉnh Đồng Nai, tài liệu tham luận hội thảo về DLST tại VQGCT, ngày
21/5/2004
22 Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật (2000), Nhận dạng động vật hoang dã bị
buôn bán, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội
23 Vườn Quốc gia Cát Tiên (1996), Báo cáo điều tra thực vật khu vực Nam Cát
Tiên Vườn Quốc gia Cát Tiên, Đồng Nai
24 Vườn Quốc gia Cát Tiên (2002), Báo cáo về việc thành lập khu Dự trữ sinh
quyển quốc tế Cat Tiên, Đồng Nai
Trang 725 Vườn Quốc gia Cát Tiên (2002), Báo cáo về hiện trạng các khu vực dân cư đang
sinh sống trong Vườn Quốc gia Cat Tiên, Đồng Nai
26 Vườn Quốc gia Cát Tiên (2003), Báo cáo tình hình dân di cư tự do đang sinh
sống trong Vườn Quốc gia Cát Tiên, Đồng Nai
Tài liệu tiếng Anh
1 Ina Becker (1999), Tourism management plan, Cat Tien
2 Ina Becker (1999), The start of a tourism plan for and by Cat Tien National
park, Cat Tien