SÁNG KIẾN NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 4 - 5

Môn Tiếng Việt ở phổ thông có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh .Năng lực hoạt động ngôn ngữ đợc thể hiện trong bốn dạng hoạt động ,tơng ứng với chúng là bốn k

TRƯỜNG TIỂU HỌC

-o0o -SÁNG KIẾN

NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY ĐỌC DIỄN CẢM CHO

HỌC SINH LỚP 4 - 5



NGƯỜI VIẾT: Đỗ Thị Lương

CHỨC VỤ : Giáo viên ĐƠN VỊ: Trường Tiểu học Đông Phương

PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ.

I.Lớ do chọn đề tài

Môn Tiếng Việt ở phổ thông có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt

động ngôn ngữ cho học sinh Năng lực hoạt động ngôn ngữ đợc thể hiện trong bốn dạng hoạt động ,tơng ứng với chúng là bốn kỹ năng nghe ,nói,đọc ,viết .Đọc là một dạng hoạt động ngôn ngữ ,là quá trìng chuyển dạng thức chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó ( ứng với hình thức đọc thành tiếng ) là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị

nghĩa không có âm thanh ( ứng với đọc thầm )

Những kinh nghiệm của đời sống, những thành tựu văn học ,khoa học,t tởng ,tình cảm của các thế hệ trớc và của cả những ngời đơng thời phần lớn đã

đợc ghi lại bằng chữ viết Nếu không biết đọc con ngời sẽ không thể tiếp thu nền văn minh của loài ngời ,không thể sống một cuộc sống bình thờng ,có hạnh phúc trong xã hội hiện đại Biết đọc con ngời đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần từ đây con ngời đã biết tìm hiểu đánh giá cuộc sống ,nhận thức các mối quan hệ tự nhiên xã hội ,t duy Biết đọc con ngời sẽ có khả năng chế ngự mỗi phơng tiện văn hoá cơ bản giúp họ giao tiếp với thế giới bên trong của ngời khác ,thông hiểu t tởng tình cảm của ngời khác Đặc biệt khi đọc các tác phẩm văn chơng ,con ngời không chỉ đợc thức tỉnh về nhận thức mà còn rung

động về tình cảm nảy nở với những ớc mơ tốt đẹp đợc khơi dậy năng lực hành

động sức mạnh sáng tạo cũng nh đợc bồi dỡng tâm hồn

Không biết đọc , con ngời sẽ không có điêù kiện hởng thụ sự giáo dục

mà xã hội dành cho họ , không thể hình thành đợc một nhân cách toàn diện

Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng vì

nó sẽ giúp ngời ta sử dụng các nguồn thông tin , đọc chính là học , học mãi , học mãi , đọc để tự học , học cả đời

Vì những lẽ trên , dạy đọc có một ý nghĩa rất to lớn ở Tiểu học Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với những ngời đi học Đọc giúp trẻ

em chiếm lĩnh đợc ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập Nó là công

cụ để học tập các môn học khác , nó tạo ra hứng thú và động cơ học tập Nó tạo điều kiện để học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cả đời Nó là một khả năng không thể thiếu đợc của con ngời thời đại văn minh

Đọc một cách có ý thức cũng sẽ tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng nh t duycủa con ngời đọc Việc dạy học sẽ giúp học sinh hiểu biết hơn , bồi dỡng ở các em lòng yêu cái thiện , và cái đẹp , dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lôgic cũng nh biết t duy có hình ảnh Nh vậy đọc có một ý nghĩa to lớn nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dỡng , giáo dục và phát triển Tậy đọc là một phân môn thực hành Nhiệm vụ quan trọng nhất của nó

là hình thành năng lực học cho học sinh Năng lực đọc đợc tạo nên từ bốn kĩ năng cũng là bốn yêu cầu về chất lợng của “ đọc “ :Đọc đúng , đọc nhanh ( lu lóat , trôi chảy ), đọc có ý thức (không hiểu nội dung nhữnh điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và đọc diễn cảm Bốn kĩ năng này đợc hình thành

trong hai hình thức đọc : Đọc thành tiếng và đọc thầm Chúng đợc rèn luyện

đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau Sự hoàn thiện một trong những kĩ năng này sẽ

có các động tích cực đến những kĩ năng khác Ví dụ đọc đúng là tiền đề của

đọc nhanh cũng nh cho phép thông hiểu nội dung văn bản Ngợc lại nếu không hiểu mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và diễn cảm Đọc đúng là

sự tái hiện mặt âm thanh của bài đọc một cánh chính xác , không có lỗi Đọc

đúng không đọc thừa không sót từng âm , từng tiếng Đọc đúng phải thể hiện

đúng hệ thống ngữ âm chuẩn , tức là đọc đúng chính âm Đọc đúng bao gồm

đọc đúng các âm , thanh (đúng các âm vị ) , ngắt nghỉ hơi đúng chỗ (đọc đúng ngữ điệu )

Đọc diễn cảm là đọc đúng ngữ điệu , bao gồm : Lên giọng , xuống giọng , chuyển giọng , ngắt , nghỉ ngơi , cờng độ trờng độ Đọc diễn cảm yêu cầu đọc đúng đọc vui , buồn , giận giữ , trang nghiêm phù hợp từng ý cơ… bản của bài đọc , phù hợp kiểu câu thể loại , đọc có cảm xúc cao , biết nhấn giọng ở từ ngữ biểu cảm gợi tả , phân biệt lời nhân vật , lời tác giả

Vậy để giỳp học sinh đọc đỳng, đọc diễn cảm, hiểu và cảm thụ được bài văn, bài thơ thỡ đũi hỏi người giỏo viờn phải đổi mới phương phỏp dạy học theo định hướng mới đú là “Mọi học sinh đều phải tớch cực tham gia vào hoạt động học tập”

Do đú với mong muốn làm thế nào để chất lượng đọc đỳng, đọc diễn cảm của học sinh lớp 4, 5 ngày càng nõng cao, tụi đó chọn đề tài “Nõng cao hiệu quả dạy đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4, 5” làm đề tài nghiờn cứu

II- Phạm vi đề t i à

Đối tượng nghiờn cứu: Học sinh khối lớp 5, lớp 4 và đặc biệt là học

sinh lớp 5B trường tiểu học Đụng Phương

Mụn nghiờn cứu: Phõn mụn tập đọc, tập trung vào việc rốn đọc cho

học sinh

Mục đớch nghiờn cứu: Tỡm ra phương phỏp dạy đọc tốt nhất để giỳp

học sinh học tốt phõn mụn Tập đọc

PHẦN II - NỘI DUNG

I Cơ sở lớ luận.

1 Cơ sở tõm sinh lớ, đặc điểm tõm lớ học sinh Tiểu học.

Học sinh Tiểu học - con người với cấu tạo đầy đủ cỏc bộ phận của một

cơ thể đang phỏt triển Trong đú, cơ quan phỏt õm, ngụn ngữ phỏt triển mạnh, phự hợp với sự tiếp nhận và thực hiện dễ dàng cỏc hoạt động mới, theo chức năng của chỳng Chức năng phỏt õm - Tập đọc

Khả năng nhận thức, tư duy, tưởng tượng, tình cảm, trí nhớ và nhân cách học sinh đang được hình thành, tiềm tàng khả năng phát triển và đang phát triển

Học sinh Tiểu học hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng, hiếu động, tò mò, thích hoạt động, khám phá thường độc lập, tự lực làm việc theo hứng thú của mình

Thầy cô là hình tượng mẫu mực nhất được trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻ đều nhất nhất nghe theo, sự phát triển nhân cách của học sinh Tiểu học phụ thuộc phần lớn vào quá trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà trường Tiểu học

Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học bước đầu đem đến sự vận động khoa học cho não bộ và các cơ quan phát âm, ngôn ngữ, đem đến những tinh hoa văn hoá, văn học nghệ thuật trong tâm hồn trẻ, rèn kĩ năng đọc, hiểu, cảm thụ văn học, rèn luyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ, phát triển khả năng học tập các môn khác, là điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh Tiểu học

Nhân cách học sinh Tiểu học phát triển đúng đắn hay lệch lạc phụ thuộc vào quá trình giáo dục của người thầy mà trong đó mà phương tiện là nghe, nói, đọc, viết có được nhờ học Tập đọc Dạy Tập đọc đặc biệt là dạy đọc diễn cảm cho học sinh Tiểu học đòi hỏi người thầy phải có phương pháp dạy học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của học sinh Tiểu học, phù hợp với

sự phát triển tiến bộ của khoa học, xã hội, đáp ứng như cầu ham hiểu biết của học sinh Tiểu học và tăng cường giáo dục đạo đức, nhân cách cho trẻ

2 Cơ sở ngôn ngữ và văn học của việc dạy Tập đọc

Ngôn ngữ học đã chỉ rõ những nội dung cụ thể về các vấn đề của ngôn ngữ chữ viết, chính âm, chính tả, nghĩa của từ, câu ,đoạn, văn bản, ngữ điệu, nhịp điệu, tình cảm ngôn ngữ Đó là những vấn đề gắn bó với việc dạy và học Tập đọc của thầy và trò bậc Tiểu học

Văn học nghệ thuật, là tinh hoa của ngôn ngữ, là tình cảm đạo đức lý tưởng tình yêu, nó có được nhờ cảm xúc của tâm hồn, nó làm cho tâm hồn con người thêm phong phú và sâu sắc

Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học là dạy cho học sinh biết đọc đúng tiếng, từ, câu, chữ, hiểu nội dung rồi đọc đúng ngữ điệu, nhịp điệu, diễn cảm, cảm nhận được ý nghĩa tình cảm, có cảm xúc, biết tư duy, tưởng tượng, hình thành ý thức tốt đẹp trong tâm hồn và có hành động đẹp, nghĩa là học sinh biết chuẩn ngôn ngữ và hiểu biết cảm thụ văn học Đây là một nghệ thuật, nghệ thuật trong lao động dạy học sáng tạo của người thầy Tiểu học Dạy Tập đọc sẽ càng tinh tế, càng sáng tạo, càng hiệu quả khi ta nghiên cứu vận dụng tốt những thành tựu của ngôn ngữ văn học

3 Cơ sở giáo dục và phát triển

Tập đọc là một phân môn thực hành Nhiệm vụ quan trọng của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đó thể hiện ở 4 yêu cầu: Đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ý thức (đọc hiểu) và đọc hay (đọc diễn cảm) Cần phải hiểu kĩ năng đọc có nhiều mức độ, nhiều tầng bậc khác nhau

Đầu tiên là giải mã chữ - âm một cách sơ bộ, tiếp theo đọc là phải hiểu được nghĩa của từ, tìm được các từ, câu “chìa khoá” (chốt, trọng yếu) trong bài, biết tóm tắt nội dung của đoạn Với những bài văn biết phát hiện ra yếu tố

“văn” và đánh giá được giá trị của chúng trong việc biểu đạt nội dung Như vậy, biết đọc đồng nghĩa với kĩ năng làm việc với văn bản, chiếm lĩnh được văn bản ở các tầng bậc khác nhau

II Thực trạng của việc dạy đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4, 5.

1 Thực trạng của việc dạy học phân môn Tập đọc nói chung.

Phân môn Tập đọc có một nhiệm vụ rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học Do đó, vấn đề dạy học phân môn Tập đọc hiện nay rất được chú trọng Có nhiều chuyên đề, phương pháp đặt ra nhằm đưa chất lượng đọc của các em nâng lên Nhưng nhìn chung chủ yếu chỉ tập trung đến các lớp đầu cấp

để làm sao các em đọc đúng, đọc trôi chảy là được Còn ở các lớp cuối cấp, giáo viên chỉ tập trung nhận xét cách đọc đúng, đọc trơn chứ chưa có biện pháp cụ thể để dành cho việc luyện đọc diễn cảm

2 Thực trạng dạy học phân môn Tập đọc lớp 4, 5 ở trường Tiểu học Đông Phương.

Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu khảo sát chất lượng phân môn Tập đọc của học sinh lớp 4, 5, bản thân tôi nhận thấy: một số học sinh mới chỉ ở mức độ đọc đúng, đọc trơn Có em chẳng cần quan tâm mình có đọc diễn cảm bài thơ, bài văn đó không mà chỉ đọc to, đọc nhanh là được

Qua tìm hiểu tôi rút ra được một số nguyên nhân sau:

Do cách phát âm theo phương ngữ, thường phát âm lệch chuẩn viết, cụ thể các em thường mắc lỗi sau:

+ Các lỗi phụ âm đầu: l/n Ví dụ: nổi lửa/ lổi lửa; nấu nướng/ lấu lướng…

+ Các lỗi về thanh: Các em đọc còn nhầm lẫn giữa thanh ngã và thanh sắc Ví dụ: suy nghĩ/ suy nghí; nghĩ kĩ/ nghí kí…

+ Do các em chưa nắm vững cách ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu, chưa biết nhấn giọng, lên giọng hạ giọng những từ cần thiết

+ Do các em lười đọc sách không chịu khó rèn đọc

Nên ngay từ đầu năm học, trong phạm vi nghiên cứu, tôi đã thống kê chất lượng đọc của học sinh lớp 4, 5 như sau:

Bảng 1: Chất lượng khảo sỏt phõn mụn Tập đọc lớp 4, 5

Lớp Tổng số HS Số em đọc chưa đạt yờu cầu Số em đọc đỳng, rừ ràng Số em đọc diễn cảm tốt

SL % SL % SL %

4 30 7 23 16 54 7 23

5 30 4 14 17 57 9 29

Qua việc điều tra trờn cho thấy tỉ lệ học sinh đọc diễn cảm cũn thấp Từ

lớ do trờn tụi quyết định nghiờn cứu đề tài “Nõng cao hiệu quả dạy đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4, 5”

Đõy là một việc làm thiết thực mà trong mỗi giỏo viờn đứng lớp như chỳng ta băn khoăn, suy nghĩ nờn dạy như thế nào để nõng cao hiệu quả cỏc giờ dạy trờn lớp núi chung và dạy đọc diễn cảm cho học sinh cuối bậc Tiểu học núi riờng

Để đưa chất lượng đọc đỳng, đọc diễn cảm cú sự thay đổi, tụi xin mạnh dạn đưa ra một số biện phỏp sau:

III Cỏc biện phỏp nõng cao hiệu quả dạy đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4, 5.

1 Kết hợp với phụ huynh học sinh

Ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm tôi đã quán triệt với các bậc phụ huynh tầm quan trọng của các môn học trong đó có phân môn Tập đọc Tôi

đề nghị các bậc phụ huynh cần quan tâm và thờng xuyên kiểm tra sự chuẩn bị bài của các em ,tránh tình trạng phụ huynh phó mặc cho giáo viên ở trên lớp Việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh ( có sự kèm cặp chu đáo của các bậc phụ huynh ) có ảnh hởng lớn đến kết quả học tập của các em học sinh ở

trên lớp

Cũng trong buổi họp này tôi đã thông báo cụ thể với các bậc phụ huynh

kỹ năng đọc của từng em : 7 em đọc còn cha lu loát ,chậm và nhỏ là : Huyền, Khải , Hoàng, Phúc, Văn Linh , Sơn, Trà.Một số em đọc ngọng l/ n : Hoàn , Tuyền, Long Tôi nêu tên cụ thể nh vậy để các bậc phụ huynh thấy đợc khả năng đọc của con em mình mà có kế hoạch kèm các em khi ở nhà

Tôi còn động viên các bạc phụ huynh ngoài việc trang bị cho các em đầy

đủ các loại sách giáo khoa theo uy định có thể mua thêm một số sách tham khảo giúp các em có điều kiện đọc nhiều hiểu nhiều

Tôi trao đổi các nội dung trên tới các bậc phụ huynh nhằm tạo ra sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trờng và gia đình trong việc dạy các cháu học các môn học nói chung và phân môn Tập đọc nói riêng

2 Học sinh

Ngay từ đầu năm học tôi đã rèn cho học sinh thói quen học bài cũ và chuẩn bị bài mới trớc khi đến lớp Với phân môn Tập đọc ,tôi yêu cầu các em phải đọc trớc bài ở nhà một vài lần và tự trả lời các câu hỏi ở cuối bài để tìm ra cách đọc ( có thể là cha đúng) có nh vậy đến giờ Tập đọc trên lớp các em mới

đọc trôi chảy ,lu loát Đến lớp tôi kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh bằng cách : Trớc khi vào giờ Tập đọc tôi cho học sinh mở bài Tập đọc mới sau đó yêu cầu học sinh hãy tìm những câu văn ,dòng thơ có chứa tiếng, từ tôi đã chọn ( tiếng, từ cho phải nằm ở trong câu văn hay dòng thơ gần cuối bài )

Nh vậy em nào cũng phải chuẩn bị bài ở nhà

3 Giáo viên

Chất lợng đọc diễn cảm của học sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố , trong

đó vai trò của ngời giáo viên rất quan trọng Xác định đợc điều này nên ngay

từ khi chuẩn bị tôi đã nêu rõ hai yêu cầu cần đạt :

- Đọc mẫu tốt

- Hớng dẫn đọc diễn cảm sát đối tợng , linh hoạt và sáng tạo

- Để đọc mẫu tốt tôi phải rèn luyện khá công phu cả về giọng đọc , kỹ thuật lẫn năng lực cảm thụ văn học Ngoài ra tôi còn thờng xuyên nghe đài , xem ti vi để bắt trớc một phần nào giọng đọc của các phát thanh viên Song phần cụ thể nhất là khi soạn bài tôi đọc thật kỹ bài tập đọc , thậm chí đọc đến thuộc lòng để tìm hiểu văn bản ,chữ nghĩa , nội dung của bài để lắng nghe xem bài đọc đã gây cảm xúc thẩm mỹ gì về âm thanh,về ngữ điệu Từ đó tôi cảm thụ bài văn một cách sâu sắc ,tinh tế và tìm ra cách đọc hấp dẫn.Khi đã tìm ra cách đọc hay nhất tôi dùng bút chì ghi vắn tắt ( vào sách giáo khoa , sắc thái tình cảm cần đọc ở các câu , đoạn hoặc bài )

Ví dụ :Bài “ Sắc màu em yêu”

Khổ thứ bẩy cần đọc với giọng nhẹ nhàng ,tình cảm Khổ tám cần đọc với giọng trải dài ,tha thiết,tôi ghi vào bên cạnh từng khổ thơ trong sách giáo khoa

nh sau :

Khổ thơ 7 : Nhẹ nhàng, tình cảm

Khổ thơ 8 : Giọng trải dài tha thiết

Những từ ngữ cần nhấn giọng tôi dùng bút chì gạch chân Ngoài ra tôi còn sử dụng các kí hiệu đọc diễn cảm nh lên giọng ( ) ,xuống giọng ( ) , kéo dài giọng (-> ) ở những từ ngữ lu ý về ngữ điệu

Ví dụ : ở bài : “ Đất Cà Mau “

Đoạn 3 : Yêu cầu giọng đọc thể hiện niềm tự hào khâm phục , nhấn mạnh các từ ngữ nói về tính cách của ngời Cà Mau Cụ thể tôi gạch chân vào sách giáo khoa nh sau :

Sống trên cái đất mà ngày xa , dới sông “ sấu cản mũi thuyền “ trên cạn “

hổ rình xem hát “ này , con ngời phải thông minh và giàu nghị lực Họ thích

kể thích nghe những huyền thoại về ngời vật hổ , bắt cá sấu ,bắt rán hổ mang

Tinh thần thợng võ của cha ông đợc nung đúc và lu truyền / để khai phá giữ gìn mũi đất tận cùng của Tổ quốc

Trong giáo án tôi ghi rõ ở phần “luyện đọc diễn cảm “ những từ ngữ cần

nhấn giọng , chú ý kiểu câu nào, thể hiện tình cảm gì , giọng đọc nh thế nào

Ví dụ : Bài : “ Buôn Ch Lênh đón cô giáo “

Hai câu cuối của bài :

- Ôi , chữ cô giáo này / Nhìn kia /

- A chữ , chữ cô giáo /

Là hai câu cảm cần đọc với giọng vui nh là một tiếng reo thể hiện niềm vui , hồ hởi của dân làng và các em nhỏ khi xem cô giáo viết chữ Với hai câu này tôi ghi trong giáo án : Chú ý kiểu câu cảm đọc vui hồ , hồ hởi nh một tiếng reo

Nh vậy, soạn bài xong , tôi đã hình dung rất rõ : Bài tập đọc này cần đọc với giọng điệu thế nào , càn chú ý câu nào , nội dung của nó cần đợc hiểu ra sao

4 Luyện đọc diển cảm cho học sinh trên lớp trong giờ Tập đọc

a Chuẩn bị cho việc đọc

Ngay từ buổi học đầu tiên tôi đã hớng dẫn học sinh chuẩn bị tâm thế để

đọc , khi ngồi học cần ngồi ngay ngắn , khoảng cách từ mắt đến sách nên nằm trong khoảng 30-35 cm , cổ và đầu thẳng , phải thở sâu và thở ra chậm để lấy hơi Khi cô giáo đọc , học sinh phải bình tĩnh , tự tin , không hấp tấp đọc ngay .Để tránh tình trạng học sinh đọc quá to và cũng không quá nhỏ tôi đã giúp học sinh hiểu đợc mình đọc không chỉ cho mình cô giáo nghe mà còn để cho các bạn trong lớp cung nghe thế là đủ Khi đứng đọc phải vừa đoàng hoàng vừa thoải mái , sách phải đợc mở rộng , và cầm bằng hai tay

b Kiểm tra bài cũ :

Bên cạnh yêu cầu kiểm tra đọc thông thờng , tôi luôn chú ý đến việc đọc diễn cảm với bài học thuộc lòng ( hoặc đoạn văn ,bài văn ) đã luyện đọc ở bài

trớc

Những học sinh đọc liến thoắng , tôi uốn nắn đọc lại cho thong thả , diễn cảm Thành công ở khâu này sẽ tạo ra đợc sự hào hứng cho lớp học để bớc và bài mới

c Luyện đọc đúng :

Rèn kỹ năng đọc đúng cho học sinh là rất cần thiết để giúp học sinh có

kỹ năng đọc diển cảm Vì vậy ở phần này học sinh đọc toàn bài , học sinh đọc thành tiếng nối tiếp từng (đoạn văn , khổ thơ) theo cách chia “ đoạn đọc “

nhằm củng cố kỹ năng đọc trơn đã đợc rèn ở các lớp dới , kết hợp tôi hớng dẫn học sinh nắm nghĩa từ ngữ đợc chú giải trong sách giáo khoa Để học sinh đọc

đúng và rành mạch tôi dành thời gian cho học sinh đọc theo cặp

2 Khai thỏc giọng đọc của học sinh thụng qua việc tỡm hiểu nội dung bài.

Khai thác nội dung bài đọc rất quan trọng vì đọc và cảm thụ là hai hoạt

động có mối quan hệ qua lại trong tiếp xúc với bài đọc Tôi nghĩ có hiểu sâu sắc t tởng tình cảm của bài đọc thì các em mới đọc diễn cảm , mới bộc lộ đợc cảm xúc Chính vì thế , khi hớng dẫn tìm hiểu bài tôi dựa vào chủ đề , kết cấu , nhân vật quan hệ giữa nội dung và hình thức các biện pháp nghệ thuật thể hiện trong bài đó dùng hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa để học sinh nắm

đợc ý của đoạn , bài

Giỏo viờn nờu cõu hỏi để định hướng cho học sinh đọc thầm (đoạn, bài)

và trả lời đỳng nội dung Cú thể kết hợp cho học sinh đọc thành tiếng, những học sinh khỏc đọc thầm thảo luận vấn đề do giỏo viờn đưa ra Vớ dụ: Giỏo viờn yờu cầu học sinh đọc thầm khổ thơ 3 trong bài “Mẹ ốm” (lớp 4) để trả lời cõu hỏi: Sự quan tõm chăm súc của xúm làng đối với mẹ của bạn nhỏ được thể hiện qua những cõu nào?

Tuỳ theo trỡnh độ học sinh trong lớp, giỏo viờn cú thể đưa ra nguyờn văn cõu hỏi, bài tập trong SGK chia tỏch cõu hỏi thành cỏc ý nhỏ để học sinh dễ thực hiện hoặc bổ sung cõu hỏi phụ cú tỏc dụng dẫn dắt học sinh trả lời cõu hỏi

Vớ dụ 1: Cõu hỏi 1 trong bài “Tre Việt Nam” (lớp 4) nờn tỏch thành 3 ý nhỏ để học sinh dễ trả lời

+ Những hỡnh ảnh nào của tre gợi lờn phẩm chất cần cự của người Việt Nam?

+ Những hỡnh ảnh nào gợi lờn phẩm chất đoàn kết của người Việt Nam? + Những hỡnh ảnh nào gợi lờn phẩm chất ngay thẳng của người Việt Nam?

Bằng nhiều hỡnh thức khỏc nhau (làm việc cỏ nhõn hoặc theo cặp, theo nhúm…) Giỏo viờn tạo điện kiện cho học sinh luyện tập một cỏch tớch cực Trong quỏ trỡnh tỡm hiểu bài, giỏo viờn cần rốn luyện cho học sinh cỏch trả lời cõu hỏi, trao đổi ý kiến

Ví dụ2 : Bài “ Những con sếu bằng giấy “

Sau khi hớng dẫn học sinh đọc thầm và trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa , tôi cung cấp cho học sinh : Đây là một bài văn tố cáo tội ác chiến tranh hạt nhân , nói lên khát vọng sống , khát vọng hoà bình của trẻ em toàn thế giới Nội dung đó đợc thể hiện qua bố cục rất rõ ràng :

Đoạn 1 : Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản

Đoạn 2 : Hậu quả mà hai quả bom đã gây ra

Đoạn 3 : Khát vọng sống của Xa – da – cô - Xa – xa – ki

Đoạn 4 : Ước vọng hoà bình của học sinh thành phố Hi rô- si – ma

Thông qua việc tìm hiểu nội dung , học sinh nắm đợc t tởng chính của bài , phần nào đã định ra giọng đọc chung của bài này là : Giọng trầm , buồn

3 Luyện đọc diễn cảm

ở phần này tôi hớng dẫn học sinh đọc từng đoạn văn ( khổ thơ ) sau đó

hớng dẫn chi tiết một đoạn ( khổ thơ) Với những câu, đoạn lời nhân vật cần

chú ý , tôi hớng dẫn trực tiếp trên sách giáo khoa Nhng tôi luôn cân nhắc kỹ : Ngữ liệu đa ra phải tiết kiệm thời gian , là chỗ dự tính sẽ tập chung các lỗi của học sinh mà tôi đã dự kiến Tôi hớng dẫn học sinh thật tỉ mỉ rồi yêu cầu học sinh dùng các kí hiệu : nhấn giọng ( ) , kéo dài giọng ( -> ) , gạch vào sách giáo khoa Sau đó gọi học sinh đọc

Ví dụ 1 : Bài “ Th gửi các học sinh “

Toàn bài giọng đọc cần thể hiện tình cảm thân ái , trìu mến vào niềm tin của Bác vào học sinh Hớng dẫn học sinh đọc diễn cảm đoạn 2 :

Đọc nhấn giọng các từ ngữ : Xây dựng lại , trông mong , chờ đợi , tơi

đẹp , hay không , sánh vai , phần lớn

Ví dụ 2 : Bài “ Ngời gác rừng tí hon”

Giọng đọc thể hiện đúng nội dung từng đoạn , từng lời các nhân vật : Câu giới thiệu về cậu bé và tình yêu rừng của cậu - đọc chậm rãi , đoạn kể

về hành đọng bắt trộm của cậu bé - đọc nhanh , hồi hộp , gấp gáp Chú ý những câu dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật :

- Hai ngày nay đâu có đoàn khách tham quan nào ? – tự hỏi , giọng băn khoăn

- Mày đã dặn lão Sáu Bơ tối đánh xe ra bãi bìa rừng cha? – hạ giọng thì thào ,bí mật

- A lô / Công an huyện đây / – Giọng rắn giỏi nghiêm trang

- Cháu quả là chàng gác rừng dũng cảm - vui vẻ , ngợi khen

Ví dụ 3 : Bài “ Lòng dân “

Lời nói của An kéo dài giọng , lời nói ngắt quãng thể hiện sự thông minh nhanh trí , biết làm cho kẻ địch không nghi ngờ

- Dạ, hổng phải tía …

- Dạ , cháu cháu kêu bằng ba , chứ hổng phải tía …

Giọng cai xảo quyệt hống hách :

- Hừm / thằng nhỏ , lại đây Ông đó có phải tía mày không ? Nói dối tao bắn

Lời của lính hống hách :

- Ngồi xuống / rục rịch tao bắn

Lời của dì Năm , chú cán bộ thông minh , bình tĩnh