Đề tài cộng đồng ASEAN hướng tới thị trường chung AEC

Đề tài cộng đồng ASEAN hướng tới thị trường chung AEC

BÀI TẬP NHÓM

Môn : KINH TẾ QUỐC TẾ

NHÓM 5

ĐỀ TÀI: CỘNG ĐỒNG ASEAN HƯỚNG TỚI THỊ TRƯỜNG CHUNG AEC

I.Khái quát chung về ASEAN

1 Sự thành lập ASEAN

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập ngày 8 tháng 8 năm 1967 trên cơ sở Tuyên bố Băng-cốc, với 5 nước thành viên ban đầu là In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po Ma-lay-xi-a, Phi-líp-pin, và Thái Lan Sau 40 năm tồn tại và phát triển với nhiều thăng trầm, ASEAN ngày nay đã trở thành một tổ chức hợp tác khu vực liên Chính phủ bao gồm cả 10 quốc gia Đông Nam Á (thêm 5 nước là Brunei, Cămpuchia, Lào, Mianma và Việt Nam), là một thực thể chính trị-kinh tế quan trọng ở Châu Á - Thái Bình Dương và

là đối tác không thể thiếu trong chính sách khu vực của các nước lớn và các trung tâm quan trọng trên thế giới Hiện nay, ASEAN đang chuyển sang giai đoạn phát triển mới với mục tiêu bao trùm là hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 và hoạt động dựa trên cơ sở pháp lý là Hiến chương ASEAN

a) Thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực bằng việc tôn trọng công lý và nguyên tắc luật pháp trong quan hệ giữa các nước trong vùng và tuân thủ các nguyên tắc của Hiến

chương Liên Hợp Quốc;

b) Thúc đẩy sự cộng tác tích cực và giúp đỡ lẫn nhau trong các vấn đề cần quan tâm trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật và hành chính;

c) Giúp đỡ lẫn nhau dưới các hình thức đào tạo và cung cấp các phương tiện nghiên cứu trong các lĩnh vực giáo dục, chuyên môn, kỹ thuật và hành chính;

d) Cộng tác có hiệu quả hơn để sử dụng tốt hơn nền nông nghiệp và các ngành công nghiệp của nhau, mở rộng mậu dịch kể cả việc nghiên cứu các vấn đề về buôn bán hàng hóa giữa các nước, cải thiện các phương tiện giao thông, liên lạc và nâng cao mức sống của nhân dân;

e) Thúc đẩy việc nghiên cứu về Đông Nam Á;

f) Duy trì sự hợp tác chặt chẽ cùng có lợi với các tổ chức quốc tế và khu vực có tôn chỉ

và mục đích tương tự và tìm kiếm các cách thức nhằm đạt đuợc một sự hợp tác chặt chẽ hơn nữa giữa các tổ chức này

2.2) Nguyên tắc hoạt động

Các nước ASEAN luôn tuân theo 5 nguyên tắc chính là:

a) Cùng tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc của tất cả các dân tộc b) Quyền của mọi quốc gia được lãnh đạo hoạt động của dân tộc mình, không có sự can thiệp, lật đổ hoặc cưỡng ép của bên ngoài;

c) Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau;

d) Giải quyết bất đồng hoặc tranh chấp bằng biện pháp hoà bình, thân thiện;

e) Không đe doạ hoặc sử dụng vũ lực;

f) Hợp tác với nhau một cách có hiệu quả

3 Thành tựu và hạn chế của thị trường chung ASEAN trong quá trình hoạt động 3.1 Thành tựu

a) Thành tựu quan trọng và nổi bật nhất của Hiệp hội là đã hoàn tất ý tưởng về một

ASEAN bao gồm cả 10 quốc gia Đông Nam Á, đưa đến những thay đổi căn bản về Hiệp hội cũng như đối với tình hình khu vực

ASEAN-10 đã giúp chấm dứt sự chia rẽ và đối đầu giữa các nước Đông Nam Á; tạo dựng mối quan hệ mới về chất giữa các nước thành viên, trên cơ sở hữu nghị, hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, hợp tác toàn diện và ngày càng chặt chẽ cả về song phương và đa phương Đoàn kết và hợp tác ASEAN ngày càng được củng cố và tăng cường theo phương châm bảo đảm sự “thống nhất trong đa dạng”, trên cơ sở các mục tiêu và nguyên tắc cơ bản của Hiệp hội, nhất là nguyên tắc đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau

ASEAN-10 đã làm cho Hiệp hội trở thành một tổ chức hợp tác khu vực thực sự, mang tính toàn diện và năng động hơn; và là nhân tố quan trọng bảo đảm hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển ở khu vực Đông Nam Á và Châu Á-TBD ASEAN cũng đã hình thành được cách tiếp cận và phương thức giải quyết riêng đối với những vấn đề của khu vực và quốc tế, đó là “Phương cách ASEAN”, trong đó chú trọng đối thoại và hợp tác, năng động và linh hoạt để tìm được tiếng nói chung và đồng thuận

b) Hợp tác nội khối ngày càng được đẩy mạnh cả về chiều sâu và bề rộng; và đã đạt được những kết quả to lớn

+ Về chính trị-an ninh: ASEAN chủ động đề xướng và tích cực phát huy tác dụng của nhiều cơ chế bảo đảm hòa bình và an ninh khu vực, như : Tuyên bố Đông Nam Á là Khu vực Hòa bình, Tự do và Trung lập (ZOPFAN) năm 1971 ; Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) ký năm 1976 ;Tuyên bố của các bên liên quan về cách ứng xử

ở Biển Đông (DOC) năm 2002, là bước quan trọng tiến tới Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) nhằm duy trì hòa bình và ổn định trên Biển Đông,

ASEAN khởi xướng lập Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) để tạo khuôn khổ thích hợp cho ASEAN và các đối tác bên ngoài tiến hành đối thoại và hợp tác về các vấn đề chính trị-an ninh ở Châu Á-TBD ASEAN cũng tích cực đẩy mạnh hợp tác với nhau và với các đối tác bên ngoài thông qua nhiều khuôn khổ, hình thức và biện pháp khác nhau, nhằm đối phó với những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống như khủng bố quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia, thiên tai, bệnh dịch,

+Về kinh tế: là lĩnh vực có những bước tiến quan trọng và hiện là động lực đẩy nhanh tiến trình liên kết khu vực Đến nay, ASEAN đã cơ bản hoàn tất các cam kết về hình thành Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (gọi tắt là AFTA), với hầu hết các dòng thuế đã được giảm xuống mức 0-5% Tiếp đó, ASEAN đã xác định 12 lĩnh vực ưu tiên hội nhập sớm để đẩy mạnh hơn nữa thương mại nội khối Kim ngạch thương mại nội khối hiện đạt khoảng 300 tỷ USD và chiếm khoảng 25% tổng kim ngạch thương mại của ASEAN.Việc thực hiện các thỏa thuận về Khu vực đầu tư ASEAN (AIA) đạt những tiến triển quan trọng Hợp tác ASEAN cũng được đẩy mạnh và mở rộng trong nhiều lĩnh vực kinh

tế như công nghiệp, nông nghiệp, tài chính, giao thông vận tải, hải quan, thông tin viễn

thông, tiêu chuẩn đo lường chất lượng… ASEAN cũng coi trọng đẩy mạnh thực hiện mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN, nhất là thông qua việc triển khai Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI) về hỗ trợ các nước thành viên mới (Cam-pu-chia, Lào, Mi-an-ma và Việt Nam).

Mặt khác, ASEAN tích cực tăng cường hợp tác kinh tế-thương mại với các đối tác bên ngoài, nhất là việc đàm phán thiết lập các khu vực mậu dịch tự do (FTA) với hầu hết các nước đối thoại của ASEAN, như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Ôt-xtrây-lia

và Niu Di-lân, …

+ Về văn hóa-xã hội: Các hoạt động hợp tác trên các lĩnh vực văn hóa, giáo dục-đào tạo, khoa học – công nghệ, môi trường, y tế, phòng chống ma tuý, đã hỗ trợ cho các nước thành viên nâng cao khả năng giải quyết các vấn đề liên quan, đồng thời giúp tạo dựng thói quen hợp tác khu vực, nâng cao nhận thức và ý thức cộng đồng ASEAN

c/ Về quan hệ đối ngoại, ASEAN đã tạo dựng được quan hệ hợp tác nhiều mặt với nhiều đối tác quan trọng trên thế giới, khởi xướng thành công và giữ vai trò chủ đạo trong một

số khuôn khổ hợp tác khu vực ở Châu Á-TBD Hợp tác ASEAN rất đa dạng và phức tạp, không chỉ bó hẹp trong phạm vi khu vực Đông Nam Á và 10 nước thành viên ASEAN,

mà còn kể cả quan hệ đối ngoại của ASEAN thông qua các khuôn khổ hợp tác khu vực

do ASEAN lập ra và giữ vai trò chủ đạo như ASEAN+1, ASEAN+3, Cấp cao Đông Á (EAS) và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).Thông qua quan hệ đối ngoại, ASEAN đã tranh thủ được sự hợp tác và hỗ trợ thiết thực từ các đối tác bên ngoài, phục vụ mục tiêu

an ninh và phát triển của Hiệp hội ; đồng thời góp phần quan trọng thúc đẩy và kết nối các mối liên kết khu vực với nhiều tầng nấc khác nhau ở Châu Á-TBD

3.2 Hạn chế

Kết quả hợp tác kinh tế trong thị trường chung ASEAN tuy đã đạt được nhiều thành tựu

to lớn nhưng chưa thực sự tạo ra bước phát triển đột biến trong quan hệ kinh tế thương mại Thị phần thương mại nội khối mới chỉ chiếm khoảng 25% tổng giá trị thương mại của cả khối

Tỷ lệ hàng hóa ASEAN tham gia thị trường toàn cầu chỉ ở mức 6%, là mức thấp so với quy mô GDP của khối Từng nền kinh tế ASEAN chưa thực sự là những nền kinh tế mạnh và đang ở trong những giai đoạn phát triển kinh tế rất xa nhau Vì vậy, cần đẩy mạnh hơn nữa tiến trình hội nhập kinh tế toàn khối trong vòng 3 - 5 năm tới để cạnh tranh với các đối tác đang trỗi dậy

Hợp tác nội khối ASEAN đang đứng trước không ít khó khăn Mặc dù thương mại nội khối ASEAN đã duy trì ở mức ổn định 25% tổng khối lượng thương mại toàn khu vực, song nếu so với trao đổi thương mại nội khối của EU (hơn 70%), thì rõ ràng mức hội nhập và liên kết nội khối của ASEAN chưa cao

Điều quan trọng nữa là mức chênh lệch phát triển giữa các quốc gia phát triển ASEAN 6 (Bruney, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Singapore) với ASEAN 4 (Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar) khá cao - được coi là yếu tố cản trở chính của sự liên kết kinh tế Rõ ràng, những chênh lệch về kinh tế - xã hội, sự khác nhau về năng lực tổ chức giữa các nhóm nước ASEAN đã kìm hãm tiến độ liên kết và hội nhập khu vực.Chênh lệch phát triển giữa các nước thành viên ASEAN còn được thể hiện ở chênh lệch

về sự phát triển của thị trường tài chính, năng lực tài chính , trong đó, việc thiếu tài trợ

tài chính trong khu vực được xem là khó khăn nhất Chênh lệch về trình độ phát triển làm cho ASEAN khó khăn hơn trong các nỗ lực tập thể, tính khả thi của các chính sách chung

bị hạn chế

II Thị trường chung ASEAN- Thách thức và trở ngại

Theo dự định của các nhà lãnh đạo ASEAN, AEC sẽ được thành lập vào năm 2015 Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II nhấn mạnh: Cộng đồng Kinh tế ASEAN là việc thực hiện mục tiêu cuối cùng của hội nhập kinh tế trong "Tầm nhìn ASEAN 2020", nhằm hình thành một khu vực kinh tế ASEAN ổn định, thịnh vượng và có khả năng cạnh tranh cao, trong đó hàng hóa, dịch vụ, đầu tư sẽ được chu chuyển tự do, và vốn được lưu chuyển tự

do hơn, kinh tế phát triển đồng đều, đói nghèo và chênh lêch kinh tế-xã hội được giảm bớt vào năm 2020 Quá trình hiện thực hóa Thị trường chung ASEAN đang có nhiều thuận lợi và thách thức

1.Thuận lợi

Thứ nhất, ASEAN đã có các cơ chế mang tính ràng buộc hơn làm nền tảng cho các bên liên quan trong việc thực hiện các cam kết APSC, đồng thời cuộc cải cách ở Myanmar cũng mang lại những thuận lợi nhất định cho Hiệp hội

APSC chứa đựng các vấn đề gai góc nhất và nhạy cảm nhất liên quan đến các vấn đề an ninh (trong đó có tranh chấp chủ quyền quốc gia) và dân chủ - nhân quyền Các nước ASEAN sẽ bớt đi một nhân tố gây bất hòa khi bàn đến dân chủ và nhân quyền, theo đó, ASEAN nhận được nhiều ủng hộ hiệu quả hơn từ Mỹ và phương Tây trong hiện thực hóa APSC nói riêng và AC nói chung khi nút thắt Myanma được tháo gỡ

Thứ hai, các nước thành viên ASEAN đang dần có tiếng nói chung trong một số vấn đề nhạy cảm, đặc biệt là vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông

Trước những đòi hỏi vô lý và hành động ngày càng ngang ngược của Trung Quốc ở Biển Đông, nhiều nước thành viên ASEAN dù không có tuyên bố chủ quyền trên vùng biển này vẫn lên tiếng bày tỏ quan điểm Trên thực tế, mặc dù Trung Quốc ra sức ngăn cản nhưng đầu tháng 04/2012, các nước ASEAN đã họp thảo luận về COC (cuộc họp kết thúc vào ngày 04/04/2012)(5) Ngày 25/05/2012, các quan chức cấp cao ASEAN họp tại Campuchia đã thống nhất được các “yếu tố chính” của Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông.Thứ ba, sự ủng hộ của hầu hết các nước lớn và cộng đồng quốc tế (trong đó có Liên Hợp Quốc - LHQ) trước nỗ lực xây dựng AC

Cho đến năm 2012, LHQ và ASEAN đã 4 lần tổ chức hội nghị cấp cao Tại Hội nghị lần thứ 4 tại Bali, Indonesia tháng 11/2011, hai bên đã ra Tuyên bố chung về đối tác toàn diện, khẳng định việc thiết lập quan hệ đối tác toàn diện “là nhằm hỗ trợ các nỗ lực của ASEAN trong việc xây dựng AC và đạt được các mục tiêu thiên niên kỷ”(6) LHQ ủng

hộ ASEAN trong các nỗ lực đảm bảo hòa bình và an ninh, thúc đẩy dân chủ và nhân quyền (ủng hộ các cơ chế như Diễn đàn dân chủ Bali, AICHR, Ủy ban ASEAN về tăng cường và bảo vệ quyền của Phụ nữ và trẻ em - ACWC…), đối thoại và cùng phối hợp giải quyết các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm(7)

thúc đẩy hòa bình, ổn định, tin tưởng lẫn nhau và bảo đảm giải quyết hòa bình tranh chấp

ở Biển Đông, Trung Quốc vẫn ra lệnh cấm đánh bắt cá đơn phương, vẫn thăm dò và khai thác năng lượng trên vùng biển tranh chấp, mời thầu các lô dầu khí trong khu vực kinh tế đặc quyền của Việt Nam Ngoài ra, giữa các nước thành viên vẫn còn thiếu sự tin tưởng, thậm chí là hoài nghi lẫn nhau, đe dọa thành quả hội nhập của Hiệp hội Xung đột giữa Campuchia và Thái Lan về đòi hỏi chủ quyền ngôi đền cổ Preah Vihear là ví dụ điển hình Suy giảm lòng tin đang là vấn đề đáng quan ngại trong nội bộ ASEAN

Thứ hai, về kinh tế, có tám khó khăn mà ASEAN phải giải quyết:

Một là, chênh lệch phát triển giữa các thành viên Đó là căn nguyên của hàng loạt vấn đề như bất đối xứng trong quá trình thực hiện cam kết liên kết kinh tế, cản trở những quyết sách hội nhập khu vực, quản lý kinh tế vĩ mô khó khăn có thể dẫn đến bất ổn Tình trạng chênh lệch về phát triển tác động bất lợi tới hợp tác xây dựng chính sách chung về

thương mại, đầu tư, đặc biệt về tài chính và tiền tệ

Hai là, tầm quan trọng lớn hơn của thương mại đầu tư ngoài khối so với nội khối Thực tiễn ở ASEAN cho thấy thương mại và đầu tư nội khối đóng vai trò khiêm tốn hơn

thương mại và đầu tư với các đối tác bên ngoài Thu hút đầu tư và thúc đẩy thương mại quốc tế với đối tác bên ngoài bảo đảm tăng trưởng choASEAN, nhưng mặt trái của nó là hiệp hội dễ bị tổn thương bởi những vấn đề bên ngoài hơn là bên trong Sự phụ thuộc vào bên ngoài dễ dẫn đến chệch hướng hội nhập, các nguồn lực khó được huy động tập trung

là sự chia cắt mà những lợi ích từ tạo lập thương mại chưa thể bù đắp

Năm là, “vấn đề Trung Quốc” của ASEAN Kể từ khi ACFTA có hiệu lực, sức cạnh tranh của hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc đã và đang thách thức các doanh nghiệp

Ngoài ra, những thách thức liên quan đến môi trường ở các nước ASEAN như tỷ lệ bao phủ của rừng giảm sút (do bị chặt phá, đốt hoặc cháy), sự gia tăng về dân số, sự tăng lên nhanh chóng của dân cư thành thị, việc sử dụng thuốc trừ sâu và bảo vệ thực vật tràn lan

ở một số nước thành viên cùng việc sử dụng công nghệ lạc hậu (trong ngành công

nghiệp) phổ biến ở nhiều nước thành viên ASEAN đang là những thách thức lớn đối với

nỗ lực “đảm bảo sự bền vững của môi trường” như đã được vạch ra trong kế hoạch chi tiết.

III PHƯƠNG HƯỚNG , BIỆN PHÁP ĐỂ ASEAN THÀNH KHỐI THỊ TRƯỜNG CHUNG AEC

1 Kinh tế

Cộng đồng kinh tế ASEAN là liên kết kinh tế của ASEAN, hình thành trên cơ sở một hệ thống thể chế và thiết chế pháp lý, nhằm xây dựng ASEAN trở thành một thị trường và

cơ sở sản xuất thống nhất, có tính cạnh tranh cao, phát triển đồng đều giữa các thành viên

và hội nhập hoàn toàn vào nên kinh tế toàn cầu

Để có thể đưa ASEAN trở thành một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất, có tính phát triển cao, phát triển đồng đều giữa các thành viên và hội nhập hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu thì các quốc gia ASEAN đã đưa hợp tác kinh tế lên một tầm cao mới phù hợp với giai đoạn phát triển hiện nay của ASEAN Chính vì vậy mà ý tưởng về thành lập một cộng đồng kinh tế của ASEAN (AEC) đã được đưa ra và đang từng bước trở thành hiện thực

ví dụ ở thái lan: Nhằm tăng cường năng lực cạnh trạnh cho các doanh nghiệp nước này khi hội nhập cộng đồng kinh tế ASEAN vào năm 2015, Thái Lan đã đang tiến hành các biện pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ toàn diện ở mức cao nhất cho các doanh nghiệp của mình.Theo đó, các doanh nghiệp được cung cấp thông tin cụ thể và chi tiết các lĩnh vực xuất nhập khẩu các nước trong ASEAN, các thế mạnh và những điểm chưa khắc phục được của các đối tác mà doanh nghiệp Thái Lan sẽ cùng tiến hành kinh doanh khi

ASEAN ngày càng trở thành một thị trường thống nhất Bộ Công nghiệp Thái Lan cho biết, thời gian vừa qua đã tiến hành tập huấn và đào tạo cho hơn 7 nghìn doanh nghiệp kinh doanh các lĩnh vực nội thất, may mặc, thực phẩm… về các kiến thức cơ bản trong cạnh tranh kinh doanh tại môi trường ASEAN khi khối này hình thành cộng đồng kinh tếASEAN (AEC) vào năm 2015 Bộ này cho biết, trong thời gian tới sẽ tiếp tục tập huấn, đào tạo tiếp cho khoảng 1 nghìn doanh nghiệp có nhu cầu nhất, nhằm đạt mục tiêu hỗ trợ

8 nghìn doanh nghiệp trong năm nay.Kế hoạch nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp của Bộ Công nghiệp Thái Lan nằm trong 8 chiến lược mà Thái Lan đang theo đuổi được chính phủ của Thủ tướng Yingluck Shinawatra vạch ra nhằm đưa Thái Lan hội nhập toàn diện vào cộng đồng ASEAN theo dự kiến được hình thành vào năm Thứ hai, khu vực kinh tế cạnh tranh cao Có sáu yếu tố chủ yếu trong khu vực kinh tế cạnh tranh ASEAN: chính sách cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, quyền sở hữu trí tuệ, phát triển cơ sở hạ tầng, thuế và thương mại điện tử

ví dụ: Malaysia khẳng định sẽ thực hiện phần lớn các biện pháp theo kế hoạch chi tiết của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào năm 2015 Tính đến thời điểm 3/2014, Malaysia

đã thực hiện gần 88% các biện pháp theo kế hoạch chi tiết về AEC Trong khi tỷ lệ thực hiện trung bình của các nước ASEAN đối với kế hoạch này mới chỉ ở mức 72% Ưu tiên của Malaysia là xóa bỏ các hàng rào phi thuế quan, sự di chuyển của lao động lành nghề, dịch vụ chuyên nghiệp và thúc đẩy đầu tư trong nội khối ASEAN Do đó, Malaixia cần phải tạo sự nhận thức về lợi ích của AEC Đầu năm 2014, Malayxia đã tổ chức một cuộc đối thoại không chính thức giữa Chính phủ và các doanh nghiệp với mục đích là nhằm thu thập những phản hồi từ các bên liên quan về những sáng kiến hội nhập kinh tế khu vực và sự phát triển tiếp theo của ASEAN sau năm 2015 và cũng nhằm phục vụ cho năm Chủ tịch ASEAN 2015 của Malaysia Indonesia cho rằng việc tăng cường hợp tác xây dựng cơ sở hạ tầng giữa các nước ASEAN là yếu tố tiên quyết trước khi hội nhập Tuyến đường sắt xuyên Đông Nam Á sẽ được hoàn thành vào năm 2015, nối liền Singapore - Malaysia - Thái Lan - Campuchia -Việt nam - Trung Quốc (Côn Minh) là ví dụ tiêu biểu Thứ ba, khu vực phát triển kinh tế đồng đều Phát triển khu vực kinh tế đồng đều của AEC tập trung vào hai nội dung chính: phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia thành viên

ví dụ:Singapore nhấn mạnh đến việc mở cửa thị trường chung ASEAN cần tập trung kết nối trên 3 phương diện: trên đất liền, trên biển và kết nối không dây (Internet) Bà cũng cho rằng, việc ASEAN kết nối thành một khối thống nhất sẽ tăng cường sức cạnh tranh của khu vực khi đàm phán các hiệp định hàng không với các cường quốc kinh tế lớn như Nhật Bản, Trung Quốc… hay các khu vực kinh tế thế giới như EU, NAFTA

Thứ tư, khu vực hội nhập hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu Để làm được điều này thì AEC cần có cách tiếp cận thống nhất với các quan hệ kinh tế đối ngoại; tăng cường sự tham gia của ASEAN vào mạng lưới cung ứng toàn cầu

Theo thông tin từ phòng Thương mại và Đầu tư Philippines cho rằng nước này đã

chuẩn bị sẵn sàng cho kế hoạch mở cửa Từ nhiều năm nay, Philippines đã đàm phán giảm bớt gánh nặng thuế quan trên hầu hết các mặt hàng và dịch vụ với các nước trong khối ASEAN, tiến dần tới mục tiêu thuế quan 0% năm 2015

Thứ trưởng Bộ thương mại Adrian S Cristobal Jr khẳng định, đối với Philippines

việc thành lập Cộng đồng kinh tế ASEAN sẽ tạo ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng

và đầu tư nội khối ASEAN, đồng thời tăng cường khả năng cạnh trạnh và sự mở rộng hoạt động kinh doanh của các công ty trong khu vực

Sự chuẩn bị cho AEC 2015 bắt đầu từ nhiều năm trước và một trong những

phương án là tham gia các thị trường ngoài Đông Nam Á EEI, tập đoàn xây dựng sừng

sỏ của Philippines đã chọn Trung Đông để “rèn quân” EEI có nhiều công trình quy mô lớn tại địa phương, như sân bay Iloilo, hay hợp tác xây dựng nhà máy với nhiều công ty hàng đầu thế giới như Coca-Cola, Ford, Nestlé, Intel… Kết quả là tổng giá trị hợp đồng chưa hoàn tất của EEI vào tháng 6.2013 vào khoảng 600 triệu USD, với 45% thuộc về các dự án nội địa, 55% ở nước ngoài Mấy năm nay EEI cố gắng duy trì “tỷ lệ vàng” đó.b)Biện pháp:

Xác định phương thức xây dựng và thực hiện AEC như sau:

Đẩy nhanh và hoàn thành các chương trình sáng kiến kinh tế hiện có với các “thời hạn rõ ràng”; Xây dựng các sáng kiến, chương trình và tiếp tục hoàn thiện cơ chế liên kết kinh tế; Áp dụng công thức trong hợp tác kinh tế để đẩy nhanh tiến độ hội nhập kinh tế; Phát triển nguồn lực và truyền thông; Tăng cường hợp tác với bên ngoài.

Thiết chế pháp lý Thông qua các văn bản pháp lý về AEC, các thiết chế pháp lý của AEC được xác định bao gồm:

- Hội nghị cấp cao ASEAN có quyền quyết tối cao đối với việc thi hành AEC như là một phần của Cộng đồng ASEAN

- Hội đồng điều phối ASEAN, gồm các bộ trưởng ngoại giao ASEAN, có trách nhiệm điều phối việc thi hành ba cộng đồng

- Hội đồng AEC bao gồm các bộ trưởng phụ trách lĩnh vực kinh tế của các nước thành viên ASEAN có trách nhiệm đưa ra các định hướng, chính sách, các biện pháp tăng cường hợp tác kinh tế của ASEAN và phối hợp với các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng về hợp tác kinh tế trong từng lĩnh vực cụ thể Hội đồng AEC có hai cơ quan giúp việc là nhóm đặc trách cao cấp về hội nhập kinh tế ASEAN (HLTF) và hội nghị quan chức kinh tế cao cấp (SEOM)

- Các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng, bao gồm: Hội nghị bộ trưởng kinh tế

ASEAN (AEM); hội đồng khu vực thương mại tự do ASEAN (Hội đồng AFTA); Hội đồng khu vực đầu tư ASEAN (AIA); Hội nghị bộ trưởng tài chính ASEAN (AFMM); Hội nghị bộ trưởng nông – lâm nghiệp ASEAN (AMAF); Hội nghị bộ trưởng năng lượng ASEAN (AMEM); Hội nghị cấp bộ trưởng về khoáng sản ASEAN (AMMin); Hội nghị

bộ trưởng khoa học và công nghệ ASEAN (AMMST); Hội nghị bộ trưởng ASEAN về viễn thông và công nghệ thông tin (TELMIN); Hội nghị bộ trưởng giao thông vận tải ASEAN (ATM); Hội nghị bộ trưởng du lịch ASEAN (M -ATM); Cơ quan hợp tác phát triển lưu vực sông Mekong của ASEAN (AMBDC); Trung tâm năng lượng ASEAN (ACE); Trung tâm ASEAN – Nhật Bản tại Tokyo - Ban thư ký ASEAN Cấp độ liên kết Theo lý thuyết về hội nhập kinh tế quốc tế, xét về mặt nội dung, các liên kết khu vực được cấu thành từ một hoặc một số hoặc từ tất cả các nội dung sau: Sự tự do thương mại

về hàng hóa; sự tự do thương mại về dịch vụ; sự tự do luân chuyển về đấu tư; sự tự do di chuyển lao động; thuế quan chung đối với bên ngoài; hài hòa hóa và phối hợp chính sách kinh tế vĩ mô; đông tiền và chính sách tiền tệ chung Cũng căn cứ vào số lượng và tính chất các yếu tố trên, các liên kết kinh tế khu vực được phân thành các cấp độ: Câu lạc bộ thương mại ưu đãi (PTC); Khu vực thương mại tự do (FTA) hay còn gọi là khu vực mậu dịch tự do; Liên minh thuế quan (CU); Thị trường chung (CM); Liên minh kinh tế tiền tệ (EMU) Ta có thể biểu diễn các liên kết như sau: - Đồng tiền chung - Chính sách tiền tệ chung - Phối hợp chính sách kinh tế - Tự do đầu tư - Tự do lao động - Thuế quan chung -

Tự do hàng hóa - Tự do dịch vụ Khu vực thương mại tự do Liên minh thuế quan Thị trường chung Liên minh kinh tế tiền tệ AEC

+) Liên hệ với các nước trong ASEAN

Đối với Malaixia

Để hướng tới sự hình thành AEC 2015, Malaysia khẳng định sẽ thực hiện phần lớn

các biện pháp theo kế hoạch chi tiết của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào năm

2015 Tính đến thời điểm 3/2014, Malaysia đã thực hiện gần 88% các biện pháp theo kế hoạch chi tiết về AEC Trong khi tỷ lệ thực hiện trung bình của các nước ASEAN đối với

kế hoạch này mới chỉ ở mức 72% Ưu tiên của Malaysia là xóa bỏ các hàng rào phi thuế quan, sự di chuyển của lao động lành nghề, dịch vụ chuyên nghiệp và thúc đẩy đầu tư trong nội khối ASEAN Do đó, Malaixia cần phải tạo sự nhận thức về lợi ích của AEC Đầu năm 2014, Malaixia đã tổ chức một cuộc đối thoại không chính thức giữa Chính phủ

và các doanh nghiệp với mục đích là nhằm thu thập những phản hồi từ các bên liên quan

về những sáng kiến hội nhập kinh tế khu vực và sự phát triển tiếp theo của ASEAN sau năm 2015 và cũng nhằm phục vụ cho năm Chủ tịch ASEAN 2015 của Malaysia Cuộc đối thoại này cũng là diễn đàn giữa những người hoạch định chính sách và những nhà kinh doanh trên thương trường nhằm chia sẻ những thông tin và những hiểu biết cần thiết

nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Malaysia trong định hướng hội nhập kinh tế

ASEAN sau năm 2015 Tuy nhiên trong thực tế, vẫn còn những khoảng cách giữa kế hoạch về một AEC và những gì đang thực hiện trên thực tế Về khía cạnh đơn giản hóa các thủ tục, Malaixia cho rằng các thành viên ASEAN cần phải đóng vai trò tích cực hơn nữa trong việc giải quyết những rào cản về cơ chế và quy định nhằm đạt được một thị trường năng động duy nhất, với sự di chuyển tự do của các dòng hàng hóa, dịch vụ, đầu

tư và tự do luân chuyển của các dòng vốn và công nhân lành nghề

Đối với Campuchia

Theo Kinh tế trưởng của văn phòng Hội nhập Kinh tế Khu vực của ADB, Jayant

Menon: mặc dù, Campuchia là một trong 4 nước CLMV có sự chuẩn bị hội nhập AEC kém hơn so với Thái Lan, Singapore, Malaixia và Indonesia, nhưng xét về tổng thể những động thái chuẩn bị cho hội nhập AEC 2015, Campuchia vẫn vượt Lào, Việt Nam

và Myanmar Campuchia tập trung phát triển chính sách thương mại mở cửa để thu hút đầu tư, nới lỏng luật đầu tư và luật sở hữu, đồng thời tăng cường giáo dục đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao.Tuy nhiên, ông này khuyến cáo Campuchia cần đẩy nhanh cải cách hải quan và để đẩy mạnh quá trình tự động hóa để giảm chi phí thương mại, giảm thiểu tham nhũng và sẵn sàng cho việc trao đổi hải quan một cửa vào năm 2015

Đối với Lào

Lào đang thực hiện chủ trương “Thu hẹp khoảng cách và phát triển theo hướng hội nhập ASEAN (LPP)” Để đẩy nhanh tiến trình chuẩn bị cho AEC của các doanh

nghiệp quốc doanh và tư doanh, Chính phủ Lào đã thông qua các hội thảo để nâng cao nhận thức ASEAN và tập trung vào những mục tiêu quan trọng như cải thiện các quy chế, phát triển nguồn nhân lực cùng hệ thống quản lí tài chính, nâng cao tiêu chuẩn và chất lượng sản xuất hàng hoá Tổng giám đốc sở ASEAN thuộc bộ ngoại giao Lào, ông Khiane Phansourivong cho hay: “Khả năng cạnh tranh của Lào với các nước thuộc khu vực ASEAN vẫn còn thấp Cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải và dịch vụ chưa phát triển cùng hệ thống ngân hàng còn nhiều thiếu sót có thể đặt Lào vào thế bất lợi.”

Đối với Myanmar

Myanmar đã từng là một nền kinh tế lớn của khu vực, sau một thời gian khá dài

đóng cửa nay lại trở thành một thị trường mới nổi, hấp dẫn các nhà đầu tư Tuy nhiên, để nắm bắt những cơ hội mà AEC mang lại thì Chính phủ Myanmar cần phải tiến hành hành

triệt để hàng loạt chính sách nhằm khắc phục tình trạng cơ sở hạ tầng yếu và thiếu, môi trường chính trị chưa thực sự ổn định

2 Chính trị

a) Phương hướng

Cộng đồng an ninh chính trị ASEAN (APFC) không nhằm tạo ra một khối phòng thủ chung, một khối quân sự hoặc liên minh quân sự Mà mục tiêu là tạo ra môi trường hòa bình và an ninh cho sự phát triển ở khu vực Đông Nam Á, thông qua việc nâng cao hợp tác an ninh chính trị ASEAN lên tầm cao mới với sự tham gia đóng góp xây dựng của các đối tác bên ngoài

ASEAN hoạt động dựa trên nguyên tắc “tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc của các quốc gia thành viên” và được duy trì như là nền tảng của sự hợp tác an ninh chính trị Thúc đẩy khái niệm an ninh toàn diện với các khía cạnh về chính trị kinh tế, văn hóa, xã hội Không được sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực để giải quyết các tranh chấp; tiếp tục đề cao và phát triển các cơ chế và công

cụ có sẵn của ASEAN về hợp tác chính trị an ninh Sẵn sàng mở rộng các quan hệ hợp tác với các nước ngoài khu vực nhằm thúc đẩy hòa bình ổn định ASEAN sẽ có một nền

an ninh chính trị hướng tới bảo đảm hòa bình lâu dài và vững chắc cho nhân dân các nước thành viên qua đó góp phần tạo dựng môi trường khu vực và thế giới hòa bình, công bằng và hòa hợp

Các nước ASEAN lập ra các cơ chế hợp tác, trước hết là hợp tác trong các lĩnh vực an ninh phi truyền thống.Không có một quốc gia nào có thể giải quyết tốt được vấn đề phát sinh trong thảm họa mà không có sự hợp tác Hợp tác đa phương là khuôn khổ tốt nhất để giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống như cứu hộ, cứu nạn hoặc khắc phục thảm họa

Các nước thành viên ASEAN không tham gia liên minh quân sự với bất kỳ nước nào, không để các lực lượng tổ chức nước ngoài sử dụng lãnh thổ của nước mình để chống lại các nước thành viên khác Vì vậy, các nước thành viên ASEAN cần nỗ lực phối hợp với nhau để có một cơ chế hợp tác đa phương hiệu quả

Các nước thành viên nên tích cực đóng góp và xây dựng vào các văn kiện chung của ASEAN Về nhân quyền, chủ động tham gia với các giải pháp phù hợp tại cơ quan nhân quyền ASEAN Các nước thành viên nên chủ động đóng góp, bổ sung các giá trị, chuẩn