Quản lý chất thải nguy hại từ bùn thải của hệ thống thoát nước thành phố

Quản lý chất thải nguy hại từ bùn thải của hệ thống thoát nước thành phố

Quản lý chất thải nguy hại từ bùn thải của hệ thống thoát

Nội dung chính

I Hiên trạng hệ thống thoát nước thành phố

II Nguồn phát sinh bùn thải

III Thành phần đặc tính bùn thải

IV Hiện trạng quản lí,xử lí

V Kết luận,giới thiệu một số phương pháp

Mở đầu

Hiện nay, tình trạng thoát nước và vệ sinh môi trường đô thị là vấn đề nóng bỏng và cực kỳ bức xúc trong phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam

Việt Nam có khoảng 760 đô thị nhưng hầu hết các đô thị vẫn chưa có trạm xử lý nước thải, cùng với hệ thống thoát nước đã cũ và lạc hậu là nguyên nhân phát sinh một lượng bùn cặn rất lớn trong đó

có chứa cả chất thải nguy hại từ hệ thống thoát nước thành phố Việc quản lý xử lý loại bùn thải này đang là vấn đề được cảnh báo và được sự quan tâm của toàn xã hội

I Hiện trạng về hệ thống thoát nước

thành phố

 Theo đánh giá của công ty thoát nước và môi trường đô thị tại các

địa phương hiện nay:

• 50% tuyến cống bị hư hỏng nặng

• 30% tuyến cống cũ xuống cấp

• Chỉ có khoảng 20% tuyến cống mới xây dựng là còn tốt

 Thiếu, yếu và chưa có là tình trạng chung ở các hệ thống cấp thoát

nước đô thị Việt Nam, phần lớn cơ sở hạ tầng còn rất nhỏ bé về quy mô, lạc hậu về công nghệ và cả sự xuống cấp của các công trình đã cũ - Phạm Ngọc Đăng “Các thách thức về bền vững môi trường trong quá trình đô thị đô thị hóa ở Việt Nam”

Hiện trạng về hệ thống thoát nước

thành phố

 Tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và nhiều đô thị khác trong nước, đều

là hệ thống chắp vá Chưa có hệ thống thoát nước thải riêng với nước mưa 100% nước thải đô thị chỉ xử lý sơ bộ rồi đổ thải thẳng vào sông, hồ, gây ô nhiễm trầm trọng môi trường nước mặt

 Hệ thống sông ngòi thoát nước dần bị thu hẹp, đường ống và cống thoát nước đang bị bồi lắng Các hồ điều hòa, cống, mương hở bị lấn chiếm gây ảnh hưởng lớn đến vấn đề tiêu thoát nước vào mùa mưa và thường xuyên gây ngập úng

Cảnh ngập lụt ở TP HÀ NỘI

II Nguồn phát sinh bùn thải

1 Nguồn thải từ sinh hoạt :

 Nước thải từ các hộ

dân cư

.Hệ thống hố ga, bể

phốt

.xưởng bảo dưỡng và

sửa chữa xe máy ,ô tô

.Nước thải từ các khu

chợ

2 Nguồn thải từ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, làng nghề

 Các hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp như: chế biến thực phẩm, cơ khí, thủ công mỹ nghệ, chế biến lâm sản, vật liệu xây dựng…xả thải trực tiếp qua các hệ thống cống rãnh xuống ao hồ thành phố

 Tại Hà Nội làng nghề : tái chế nhựa ở Triều Khúc, dệt nhuộm Tân Triều và bún Phú Đô

• Nước thải tại mương thải chung của các làng nghề, trước khi thải

ra ngoài bị ô nhiễm nghiêm trọng, các chất hữu cơ BOD5 vượt đến 14,4 lần ; COD vượt 10,8 lần , chất rắn lơ lửng vượt 1,4 lần , chất dinh dưỡng vượt 1,5 lần , dầu mỡ vượt 5,5 lần

Nguồn phát sinh bùn thải

3 Nước thải các bệnh viện, cơ sở khám chữa bệnh

 Với khối lượng nước thải trung bình của mỗi bệnh viện dao động

từ 20 – 360m3/ngày đêm, nhiều bệnh viện bố trí xen kẽ trong các khu dân cư và cống xả nước thải chung với hệ thống thoát nước khu dân cư

Nguồn phát sinh bùn thải

Cống thải bệnh viện phụ sản Hà Nội

4 Từ hệ thống xử lý nước thải của các nhà máy, khu công nghiệp

 Nước thải từ các ngành ngành cơ khí, kim loại, dệt nhuộm, hóa chất,

thuộc da, xi mạ, dược phẩm, mỹ phẩm, sơn, mực in… chứa rất nhiều chất thải nguy hại

Nguồn phát sinh bùn thải

Công ty Sơn Hà xả thải chưa qua xử lý ra

môi trường Cống thải nhà máy Bia Hà Nội

 Theo thống kê của công ty CTN-VSMT tại Hà Nội:

• Tổng cộng có khoảng 458000m3 nước thải/ ngày đêm, trong đó

có 57% là nước thải công nghiệp, 41% nước thải sinh hoạt và khoảng 2% nước thải bệnh viện

• Khoảng 4% nước thải công nghiệp và 21% nước thải bệnh viện được xử lý Một phần của Hà Nội chưa có hệ thống cồng ngầm

thu gom thì nước thải được thải trực tiếp vào các kênh và sông

 Từ đó phát sinh một lượng bùn cặn rất lớn từ đáy các ao hồ, vì nước thải không qua xử lý nên bùn cặn chứa các loại chất thải nguy hại từ nhiều ngành khác nhau, đáng kể nhất là lượng bùn phát sinh từ nước thải bệnh viện, khu công nghiệp và các làng nghề

Nguồn phát sinh bùn thải

1 Thành phần

1) Bùn cặn nước thải công nghiệp:

 Có chứa các kim loại nặng như chì (Pb), thủy ngân (Hg), crôm (Cr), cadmi (Cd), asen (As), mangan (Mn) Đây là các chất có độc tính cao đối với con người và sinh vật

 Nước thải công nghiệp sau quá trình xử lý tạo ra cặn bùn thải, nếu bùn thải này không được quản lý mà đổ trực tiếp ra môi trường sẽ gây độc cho con người và sinh vật bởi hầu hết kim loại nặng đều lắng đọng trong bùn thải

III Thành phần, đặc tính bùn thải

2) Bùn cặn từ nước thải sinh hoạt của các khu dân cư và khu công nghiệp chế biến thực phẩm

 Hàm lượng chất hữu cơ và chất dinh dưỡng cao, nồng độ kim loại nặng và các chất độc hại thấp

 Chất thải nguy hại thường bao gồm : sơn thải có chứa kim loại nặng, xăng, dầu, các acquy axit chì hư hỏng, chất tẩy rửa mạnh, các dung dịch có chứa axit, song nồng độ thường thấp và tính độc ít hơn so với các khu công nghiệp

Thành phần

3) Cặn bùn phát sinh từ nước thải bệnh viện

 Chủ yếu là các chất hữu cơ; chất dinh dưỡng (N, P), chất rắn lơ lửng

 Nước thải bệnh viện chứa vô số loại vi trùng, virus và các mầm bệnh sinh học khác trong máu, chất thải của người bệnh, các loại

hóa chất độc hại từ chế phẩm điều trị, thậm chí cả chất phóng xạ

Do đó, nó được xếp vào danh mục chất thải nguy hại

Thành phần

(2) Bùnkênh TE trên sông Tô Lịch ( theo báo cáo dự án thoát nước Hà Nội giai đoạn II

do Nippon Koei lập, 2005)

QCVN 03:2008 QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ GIỚI HẠN CHO PHÉP CỦA KIM LOẠI NẶNG TRONG ĐẤT

IV Hiện trạng quản lý và xử lý bùn thải

Ngoài quy định cụ thể về ngưỡng bùn thải nguy hại, việc quản lý và xử lý bùn thải nói chung trong cả nước hiện nay đang bị bỏ trống, chưa có bộ ngành nào quan tâm đúng mức Các văn bản pháp luật hiện hành của Việt Nam cũng chưa đề cập đến bùn thải

(Ông Nguyễn Trung Việt, trưởng phòng Chất thải rắn sở Tài

nguyên và môi trường TP.HCM)

1 Hiện trạng quản lý

a) Quản lý nguồn phát sinh bùn thải

)Hệ thống thoát nước đô thị do các doanh nghiệp nhà nước quản lý (các loại hình Công ty Cấp thoát nước , Công ty Môi trường Đô

thị…)

)Chưa sử dụng GIS trong công tác quản lý

 Các hoạt động nạo vét, thông tắc kênh rãnh, cống thoát nước của các khu dâu cư đều tự phát, hầu như không kiểm soát được.

 Quản lý xây dựng đô thị và hạ tầng còn nhiều hạn chế không cập nhập kịp thời thông tin phát triển đô thị và các khu xây dựng mới

 Hầu hết các đô thị, việc quản lý mạng lưới cống thoát nước cấp 3 được giao cho chính quyền địa phương quản lý

Quản lý nguồn phát sinh

 Lượng bùn thải ngày càng tăng, gây tình trạng thiếu chỗ đổ bùn thải.

b) Quản lý quá trình thu gom bùn thải

 Hiện trạng thu gom bùn thải từ hệ thông cấp thoát nước thành

phố diễn ra một cách tự phát và không được quản lý chặt chẽ

 Cơ sở chịu trách nhiệm thu gom bùn thải là công ty vệ sinh môi

trường đô thị hoặc các công ty nhỏ lẻ chuyên hút bùn từ bể phốt, cống thoát nước…

 Bùn thải nguy hại không được thu gom chưa qua xử lý đổ trực tiếp ra môi trường hay được sử dụng bón cho cây xanh sẽ khiến các chất

thải nguy hại trong bùn phát tán trong môi trường ảnh hưởng đến nước mặt, nước ngầm và chất lượng đất…

Quản lí quá trình thu gom

• Chưa có nhà máy xử lý chất thải nguy hại nào dành cho bùn thải từ việc nạo vét cống rãnh, ao hồ chứa nước thải trong các thành phố.

• Chi phí xử lí bùn thải cao,nhất là bùn thải chứa chất thải nguy hại

• Chất thải nguy hại phát sinh từ hoạt động sản xuất công

nghiệp cũng đang rất khó khăn trong việc xử lý vì thiếu nhà máy

2) Hiện trạng xử lí

 Tại Hà Nội:

 Bùn thải được vận chuyển bằng xe chở bùn có nắp đến bãi tập trung Yên Sở, Kiêu Kỵ

 Bùn được chôn lấp hợp vệ sinh và định kỳ phun thuốc diệt ruồi

 Hiện chỉ có bãi rác thải Nam Sơn, Sóc Sơn mới xử lý được

 Giải quyết bùn thải bằng cách tận dụng các bãi đất trống để đổ bùn tạm=> chi phí xử lí thấp nhưng gây ô nhiễm môi trường rất cao và cũng không đủ diện tích mặt bằng

Hiện trạng xử lý

 Tại Hải Phòng :Dự án Thoát nước và vệ sinh Hải Phòng (hoạt động

từ năm 2000)

 Đã tiến hành hút bể phốt miễn phí cho 43 phường và khu tập thể (khoảng 50.182 bể phốt các loại) và đã hút được 92.1910m3 bùn phốt

 Bùn thải được đưa xe chuyên dùng chở về đổ vào các ô chứa của bãi thải Tràng Cát

 Bùn được tách và làm khô, đem ủ Hỗn hợp bùn và nguyên liệu sau ủ được thiết bị sàng lọc và loại ra các sản phẩm không phù hợp để mang đi chôn lấp Sản phẩm chính dưới dạng phân composit được chia, đóng gói phục vụ cho mục đích nông nghiệp

 Thực tế xử lý bùn thải, bùn cống rãnh nguy hại tại Việt Nam đang dùng giải pháp phổ biến là đốt thành tro, sau đó còn lại khoảng 20 – 30% tro đem chôn và xử lý bằng cách ép loại nước, phơi khô, chỉ một phần rất nhỏ được sử dụng làm phân bón.

 Phần lớn bùn cống rãnh, bùn thải công nghiệp kể cả bùn thải nguy hại đều được bỏ lẫn lộn với rác đô thị và được đổ bừa bãi xuống các kênh rạch, khu đất trống, gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường Việc tách riêng bùn thải nguy hại còn chưa được áp dụng

 Hiện nay, bùn thải rắn chứa các kim loại nặng xếp vào loại chất thải rắn đặc biệt nguy hại và đang được đổ thải như đối với chất thải nguy hại khác Việc nghiên cứu xử lý và tận dụng các loại chất thải này còn chưa được thực hiện đầy đủ

Hiện trạng xử lý

Nhận xét

Bùn thải của hệ thống cấp thoát nước thành phố xả ra từ nhiều nguồn với các đặc tính ,thành phần chất nguy hại khác nhau.Vì thế,để xử lí triệt để,yêu cầu đặt ra:

 Phải đầu tư xây dựng hệ thống đường cống thu hồi triệt để,tránh để

xả thải bừa bãi trực tiếp ra môi trường

 Phân loại được các loại bùn thải ứng với đặc trưng của từng ngành,để tiện cho việc xử lí

Nhận xét

 Xây dựng quy định pháp luật chặt chẽ về trách nhiệm của các tổ chức

cá nhân trong thu gom vận chuyển và xử lí bùn thải.Nghiêm cấm việc

xả thải không đúng quy định

 Đầu tư kinh phí nghiên cứu,lắp đặt thiết bị máy móc công nghệ xử lí bùn thải hiện đại,thích hợp với đặc trưng từng ngành,sao cho tiết

kiệm được chi phí xử lí mà vẫn đảm bảo các vấn đề môi trường

Một số quy trình xử lý bùn

 Ứng dụng công nghệ vi sinh của IDRABEL - Bỉ

• Bio-Vase: Xử lý các loại bùn hữu cơ, kết hợp xử lý ô nhiễm nước

trong sông, hồ, bến cảng

• Bio-Cole: Xử lý nước thải, bùn trong hệ thống thoát nước và cống

thải với chi phi thấp, làm sạch, nạo vét và bảo trì hệ thống cống thoát nước và hệ thống bơm

• Bio-Epur: Xử lý nước thải tại các trạm xử lý nước thải sinh hoạt và

công nghiệp Là công nghệ sinh thái thân thiện với môi trường, không gây tổn hại đến hệ thống sinh thái tự nhiên, không cần nhân công có kĩ thuật cao

Công nghệ vi sinh của IDRABEL - Bỉ

 Ứng dụng xử lý ô nhiễm tại một đoạn kênh dài hơn 4km trên địa bàn thị trấn Lâm và xã Yên Xá, Ý Yên, Nam Định và hồ

Thanh Nhàn B- Hà Nội

 Kết quả thu được:

• Nước hồ trong hơn và đạt QCVN 08:2008/BTNMT cột B2, và tại kênh mương ở Ý Yên, Nam định

• Lượng bùn giảm đáng kể (25% - 45%) sau một năm xử lý và nước kênh mương trong hơn nhiều, không còn bốc mùi ô thối

Quy trình xử lý bùn cặn phát sinh từ mạng lưới thoát nước đô thị

(PGS.TS Trần Đức Hạ, Th.S Nguyễn Việt Anh, Th.S Nguyễn Quốc Hòa,

Tạp chí cấp thoát nước, số 5(86) T8/2012 )

Tài liệu tham khảo

• Báo cáo đánh giá lĩnh vực cấp nước và vệ sinh môi trường Việt Nam, năm 2011

• Phạm Ngọc Đăng, Các thách thức về Bền vững Môi trường trong quá trình Đô thị hóa ở Việt Nam

• Đánh giá Ngành nước sạch và Vệ sinh Môi trường lần thứ nhất ở Việt Nam

• Phương Văn Đông, Tạp chí tài nguyên và Môi trường, số 4, 2007, tr36

• Khóa luận tốt nghiệp về xử lý bùn thải, Thư viện khoa Môi Trường

• PGS.TS Trần Đức Hạ, Th.S Nguyễn Việt Anh, Th.S Nguyễn Quốc Hòa, Tạp chí cấp thoát nước, số 5(86) T8/2012

• http://vietbao.vn/The-thao/Thieu-tram-trong-he-thong-thoat-nuoc-o-cac-th anh-pho-lon/10711925/134/

• 887/