SKKN LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÁO DỤC “KỸ NĂNG SỐNG” CHO HỌC SINH THCS ĐẠT HIỆU QUẢ

2/ Lý do chọn đề tài: Theo công văn chỉ đạo của Bộ Giáo dục – Đào tạo, Sở Giáo dục –Đào tạo tỉnh Bình Dương về vấn đề đưa kỹ năng sống vào chương trình giáodục trong nhà trường phổ thông

LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÁO DỤC “KỸ NĂNG SỐNG”

CHO HỌC SINH THCS ĐẠT HIỆU QUẢ

đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Học để cùng chung sống là một trong những vấn đề then chốt hiệnnay của giáo dục Khi mà thế giới đang còn quá nhiều mâu thuẫn có nhữngcách giải quyết hợp lý, giáo dục tự nó trở nên có vai trò quan trọng trongviệc giúp con người có thái độ hòa bình, tôn trọng các nền văn hóa, các giátrị tinh thần Phải giáo dục cho học sinh có hiểu biết về tính đa dạng của cácdân tộc, làm cho các em có thái độ tôn trọng sự khác nhau đó, biết cảmthông và chia sẻ người khác, với dân tộc khác, học cách tranh luận và đốithoại với người khác trên tinh thần hiểu biết lẫn nhau, hợp tác cùng nhau vìmục đích chung

Theo “Bài kỹ năng sống” ngày 25/11/2009 có ghi: trên 95% các emchưa nhận thức đúng về kỹ năng sống, 77,7% chưa bao giờ được đào tạo,tập huấn về kỹ năng sống, 76,4% cho biết rất cần tập huấn kiến thức kỹnăng sống và hầu hết các em lúng túng khi trả lời hoặc chưa biết cách xử lýcác tình huống thường gặp trong đời sống

2/ Lý do chọn đề tài:

Theo công văn chỉ đạo của Bộ Giáo dục – Đào tạo, Sở Giáo dục –Đào tạo tỉnh Bình Dương về vấn đề đưa kỹ năng sống vào chương trình giáodục trong nhà trường phổ thông, yêu cầu lồng ghép chương trình kỹ năngsống ở các môn học như: Giáo dục công dân, Sinh học, Ngữ văn …nhưngkhi áp dụng giáo viên còn nhiều lúng túng, không biết lồng ghép như thế

nào, bằng cách nào Bởi vì nội dung giảng dạy của các môn học trên trongphân phối chương trình quá nhiều Một bài học mà phải lồng ghép rất nhiềunội dung nào như giáo dục kỹ năng sống, giáo dục môi trường, sức khỏesinh sản… làm cho giáo viên gặp không ít khó khăn khi soạn giáo án và hạnchế về thời gian, khi dạy trên lớp

Nhận thấy sự khó khăn lúng túng của giáo viên trong việc soạn giảngnên Ban giám hiệu trường THCS Bình Thắng mạnh dạn đưa Kỹ năng sốngvào giảng dạy và trở thành một môn học riêng Đó là lý do tôi chọn đề tàinghiên cứu:

Làm thế nào để giáo dục “Kỹ năng sống” cho học sinh THCS đạt hiệu quả.

3/ Mục đích của đề tài:

Kỹ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng

và tham gia vào cuộc sống hằng ngày ( Tổ chức UNESCO) Kỹ năng sống

là khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đốiphó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày Tronggiáo dục, kỹ năng sống là một tồn tại những khả năng được rèn luyện và đápứng các nhu cầu cụ thể của cuộc sống hiện đại hóa(WHO)

Cũng theo WHO, Kỹ năng sống được chia thành hai loại: kỹ năngtâm lý xã hội và kỹ năng cá nhân lĩnh hội và tư duy, với mười yếu tố như: tựnhận thức, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử vớingười khác, ứng phó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảmthông, tư duy bình luận và phê phán, cách giải quyết, giao tiếp hiệu quả vàcách thương thuyết

Việc giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh là điều rất cần thiết trongchương trình giáo dục của nhà trường Theo tôi, đây là môn học thú vị nhằmdạy cho học sinh những kiến thức về cuộc sống Tuy nhiên chương trình dạy

và học ở nhà trường dường như không được các học sinh quan tâm, cáchtruyền đạt nội dung kiến thức cũng như chương trình giảng dạy quá nhiều,

học lý thuyết mà không có cơ hội để thực hành Vì vậy dạy Kỹ năng sốngcho học sinh rất cần thiết, có thể đưa Kỹ năng sống trở thành một môn họcriêng Và cách dạy thường là tổ chức theo sinh hoạt nhóm hoặc thực hànhtrên lớp để học sinh được phép nói lên quan điểm sống của mình về cùngmột sự việc, sự kiện.

Chương trình giáo dục của ta hiện nay quá nặng, học rất nhiều mônlàm cho học sinh mệt mỏi, chán chường Vì vậy, đưa kỹ năng sống vàogiảng dạy không tính điểm mà chỉ là chương trình ngoại khóa để giúp họcsinh cảm thấy thoải mái hơn khi tham gia Nhằm giáo dục các em có vốn kỹnăng trong cuộc sống đời thường

Dạy kỹ năng sống cần phải biết lựa chọn chương trình dạy theo kiểu

mở, để học sinh tham gia như người trong cuộc, chủ yếu đưa ra các tìnhhuống để có biện pháp xử lý các tinh huống đó

4/ Điểm mới trong kết quả nghiên cứu;

Đây là một môn học mới có tính giáo dục mà chưa có trường nàothực hiện Học sinh học kỹ năng sống với tinh thần thoải mái, giáo dục kỹnăng sống là giáo dục học sinh về các kỹ năng trong cuộc sống, trong giaotiếp Giáo dục kỹ năng sống cần khơi gợi và phát huy sự tham gia của họcsinh chứ không phải là sự áp đặt Giáo viên dạy cũng phải là giáo viên cókiến thức tâm lý chuyên về giáo dục tâm lý, kỹ năng sống, chứ không nênkiêm nhiệm hay dạy theo ngẫu hứng và quan trọng hơn hết là cần có sự phốihợp gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận.

- Trường THCS Bình Thắng mới thành lập với tổng số 376 học sinh,gồm 11 lớp, thuộc địa bàn xã Bình Thắng giáp ranh với Thành phố Hồ ChíMinh, Tỉnh Đồng Nai, nơi đây là địa bàn rất phức tạp về giao thông và tệtạn xã hội, học sinh đa số là con em dân nhập cư cho nên các em rất nhútnhát, thiếu tự tin trong học tập cũng như các giao tiếp trong cuộc sống.Với

vai trò là Phó Hiệu Trưởng tôi nhận thấy cần có kế hoạch cụ thể giúp các

em có lòng tự tin, tính tự làm chủ bản thân Trong hoạt động hè năm học2009-2010 Ban giám hiệu bàn bạc và quyết định thử nghiệm đưa môn giáodục Kỹ năng sống vào chương trình sinh hoạt hè

- Qua thời gian sinh hoạt hè và áp dụng giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh, chúng tôi nhận thấy rằng học sinh có thái độ tích cực, mạnh dạntham gia các phong trào, biết xử lý các tình huống, có tinh thần tự quản tựgiác, biết yêu thương, biết chia sẻ, tự tin khi đứng trước tập thể Kết quả thửnghiệm rất khả quan nên vào năm học 2010-2011 Ban giám hiệu nhà trườngquyết định đưa môn Kỹ năng sống vào chương trình môn học ngoại khóa

2 Thực trạng:

Xã hội phát triển, con người phải tiếp xúc với nền khoa học kỹ thuậthiện đại Đòi hỏi con người phải năng động, sáng tạo, tư duy nhanh, thíchứng tốt mọi hoàn cảnh, nhu cầu cuộc sống ngày càng cao Đây là một điềuđáng phấn khởi Nhưng thực tế đáng lo ngại tình trạng xuống cấp về đạođức, lối sống thực dụng đã lan tràn khắp nơi len lỏi vào trong tư tưởng họcsinh Hiện nay, các em chỉ biết sống cho riêng mình, thờ ơ với những gìdiễn ra xung quanh Hiện tượng đó là do các em thiếu kiến thức về kỹ năngsống Tình trạng đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, không hứng thúhọc tập xuất hiện ngày một nhiều hơn Nguyên nhân thì có nhiều nhưngchung quy là nhận thức, ý thức và vấn đề cơ bản là do các em thiếu hiểu biết

về kỹ năng sống Đây là vấn đề nóng bỏng được ngành giáo dục và xã hội

vô cùng quan tâm

3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.

a Thuận lợi:

Được sự cho phép của UBND huyện, PGD - ĐT Dĩ An TrườngTHCS Bình Thắng tổ chức cho học sinh học hai buổi - bán trú Đây là ngôitrường THCS đầu tiên của huyện Dĩ An thực hiện mô hình bán trú Buổisáng dạy theo phân phối chương trình của Bộ Giáo Dục, buổi chiều học tăng

tiết môn Toán, Lý, Hóa, Văn, Tiếng Anh dạy nâng cao cho các lớp khágiỏi, dạy ôn tập củng cố kiến thức cho các lớp trung bình - yếu Nên họcsinh có điều kiện học tập, vui chơi sinh hoạt tập thể, tránh được tình trạnghọc sinh đến trường một buổi còn một buổi rong chơi lêu lổng vào chơi điện

tử Mô hình tổ chức này được đại đa số phụ huynh hoan nghênh, ủng hộ

Năm học 2010-2011 trường được UBND Tỉnh cho phép mở lớp tạonguồn lớp 6 (90 học sinh) Học sinh trường THCS Bình Thắng rất ngoan, lễphép, chăm học, tích cực tham gia các phong trào thi đua, phụ huynh rấtquan tâm Vì thế chúng tôi có điều kiện áp dụng dạy kỹ năng sống cho họcsinh cấp THCS

b Khó khăn:

Dạy kỹ năng sống là một chương trình mới mẻ mang tính giáo dục

Bộ giáo dục đưa vào chương trình lồng ghép ở một số môn học Giáo viênchưa được tập huấn nên khi áp dụng vào giảng dạy gặp rất nhiều khó khăn.Hiện nay Bộ Giáo Dục – Đào Tạo chưa ban hành ra một tài liệu cũng nhưchương trình để giáo viên căn cứ vào đó giảng dạy Mỗi trường, mỗi giáoviên dạy theo một cách, chưa có sự đồng bộ còn mang tính chất lồng ghép.Cách dạy này còn nặng thuyết giảng kết hợp hỏi đáp chưa đi vào thực tếcuộc sống

Trước thực trạng trên, Ban giám hiệu trường THCS Bình Thắngmạnh dạn đưa kỹ năng sống vào giảng dạy và trở thành một môn học Nhằmgiúp học sinh có nhiều kiến thức về cách cư xử đúng phù hợp Để thực hiệnmôn Kỹ năng sống vào giảng dạy ở nhà trường phổ thông THCS quả là mộtđiều không dễ Thứ nhất là không thể xếp môn này vào thời khóa biểu chínhqui Thứ hai là không có giáo viên được đào tạo chuyên môn Thứ ba làkhông có tài liệu hướng dẫn giảng dạy

c Biện pháp thực hiện:

Mặc dù có khó khăn nhưng trường chúng tôi cố gắng khắc phục,quyết tâm đưa môn Kỹ năng sống vào chương trình giảng dạy của nhàtrường

- Môn Kỹ năng sống trở thành môn học ngoại khóa học buổi chiều,một lớp học 1 tiết/ 1tuần

- Hợp đồng Thầy Nguyễn Chí Trung (ĐT: 0978201936) và NguyễnĐình Hiếu (ĐT: 0937999147) Công ty dịch vụ du lịch Sự kiện 408 Lô G cư

xá Thanh Đa P27 quận Bình Thạnh TPHCM về dạy Kỹ năng sống cho họcsinh trường THCS Bình Thắng

- Các chương trình nội dung giảng dạy đều được Ban giám hiệu phêduyệt

- Đề ra kế hoạch tham quan thực tế Một năm tổ chức cho học sinhtham quan thực tế bốn lần vào tháng 11, tháng 1, tháng 3, tháng 5 Mỗi đợt

đi thực tế gắn liền với nội dung chương trình giáo dục Trong học kỳ mộtnăm học 2010-2011 trường tổ chức hai lần đi tham quan: Khu di tích lịch sửĐền Hùng tại Quận 9 Thành phố Hồ Chí Minh, tham quan nhà tù Phú Lợi -khu du lịch Đại Nam Văn hiến Số lượng học sinh tham gia trên 80%

Học sinh chuẩn bị dâng hoa lên đền Hùng

- Mục đích tham quan thực tế gắn liền với nội dung giảng dạy Vàongày 6/11/2010 vừa qua, nhà trường tổ chức cho học sinh đi thực tế thamquan Khu di tích lịch sử Đền Hùng tại Quận 9 Thành phố Hồ Chí Minh.Qua lần đi thực tế, chúng tôi giáo dục học sinh tinh thần “ Uống nước nhớnguồn” hướng về cội nguồn dân tộc , tự hào dân tộc mình là “ Con rồngcháu tiên”, Tinh thần tập thể, đoàn kết chia sẻ những khó khăn trong sinhhoạt tập thể Khi đến Đền dâng hương các em đều có ý thức tập thể giữ gìntrật tự, lắng nghe và ghi chép truyền thống

1000 năm văn hiến, lịch sử xây dựng Đền Các em giao lưu với các cô chúquản lý khu di tích

Hàng tre được trồng hai bên đường dẫn lên đền Hùng

Tham quan hàng tre, với thuyết trình của cô hướng dẫn viên

du lịch, giúp học sinh hiểu ý nghĩa của hàng tre Hàng tre là biểu tượng củadân tộc Việt Nam Hàng tre gợi nhớ đến vị anh hùng Thánh Gióng đã dùng

tre đánh giặc cứu nước: “ Tre xanh, xanh tự bao giờ

Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh.

Thân gầy guộc lá mong manh

Mà sao nên lũy nên thành tre ơi”

Bia tưởng niệm về công lao của các vị vua Hùng

Giáo dục học sinh có tính tự quản, tính tự lập, tổ chức cho học sinhtập dựng lều trại

Học sinh cùng với thầy cô phụ trách dựng lều trại

Những hoạt động học tập – vui chơi tích cực thân thiện của thầy vào trò

trường THCS Bình Thắng.

Lần hai vào ngày 11/01/2011 đi tham quan nhà tù Phú Lợi - Đại NamVăn Hiến Học sinh tìm hiểu tội ác của Đế quốc Mỹ ở trên chiến trườngmiền Nam vào cuối những năm thập niên 60 và đầu thập niên 70

Học sinh lắng nghe cô hướng dẫn viên thuyết minh về lịch sử hình

thành nhà tù Phó Lợi và tội ác của Đế quốc Mỹ.

Đây là những câu thơ của Tố Hữu ghi lại tội ác của Đế quốc Mỹ

Nơi gian cầm trên 6000 tù nhân

Nơi giam cầm tù nhân

Rời nhà tù Phú Lợi, các em đi đến khu du lịch Đại Nam vào vườn thútìm hiểu đời sống của các động vật: nai, hươu, hổ, báo, công…

Tham quan ao cá gợi nhớ đến ao cá Bác Hồ

Sau chuyến đi tham quan thực tế Ban giám hiệu yêu cầu học sinh làm

bản thu hoạch với chủ đề: Em hãy nêu cảm nghĩ về chuyến đi tham quan

* Ví dụ: Khi dạy Tiết 11: Bài học:

● Kỹ năng sinh hoạt tập thể

● Vai trò của cá nhân khi tham gia sinh hoạt tập thể

Người giáo viên phải tổ chức kỹ năng sinh hoạt cho các em, tạo điềukiện cho các em phát huy vai trò cá nhân trong tập thể Mỗi cá nhân là mộtchủ thể tham gia vào sinh hoạt, giúp các em biết di chuyển đội hình theo yêucầu (tùy ý thích)

Hình ảnh học sinh đang tham gia chương trình sinh hoạt tập thể.

Hình ảnh các em cùng nhau thực hiện vẽ bức tranh Mỗi cá nhân đónggóp công sức vào để hoàn thành bức tranh Vẽ tranh xong nhóm cử một bạnđứng trước lớp thuyết trình bức tranh của nhóm mình, giáo viên nhận xétkhen ngợi học sinh, để khuyến khích tinh thần học tập của học sinh.

Ví dụ Tiết 13: Bài học: Cùng hành động vì ngày nhà giáo Việt Nam

Nhà trường tổ chức phong trào làm báo tường để các em bày tỏ tìnhcảm, lòng biết ơn đối với thầy cô

Hoạt động làm báo tường của học sinh nhân ngày 20-11-2010

- Sau đây là chương trình dạy môn Kỹ năng sống mà chúng đã ápdụng trong năm học 2010-2011 Tuy nhiên, chương trình chỉ lưu hành trongnội bộ, xin đưa ra để các đồng nghiệp nghiên cứu và đóng góp ý kiến.Chương trình giảng dạy như sau :

HỌC KỲ I

Tiết 1: Bài học: Giao lưu giữa người đứng lớp và học sinh, giới thiệu nội dung lớp học, các nguyên tắc lớp học

Tiết 2 : Bài học:

● Phá bỏ khoảng cách, tích cực tham gia các hoạt động tập thể

● Tuyên truyền, giới thiệu về Quốc khánh 2-9-1945

Tiết 3 : Bài học: khám phá và phát huy ưu điểm bản thân

Tiết 4: Bài học:

● Muốn – cần

● Dù đường ngắn hay dài, nếu cố gắng, tất cả sẽ có cùng một kết quả.

● Mỗi người có một sở trường riêng, hãy tận dụng và phát huy nó.Tiết 5 Bài học:

● Kỹ năng sinh hoạt tập thể

● Vai trò của cá nhân khi tham gia sinh hoạt tập thể

Tiết 12 : Bài học:

● Kỹ năng sinh hoạt tập thể

● Vai trò của cá nhân khi tham gia sinh hoạt tập thể

Tiết 13: Bài học: Cùng hành động vì ngày nhà giáo Việt Nam

Tiết 14: Bài học:

● Tổng kết chuyên đề lòng biết ơn

● Tổng kết kỹ năng sinh hoạt tập thể

● Tổng kết giai đoạn 2 của việc lập mục đích – mục tiêu

Tiết 15: Bài học:

● Chuyên đề thái độ tập trung học tập cao độ

● Tự tin vào bản thân, hướng tới kết quả cao trong kỳ thi học kìTiết 16: Bài học:

● Chuyên đề: biết chắc những gì mình có và phát huy đúng lúc, đúng chỗ

● Chơi các trò chơi giải trí trong kỳ thi nội dung liên quan đến vấn

HỌC KỲ II

Tiết 1 : Bài học: Lăng xê bản thân, bắt đầu xây dựng “Thương Hiệu” cho cánhân

Tiết 2: Bài học: Nói chuyện trước đám đông

Tiết 3 : Bài học: Lắng nghe

Tiết 4 : Tổng kết chuyên đề phát triển thương hiệu cá nhân

Tiết 5: Bài học Sơ Đồ Tư Duy

Tiết 6 : Bài học: Lý thuyết nhóm

Tiết 7 : Bài học: Lý thuyết nhóm

Tiết 8 : Bài học: What & How

Tiết 9: Tổng kết chuyên đề ký thuyết nhóm

Tiết 10 : Bài học: Các tính cách trong Nhóm

Tiết 11 : Bài học: Các tính cách trong Nhóm

(Lãnh đạo nhóm)Tiết 12: Bài học: Các giai đoạn phát triển của nhóm

Tiết 13: Tổng kết chuyên đề tính cách trong nhóm

Tiết 14: Bài học: “Niềm Tin”

Tiết 15: Tổng kết “team bullding”

Tiết 16 : Làm bài thu hoạch cuối khoá học

Tiết 17: Tổng kết lớp học

Tuyên dương khen thưởng các học sinh xuất sắc

Những nhắc nhở, dặn dò, hướng dẫn tự học và rèn luyện kỹ năng

sống.

* Đây là giáo án tham khảo:

GIÁO ÁN

Tiết 1

Bài học: Giao lưu giữa người đứng lớp và học sinh, giới thiệu nội dung lớp học, các nguyên tắc lớp học

1 HOẠT ĐỘNG ĐẦU GIỜ

● Vỗ tay theo nhịp: Tạo sự làm việc tập thể, hướng tâm lý cả lớp về cùng 1 phía

● Hát 1 số bài hát tập thể (liên khúc 1-2-3-4): tạo không khí sôi động

● Trò chơi Tôi bảo: rèn luyện sự tập trung và khả năng phản xạ cho học sinh

2 GIỚI THIỆU VỀ LỚP HỌC

● giới thiệu về người đứng lớp

● giới thiệu về nội dung lớp học

● Ghi tất cả những mong muốn khi tham gia lớp học

5 ĐỌC TỰ KỶ TRƯỚC KHI KẾT THÚC TIẾT HỌC

● MICKEY – KIMCHI

● TÔI LÀ NGƯỜI VUI TÍNH– TÔI LÀ NGƯỜI DỄ THƯƠNG