NHẬN THỨC VÀ THÁI ĐỘ CỦA HỌC SINH THPT YÊN MỸ, HUYỆN YÊN MỸ, HƯNG YÊN ĐỐI VỚI TÌNH TRẠNG BẠO LỰC GIỮA CHA VÀ MẸ TRONG GIA ĐÌNH..doc

Sau thời gian làm việc khẩn trương, nghiêm túc với sự cố gắng nghiên cứu, tìm hiểu của bản thân và sự quan tâm giúp đỡ của thầy cô giáo em đã hoàn thành báo cáo tốt nghiệp với đề tài: Nhận thức và thái độ của học sinh trung học phổ thông Yên Mỹ Hưng Yên đối với tình trạng bạo lực giữa cha và mẹ trong gia đình”. Trước tiên, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc Th.s Trương Ngọc Thắng , người đã giành thời gian tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho em trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Đồng cảm ơn các thầy cô trong khoa Xã hội học – Trường Đại học Công đoàn luôn chỉ dạy em trong quá trình học tập. Xin gửi lời cảm ơn tới nhân dân và chính quyền địa phương xã Trung Hưng, Huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên đã tạo điều kiện cho em thực tập thành công, giúp đỡ tận tình và đóng góp ý kiến của mình để giúp em có cách đánh giá khách quan về đề tài nghiên cứu. Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và các bạn sinh viên. Em xin chân thành cảm ơn Xác nhận của UBND xã Trung Hưng Sinh viên thực hiện: Đỗ Thị Hạnh

BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

NGÀNH: Xã hội học GVHD: Th.s Trương Ngọc Thắng

Hà Nội, 04 năm 2015

1 Tính cấp thiết của đề tài

Gia đình từ xưa đến nay luôn được coi như là tổ ấm, là nơi nương tựa,trởvề củamỗi một cá nhân Gia đình cũng là tế bào của xã hội, là thiết chế xã hội cơ bản nhất

và thực hiện các chức năng như: là nơi duy trì nòi giống, là môi trường quan trọnghình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người

Tuy nhiên ở trong xã hội hiện đại ngày nay, gia đình cũng có nhiều thay đổi, vàthay đổi này thể hiện trên mọi mặt của gia đình, và quan trọng hơn cả là vấn đềxung đột hay phát triển lên là bạo lực đang ngày càng gia tăng trong mỗi gia đình ởViệt Nam

Bạo lực gia đình nói chung và bạo lực với phụ nữ nói riêng là một hiện tượngphổ biến mang tính chất toàn cầu, vượt qua ranh giới về lhu vực, văn hóa, thunhập, mức sống, tuổi tác hay địa vị Bạo lực gia đình đối với phụ nữ là một trongnhững hình thức của bạo lực chống lại phụ nữ

Học sinh THPT là những học sinh có độ tuổi từ 15 – 18 và thuộc lứa tuổi trẻ vịthành niên Đây là một trong những giai đoạn quan trọng trong cuộc đời, là giaiđoạn phát triển chuyển tiếp từ lứa tuổi thơ ấu đến tuổi trưởng thành (người lớn).Trẻ em lứa tuổi này có những biến đổi nội tâm phức tạp, muốn tự khẳng định mìnhnên là nhóm dễ dàng bị chịu những tác động từ phía gia đình, nhà trường và xã hộinhất

Chính vì những lý do trên, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Thái độ của học sinhTHPT Yên Mỹ, huyện Yên Mỹ,tỉnh Hưng Yên đối với trình trạng bạo lực giữa cha

và mẹ trong gia đình.” nhằm tiếp tục tìm hiểu, lý giải một hiện tượng xã hội đanggây bức xúc trong dư luận và được nhiều người quan tâm dưới góc độ tiếp cận xãhội học

2 Tổng quan đề tài nghiên cứu

Bạo lực gia đình được nhìn nhận như là một vấn đề ưu tiên trong các vấn đề sứckhỏe cộng đồng và nhân quyền bởi vì vấn đề này tổn hại ở nhiều nước trên thế giới

và gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của người trực tiếp bị bạo hành hay nhữngngười trực tiếp chứng kiến bạo hành Do vậy, đã có rất nhiều bài viết khoa học đềcập đến vấn đề này Những nghiên cứu này đã đề cập đến khá nhiều khía cạnh củavấn đề bạo lực gia đình: thực trạng, nguyên nhân và cả hệ quả

Theo kết quả nghiên cứu quốc gia về Bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở ViệtNam, trong năm 2010, So sánh với nghiên cứu năm 1999 ở 6 xã tại Hà Nội, Huế và

TP Hồ Chí Minh với mẫu gồm 600 phụ nữ đã lập gia đình, sẽ nhận thấy sự giatăng đáng kể tỷ lệ phụ nữ phải gánh chịu hành vi bạo lực Hay như nghiên cứu của

Vũ Mạnh Lợi, Vũ Tuấn Huy, Nguyễn Hữu Minh, 1999 Các cuộc nghiên cứu nàyđều chỉ ra những hình thức bạo hành trong gia đình, nguyên nhân gây ra các cuộcbạo lực và hậu quả mà phụ nữ phải gánh chịu khi có bạo lực gia đình xảy ra

Tuy cùng nói về bạo lực gia đình nhưng trong bài viết của Nguyễn Hồng Thái(2000) và Trịnh Thái Quang (2007) lại chỉ đề cập đến bạo lực gia đình như là mộtkhía cạnh của những vấn đề xảy ra trong quan hệ giữa vợ và chồng

Một số bài nghiên cứu cũng phân tích các hình thức bạo lực rất cụ thể (Vũ TuấnHuy, 2003), (Hoàng Bá Thịnh, 2002):

Về bạo lực tinh thần: Đây là một trong những hình thức bạo lực phổ biến trongbạo lực gia đình và hình thức biểu hiện của nó trong các hộ gia đình được điều tra

là thờ ơ, lãnh đạm, “chiến tranh lạnh” là khá phổ biến

Có một số nghiên cứu lại chỉ tập trung ở các vùng nông thôn như nghiên cứucủa Trịnh Thái Quang (2007), Phan Thu Hiền (2003) Và trong nghiên cứu củaTrịnh Thái Quang còn đề cập đến một số điểm mới về những yếu tố ảnh hưởng đến

Trong nghiên cứu của Hoàng Bá Thịnh (2005) cũng chỉ ra một số điểm trongnghiên cứu về bạo lực tình dục giữa vợ và chồng Tác giả chia bạo lực tình dụcthành các loại là: đánh đập, cưỡng hiếp; cưỡng hiếp không đánh đập; sự ám ảnhcưỡng hiếp tình dục.

Qua kết quả của những nghiên cứu trên có thể thấy được hình thức phổ biến củabạo lưc gia đình tập trung ở ba hình thức là bạo lực tinh thần, bạo lực thân thể vàbạo lực tình dục Những hình thức bạo lực này diễn ra ngày càng phổ biến và thêmmột bằng chứng nữa để khẳng định đối tượng bị bạo lực chủ yếu là phụ nữ

Có một số nghiên cứu cũng đề cập đến ảnh hưởng của bạo lực gia đình đối vớiphụ nữ và trẻ em: Theo khảo sát của Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội năm

2006 cho biết: Ở Việt Nam, cứ khoảng 2 – 3 ngày có một người bị giết liên quanđến bạo hành gia đình – đây là một con số đáng báo động

Tóm lại, những đề tài nghiên cứu trên đều xoay quanh những vấn đề cơ bảnsau: thực trạng của bạo lực gia đình, nguyên nhân, hệ quả của nó và khuyến nghịnhằm giảm thiểu tình trạng này

Chính vì vậy những đề tài nghiên cứu xoay quanh ảnh hưởng của bạo lực giađình đến trẻ em là một đề tài tuy không mới nhưng chưa có nhiều nghiên cứu thực

sự đi sâu vào vấn đề này Trong bài nghiên cứu này, tôi lựa chọn đề tài: “Thái độcủa học sinh THPT Yên Mỹ, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên đối với trình trạngbạo lực giữa cha và mẹ trong gia đình.” với mong muốn làm rõ hơn về thái độ,nhận thức và quan điểm của trẻ em đối với bạo lực giữa cha và mẹ trong gia đình

3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.

3.1 Ý nghĩa khoa học

Bằng các nghiên cứu khoa học xã hội học, đề tài có thể làm phong phú và

đa dạng cho kho tàng lý luận Xã hội học, nâng cao về lý thuyết xã hội cho mỗingười Đồng thời vận dụng các lý thuyết đã học (lí thuyết phạm trù cơ bản trong xãhội học,lí thuyết xã hội hoá, các hành động xã hội .) vào làm rõ vấn đề, mà cụ thể

ở đây là nghiên cứu thái độ của trẻ em đối với bạo lực thể chất và tinh thần giữacha và mẹ trong gia đình Từ đó có thể xem xét được những tác động trực tiếp củabạo lực gia đình với trẻ em, chỉ ra được vai trò của ngành trong việc giảm thiểutình trạng bạo lực gia đình

3.2 Ý nghĩa thực tiễn.

Đề tài giúp chúng ta hiểu rõ về thực trạng của bạo lực gia đình nói chung vàthái độ của trẻ em đối với bạo lực thể chất và tinh thần giữa cha và mẹ trong giađình Từ đó có thể đưa ra được những yếu tố để giải thích cho hiện tượng trên.Sau khi tìm hiểu được rõ thực trạng và nguyên nhân, thái độ của trẻ đối với bạolực gia đình giữa cha và mẹ, có thể đưa ra một số khuyến nghị nhằm giảm thiểu tối

đa tình trạng bạo lực gia đình ở các đô thị hiện nay Tạo điều kiện thuận lợi hơncho trẻ em phát triển trong một môi trường lành mạnh và hạnh phúc

4 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu.

- Phạm vi thời gian: Từ tháng 01/2015– đến tháng 05/2015.

5 Mục đích nghiên cứu và mục tiêu nghiên cứu.

5.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu nhắm đánh giá thực trạng về hành vi bạo lực giữa cha và mẹ học sinhtrong 12 tháng qua, tìm hiểu nguyên nhân và tác động của hành vi bạo lực tronggia đình đến các em học sinh hiện nay, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nângcao hiệu quả công tác phòng chống bạo lực gia đình ở nông thôn hiện nay

5.2 Mục tiêu nghiên cứu

5.2.1 Mục tiêu chung

Để thực hiện được những mục đích trên, cần phải đặt ra những mục tiêu chung.Trong đề tài này tôi đưa ra bốn mục tiêu chung cần phải giải quyết:

Thứ nhất: Thống kê thực trạng bạo lực gia đình xảy ra trong một năm qua tạiđịa bàn nghiên cứu

Thứ hai: Thông qua khảo sát đối tượng bằng bảng hỏi cấu trúc và phỏng vấnsâu để phân tích các hình thức bạo lực phổ biến và những nguyên nhân gây ra tìnhtrạng bạo lực trong gia đình các em học sinh

Thứ ba: tìm hiểu, phân tích thái độ của học sinh THPT đối với tình trạng bạolực giữa cha mẹ trong gia đình

Thứ tư: đánh giá sự ảnh hưởng của tình trạng bạo lực gia đình tới mối quan hệ

và tới kết quả học tập của học sinh

5.2.2 Mục tiêu cụ thể

Làm rõ các khác khái niệm liên quan như: nhận thức, thái độ, bạo lực, bạo lựcgia đình,bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần

Qua khảo sát bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu, tiến hành phân tích tình trạngbạo lực gia đình giữa cha và mẹ các em học sinh trong vòng 12 tháng qua

Phân tích các hình thức bạo lực diễn ra phổ biến nhất trong gia đình các emhọc sinh có bạo lực giữa cha với mẹ thông qua bảng hỏi và phỏng vấn sâu các emhọc sinh

Phân tích các nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng BLGĐ giữa cha và mẹ các

em học sinh Trong đó đi phân tích cụ thể các nguyên nhân như:

- Bất bình đẳng giới

-Khó khăn về kinh tế

-Về trình độ dân trí:

- Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật

- Các nguyên nhân về tệ nạn xã hội

- Sự quan tâm của cộng đồng

Phân tích thái độ của học sinh đối với tình trạng bạo lực giữa cha mẹ trong giađình thông qua việc đánh giá cảm xúc của các em khi chứng kiến bạo lực gia đìnhgiữa cha và mẹ; quan điểm của các em có đồng tình, ủng hộ hay không đối vớinhững hành vi bạo lực trong gia đình

Phân tích những phản ứng cụ thể của các em học sinh khi chứng kiến cảnh bạolực giữa cha và mẹ trong gia đình

Đánh giá sự tác động, ảnh hưởng của của tình trạng bạo lực giữa cha mẹ đếnhọc sinh ở hai khía cạnh: các mối quan hệ gia đình – xã hội và kết quả học tập củacác em

6 Câu hỏi nghiên cứu.

- Có hay không hành vi bạo lực gia đình giữa cha và mẹ của các em học sinhtrong 12 tháng qua?

- Các hình thức bạo lực giữa cha và mẹ phổ biến trong gia đình học sinh là gì?

- Những nguyên nhân chính nào gây ra tình trạng bạo lực trong gia đình các

- Các em học sinh có thái độ như thế nào khi chứng kiến hành vi bạo lực giữacha và mẹ trong gia đình?

-Phản ứng của các em khi chứng kiến bạo lực gia đình giữa cha và mẹ ra sao?

- Sự ảnh hưởng của hành vi bạo lực giữa cha và mẹ tới mối quan hệ gia đình –

xã hội và tới kết quả học tập của các em học sinh như thế nào?

7.Các phương pháp nghiên cứu cụ thể

Nghiên cứu sử dụng những phương pháp thu thập thông tin như phương phápphương pháp phỏng vấn sâu, phương pháp phân tích tài liệu,phương pháp trưngcầu ý kiến bằng bảng hỏi

Phương pháp phân tích tài liệu.

Tôi đã tiến hành nghiên cứu qua sách báo, các công trình nghiên cứu khoa học

từ trước được xuất bản hoặc đăng tải trên các tạp chí, báo, internet

Các tài liệu liên quan đến đề tài như: Số liệu tổng kết 5 năm thực hiện luậtphòng chống bạo lực gia đình huyện Yên Mỹ, số liệu phòng chống bạo lực gia tỉnhHưng Yên, các tài liệu khác liên quan đến phòng chống bạo lực gia đình và tácđộng của bạo lực gia đình đến trẻ em nói chung và trẻ vị thành niên nói riêng…

Phương pháp trưng cầu ý kiến bằng bảng hỏi.

Đây là phương pháp quan trọng mà tôi đã sử dụng trong đề tài nghiên cứu này.Phiếu trưng cầu ý kiến được xây dựng cho khách thể là các em học sinh ở cấpTHPT tại địa bàn Nội dung của phiếu trưng cầu ý kiến tập trung hỏi về thực trạngbạo lực gia đình giữa cha và mẹ trong chính gia đình của các em và nhận thức, cảmxúc, hành vi của các em đối với vấn đề này

Qua bài nghiên tôi đã sử dụng 100 bảng hỏi để thu thập thông tin Với số bảnghỏi này em nhằm vào đối tượng chính là các em học sinh ở cấp học THPT, trườngTHPT Yên Mỹ

Phương pháp phỏng vấn sâu.

Trong đề tài này tôi thực hiện 3 phỏng vấn sâu nhằm mục đích thu thập thêmthông tin để tiến hành nghiên cứu Nghiên cứu kết hợp với định tính (phỏng vấnsâu) sẽ có cái nhìn cụ thể hơn về vấn đề cần làm sáng tỏ Do vậy tôi đã tiến hànhphỏng vấn sâu với những đối tượng là trẻ em trong độ tuổi từ 15 – 18 tuổi, cụ thểhơn là ở cấp THPT, trường THPT Yên Mỹ

8 Khung lý thuyết.

Điều kiện KT -XH

Bạo lực gia đình

Các em học sinh THPT

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

NHẬN THỨC VÀ THÁI ĐỘ CỦA HỌC SINH THPT YÊN MỸ, HUYỆN YÊN MỸ, HƯNG YÊN ĐỐI VỚI TÌNH TRẠNG BẠO LỰC GIỮA CHA VÀ

MẸ TRONG GIA ĐÌNH.

1.1 Các lí thuyết liên quan.

1.1.1 Lý thuyết xung đột

Gia đình chiếm một vị trí quan trọng trong lý thuyết xung đột của Marx vàEngels Theo đó, gia đình là nguồn gốc của các lợi ích cá nhân về mặt sinh học(giới tính và tái sản xuất) và gia đình cũng là một hình thái của tổ chức xã hội.Trong hai cuốn sách của mình mang tên Tài sản nhà nước và tài sản cá nhân, vàNguồn gốc của gia đình Engels đã cho rằng việc tiến hóa từ chế độ mẫu hệ sangphụ hệ, gia trưởng và chế đọ hôn nhân một vợ một chồng là kết quả tất yếu củaviệc phân chia lao động dựa trên sự khác biệt giới Theo Engels, sự đối lập giai cấpđầu tiên xuất hiện trong lịch sử diễn ra cùng lúc với sự phát triển đối kháng giữanam và nữ trong mối quan hệ hôn nhân một vợ một chồng và sự đàn áp đầu tiên vềmặt giai cấp cũng xảy ra cùng lúc với sự áp bức của nam với nữ Mặc dù Engelskhông nhìn nhận gia đình như là một yếu tố gây ảnh hưởng nhưng ông đã coi giađình như một thế giới thu nhỏ của xung đột trong một nền văn hóa rộng lớn

Trong phần trọng tâm của lý thuyết xung đột, Hobbes, Marx và Engels đã đưa

ra một giả thuyết cơ bản về sự khan hiếm các nguồn lực Theo đó, nếu có sự thặng

dư về các nguồn lực thì ngay cả khi con người hành động theo lợi ích cá nhân thìcũng không có lý do gì để họ có thể tiếp tục cuộc xung đột Thực tế, thì Marx đãđưa ra kết luận về sự khan hiếm nguồn lực như là một điểm mấu chôt trong phầncuối tài liệu về quan điểm duy vật biện chứng của lịch sử với sự chuyển đổi từ các

nguồn lực được phần phối từ “nhu cầu công việc” đến “nhu cầu cá nhân” Các ýtưởng về nguồn lực và quyền lực đã trở thành trọng tâm trong quá trình nghiên cứu

về bản chất của xung đột trong gia đình

Một trong những vấn đề thực tế cho việc ứng dụng học thuyết xung đột chính làvấn đề bạo lực gia đình

Xung đột trong các cuộc hôn nhân và gia đình thường có cấu trúc rất nhỏ Cho

dù đó là các yếu tố giới hay tuổi tác, cặp đôi hay các nhóm lớn thì họ đều phải đốimặt với vấn đề xung đột của các thành việc bởi vấn đề tự chủ đối lập với vấn đềmối quan hệ gần gũi Lý thuyết xung đột dự đoán rằng việc đối đầu và mâu thuẫngiữa vợ và chồng xảy ra khi có sự cạnh tranh trong tình trạng thiếu hụt các nguồnlực Khi vợ hoặc chồng không có nguồn lực ngang bằng nhau (tiền lương hay địavị) thì sự mất công bằng xuất hiện giữa hai người và nảy sinh ra các xung đột Về

cơ bản thì nam giới thường bảo vệ quyền lực vượt trội của mình trước những ngườithường được coi là yếu thế hơn (vợ) và rất nhiều nguồn lực trong số đó đã chỉ rarằng người phụ nữ nên “an phận ở vị trí của mình” Đây cũng là nguyên nhân tạisao thương xuất hiện việc nam giới bạo hành với vợ hơn là chiều ngược lại

1.1.2 Lý thuyết xã hội hoá cá nhân

“Xã hội hóa là quá trình thích ứng và cọ xát với các giá trị, chuẩn mực và hìnhmẫu hành vi xã hội mà trong quá trình đó một thành viên xã hội tiếp nhận và duytrì khả năng hoạt động xã hội” (G Endrweit và G Trommonsdoff 2002:571)

Xã hội hóa cá nhân là một quá trình liên tục, các cá nhân chịu ảnh hưởng của nótrước, đồng thời và sau giai đoạn vị thành niên của họ Xã hội hóa phải được nhìnnhận như một quá trình tất yếu và kéo dài suốt đời Đặc điểm của quá trình xã hộihóa là các cá nhân không phải lĩnh họi các kinh nghiệm xã hội ngay một lúc mà

chung, không phải tham gia vào tất cả các tổ chức, môi trường xã hội mà thông quanhững nhóm xã hội nhất định Xã hội hóa là quá trình đưa cá nhân vào các quan hệ

xã hội, những quan hệ đó lúc ban đầu rất hẹp sau đó dần dần mở rộng ra Áp dụngvào trong nghiên cứu này có thể thấy, gia đình là môi trương vi mô có vai trò quantrọng nhất trong giai đoạn đầu xã hội hóa cá nhân Và chức năng xã hội hóa giađình không chỉ dừng lại ở giai đoạn xã hội hóa ban đầu mà còn diễn ra suốt cuộcđời con người với tư cách là một quá trình liên tục Gia đình tham gia vào tất cảcác giai đoạn xã hội hóa trong chu trình sống của con người, ở giai đoạn nào vaitrò của gia đình cũng thể hiện rất rõ Do vậy, khi lứa trẻ không được sống trongmột gia đình êm ấm và hạnh phúc thì chúng cũng bị chịu ảnh hưởng đến tâm lý,nhân cách sau này Nếu như cha mẹ thường xuyên xảy ra những hình thức bạo lựcthân thể và tinh thần ngay trước mặt trẻ thì có khả năng rất cao là trẻ dễ bị tổnthương về mặt tâm lý hay mắc những chứng bệnh về tâm lý, thậm chí còn ảnhhưởng đến hình thành, phát triển nhân cách của lứa trẻ

1.2 Các khái niệm công cụ.

1.2.1 Nhận thức

Theo "Từ điển Bách khoa Việt Nam", nhận thức là quá trình biện chứng của sự

phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy vàkhôngngừng tiến đến gần khách thể

Theo quan điểm của phép tư duy biện chứng, hoạt động nhận thức của conngười đi từ trực quansinhđộng đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đếnthực tiễn

1 Nhận thức cảm tính (hay còn gọi là trực quan sinh động) là giai đoạn đầu tiêncủa quá trình nhận thức Đó là giai đoạn con người sử dụng các giác quan để tácđộng vào sự vật nhằm nắm bắt sự vật ấy Nó bao gồm: Cảm giác, Tri giác, Biểutượng

2 Nhận thức lý tính (hay còn gọi là tư duy trừu tượng) là giai đoạn phản ánh giántiếp trừu tượng, khái quát sự vật, được thể hiện qua các hình thức như khái niệm,phán đoán, suy luận

3 Nhận thức trở về thực tiễn, ở đây tri thức được kiểm nghiệm là đúng hay sai.Nói cách khác, thực tiễn có vai trò kiểm nghiệm tri thức đã nhận thức được thựctiễn là tiêu chuẩn của chân lý, là cơ sở động lực, mục đích của nhận thức

Như vậy, khái niệm bạo lực có thể hiểu như sau:

Bạo lực là việc đe dọa hay dùng sức mạnh thể chất, quyền lực đối với ngườikhác hoặc một nhóm người, một cộng đồng gây ra hoặc làm tăng khả năng gây tổnthương, tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển gây ra sự mất mát.Hình thức bạo lực phổ biến nhất mà chúng ta thấy là bạo lực gia đình

1.2.4 Bạo lực gia đình

Có rất nhiều khái niệm về bạo lực gia đình Tuy nhiên trong nghiên cứu này tôi

sử dụng khái niệm của tác giả Hoàng Bá Thịnh

Bạo lực gia đình là các hành vi bạo hành xảy ra trong phạm vi gia đình, đó là sựxâm phạm và ngược đãi về thân thể, tinh thần hay tình cảm giữa các thành viêntrong gia đình Bạo hành gia đình là sự lạm dụng quyền lực một hành động nhằmhăm dọa hoặc đánh đập một người thân trong gia đình để điều khiển hay kiểm soátngười đó

Bạo lực trong gia đình là một hình thức tu nhỏ và đặc biệt của bạo hành xã hội:

sự khác biệt giữa bạo hành gia đình với các dạng thức của bạo hành xã hội ở chỗbạo hành gia đình lại diễn ra giữa những người thân, những người cũng huyếtthống…

Bạo lực gia đình dù chỉ diễn ra trong phạm vi gia đình nhung không dễ xóa bỏ.Thực tế cho thấy có nhiều dạng thức và các kiểu bạo hành gia đình như bạo hànhcủa chồng với vợ, bạo hành của vợ với chồng, bạo hành của bố mẹ với con cái, bạohành của anh chị em trong gia đình, bạo hành và mối quan hệ mẹ chồng nàngdâu…

Bạo lực gia đình có thể phân chia thành nhiều dạng khác nhau Theo tác giả LêThị Quý thì có thể chia ra thành các dạng: Bạo hành thân thể, bạo hành tâm lí (bạohành về tinh thần), bạo hành lao động hoặc kinh tế và bạo hành tình dục Tuy nhiên

trong nghiên cứu này, tôi chỉ tập trung vào hai loại hình thức bạo lực là bạo lưc thểchất và bạo lực tinh thần giữa vợ và chồng.

1.2.5 Bạo lực thể chất.

Bạo lực thể chất bao gồm nhổ, cào cấu, cắn lắc mạnh, bóp nghẹt, xô đẩy,…hoặcdùng vũ khí với nạn nhân bị bạo hành Bạo lực thân thể có thể gây ra tổn thýõng vềthể chất rất lớn hoặc nếu không cũng ðể lại những tổn thýõng về mặt tâm lý chonạn nhân

1.2.6 Bạo lực tinh thần

Bạo lực tinh thần: Tấn công đối tượng bằng lời nói dùng để nhấn mạnh đếnnhững điểm tổn thương trong tâm lý của nạn nhân hoặc hạ nhục nạn nhân trươcmặt người thân, bạn bè hay thậm chí là cả người lạ

1.2.7 Thái độ

Theo từ điển xã hội học Oxford:

Thuật ngữ “Thái độ” được định nghĩa theo nhiều cách: là sự định hướng tớimột cá nhân, tình huống, thiết chế hay một quá trình xã hội Điều đó để biểu thịmột giá trị hay niềm tin tiềm ẩn hoặc đối với những người cho rằng chỉ có thểphỏng đoán được thái độ thông qua hành vi quan sát được, thì thái độ là một xuhướng hành động theo các cá nhân và tình huống

Chương 2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨUThái độ của học sinh THPT Yên Mỹ, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên đối với tình trạng bạo lực giữa cha và mẹ trong gia đình.

2.1 Điều kiện kinh tế - xã hội của địa bàn nghiên cứu

Trường THPT Yên Mỹ nằm tại địa phận Thôn Hào Xuyên – Xã Tân Lập – Huyện Yên Mỹ - Tỉnh Hưng Yên, bên đường quốc lộ 39A cách thị xã Hưng Yên 30Km Tháng 8 – 1965 Trường THPT Yên Mỹ được thành lập Nhà trường có nhiệm vụ giáo dục, đào tạo cho con em 17 xã, thị trấn trong Huyện Trải qua 44 năm xây dựng và trưởng thành, nhà trường đã phải chuyển địa điểm từ Xuân Trường – Đồng Than về Thanh Long – Yên Mỹ, từ Thanh Long di chuyển về Tân Lập

Qua 44 năm nhà trường vượt qua nhiều khó khăn để xây dựng và phát triển Trong quá trình xây dựng và phát triển của nhà trường đã song hành cùng sự phát triển của lịch sử dân tộc Nhà trường đã trải qua cả thời chiến và thời bình, thời kỳ bao cấp và thời kỳ đổi mới hiện nay Lúc đầu mới thành lập trường chỉ có 4 lớp (3 lớp

8 và 1 lớp 9) với số lượng là 220 học sinh Tổng số 13 cán bộ giáo viên, công nhânviên trong đó Đảng viên 4 đ/c, Công đoàn viên 13 đ/c Đoàn Thanh niên Cộng sản HCM 8 đ/c Năm học 2006 – 2007: Nhà trường có 48 lớp, do số lượng học sinh tăng nhanh nên tháng 8 năm 2007 theo đề nghị của nhà trường, UBND Huyện, Sở GD&ĐT, UBND tỉnh Hưng Yên quyết định mở thêm trường THPT Minh Châu tách ra từ trường THPT Yên Mỹ Năm học 2008 – 2009 trường có 39 lớp Tổng số

1680 học sinh Hội đồng giáo dục nhà trường gồm 93 cán bộ, giáo viên, nhân viên (100% giáo viên đạt chuẩn, có 5 Thạc sĩ, 3 đồng chí đang học cao học cuối năm

2009 sẽ bảo vệ), trong đó Đảng viên 31 đ/c, Công đoàn viên 91 đ/c, Đoàn Thanh niên Cộng sản HCM 43 đ/c Cơ sở vật chất nhà trường ngày càng được củng cố và phát triển Năm 1965 Nhà trường có 4 phòng học tranh tre lứa lá nhưng đến năm

2008 – 2009 Nhà trường có 37 phòng học, 12 phòng chức năng trong đó có 39 phòng kiên cố cao tầng khuôn viên của nhà trường khang trang sạch đẹp, “Trường

ra Trường, Lớp ra Lớp”, đáp ứng được yêu cầu nguyện vọng của Đảng, chính quyền các cấp, đáp ứng được yêu cầu của nhân dân trong huyện Ở bất kỳ thời điểm nào nhà trường cũng đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của mình, chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường năm sau cao hơn năm trước Năm học 2007 – 2008 học sinh tốt nghiệp đạt 96,5%, tỷ lệ học sinh đỗ ĐH đạt 30,2% Qua từng năm tháng xây dựng và phát triển nhà trường đã được các cấp, các ngành, huyện, hỉnh, Bộ Giáo dục khen thưởng với nhiều hình thức, tặng

Cờ, Bằng khen, Giấy khen, trường tiên tiến xuất sắc.v.v…Đặc biệt năm 2001 Nhà trường được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba

Những thành tích Nhà trường đã đạt được:

+ Nhà trường liên tục được UBND Tỉnh công nhận là Trường Tiên tiến xuất sắc + Chi bộ: Liên tục được công nhận là Chi bộ trong sạch vững mạnh tiêu biểu cấp Huyện,được tặng Cờ và Bằng khen

+ Công đoàn: Liên tục được công nhận là Công đoàn vững mạnh xuất sắc, được Tổng Công đoàn Việt Nam, Liên đoàn Lao động Tỉnh Hưng Yên tặng Bằng khen + Đoàn thanh niên CSHCM: Liên tục được công nhận là trong sạch vững mạnh và được Tỉnh Đoàn, Huyện Đoàn tặng bằng khen Trung ương Đoàn tặng Cờ

Nhìn lại quá trình 44 năm qua dù đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm, nhiều khó khăn nhưng Trường THPT Yên Mỹ với cố gắng vươn lên không ngừng về mọi mặtthực sự trở thành trung tâm văn hoá, khoa học của Huyện, có uy tín với nhân dân,

có niềm tin của Đảng hoàn thành tốt nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao cho

2.2.Thực trạng bạo lực gia đình.

2.2.1 Thực trạng bạo lực gia đình xảy ra trong 12 tháng qua.

Sau khi đi thực tế tại địa bàn một thời gian để phục vụ cho đề tài nghiên cứucủa mình, tôi đã thu thập được một số thông tin về thực trạng bạo lực gia đình, mà

cụ thể ở đây là bạo lực thể chất và tinh thần giữa cha và mẹ, qua việc trưng cầu ýkiến của các em học sinh trường THPT Yên Mỹ Và kết quả thu được như sau:

Biểu 2.1 Thực trạng bạo lực giữa cha và mẹ trong gia đình (%)

Nguồn: kết quả khảo sát của đề tài

Qua biểu đồ trên có thể thấy được phần nào thực trạng bạo lực giữa cha và mẹtrong gia đình của các em học sinh trường THPT THPT Yên Mỹ Trong 100 emkhi được hỏi về việc cha mẹ có xảy ra bạo lực trong 12 tháng gần đây hay không,thì có đến 67 em (chiếm 67 %) số học sinh trả lời là có, và chỉ có 33 em (chiếm33%) số trẻ em trả lời là chưa Điều này chứng tỏ, hiện tượng cha mẹ xuất hiệnhành vi bạo lực để con cái chứng kiến được là một hiện tượng khá phổ biến đối vớihọc sinh trường THPT Yên Mỹnói riêng và đối với các gia đình trong xã hội hiệnnay nói chung

Trong một xã hội kinh tế thị trường như hiện nay, việc các cá nhân phải cốgắng chạy theo lợi ích kinh tế, nỗ lực làm việc để nâng cao điều kiện sống của bảnthân và gia đình đã là một trong những nguyên nhân gây nên căng thẳng cho chính

họ Điều này cũng dẫn đến việc các cá nhân bị dồn nén do sức ép của công việc,cuộc sống và rất dễ sinh ra nóng giận Việc xung đột trong gia đình giữa cha và mẹ

là không thể tránh khỏi trong các gia đình hiện nay Tuy nhiên, thì cha mẹ vẫn còncoi những xung đột đó của mình là không ảnh hưởng đến con cái Điều này chứngminh khi mà đại đa số những trẻ được phỏng vấn ngẫu nhiên thì đã đều chứng kiến

ít nhất một lần cha và mẹ có bạo lực thể chất và tinh thần với nhau, trong thời gian

Hay như: “Có chị ạ Không phải là chỉ một hai lần đâu Khá là nhiều lần bố

mẹ cãi nhau, xúc phạm lẫn nhau trước mặt bọn em ấy.” (PVS, nam, lớp 11, THPT

Yên Mỹ)

“…chiến tranh lạnh trong nhà em là chuyện quá sức bình thường Có khi cả mấy ngày trời bố mẹ cũng chẳng nói với nhau câu nào…Có lần bố em còn đe dọa

mẹ em, bảo là đuổi ra khỏi nhà, rồi ly hôn nữa.” (PVS, nữ, lớp 12, THPT Yên Mỹ)

Vô hình chung cha mẹ không nhận thấy ngay được những ảnh hưởng của việccon trẻ chứng kiến xung đột xảy ra giữa cha và mẹ mình Đó cũng là nguyên nhânkhiến cho trẻ phải chịu nhiều ảnh hưởng và tác động từ việc chứng kiến cha mẹmình xảy ra hiện tượng bạo lực

2.2.2 Các hình thức bạo lực phổ biến

Có nhiều hình thức bạo lực gia đình khác nhau, nhưng chủ yếu là ở 2 hình thức bạolực chính đó là bạo lực thể chất và bạo lực tinh thần.

Khi tiến hành phỏng vấn sâu 3trường hợp để phát hiện ra loại hình bạo lựcphổ biến diễn ra trong gia đình giữa cha và mẹ là loại hình nào, tôi đã thu được kếtquả như sau:

Cả 3 gia đình có bạo lực xảy ra trong vòng 12 tháng trở lại đây đều xuất hiệnloại hình bạo lực tinh thần, với tần suất khá cao Với những hành động theo các em

miêu tả là: “…bố chửi rủa mẹ em là đồ con nọ, con kia.”

Tuy nhiên về bạo hành thể chất thì chỉ diễn ra ở một số ít gia đình với mức độnghiêm trọng khác nhau, cụ thể ở đây là 1/3 gia đình có xuất hiện bạo lực thể chất.Trong đó những hành vi chủ yếu diễn ra là: đánh đập, xô đẩy, túm tóc và đập vỡchén đĩa, đồ đạc trong gia đình

“…Mới tháng trước thôi, có lần bố mẹ em tức nhau, ngay trong bữa ăn cơm mà bố ném hết đồ đạc đi, đập vỡ chén đũa trước mặt chúng em Nói chung ban đầu sự việc cũng chẳng có gì to tát, chỉ là trách cứ nhau chuyện quan tâm đến con cái Rồi dần dần bố nói, mẹ nói Thế là xích mích thôi.” (PVS, nam, lớp 10, THPT

Yên Mỹ)

Điều này cũng được chứng minh qua số liệu tôi đã thu thập được tại địa bàn:

Bảng 2.1: Các loại hình bạo lực giữa cha và mẹ phổ biến trong gia đình học sinh tại trường THPT Yên Mỹ

Loại hình bạo lực gia đình Số lượng Tỷ lệ (%)

Nguồn: kết quả khảo sát của đề tài

Qua bảng số liệu trên có thể thấy được rằng, bạo lực tinh thần là loại hình bạolực diễn ra phổ biến nhất trong 2 loại bạo lực gia đình giữa cha và mẹ mà tôinghiên cứu trong đề tài này Loại hình bạo lực tinh thần đơn thuần chiếm đến 42 %(42 vụ), trong khi bạo lực thể chất chiếm có 25 vụ (25 %) Và thường thì bạo lựctinh thần và bạo lực thể chất trong nghiên cứu này hay đi đôi với nhau, điều nàyđược chứng minh ở con số 32 vụ diễn ra cả 2 loại hình này (chiếm đến 32 %) Không chỉ đơn thuần dừng lại ở việc nghiên cứu loại hình nào diễn ra phổbiến, tôi còn đi sâu hơn vào những hình thức bạo lực cụ thể trong hai loại bạo lựcgia đình giữa cha và mẹ Và kết quả thu được như sau:

Bảng 2.2 những hành động cụ thể trong hai loại bạo lực thể chất và bạo lực tinh thần.

lượng

Tỷ lệ (%)

Bạo lực tinh

Nguồn: kết quả khảo sát của đề tài

Qua bảng trên, ta có thể nhận thấy được, biểu hiện phổ biến nhất diễn ra khi

có bạo lực tinh thần hay thể chất giữa cha và mẹ chắnh là đuổi ra khỏi nhà (chiếm64,0 %), sau đó là đến biểu hiện chiến tranh lạnh (52,0%), đập vỡ đồ đạc (43,0%),

xô đẩy (41,0 %) Ngoài ra còn một số những biểu hiện cụ thể khác như nhục mạ,lăng mạ hoặc đe doạ người bị bạo lực

Còn đối với bạo lực thể chất, hành động bạo lực mà các em trả lời nhiều nhất

là Đấm, đánh bằng tay/chân (65,0%), biểu hiện bóp cổ, lắc mạnh chỉ chiếm 21,0%.Vậy, qua những thông tin và số liệu tôi thu thập được trong quá trình điều tra

Có thể khẳng định lại một lần nữa rằng: Tại địa bàn nghiên cứu, đại đa số các giađình đã từng có hiện tượng bạo lực diễn ra giữa cha và mẹ với những hình thức vàmức độ khác nhau Và hình thức phổ biến nhất chắnh là bạo lực tinh thần với biểuhiện thường thấy là đuổi ra khỏi nhà

2.2.3 Nguyên nhân.

Bạo lực gia đình xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau Các nghiên cứukhác nhau tuy có đưa ra những điểm khác nhau về nguyên nhân dẫn đến bạo lựcgia đình, nhýng nhìn chung các nghiên cứu này đều thống nhất chỉ ra một sốnguyên nhân cơ bản như sau:

- Bất bình đẳng giới là nguyên nhân gốc rễ gây ra bạo lực nam/chồng đối

với nữ/ngýời vợ trong gia đình Trong gia đình, ngýời phụ nữ có vị thế và quyềnlực không nganh bằng với nam giới, không có quyền tham gia vào các quyết địnhtrong gia đình, khiến họ dễ bị bạo lực do nam giới gây ra Ảnh hưởng của nền vănhóa phong kiến với những quan niệm mang đậm màu sắc định kiến giới, đó lànhững định kiến nằm ngay trong truyền thống văn hóa, phong tục tâp quán, chuẩnmực đạo đức bấy lâu nay trong xã hội

- Khó khăn về kinh tế cũng là một trong những nguyên nhân có thể dẫn tới

bạo lực gia đình vì khó khãn về kinh tế thường tạo ra các áp lực, căng thẳng, bế tắc

đối với thành viên gia đình và do đó dễ dẫn tới các mâu thuẫn, tranh chấp nếukhông biết cách xử lý phù hợp có thể gây nên bạo lực gia đình Những cặp vợchồng phải bươn chải vất vả để kiếm sống thường có sự căng thẳng về thần kinhhơn và do đó dễ nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến tranh cãi trong gia đình và cuối cùngnam giới thường sử dụng quyền và sức mạnh của mình để gây ra bạo lực với vợ Nhiều công trình nghiên cứu về bạo lực gia đình ở Việt Nam đã cho thấy: kinh tếgia đình khó khăn là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến bạo lực giađình Tất nhiên, chúng ta không thể coi đói nghèo là yếu tố lớn nhất làm nảy sinhhành vi bạo lực Bởi lẽ thực tế có rất nhiều cặp vợ chồng quanh năm bị cái nghèođeo bám nhưng vẫn sống với nhau đầm ấm, hòa thuận hoặc có những gia đình khicòn khổ cực thì hai vợ chồng có một cuộc sống êm đềm, thương yêu nhau nhưngđến khi kinh tế gia đình khá giả thì lại nảy sinh nhiều vấn đề, không có hạnh phúc Yếu tố kinh tế ảnh hưởng đến bạp lực gia đình cũng được tôi nghiên cứu khilàm đề tài này Khi tiến hành phỏng vấn sâu với 3 trường hợp, tôi cũng đã tiếp cậnđược một số trẻ vị thành niên mà gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn và thấyrằng: Kinh tế là một trong những nhân tố quan trọng có tác động đến việc bạo hành

gia đình giữa cha và mẹ: “ Bố mẹ em có cãi nhau, xô xát nhau cũng là do kinh tế

gia đình cả Chỉ vì túng thiếu, tiền không đủ tiêu đâm ra nóng nảy, chứ bố em cũng không phải người tàn ác Giận quá thì tát mẹ em vài cái sau đó vài hôm lại tìm cách làm lành Hoàn cảnh gia đình em khổ quá chứ đầy đủ thì chẳng đến nỗi phải như vậy” (PVS, học sinh nữ,lớp 12, TPHTYên Mỹ) Thực tế, trong 3 trường

hợp xuất hiện bạo lực, có 2 trường hợp gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn Vàbạo hành gia đình diễn ra ở cả 2 gia đình này với các hình thức và mức độ khácnhau Nhưng chủ yếu là bạo hành về tinh thần (2/3 hộ), còn bạo lực thể chất chỉxuất hiện ở 1/3 hộ gia đình

“…Bố em học hết lớp 7, mẹ em thì chỉ hết tiểu học thôi…gia đình em được

Nhưng mà cứ khi nào đến tháng phải nộp tiền nọ tiền kia thì bắt đầu bố mẹ em lại nói lẫn nhau Bố mẹ chửi nhau là vô dụng, rồi thằng nọ con kia Em chán lắm chị

ạ Có khi em chẳng dám xin tiền nộp học phí, vì biết bố mẹ cũng chẳng có tiền Xin chỉ tổ lại làm cho bố mẹ mắng chửi nhau thêm …”(PVS, nam, lớp 11, THPT Yên

Mỹ) Hay như:

“Nguyên nhân để bố mẹ em hay cãi nhau với đánh nhau chỉ có một chữ thôi – tiền Lúc nào cũng tiền, tiền với cả tiền Bố em thì hay cờ bạc nên nhà em cũng chẳng có điều kiện chị ạ Mỗi lần về nhà là bố lại đòi tiền mẹ, không đòi được thì chửi mẹ, đánh mẹ, có khi còn đánh cả em…”(PVS, nữ, lớp 12, THPT THPT Yên

Mỹ)

Trong một xã hội đang phát triển cùng với một nền kinh tế thị trường tăngtrưởng nhanh, thì kinh tế là một trong những yếu tố cần thiết để có thể duy trì đượccuộc sống của mỗi một gia đình Chính sức ép về công việc, chi tiêu cho học hành,sinh hoạt của gia đình và con cái đã vô hình chung gây ra những ảnh hưởng về tâmlý như: stress, không kiềm chế được bản thân lúc nóng giận…và là một trongnhững nguyên nhân chính gây ra bạo hành gia đình ở nước ta nói chung và ở thànhphố Phủ Lý nói riêng hiện nay

-Về trình độ dân trí: trong nghiên cứu này, tôi cũng chỉ ra được yếu tố dân trí

ảnh hưởng đến bạo lực gia đình, cụ thể như sau: trong 3 gia đình (PVS) có xuấthiện bạo lực trong 12 tháng trở lại đây thì có đến 2/3 gia đình là cha hoặc mẹ cótrình độ dân trí dưới lớp 7 Đây cũng là một trong những nguyên nhân dễ dẫn đếnbạo lực gia đình giữa vợ và chồng Khi trình độ dân trí thấp thì đa số các cá nhân

sẽ không có hiểu biết, và khi không có hiểu biết thì họ thường không có khả năng

để tự vệ hay giải quyết khi xảy ra xung đột Mà đặc biệt là trong 10 gia đình đó thì

số phụ nữ có trình độ học vấn thấp lại chiếm đa số (2/3) Khi phụ nữ có trình độdân trí thấp thì thường họ vẫn sẽ sống theo tư tưởng xưa cũ - “trọng nam”, đa phần

họ chỉ tập trung vào việc chăm sóc cho gia đình, chồng con, ít có cơ hội hoặc là

không quan tâm đến việc nâng cao trình độ và tham gia các hoạt động xã hội.Chính bởi vậy mà phụ nữ thường có trình độ học vấn thấp hơn nam giới trong cácgia đình ở Việt Nam nói chung và ở địa bàn nghiên cứu của tôi nói riêng Trongnhiều trường hợp, khi tiến hành phỏng vấn sâu trẻ vị thành niên, khi được hỏi vềkinh tế của gia đình mình, các em cho biết, trong gia đình, mẹ em phải chịu phụthuộc về kinh tế vào bố, tất cả tiền chi tiêu của gia đình là bố làm ra, đó cũng là

nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực: “Do kinh tế gia đình khó khăn, không có

tiền, bố em lại hay nhậu rồi không có lý trí nên cứ về đến nhà là trút giận, đánh mẹ con em Nhiều lúc em cũng cự lại nhưng bố em đánh chửi em, rồi chửi mẹ em là không làm ra tiền thì không có quyền được nói Lúcấy, em chỉ muốn bỏ học để đi làm để cho gia đình đỡ khổ thôi” (PVS,nam,lớp 11, THPT Yên Mỹ) Có em còn

cho biết: “Sau khi gây lộn, thường vào buổi sáng bố em còn không thèm đưa tiến

ăn sang cho em mà bỏ đi luôn, có khi đến 2,3 ngày mới về Cũng có khi chiến tranh lạnh với mẹ em, không nói chuyện một thời gian Thông thường em luôn là người làm lành với cả bố và mẹ để không khí gia đình đỡ u ám” (PVS, học sinh

nữ, lớp 10, THPT Yên Mỹ)

- Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về phòng, chống bạo lực gia

đình còn hạn chế Trình độ nhận thức và sự hiểu biết về pháp luật trong một bộphận người dân còn thấp cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đìnhvẫn còn tiếp tục xảy ra

- Các nguyên nhân về tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc, nghiện hút, mại

dâm…và các nguyên nhân khác như ngoại tình, ghen tuông…cũng là nhữngnguyên nhân trực tiếp dẫn tới bạo lực gia đình Phần lớn các hành vi bạo lựcthường diễn ra trong những gia đình có chồng (vợ) nghiện hút, cờ bạc, rượu chè,mại dâm,…

Theo điều tra của Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, nguyên nhân trực

(60%), những gia đình này thýờng có hoàn cảnh kinh tế khó khãn, học vấn thấp,thiếu hiểu biết về pháp luật, công việc không ổn định.

- Sự quan tâm của cộng đồng tới phòng, chống bạo lực gia đình còn chưa

đầy đủ Cộng đồng và các gia đình vẫn coi bạo lực gia đình là vấn ðề riêng tý trongmỗi gia đình và người ngoài không nên can thiệp

Qua những phân tích trên có thể thấy được nguyên nhân chủ yếu diễn ra bạolực giữa cha và mẹ là do: hiện tượng bất bình đắng giới, do kinh tế, trình độ họcvấn, do tuyên truyền thông tin phòng chống bạo lực cũng như sự quan tâm củacộng đồng xã hội tới vấn đề này Ðây là tiền đề cho việc đưa ra những giải phápnhằm hạn chế hiện tượng bạo lực gia đình đang diễn ra phổ biến hiện nay

2.3 Thái độ của học sinh THPT Yên Mỹ đối với tình trạng bạo lực giữa cha mẹ trong gia đình.

Khi các em chứng kiến bất cứ một hành vi nào giữa cha và mẹ, chúng đều cónhững cảm xúc và suy nghĩ khác nhau Trong đề tài này, tôi nghiên cứu về cảmxúc của trẻ sau khi chứng kiến bạo lực giữa cha và mẹ, với kết quả như sau:

Bảng 2.3 Cảm xúc của học sinh THPT Yên Mỹ sau khi chứng kiến bạo

lực giữa cha và mẹ trong gia đình.

3.Có tâm lý ngại tiếp xúc với người ngoài 76 76,0

5.Cảm thấy mọi quy định của gia đình và nhà

trường là vô nghĩa

Nguồn: kết quả khảo sát của đề tài

Qua biểu đồ trên, có thể nhận thấy đa số cảm xúc của các em là ngại tiếp xúcvới người ngoài (76,0 %), sau đó là đến tâm lý chơi đùa không cảm thấy vui vẻ(73,0 %), khi ngủ hay gặp ác mộng (54,0 %), sợ bóng tối (46,0%).Tuy vậy cũng có13,0 % các em thờ ơ, không quan tâm đến việc cha mẹ mình xảy ra bạo lực Vàđiều quan trọng là có đến 21,0 % trẻ em sau khi chứng kiến những lần cha mẹmình có hành vi bạo lực thì trở nên không coi trọng những quy định của gia đình,nhà trường Chính điều này vô hình chung đã dẫn tới những ảnh hưởng không nhỏcủa bạo lực giữa cha và mẹ đối với sự phát triển của trẻ vị thành niên về nhiều mặt:tâm lý, nhân cách và học tập

Điều này cũng được thể hiện qua một số phỏng vấn sâu: “Mỗi lần bố mẹ có

xích mích rồi to tiếng cãi chửi nhau là em chẳng dám đi đâu ra ngoài Hàng xóm

họ dị nghị rồi thì chơi đùa với bạn bè hay làm bất cứ điều gì em cũng thấy không vui, không thoải mái…” (PVS, nữ, lớp 12,THPT Yên Mỹ)

Hay như: “Tuần trước, em với một bạn cũng lớp có xảy ra xô xát, ban đầu em

chỉ chửi nhau thôi, nhưng sau đấy bạn ấy xúc phạm em, thế là em lao vào đánh luôn, vì tức quá không thể chịu đựng được Em cũng biết như thế là sai nhưng em không thể kìm chế được hành động của mình mặc dù bạn bè đã can ngăn”(Học

sinh nam, lớp 11, THPT Yên Mỹ)

“Em thường xuyên phải chịu đựng những lúc bố uống rượu say về đánh mẹ.

Những lúc như thế em chẳng dám ngủ một mình, em của em thì nửa đêm ngủ cứ giật mình rồi khóc Thế là 2 chị em lại ôm nhau thức đến sáng Còn có lần bố đánh

cả em, nhốt em ngoài cửa không cho vào nhà Sợ lắm chị ạ, nói đến bây giờ em vẫn còn thấy run…” (PVS, nữ, lớp 10,THPT Yên Mỹ).

Trong nghiên cứu này, tôi cũng tìm hiểu về các em đánh giá thế nào khi cha và

mẹ có xảy ra bạo lực thể chất và tinh thần Có rất nhiều cách đánh giá khác nhaucủa trẻ về hiện tượng bạo lực gia đình Có người cho đây chỉ là việc bình thưởngxảy ra trong gia đình, thậm chí có những gia đình thì đây đã là việc ngày nào cũngphải diễn ra Tuy nhiên, có những trẻ sau khi chứng kiến bạo lực giữa cha và mẹlại có những suy nghĩ khác như: thấy đây là hành động không nên, không muốnhành động này tiếp diễn Xem xét đánh giá của trẻ về bạo lực thể chất và tinh thầngiữa cha và mẹ, là một trong những tiền đề để chúng ta có thể hiểu được hơn vềphản ứng của trẻ khi chứng kiến bạo lực giữa cha và mẹ chúng

Sau một quá trình nghiên cứu tại địa bàn, tôi đã thu được kết quả sau:

Biểu đồ 2.3 Đánh giá của học sinh THPT Yên Mỹ về bạo lực giữa cha

và mẹ trong gia đình.

Nguồn: kết quả khảo sát của đề tài

Qua biểu đồ trên ta có thể thấy, hầu như các em đều không ủng hộ cho hành vibạo lực của người cha đối với mẹ trong gia đình Có tới 65/100 em được hỏi hoàntoàn không ủng hộ với hành vi trên Chỉ có 9 em (9,0%) là cho rằng có lúc cầnthiết, có lúc không Hoàn toàn không có ai lựa chọn quan điểm là cần thiết và cóthể chấp nhận được Chỉ có 26,0% cho rằng việc bạo lực là không cần thiết lắm.Điều này cũng được thể hiện rất rõ trong quá trình tôi tiến hành PVS với các

em học sinh

“…theo em thì không cần thiết bố mẹ phải có những hành động như chửi bới,

mắng mỏ hay là phải đấm đá nhau thì mới có thể giải quyết được mọi chuyện Có

con cái…” (PVS, nữ, lớp 12) Hay như: “Đành rằng cha mẹ nóng giận, nhưng em hoàn toàn không đồng tình với chuyện xảy ra bạo lực!”(PVS, nữ, lớp 10,THPT

Yên Mỹ)

Qua việc nghiên cứu, tìm hiểu về cảm xúc cũng như đánh giá của trẻ về bạolực giữa cha và mẹ trong gia đình, chúng ta có thể phần nào có được cái nhìn rõhơn, cụ thể hơn về nhữn tình cảm hay suy nghĩ của trẻ Phần lớn những trẻ chorằng việc bạo lực giữa cha và mẹ là không cần thiết và hầu hết các em không đồngý với việc cha mẹ xảy ra mâu thuẫn và dẫn tới hành vi bạo lực Chính vì có nhữngđánh giá như vậy, trẻ mới có những cảm xúc khác nhau, phù hợp với đánh giá củatrẻ: từ ngại tiếp xúc, sợ hãi đến thái độ thờ ơ, không quan tâm

2.4 Phản ứng của học sinh trường THPT Yên Mỹ, huyện Yên Mỹ,tỉnh Hưng Yên với tình trạng bạo lực giữa cha mẹ trong gia đình.

Cảm xúc, đánh giá của trẻ về bạo lực giữa cha và mẹ khác nhau, thì phản ứngcủa trẻ khi chứng kiến cha và mẹ xảy ra bạo lực cũng khác nhau Trong nghiên cứunày, tôi đã tìm hiểu và thấy được, những phản ứng cơ bản của trẻ vị thành niên tạiđịa bàn nghiên cứu khi chứng kiến bạo lực giữa cha và mẹ như sau:

Bảng 2.4 Phản ứng của học sinh THPT Yên Mỹ khi chứng kiến bạo lực giữa cha và mẹ trong gia đình.

Nguồn: kết quả khảo sát của đề tài

Qua bảng trên, ta có thể nhận thấy, hầu hết các em có phản ứng đầu tiên làkhóc (90,0%), sau đó là lao vào can ngăn (83,0%) và tìm kiếm sự giúp đỡ củangười khác (66,0%) Tuy nhiên, vẫn có đến 52,0 % các em chọn cách trốn vào mộtchỗ nào đó và 19,0 % chọn cách bỏ nhà đi

“Em chẳng dám làm gì Chỉ khóc thôi chị ạ Đến bà nội em can ngăn còn

chẳng được thì em làm được gì” (Học sinh nữ, lớp 10, THPT Yên Mỹ)

“Thường thì em chỉ làm lơ đi, vì biết là mình có nói thì bố mẹ cũng để ngoài tai Em trai em thì khóc, rồi cứ ôm mẹ Bố em thấy thế lại quay ra mắng cả nó Em cũng chẳng biết làm thế nào Nên 2 chị em em chỉ biết ôm nhau mà nhìn cảnh bố

mẹ đánh chửi nhau thôi”(PVS, nữ, lớp 12, THPT THPT Yên Mỹ)

Hầu như, hành vi bạo lực trong gia đình là một nguyên nhân khiến trẻ có xuhướng rời bỏ gia đình Phản ứng cả chúng đầu tiên là rời bỏ tất cả và lảng tránh đểkhông nhìn thấy cảnh tượng bố mẹ chúng cãi vã hay đánh nhau nữa Ban đầu thìlảng tránh sự lục đục của người lớn, xa lánh những cuộc cãi vã, gây lộn thườngxuyên và gần như là vô bổ của bố mẹ Khi những cuộc cãi vã ngày càng nhiều vànặng nề đến mức không thiể chịu đựng được thì chúng sẽ bất lực, xa lánh gia đình:

“Nhiều hôm đi học về đến cửa đã thấy bố mẹ cãi nhau, em thấy rất chán nên dắt

xe đạp quay ra đạp xe đi lang thang cho đỡ buồn, em chẳng muốn về nhà để chứng kiến những cuộc cãi vã nhiều như vậy của bố mẹ nữa”(Học sinh nam, lớp 11,

THPT Yên Mỹ)

Để nghiên cứu thêm về việc bạo lực giữa cha mẹ có xu hướng thay đổi như thếnào khi con cái mình có phản ứng như trên, tôi đã tiến hành thu thấp số liệu với kếtquả như sau:

Biểu đồ 2.3: Phản ứng của học sinh TPHT có ảnh hưởng đến hành vi bạo lực

giữa cha và mẹ trong gia đình