Những ưu điểm của hệ thống kế toán hợp tác xã nông nghiệp theo Thông tư số

Về cơ bản, hệ thống tài khoản này đã khắc phục được hạn chế của hệ thống tài khoản kế toán theo Quyết định 1017/TC/QĐ/CĐKT với 22 tài khoản cấp 1 trong bảng và 3 tài khoản ngoài bảng tro

NHỮNG ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG KẾ TOÁN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP THEO THÔNG TƯ SỐ 24/2010/TT-BTC

SO VỚI CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP

THEO QUYẾT ĐỊNH SỐ 1017/TC/QĐ/CĐKT

ThS HUỲNH NHƯ QUANG

ự phát triển của các hợp tác xã

(HTX) nông nghiệp ở Việt Nam đã

trải qua nhiều bước thăng trầm, song

luôn là mục tiêu mang tính chiến lược

trong sự nghiệp phát triển kinh tế nông

nghiệp và nông thôn Để tạo điều kiện

cho HTX nông nghiệp tổ chức và quản

lý tốt các hoạt động sản xuất dịch vụ,

nhiều văn bản pháp quy liên quan tới

hoạt động của HTX nông nghiệp đã

được ban hành như: Luật HTX 2003,

Nghị định số 177/2004/NĐ-CP ngày

12/10/2004 quy định chi tiết thi hành

Luật HTX, Nghị định số

88/2005/NĐ-CP ngày 11/7/2005 về một số chính

sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển

HTX, Thông tư số

74/2008/TTLT/BTC-BNN ngày 14/8/2008 hướng dẫn chế độ

quản lý tài chính HTX nông nghiệp…

và gần đây là Thông tư số

24/2010/TT-BTC (ngày 23/02/2010), hướng dẫn kế

toán áp dụng cho HTX Nông nghiệp,

Lâm nghiệp, Ngư nghiệp và Nghề muối

S

Dưới đây là một số điểm mới liên

quan tới tính đầy đủ và hợp lý của hệ

thống tài khoản kế toán trong chế độ kế

toán HTX nông nghiệp theo Thông tư số 24/2010/TT-BTC so với chế độ kế toán HTX nông nghiệp theo Quyết định số 1017/TC/QĐ/CĐKT

Số lượng tài khoản của hệ thống tài khoản kế toán mới hoàn chỉnh hơn với 43 tài khoản trong bảng được phân thành 9 loại và 8 tài khoản ngoài bảng

Về cơ bản, hệ thống tài khoản này đã khắc phục được hạn chế của hệ thống tài khoản kế toán theo Quyết định 1017/TC/QĐ/CĐKT (với 22 tài khoản cấp 1 trong bảng và 3 tài khoản ngoài bảng) trong việc đảm bảo hạch toán các nghiệp vụ kinh tế cần thiết theo yêu cầu quản lý và chế độ quản lý tài chính hiện hành Với hệ thống hệ thống tài khoản

kế toán mới, các nghiệp vụ kinh tế có tính chất, ý nghĩa khác nhau được theo dõi cụ thể hơn, phù hợp với yêu cầu quản lý tài chính HTX

Các khoản đầu tư tài chính dài hạn và đầu tư tài chính ngắn hạn được theo dõi trên 2 tài khoản khác nhau là

TK Đầu tư tài chính ngắn hạn và TK Đầu tư tài chính dài hạn, thay vì phải sử

dụng chung tài khoản đầu tư tài chính

như trước đây Điều này phù hợp với

yêu cầu quản lý vì đầu tư tài chính dài

hạn phải dùng vốn cố định, còn đầu tư

tài chính ngắn hạn là dùng vốn lưu

động

Tương tự, các đối tượng vật liệu

và dụng cụ không còn gộp chung theo

dõi trên cùng một tài khoản; sản phẩm,

hàng hóa trong kho và sản phẩm hàng

hóa gửi đi bán cũng được hạch toán

riêng Điều này đáp ứng được nhu cầu

hạch toán của các HTX nông nghiệp có

hoạt động kinh doanh đa dạng chứ

không chỉ hoạt động trong lĩnh vực dịch

vụ nông nghiệp, số lượng nghiệp vụ

phát sinh nhiều

Hoạt động dịch vụ tín dụng nội

bộ là một hoạt động đặc thù và phổ biến

của nhiều HTX nông nghiệp, trong đó

HTX sử dụng một bộ phận vốn tự có

của mình và huy động thêm từ các đối

tượng trong và ngoài HTX để cho các

xã viên của mình vay, nhằm đáp ứng

nhu cầu vốn sản xuất kinh doanh và tiêu

dùng của họ Trong hệ thống tài khoản

kế toán trước đây, không có các tài

khoản chuyên biệt để theo dõi các

nghiệp vụ liên quan tới hoạt động này,

các HTX thường hạch toán các khoản

huy động vốn và cho vay vốn trong hoạt

động tín dụng nội bộ như các khoản

phải trả, phải thu khác Điều này đã

không thể hiện đúng mức vai trò của

hoạt động tín dụng nội bộ đối với HTX,

và làm hạn chế sự kiểm soát đối với

hoạt động này Với hệ thống kế toán mới, HTX nông nghiệp có các tài khoản chuyên biệt để hạch toán, theo dõi hoạt động dịch vụ tín dụng nội bộ Đó là các tài khoản cấp 1 và cấp 2 sau: TK 122 -Cho xã viên vay, TK 322- Tiền gửi của

xã viên, TK 359 - Quỹ dự phòng rủi ro tín dụng nội bộ, TK 5152 - Doanh thu hoạt động tín dụng nội bộ, TK 6352 -Chi phí hoạt động tín dụng nội bộ

Để đánh giá kết quả và hiệu quả của các hoạt động sản xuất dịch vụ, trước HTX chỉ có 2 tài khoản theo dõi chi phí (TK 631- Chi phí sản xuất kinh doanh và TK 642- Chi phí quản lý) và 1 tài khoản theo dõi doanh thu (TK 511-Doanh thu ) Việc hạch toán lãi, lỗ được thực hiện trực tiếp trên tài khoản 511-Doanh thu Điều này đã làm sai lệch ý nghĩa và bản chất của tài khoản doanh thu Với tài khoản kế toán mới, các khoản doanh thu, chi phí từ các loại hoạt động là: hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ; hoạt động tài chính và tín dụng nội bộ; hoạt động khác (hoạt động bất thường) được theo dõi riêng Đặc biệt, việc tính toán lãi, lỗ được thực hiện trên tài khoản trung gian là TK 911-Xác định kết quả kinh doanh Nhờ đó, việc khai thác các thông tin kế toán cần thiết cho quản lý tài chính sẽ được thuận lợi hơn

Trước đây, các khoản chi phí dở dang được thể hiện trên tài khoản chi phí (TK 631- Chi phí sản xuất kinh doanh), và khoản giá vốn hàng bán được

phản ánh vào bên nợ của tài khoản

doanh thu Quá trình luân chuyển vốn

lưu động từ khâu dự trữ đến sản xuất và

lưu thông không được tách biệt rõ ràng

Với hệ thống tài khoản mới, việc bổ

sung tài khoản 154 – chi phí sản xuất

kinh doanh dở dang và tài khoản 632 –

Giá vốn hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ

(trong đó chia ra bán cho xã viên và bán

cho người bên ngoài HTX) là phù hợp

với yêu cầu quản lý vốn theo sự luân

chuyển của nó trong qúa trình sản xuất

kinh doanh

Các khoản giảm trừ doanh thu

như hàng bán bị trả lại, giảm giá ở

HTX hiện cũng có tài khoản chuyên biệt

để hạch toán (TK 521- Các khoản giảm

trừ doanh thu) chứ không hạch toán trực

tiếp vào tài khoản 511 doanh thu như

trước đây Điều này giúp HTX làm tốt

hơn việc theo dõi và đánh giá mức độ

đáp ứng yêu cầu khách hàng về các loại

sản phẩm cung cấp (thường là nông sản

thu mua để làm dịch vụ tiêu thụ từ các

hộ xã viên), từ đó cải thiện công tác

quản lý

Ngoài việc trích lập dự phòng rủi ro

tín dụng nội bộ, các HTX cũng đã có thể

thống nhất sử dụng tài khoản 159- Các

khoản dự phòng để hạch toán dự phòng

giảm giá hàng tồn kho và dự phòng nợ phải

thu khó đòi Điều này đã giúp các HTX giải

tỏa được những băn khoăn và lúng túng

trong việc trích các khoản dự phòng này

theo tinh thần của Thông tư liên tịch số

74/2008/TTLT/BTC-BNN

Đối với các loại nguồn vốn của HTX: Nguồn vốn kinh doanh của HTX được theo dõi chi tiết hơn với sự bổ sung tài khoản cấp 2 “Nguồn vốn hỗ trợ đầu tư của Nhà nước” (TK 4114); đây

là nguồn vốn phát sinh khá nhiều ở các HTX nông nghiệp có khó khăn về vốn trong thời gian qua (trước đây, khoản vốn này được ghi chung với nguồn vốn khác) Các quỹ khen thưởng, phúc lợi được ghi vào nợ ngắn hạn, tách biệt hẳn với các quỹ thuộc vốn chủ sở hữu, nhằm giúp HTX tránh nhầm lẫn khi đánh giá hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh

Trên đây là một số nội dung chính yếu thể hiện những ưu điểm của hệ thống tài khoản kế toán mới theo Thông

tư số 24/2010/TT-BTC dành cho các HTX nông nghiệp Cho đến nay, theo khảo sát thực tế của chúng tôi, đa số các HTX nông nghiệp tại các địa phương đã

và đang triển khai áp dụng chế độ kế toán này Tuy nhiên, do thời gian áp dụng chưa lâu, nên cũng chưa thể kết luận về mức độ hiệu quả của hệ thống tài khoản kế toán mới Trong thời gian tới, chắc chắn chúng ta cần có thêm những khảo sát, đánh giá để phát hiện những vấn đề, nếu có, liên quan tới công tác kế toán HTX, nhằm đảm bảo vai trò tích cực của kế toán với tư cách là công cụ hữu ích và giúp cho công tác quản lý tài chính của các đơn vị kinh doanh nói chung và các HTX nông nghiệp nói riêng./