Phương án giáo dục sớm từ 0 đến 6 tuổi

Phương Án Giáo Dục Sớm Từ 06 TuổiGiai đoạn 0 đến 6 tuổi được coi là thời kỳ “nhạy cảm nhất”, thời kỳ phát triển nhanh nhất của trẻ. Trong giai đoạn này não bộ của trẻ phát triển mạnh nhất, trẻ học hỏi, tiếp thu nhanh nhất, vì vậy trách nhiệm của các bậc cha mẹ là phải tạo môi trường phù hợp để trẻ được phát triển toàn diện, đầy đủ.Từ việc phân tích những đặc trưng của trẻ trong độ tuổi từ 0 đến 6 tuổi, so sánh với tính cách và tư duy của trẻ nhỏ, và qua việc hệ thống lại các phương pháp giáo dục sớm từ trước tới nay, cuốn sách sẽ giúp cha mẹ nhanh chóng nuôi dưỡng những tính cách tốt đẹp, rèn thói quen sinh hoạt khoa học, và kỹ năng học tập… cho trẻ nhỏ ngay từ giai đoạn đầu, để giáo dục sớm là cơ sở hỗ trợ trong việc phát triển toàn diện cho trẻ, đặt nền móng tương lai vững chắc cho con trẻ.Cuốn sách sẽ chỉ ra cho bạn thấy đặc trưng của từng giai đoạn nhạy cảm trong quá trình phát triển 6 năm đầu đời ở trẻ, từ đó đưa ra phương pháp giáo dục thích hợp nhất cho trẻ.

PHƯƠNG ÁN GIÁO DỤC

SỚM

TỪ 0 - 6 TUỔI

MỤC LỤC

Vì sao giáo dục sớm có vai trò quyết định đối vói cả cuộc đòi của trẻ?

Cha mẹ cần nắm bắt đưực giai đoạn nhạy cảm trong những năm đầu đòi của trẻ

Bí mật của thần đồng, giáo dục sóm có thể khai phá khả năng phi thường của trẻ Phưcmg pháp giáo dục sóm

Giáo dục sóm: Làm thế nào để phát triển chỉ số EQ của trẻ?

Tăng cường trí thông minh của trẻ

Giáo dục sóm phát triển khả năng học tập của trẻ

Giáo dục sóm: Làm thế nào để bồi dưỡng thói quen tốt cho trẻ?

Những vấn đề thường gặp trong giáo dục sóm

Vì sao giáo dục sớm có vai trò quyết định

đôi với cả cuộc đời của trẻ?

• N gh iên c ứ u khoa h ọc đã c h ứ n g m in h việc giáo d ụ c s ó m có vai trò q u y ết

đ ịn h đ ến cu ộ c đòn củ a trẻ

• 0 - 6 tuổi: gia i đ oạ n q u a n trọ n g đ ể khai p h á tiềm n ă n g củ a trẻ

• 0 - 6 tuổi: gia i đ oạ n q u a n trọ n g đ ê trẻ học tập, n h ậ n th ứ c

• 0 - 6 tuổi: gia i đ oạ n q u a n trọ n g tro n g việc h ìn h thành tính cá ch củ a trẻ

• Việc p h á t triển n g ô n n g ữ củ a trẻ g ắ n liên vón q u ả trìn h giả o d ụ c sónn

• Chiêu cao củ a trẻ đ ư ợ c q u y ết đ ịn h tro n g k h o ả n g 0 - 6 tuổi

Ngay từ khi trẻ cất tiếng khóc chào đ&i, vấn đề mà các bậc cha mẹ quan tâm nhất là tương lai của con sau này sẽ thế nào Giai đoạn từo - 6 tuổi là thòi kỳ trẻ

phát triển rất nhanh Trẻ trong giai đoạn này giống như loài hải miên (bọt biển) đói khát, chúng sẽ hấp thu toàn bộ những gì mà chúng được tiếp xúc Do đó, khi trẻ bư&c vào giai đoạn này, cha mẹ hãy cung cấp cho trẻ môi trường giáo dục s&m tốt nhất, giúp trẻ xây dựng cơ sớ vững chắc cho tương lai sau này!

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHÚNG MINH VIỆC GIÁO DỤC

Tục ngữ có câu: “Ba tuổi trông lón, bảy tuổi trông già” Mọi người vẫn thường hay truyền nhau rằng “Tính cách của một đứa trẻ được quyết định từ khi còn nhỏ”, thực chất tất cả những câu nói này đều có căn cứ khoa học của nó

Vì sao ngày càng có nhiều cha mẹ quan tâm đến vấn đề giáo dục sớm cho trẻ, đối vói những trẻ nằm trong độ tuổi từ o đến 6, hầu hết họ đầu tư rất nhiều tâm huyết để bồi dưỡng và giáo dục - rất đon giản, đó là vì họ đã ý thức đưực điều “thần kỳ” mà giáo dục sóm mang lại

Hãy cùng lấy trường họp của Tiểu Vũ đến từ Đại học Thanh Hoa làm ví dụ:

Cha mẹ của Tiểu Vũ đều là những chuyên gia giáo dục nổi tiếng, họ cũng là thếhệ gần như đầu tiên được tiếp xúc vói những kiến thức về giáo dục sớm Cách họ làm không giống với những ông bố bà mẹ cùng thòi là sau khi sinh trẻ ra sẽ gửi chúng cho ông bà chăm sóc, mà chính bản thân họ sẽ là người trực tiếp nuôi dạy đứa trẻ.

Năm Tiểu Vũ 2 tuổi, cô bé đã có thể nhận biết được hàng trăm mặt chữ và những từ tiếng Anh đơn giản, lên đến tiểu học, thành tích học tập luôn xuất sắc; bất kể trong trường

họp nào, Tiểu Vũ củng có thể ứng biến và là một ngư&i cỏ năng khiếu ngoại giao, không chỉ vậy cô bé còn có nhiều thói quen tốt khác Trong con mắt của các bạn đồng trang lứa

và các bậc phụ huynh, cô bé luôn là một tấm gưcmg sảng, một đứa trẻ thông minh, có tiềm năng, tên tuổi của cô bé đâu đâu cũng biết.

Mẹ của Tiểu Vũ chia sẻ kinh nghiệm của mình trong quá trình giáo dục con: “Sau khi nghiên cứu rất nhiều tài liệu, sách vở liên quan đến vấn đề giáo dục s&m, tôi đã quyết tắm

là phải nuôi dạy con mình thật tốt, ngay từ khi còn nhỏ, phải xây dựng được một cơ s& vũng chắc, đ ể con mình có thể phát triển thuận lợi trên những chặng đường sau này Bí quyết của tôi chính là - nắm bắt từ nhỏ”.

Nhận thức của mẹ Tiểu Vũ như vậy là rất đúng, thòi kỳ quan trọng để trẻ hình thành tính cách và bồi dưỡng năng lực nằm ở giai đoạn từ o đến 6 tuổi Các số liệu nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, giai đoạn từ o đến 6 tuổi là thòi kỳ quan trọng trong quá trình phát triển não bộ của con người Não bộ của một người khi mói sinh ra nặng khoảng 370 gam Trẻ sơ sinh 1 tuổi có não bộ nặng gần bằng 60% so vói não bộ của người trưởng thành Đến

2 tuổi ước tính là nặng gấp ba lần so vói khi mới sinh, chiếm 75% não bộ của người lớn.Não bộ của một đứa trẻ 3 tuổi có chu vi gần bằng với não bộ người lớn, sau đó tốc độ phát triển mói chậm dần Cho nên trong giai đoạn từ o đến 6 tuổi của trẻ, dù trên phương diện tâm lý hay sinh lý, việc giáo dục tốt sẽ có ảnh hưởng vô cùng quan trọng đến cấu trúc và chức năng não bộ của trẻ

Năm 1980, giáo sư Kaspyi - chuyên gia nghiên cứu thần kinh đã cùng vói các nhà nghiên cứu khác đến từ Học viện Quốc gia London tiến hành một cuộc điều tra thực tế:

Trư&c tiên họ tiến hành phân tích điều tra đối vói một nghìn em bé, sau đó phân chia cấc đối tượng trên thành năm nhóm khác nhau: nhóm tự tin, nhóm thích ứng tốt, nhóm trầm cảm, nhóm tự biết kiềm chế và nhóm bồn chồn (lo lắng bất an) Đến năm 2003, khỉ tất cả các em bé này đều đã trở thành những người trưởng thành hai mươi sáu tuổi, giáo

sư Kaspyỉ lại tiến hành một cuộc nghiên cứu nữa, bên cạnh đố còn tìm hiểu thềm cả bạn

bè và người thân của những đứa trẻ này.

Mọi lời nói, hành động của những đứa trẻ hồi nhỏ đều phản ánh rõ tính cách của chúng khỉ trưởng thành, khiến giáo sư vô cùng kỉnh ngạc.

Giáo sư Kaspyi đã tổng kết lại toàn bộ kết quả trong cuộc nghiên cứu đó, và đến năm

2005 ông cho công bố rộng rãi Bài diễn thuyết của ông đã thu hút sự chú ý của nhiều chuyên gia nghiên cứu trẻ em trên toàn thế giới, đồng thòi còn cung cấp thêm những căn cứ khoa học xác thực cho lý luận giáo dục từ sớm

Giáo sư Kaspyi chỉ ra rằng, tất cả mọi chuyện đã trải qua hồi còn nhỏ của một người đều được đại não ghi nhận lại, và trở thành mấu chốt ảnh hưởng đến việc phát triển tính cách sau này Điều đó có nghĩa là thòi kỳ quan trọng đối vói việc hình thành tính cách và bồi dưỡng năng lực của trẻ nằm ngay ở giai đoạn từ o đến 6 tuổi Nhu cầu đòi hỏi của trẻ trong giai đoạn này là mạnh nhất, dưới sự thúc đẩy của việc tò mò muốn khám phá thế giói xung quanh, trẻ còn có thể tiếp nhận tất cả các loại kiến thức khác nhau Tính cách của trẻ giống như một hạt giống, nếu được gieo trồng trong môi trường đất thích họp và được hấp

thu những chất dinh dưỡng có lợi, chắc chắn nó sẽ phát triển thành một cây xanh tươi tốt,

có khả năng sống vững bền

Nhà tâm lý học Benjamin Bloom của Đại học Chicago - Hoa Kỳ, đã tổng họp lại những thành quả nghiên cứu của một số nhà tâm lý học khác về mức độ thông minh của con người, ông dựa vào số liệu tương quan giữa chỉ số IQ ở những độ tuổi khác nhau so với chỉ

số IQ của người trưởng thành, rồi vẽ ra thành một biểu đồ đường cong về sự phát triển trí thông minh: Giả sử lấy IQ của đứa trẻ 17 tuổi ứng vói IQ của người trưởng thành là 100% , thì sự phát triển của đứa trẻ 4 tuổi là 50%, 8 tuổi là 80%, 12 tuổi là 90%, 13 tuổi là 92% Từ biểu đồ này ta có thể nhìn ra được tốc độ phát triển của trí thông minh là không đồng đều, bốn năm đầu phát triển rất nhanh, bốn năm tiếp theo giảm dần tốc độ, và bốn năm sau nữa thì chậm hẳn

Điều này chứng tỏ tốc độ phát triển trí thông minh khi tuổi càng nhỏ sẽ càng nhanh Nhà khoa học người Nhật Bản Kimura Kyuichi cũng đã từng đưa ra nguyên tắc giảm dần về năng lực nhận thức của trẻ con Ông nói: “Một đứa trẻ chưa sinh ra vốn có tiềm năng về khả năng là 10 0 độ Nếu vừa ra đời đã nhận được sự giáo dục lý tưởng, thì sẽ có khả năng trở thành người trưởng thành có năng lực 100 độ Nhưng nếu bắt đầu giáo dục khi trẻ 5 tuổi,

dù được giáo dục tốt đến mấy, cũng chỉ trở thành người có năng lực đạt mức 60 độ Còn đến tận 15 tuổi mới giáo dục thì năng lực chỉ còn dưới 40 độ”

Lý luận của các chuyên gia cùng với các số liệu khoa học đều chứng tỏ rằng: thòi kỳ quan trọng đối với việc hình thành tính cách và bồi dưỡng năng lực của trẻ là từ khi còn rất nhỏ

Chúng tôi hy vọng các bậc phụ huynh hãy chú trọng đến việc giáo dục từ sớm cho con

em mình, xác định rõ cách sinh hoạt, học tập, vui chơi, sở thích của trẻ trong giai đoạn từ o đến 6 tuổi, đồng thời kết họp vói việc bồi dưỡng sở trường, năng khiếu cho trẻ, để xây dựng được một cơ sở vững chắc cho tương lai tươi đẹp của trẻ

Có nhiều cha mẹ không nắm bắt được giai đoạn nào mói là giai đoạn phát triển đỉnh cao của não bộ, một số cha mẹ thì khám phá sự phát triển bộ não của trẻ sau khi cho chúng

đi học, nhưng lúc này đã quá muộn rồi, vì não bộ của trẻ phát triển chủ yếu trong giai đoạn

từ o đến 6 tuổi, vì vậy hãy bắt đầu ngay từ khi trẻ vừa sinh ra

Bây giờ chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một chút về cấu trúc não bộ của trẻ:

Cơ sở cấu trúc bộ não của trẻ là do gien của cha mẹ quyết định, nó sẽ cung cấp một mô

hình về sự phân bố các tế bào thần kinh ử não, thông qua sự kích thích từ môi trường bên ngoài, những tế bào thần kinh này gắn kết lại vói nhau Các nhà khoa học gọi sự gắn kết này

là liên kết thần kinh, những tế bào liên kết sẽ quyết định não bộ của trẻ xử lý thông tin mói

ra sao, tạo ra cơ sở cho việc học tập, phản ứng, giao tiếp xã hội và phát triển tình cảm sau này

Một đứa trẻ khi mói ra đòi, có số lượng các tếbào liên kết thần kinh trong não chỉ bằng một phần mười so vói người lớn, thông qua những trải nghiệm phong phú đa dạng trong cuộc sống sau này, các tếbào liên kết sẽ không ngừng gia tăng số lượng, khi trẻ khoảng 2, 3 tuổi, số lượng này đã tăng gấp 20 lần so vói khi mói sinh Điều đó cũng có nghĩa là tỷ lệ trao đổi chất trong não bộ của trẻ vào lúc này rất cao, nên sự phát triển trí lực

và khả năng học tập trong giai đoạn này cũng rất nhanh, thậm chí còn vượt xa cả người trưởng thành

Một số lượng lớn các tếbào liên kết sẽ giảm tốc độ xử lý thông tin của não bộ, những tế bào liên kết nhỏ bé không cần thiết sẽ bắt đầu bị loại bỏ khi trẻ được khoảng 2 1 tháng tuổi, chỉ còn một vài khu vực có kinh nghiệm tiếp nhận thông tin, cũng chính là những liên kết thần kinh đã từng sử dụng qua mói có thể tồn tại được Nói cách khác, nếu những kích thích ở bên ngoài mà trẻ tiếp nhận càng phong phú, thì số lượng tế bào liên kết trong não

bộ sẽ càng nhiều

Kết quả của một cuộc nghiên cứu kéo dài suốt 18 năm đã chỉ ra rằng, năng lực của những đứa trẻ đã từng tiếp xúc vói giáo dục sớm trước 6 tuổi trong lĩnh vực đọc sách và học toán, thậm chí trong cả thành tích học tập ở tiểu học, trung học đều cao hơn những đứa trẻ không được tiếp xúc với giáo dục sớm

Do đó, giai đoạn từ o đến 6 tuổi của trẻ chính là quãng thòi gian chính để phát triển trí thông minh Sự phát triển của não bộ không giống vói sự phát triển của hệ miễn dịch hay phát triển xương, điều đó có nghĩa là phát triển não bộ chỉ có một giai đoạn, khi đã trải qua giai đoạn đỉnh cao này, sự phát triển của hệ thần kinh trung ương cơ bản đã hình thành, nên sau này có muốn bổ sung thêm cũng là điều rất khó khăn

Nếu muốn khai phá tối đa tiềm năng trong đại não của trẻ, các bậc cha mẹ phải nắm bắt được giai đoạn từ o đến 6 tuổi này: phải cung cấp chế độ bồi dưỡng đầy đủ nhất, phong phú nhất, đồng thòi phải đảm bảo sự phát triển toàn diện của não bộ cùng các bộ phận khác trên cơ thể; không chỉ vậy còn phải tạo ra sự kích thích từ môi trường bên ngoài một cách hoàn thiện nhất, để kết cấu và tổ chức bên trong não bộ phát triển nhanh và lành mạnh

Làm thế nào để khai thác trí tuệ của trẻ? Điều này chúng tôi trình bày chi tiết ở những mục dưới đây Trong đó, có liệt kê một số phương pháp đơn giản để các bậc cha mẹ cùng tham khảo:

Phương phấp ì: N ăng trò chuyện với trẻ, đừng lo trẻ không hiêu g ì

Hệ thần kinh trong não bộ của trẻ mềm hơn, yếu hơn so vói của người trưởng thành, tuy nhiên điều khiến người ta phải kinh ngạc chính là, mặc dù như vậy nhưng số lượng sợi

gân thần kinh của trẻ lại nhiều hơn gấp hai lần so vói ở hệ thần kinh của người trưởng thành Các nhà khoa học phát hiện ra rằng, khi mẹ dùng những từ ngữ càng phong phú để nói chuyện vói trẻ, sự kích thích lên các gân thần kinh ở não bộ đạt được càng nhiều, vì vậy khả năng ngôn ngữ, khả năng tư duy logic và khả năng lập kế hoạch của trẻ cũng trở nên mạnh hơn.

Mẹ của Tiểu Thanh đã chia sẻ vói chúng tôi về kinh nghiệm của mình:

Lúc trò chuyện vói con, tôi nói bằng giọng điệu vui vẻ, nhẹ nhàng đ ể đáp lại những tiếng lí nhí của nó và khi con biểu hiện ra một số hành động, tôi sẽ nói từ từ, rõ ràng từng câu từng chữ, chẳng hạn: “Mẹ yêu con nhất trên đ ò i”, mỗi âm tiết kéo dài ra, giống như giai điệu của một bài hát vậy.

Dần dần, con tôi đã có thể hiểu những gì tôi nói, mồm cũng bập bẹ từng chữ, thậm chí

nó còn có thể bắt chư&c theo giọng điệu của tôi đ ể đáp lại, khiến tôi vô cùng xúc động.

Phương phấp 2: Đ iêu thần k ỳ của sự vô vê

v ỗ về, chính là cử chỉ yêu thương của mẹ dành cho trẻ, những hành động tưởng chừng đơn giản đó lại có thể truyền đạt đến trẻ vô số thông tin Có bốn chữ cần phải ghi nhớ, đó là: nhẹ, mềm, khéo và ấm Cách vỗ về không chỉ giúp cho mẹ và con cùng cảm nhận được sự yêu thương, mà cũng là một cách để kiểm tra tình trạng sức khỏe của trẻ, và còn có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của trẻ

Có nghiên cứu phát hiện ra rằng, trẻ sơ sinh khi mới ra đòi nếu mỗi ngày được mát xa

ba lần, thì sẽ có khả năng xuất viện sớm hơn so với những trẻ sơ sinh không được mát xa

Có chuyên gia còn cho rằng, sự vỗ về mà mẹ dành cho trẻ luôn luôn là trự thủ đắc lực nhất trong việc khai phá tiềm năng của trẻ

Ngoài ra, khi mát xa nhẹ làn da mềm mại của trẻ, cảm nhận được sự mịn màng đó sẽ khiến tâm trạng người mẹ cảm thấy vui mừng và hạnh phúc biết bao

Thời gian tốt nhất để mát xa cho trẻ là lúc trẻ vừa tắm xong

Phương phấp 3: Đ ắp ứng m ọi tiếng g ọ i của trẻ

Khi trẻ khóc, người mẹ luôn phải đưa ra phản ứng kịp thòi, chẳng hạn an ủi, dỗ dành,

ôm trẻ vào lòng để giúp trẻ cảm thấy an tâm Như vậy, mẹ chính là người tạo ra một luồng điện não trong tiềm thức của trẻ, nó có thể đáp ứng đầy đủ những đòi hỏi của trẻ về mặt tình cảm Sự tiếp xúc thân mật thường xuyên giữa mẹ và trẻ sẽ tạo cho trẻ một cảm giác an toàn

Mẹ hãy dùng sự cẩn thận, tỉ mỉ và lòng chuyên tâm để đáp ứng kịp thòi mọi nhu cầu của trẻ, tạo ra một mối quan hệ đáng tin cậy cho trẻ Dần dần trẻ sẽ có tình cảm yêu thương gắn bó vói mẹ, và có được cảm giác an toàn từ chính người mẹ của mình, điều này đồng thời còn mang lại cho trẻ dũng khí rất lớn để chúng có thể tự tin khám phá thế giói xung

Phương phấp 4: Cho trẻ được trải nghiệm tình cảm

Nếu có người đang buồn phiền hoặc lo ấu, đầu tiên cha mẹ cần phải tỏ ra đồng cảm vói điều đó, để trẻ hiểu được sự quan tâm, lo lắng, chia sẻ Thái độ lịch sự, có thiện ý và nhân văn của cha mẹ đối vói người khác sẽ được ghi lại trong não bộ của trẻ Theo thòi gian những phản ứng tình cảm sẽ tích tụ dần trong não trẻ, điều này không chỉ có lọi cho sự phát triển cảm xúc của trẻ, mà còn có lọi cho quá trình phát triển năng lực nhận thức và ngôn ngữ

o - 6 TUỔI: GIAI ĐOẠN QUAN TRỌNG ĐẺ TRẺ HỌC TẬP,

NHẬN THỨC

Nói đến học tập, hầu hết chúng ta đều cho rằng phải đến khi trẻ đến tuổi đi mẫu giáo hoặc lên tiểu học mói bắt đầu cần dạy trẻ, nhưng trên thực tế, việc học tập của trẻ đã bắt đầu từ khi mói ra đòi, việc học tập vào lúc này là quan trọng nhất, mang lại hiệu quả cao nhất, và tất nhiên cũng là đon giản nhất - động lực của việc học tập kiểu này chính là phát huy bản năng của trẻ Nếu bỏ qua giai đoạn này, việc học tập về sau sẽ trở nên rất khó khăn.Chúng ta cùng xem một ví dụ:

Tháng 10 năm 1920, ở một làng quê nhỏ vùng Tây Nam CalcuttaAn Độ, mọi người trong thôn đã phát hiện ra & một hang sói có hai đứa trẻ được bầy sói nuôi dạy từ khi lọt lòng, trong đó đứa lốn khoảng 7, 8 tuổi, được đặt tên là Kamala, còn đứa nhỏ chừng 2 tuổi, đặt tên là Amala.

Sau này cả hai đứa trẻ đều được gửi vào cô nhỉ viện nuôi nấng Amala sống & đó đến năm thứ hai thì chết, còn Kamala thì sống được đến năm 1929 Một mục sư & cô nhi viện

đã viết cuốn sách mang tên “Người sói và Tarzan”, trong đỏ có miêu tả chi tiết quá trình giáo dục hai đứa trẻ ngưòi sói trở lại làm ngưòi.

Lúc hai đứa trẻ ngưừi sói vừa được phát hiện, tập tính sinh hoạt của chúng giống hệt như một con chó sói: đi bằng bốn chi, ban ngày thì ngủ, ban đêm mói ra ngoài hoạt động,

sợ lửa, ánh sáng và nư&c Chúng chỉ biết khỉ đói thì tìm cái ăn, ăn no xong là ngủ; không

ăn chay mà chỉ ăn thịt, lúc ăn hoa quả củng không dùng tay, mà đặt nó xuống dư&i đất rồi lấy răng gặm, chúng không biết nói chuyện, và cứ đến nửa đêm lại rưón cổ lên đ ể hú gọi-

Trải qua bảy năm được con ngưòi giáo dục, Kamala cũng mói chỉ nắm bắt được 45

từ, hon nữa phải khố khăn lắm mối học nói được vài câu, và bắt đầu hòa nhập được v&ỉ tập tính sinh hoạt của con ngưừi Cô ấy chết khi m&i khoảng 16 tuổi, nhưng trí lực cũng chỉ tưong đưong như một đứa trẻ 3, 4 tuổi.

Câu chuyện về người sói đã chứng minh rằng: nếu bỏ qua thòi kỳ phát triển đỉnh cao

về khả năng học tập của trẻ, sẽ gây ra những hậu quả khó lường

Cái gọi là “thời kỳ vàng” hay “thòi kỳ đỉnh cao”, chính là chỉ giai đoạn khi trẻ đến một

độ tuổi nhất định nào đó có thể nhận thức và nắm bắt đưực những kiến thức, kỹ năng, hành động một cách dễ dàng nhất Nếu biết cách giáo dục trẻ khi trẻ đang ở vào thòi kỳ vàng, trẻ không chỉ vừa nắm bắt được nhanh, vừa cảm thấy vui vẻ, mà còn có thể đạt được hiệu quả hon gấp chục lần, nhung nếu bỏ lỡ mất thòi kỳ vàng này, thì dù có dành bao nhiêu thòi gian và công sức, kết quả trẻ đạt đưực cũng không thể xuất sắc

Tại sao khả năng học tập của trẻ đạt đỉnh cao lại xuất hiện sớm như vậy, mà không phải là lúc trẻ 7, 8 tuổi như chúng ta vẫn thường nhận định?

Khoa học đã chứng minh, sau khi não bộ của trẻ có những liên kết thần kinh, sẽ xuất hiện màng tủy, giúp bảo vệ đường liên kết giữa các tế bào thần kinh, nhờ đó mà thông tin đưực truyền đi nhanh chóng và không bị sự cản trở nào Khi trẻ phát triển đến giai đoạn nhất định nào đó, do sự trưởng thành của những tếbào thần kinh, nên sọi trục thần kinh

và sựi nhánh thần kinh dễ dàng mở rộng rồi liên kết vói những tế bào thần kinh liên quan hình thành một mạng lưới dạng vòng, giúp đưa ra những phản ứng đặc biệt, từ đó trẻ có thể học đưực những kỹ năng kể trên

Do thòi gian phát triển của mỗi loại tế bào thần kinh chức năng khác nhau, nên thòi gian sản sinh ra liên kết thần kinh và hình thành màng tủy cũng khác nhau Giai đoạn tạo ra liên kết thần kinh và hình thành màng tủy chính là thòi kỳ đỉnh cao để trẻ học tập kỹ năng

Ví dụ, giai đoạn từ 4 đến 18 tháng tuổi của trẻ là thòi kỳ đỉnh cao để học cách vận động; giai đoạn từ 2 đến 3 tuổi là thòi gian tốt nhất dạy trẻ học nói; từ 4 đến 5 tuổi là thòi gian thích họp đối vói việc học ngôn ngữ của trẻ; còn nếu muốn cho trẻ học đàn piano hoặc violon, tốt nhất là nên bắt đầu từ trước khi trẻ 3 tuổi

Nếu bạn bỏ lỡ giai đoạn này, khi đó các tế bào thần kinh bị lão hóa, sẽ không dễ dàng

mở rộng ra và liên kết vói những tế bào thần kinh khác, cũng khó nắm bắt đưực những kỹ năng này vói tốc độ nhanh Học tập không chỉ là một việc rất khó, mà còn trở thành một nhiệm vụ không thể hoàn thành Chẳng hạn vói việc học boi, trẻ càng nhỏ thì học boi càng

dễ, có rất nhiều đứa trẻ xuống đến bể boi giống như cá gặp nước vậy, còn những trẻ trông

đã ra dáng người lớn nhưng dù có tốn rất nhiều công sức cũng không nắm bắt được các kỹ năng chủ yếu của môn boi

Cho nên, nếu muốn trẻ có đưực càng nhiều kỹ năng, trở thành một người có bản lĩnh lớn, có trí tuệ siêu phàm, thì các vị phụ huynh cần phải nắm bắt tốt thòi kỳ vàng của trẻ là

Người có tính cách cỏi mở thường chiếm ưu thế trong cả cuộc sống và công việc Một người có tính cách hòa đồng, trong công việc sẽ dễ dàng phối họp vói đồng nghiệp, lãnh

đạo, thậm chí còn kết thành một khối đoàn kết, trong cuộc sống thì gần gũi vói gia đình và bạn bè Ngược lại, những người có tính cách hướng nội trầm lặng sẽ rất khó hòa đồng vói mọi người, nên thường khó thành công, không chỉ vậy những người này cồn không biết cách tạo ra những mối quan hệ tốt trong xã hội, từ đó gây cản trở đến sự phát triển trong công việc.

Thực tế, cơ hội trong cuộc sống dành cho mọi người đều bình đẳng, nhưng quan trọng

là bạn có biết nắm bắt và tận dụng được nó hay không mà thôi Những người cỏi mở luôn tiến về phía trước, còn những người hướng nội lại thu mình lại và tụt về phía sau, cho nên cuộc sống của một người có thành đạt hay không, có thể nói vai trò quyết định là ở tính cách của họ

Tính cách của con người được hình thành từ nhỏ Tiến sĩ Harlow - chuyên gia nghiên cứu giáo dục người Mỹ - đã đưa một con khỉ vừa mói sinh vào phòng cách li, bên trong

đó chỉ có đúng một cái khay đựng thức ăn Bước đầu của cuộc thí nghiệm là nuôi nấng con khỉ con này trong phòng cách li ba tháng đầu, sau đó đưa nó quay lại sống vói những con khỉ khác và quan sát tình hình phát triển của nó.

Mói đầu, con khỉ này cứ lang thang một mình, nhưng chưa đến một tuần sau nó đã mạnh dạn hcm và cùng nô đùa vói những con khỉ khác.

Tiếp theo, những người làm thí nghiệm đưa một con khỉ bị cách li sáu tháng về vói bầy đàn, con khỉ này hoàn toàn không biết cách choi đùa của những con khỉ khác, chỉ ngồi thu lại một góc dưồmg như rất sợ hãi.

Cuối cùng, nhóm ngưòi thực hiện thí nghiệm đưa một con khỉ bị cách li một năm về v&i đồng loại, thì thấy con khỉ này hoàn toàn không thể sống được cùng vói những con khỉ khác, thậm chí nó còn không thể hòa nhập được vói những con khỉ bị cách li giống mình.

Rồi họ tiến hành ngược lại, đó là cho một con khỉ bình thưòmg vào vói đàn khỉ bị cách

li, không lâu sau, con khỉ bình thưòmg vì không thể chịu nổi sự cô đom mà tinh thần trở nên suy nhược.

Thí nghiệm trên cho thấy, sự phát triển của con khỉ rất cần một môi trường phù hợp, chỉ có môi trường bình thường mói có thể khiến chúng có những tính cách bình thường Thí nghiệm cũng cho thấy tính cách của con khỉ sau khi được sinh ra sáu tháng đã hình thành gần như cố định và khó để thay đổi

Thực ra điều này cũng đúng khi áp dụng đối vói con người: nếu tính cách của con người đã được hình thành cố định ngay từ khi còn nhỏ, thì tính cách đến khi trưởng thành xét về tổng thể cũng không có nhiều khác biệt so với lúc nhỏ

QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC SỚM

Các nhà khoa học cho rằng, việc học ngôn ngữ của trẻ không phải là học từng chữ từng

câu mà có hiện tưựng “thòi kỳ bộc phát ngôn ngữ” một cách đột nhiên Các nhà tâm lý học

ở Bỉ đã quan sát và phát hiện ra, một đứa trẻ hai tuổi rưỡi thông thường có thể nắm bắt đưực khoảng 200 đến 300 từ vựng, nhưng đến 6 tuổi thì số lượng này đã lên đến con số hàng nghìn, mà hầu hết những từ vựng này đều do trẻ hấp thu một cách tự nhiên chứ không do ai dạy

Giai đoạn từ o đến 6 tuổi chính là thòi kỳ quan trọng nhất để phát triển ngôn ngữ cho trẻ Thực chất khi trẻ vừa mói sinh ra cũng đang thăm dò con đường ngôn ngữ, thông thường chúng sẽ trải qua bảy giai đoạn mói có thể nắm bắt được một ngôn ngữ, và có thể

tự do vận dụng, mà bảy giai đoạn này đều nằm trong giai đoạn từ o đến 6 tuổi Đến 6 tuổi, cách biểu đạt ngôn ngữ của trẻ đã khá chuẩn xác, chúng gần như hoàn toàn hiểu và có thể tuân theo những quy tắc sử dụng tiếng mẹ đẻ

Trẻ mói sinh ra được 4 tháng tuổi, chỉ có thể phát ra tiếng khóc oe oe hoặc những âm thanh nhỏ không có ý nghĩa Lúc này, cha mẹ có thể dựa vào cảm nhận của mình để giải thích những âm thanh đó, rồi đưa ra hành động, cử chỉ và lòi nói đáp trả Dần dần, trẻ sẽ hiểu được cách dùng giọng nói để giao tiếp với cha mẹ, hoặc sử dụng tiếng khóc để biểu đạt những việc như đói, đái dầm, cảm thấy khó chịu, muốn mẹ bế

Sau này, trẻ sẽ chuyển dần từ trạng thái vô thức quá độ thành trạng thái có ý thức Chúng có thể dùng ánh mắt nhìn cha mẹ và chỉ vào đồ vật, nếu lúc này cha mẹ kịp thòi gọi tên những đồ vật này một cách rõ ràng, trẻ sẽ dần dần ghi nhớ lại Trẻ từ 6 đến 8 tháng tuổi

đã biết chú ý vào hình ảnh, cảnh tưựng và biết cách lắng nghe cha mẹ giải thích Đến 9 tháng tuổi, trẻ không chỉ biết nhìn vào cha mẹ và đồ vật, mà còn quan sát cả những phản ứng của cha mẹ, từ đó có thể hiểu đưực ý nghĩa của một số từ đon giản như “đèn”, “bóng”,

“chó”, “hoa”

Một bà mẹ bình thường đã vô cùng kinh ngạc khi phát hiện ra rằng đứa con yêu quý mói có mười mấy tháng tuổi của mình trong một đêm đã có thể nói rõ ràng một vài từ

Mẹ của Tiểu Ngọc gần đây phát hiện ra rằng Tiểu Ngọc cố thể nối những từ như

“ông”, “hà” Điều này khiến mọi người trong gia đình đều cảm thấy vui mừng, nhất ỉà ông nội và bà nội Không lâu sau, mẹ lại phát hiện thêm một điều kỳ lạ là khi Tiểu Ngọc nhận được thứ gì của ngưòi khác bé liền nói: “Cảm om” Trước đây Tiểu Ngọc có thể dùng tay

để biểu đạt sự cảm om, nhumg bây giờ có thể nói rõ ràng “cảm om ”, điều này khiến cả nhà

vô cùng phấn khích.

Thực tế, có một số trẻ mói 1 tuổi nhưng đã có thể nói được những từ ngắn gọn như

“bố”, “mẹ”, “bà” , còn có những trẻ thậm chí mói đưực chín tháng tuổi cũng nói ra đưực một vài từ đon giản Trong giai đoạn từ 9 đến 18 tháng tuổi, trẻ sẽ dần dần học được một số

từ ngữ đon giản để diễn đạt ý nghĩ của mình, nếu nắm bắt tốt được vốn từ, trong giai đoạn này, cha mẹ có thể dạy cho trẻ thêm nhiều danh từ đon và động từ, làm phong phú kho từ của trẻ, thúc đẩy trẻ nâng cao khả năng nói được từ có hai âm tiết trở lên

Trong giai đoạn từ 18 đến 24 tháng tuổi, trẻ có thể vận dụng những từ đon giản nhất

để biểu đạt cảm xúc, và biết cách kết họp động từ vói danh từ Khả năng nắm bắt từ ngữ của trẻ trong giai đoạn này rất mạnh, chỉ cần người lớn nói ra, trẻ đã có thể nhắc lại gần

như y nguyên Lúc này cha mẹ phải hướng dẫn trẻ nói câu đầy đủ và hoàn chỉnh, chú ý không nên nói những câu sai ngữ pháp, để tránh trẻ bắt chước theo Tuyệt đối cấm nói ngọng theo kiểu nhại giọng trẻ con hoặc “nói lắp”, nếu không sẽ gây ra cản trở việc học ngữ pháp chính xác và phát âm chuẩn của trẻ.

Vậy làm thế nào để phát triển ngôn ngữ của trẻ?

Trẻ từ 2 đến 3 tuổi: trẻ có thể dùng những câu ngắn để biểu đạt ý nghĩ của mình, thậm chí còn nói đưực một câu hoàn chỉnh

Cô bé Hồng Trạch 3 tuổi, một lần trông thấy mẹ đang ngồi trang điểm, chạy đến bên cạnh và nói: “Mẹ biến thành tiên nữ rồi, ai nhìn cũng mê”, mẹ cô bé rất bất ngừ và vui mừng.

Những trẻ nằm trong độ tuổi từ 2 đến 3 không chỉ biết gọi tên những sự vật trước mắt,

mà còn có thể nói ra những gì chúng nghĩ đến Tầm tuổi này trẻ còn biết cách dùng những đại từ nhân xưng thay thế như “con”, “bạn”, “anh ấy” , không chỉ vậy mà chúng còn sử dụng đưực chính xác những tính từ như “xấu, đẹp”, “ít, nhiều”

Trẻ từ 3 đến 5 tuổi: trẻ có thể nói được những câu tưomg đối phức tạp, và nắm bắt đưực hầu như toàn bộ kết cấu ngữ pháp, thậm chí có thể lý giải được ý nghĩa của những từ trừu tượng

Cậu bé Minh Minh bốn tuổi khi trông thấy con chim bay qua, liền bắt chư&c theo và giơ hai tay lên vỗ vỗ rồi hỏi mẹ: “Mẹ nhìn con bay này, tư thế trông cố đẹp không ợ?” mẹ nghe thấy câu nói của cậu bé và thấy dùng từ “tư thể’ rất chính xác, cũng cảm thấy ngạc nhiên và vui mừng.

Trẻ từ 3 đến 5 tuổi lúc nói chuyện đã hiểu rằng phải tuân theo logic, mặc dù có những lúc logic của bọn trẻ vẫn chưa hoàn toàn đúng Cha mẹ lúc này cần phải điều chỉnh câu từ sao cho chính xác rồi nói lại vói trẻ, giúp trẻ đạt đưực hiệu quả tốt hcm về ngôn ngữ, đặc biệt là những từ ngữ khó giải thích, chỉ cần sử dụng nhiều lần là trẻ có thể nắm bắt đưực nhanh chóng

Lên 5 tuổi, trẻ đã có thể nói chuyện giống như một người trưởng thành Khi nói về một

sự vật nào đó, trẻ có thể vận dụng chính xác những từ ngữ để miêu tả lại bề ngoài cùng vói tính logic của sự vật Có trẻ còn biết dùng những từ luyến láy, đa dạng để biểu đạt Năng lực giao lưu của trẻ trong giai đoạn này đưực tăng lên rõ ràng, ngữ pháp không ngừng đưực củng cố, lượng từ vựng cũng được tăng lên đáng kể

Trẻ từ 6 đến 12 tuổi: sự biến hóa rõ ràng nhất là trẻ có thể bước đầu diễn đạt được những ngôn từ theo kiểu sách vở Một vài chuyên gia cho rằng, 6 tuổi giống như đầu nguồn con sông của sự phát triển ngôn ngữ, bắt đầu từ đây kéo dài đến năm 12 tuổi, xuất hiện những thay đổi mang tính căn bản trong sự phát triển này, đó không chỉ là sự phức tạp hóa những câu nói, mà trình độ của những câu mang hàm ý và mục đích sử dụng ngôn từ cũng đưực nâng cao hom, một thay đổi rõ nét nhất chính là trẻ biết dùng ngôn từ để học đọc và làm văn

Giáo sư tâm lý học ở Hoa kỳ - Bob McMurray cho rằng, đa phần bố mẹ không để ý đến quá trình học nói của trẻ, đó chính là quá trình được tích lũy từng ngày từng giờ, nên mói tạo ra kết quả khiến cha mẹ vô cùng ngạc nhiên Chính vì thế, trong cuộc sống hàng ngày, cha mẹ cần phải chú ý nhiều hon khi sử dụng những từ ngữ đa dạng, phong phú và biểu đạt chúng một cách chính xác, như vậy khả năng biểu đạt ngôn ngữ của trẻ vô hình trung sẽ nhận đưực những ảnh hưởng tốt, giúp trẻ dần học đưực cách dùng từ không chỉ đúng mà còn hay.

từ 5 đến 12 tháng tuổi, và từ 1 đến 2 tuổi, mỗi một giai đoạn sẽ tăng 1/3 của con số nêu trên Chế độ dinh dưỡng hai năm đầu đối vói sự tăng trưởng chiều cao của trẻ có ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với yếu tố di truyền, tuổi càng nhỏ càng chứng tỏ rõ điều này

Giai đoạn từ o đến 6 tuổi, các yếu tố tốt xấu trong quá trình phát triển có ảnh hưởng trực tiếp đến sự tăng trưởng chiều cao của trẻ trong giai đoạn này, chiều cao thời kỳ này lại

là cơ sở của sự tăng trưởng chiều cao giai đoạn dậy thì Các nghiên cứu khoa học phát hiện

ra chiều cao lúc trẻ 2 tuổi thể hiện 80% chiều cao khi trưởng thành, vì thế, cha mẹ cần chú ý giúp trẻ phát triển chiều cao giai đoạn này

Có thể nói, nếu chịu ảnh hưởng bởi những nhân tố có hại như thiếu dinh dưỡng, bệnh tật, thuốc men trong giai đoạn này, sẽ gây ra những tổn hại đối với chiều cao lớn hơn ở bất

kỳ giai đoạn nào trong cuộc đòi

Thông thường, có bảy yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao như sau:

I Yêu tố di truyền

Không thể phủ nhận rằng, di truyền là yếu tố quan trọng chi phối chiều cao của trẻ Chiều cao của cha mẹ rất quan trọng, thậm chí đến tận đòi thứ ba cũng vẫn có ảnh hưởng Bạn chỉ cần nhìn vào ngoại hình và chiều cao của cha mẹ đứa trẻ, cơ bản cũng có thể ước lượng được chiều cao của đứa trẻ trong tương lai

Mặc dù yếu tố di truyền rất quan trọng nhưng đây không phải là tiêu chuẩn duy nhất quyết định chiều cao của trẻ Trong đó, tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng cũng không nên coi nhẹ Đứa trẻ đang trong giai đoạn phát triển, nếu không đảm bảo một chế độ dinh

dưỡng toàn diện, cân bằng, chắc chắn sự phát triển của trẻ sẽ bị hạn chế Thậm chí còn gây

ra những ảnh hưởng không tốt Vì vậy, cha mẹ phải cung cấp kịp thòi và đa dạng hóa chế

độ dinh dưỡng của trẻ, bảo đảm trẻ hấp thu đưực đầy đủ những dưỡng chất cần thiết, như vậy mói có thể đáp ứng đủ nhu cầu về sự tăng trưởng chiều cao của trẻ

Nhiều bậc phụ huynh sự con mình bị biến thành "bé bự", nên đã kìm hãm số lưựng thức ăn của trẻ, điều này rất nguy hiểm Mọi ngưòi cần biết rằng, trẻ đang ở giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển, nên dù có béo thế nào cũng không đưực dùng cách hạn chế

ăn uống Tuy nhiên, cha mẹ không thể không cảnh giác một điều là, cho trẻ uống quá nhiều nước hoa quả hoặc nước ngọt đóng chai sẽ làm ảnh hưởng đến quá trình hấp thu chất dinh dưỡng, gây bất lựi đối vói sự tăng trưởng của trẻ

4 Bệnh sinh lý

Một số trẻ khi mói sinh ra đã mắc các chứng bệnh, nếu không được điều trị kịp thòi, rất có thể sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao của trẻ Những chứng bệnh thường gặp nhất là rối loạn tiêu hóa, dị ứng vói thức ăn, rối loạn chức năng gan, bị bệnh về tuyến giáp

4 Tấc dụng phụ củâ thuốc

Người ta vẫn thường nói rằng: “Thuốc đắng dã tật”, dù thuốc mang lại hiệu quả tối ưu trong việc điều trị bệnh tật, nhưng nếu dùng thường xuyên hoặc sử dụng không đúng loại thuốc sẽ gây ra một số tác dụng phụ nhất định, từ đó ảnh hưởng đến sự tăng trưởng chiều cao của trẻ Ví dụ thuốc Ritalin sử dụng để điều trị chứng bệnh ADHD đã đưực các chuyên gia y khoa xác nhận là gây ra cản trở đối vói sự phát triển của trẻ nhỏ Vì thế, trong quá trình tăng trưởng của trẻ, các bậc cha mẹ phải cố gắng hạn chế tuyệt đối việc lạm dụng thuốc, trong trường họp bắt buộc phải dùng đến thuốc để điều trị bệnh, bạn phải lựa chọn cẩn thận chính xác loại thuốc và dùng đúng liều lượng cho phép

5 Rèn luyện thân thể

Việc rèn luyện thân thể thường xuyên có tác dụng thúc đẩy sự phát triển cơ bắp và xương của trẻ, đồng thời giúp cho tốc độ phát triển chiều cao trở nên nhanh hơn Tuy nhiên, các bậc cha mẹ nên biết rằng, không phải tất cả các hình thức luyện tập đều có tác dụng thúc đẩy chiều cao, có rất nhiều động tác mà chúng ta đều đã quen thuộc không chỉ không có lợi đối vói sự tăng trưởng chiều cao của trẻ, mà ngược lại còn gây ra tổn hại lớn cho xương và cơ Chẳng hạn những môn thể thao khó như tập xiếc, đấu vật rất có thể khiến xương cốt bị tổn thương, thậm chí làm lệch và vẹo cấu trúc của xương, gây ra biến dạng

6 Chất lượng giấc ngủ

Nhiều người sai lầm nghĩ rằng giấc ngủ hầu như không liên quan gì đến chiều cao của

cơ thể, nhưng nhiều nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu và chứng minh, có khoảng 70%

- 80% hormone tăng trưởng được tiết ra và phát huy tác dụng ngay trong lúc ngủ Cho nên,

đảm bảo thòi gian và chất lưựng giấc ngủ cho trẻ là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển chiều cao ở trẻ.

Cảm xúc căng thẳng quá độ sẽ gây cản trở tói sự phát triển của chiều cao Một đứa trẻ đưực lớn lên trong môi trường gia đình vui vẻ và đầy tình thưong yêu so vói một đứa trẻ sống trong môi trường hỗn loạn, phức tạp, khủng hoảng và không thể hòa đồng vói những đứa trẻ khác, thì trường họp đứa trẻ đầu tiên sẽ đưực kích thích tiềm năng sinh trưởng bên trong cơ thể ở mức lớn nhất Ảnh hưởng của yếu tố cảm xúc đối với sự phát triển chiều cao

ở trẻ cũng quan trọng không kém so vói chế độ dinh dưỡng do thức ăn mang lại

Vì vậy, các bậc cha mẹ cần phải chú ý đến quá trình tăng trưởng chiều cao trong giai đoạn trẻ từ o đến 6 tuổi, cố gắng loại trừ những ảnh hưởng tiêu cực, để trẻ có một môi trường phát triển lành mạnh, bình thường, giúp trẻ có chiều cao lý tưởng

Cha mẹ cân nắm bắt được giai đoạn nhạỵ cảm trong những năm đầu đời của trẻ

N gày càng có nhiều cha mẹ và chuyên gia giáo dục quan tâm đến việc giáo dục trẻ trong giai đoạn nhạy cảm Khỉ m ói ra đòi, mọi đứa trẻ đều nhận thức và khám

phá thếgi&i xung quanh theo bản năng vốn có của chúng Có thể nối rằng, nếu nắm bắt được cách giáo dục trong giai đoạn nhạy cảm, thì cha mẹ đã nắm bắt được tưcmg lai của trẻ.

GIẢI ĐÁP BÍ MẬT VẾ TÍNH NHẠY CẢM CỬA TRẺ

Rất nhiều bà mẹ thắc mắc trong quá trình giáo dục con, đôi lúc họ cảm thấy con mình

có những hành động vô cùng bất thường, kỳ lạ, thậm chí là “không thể lý giải”, vì thế cha,

mẹ phản ứng lại không tốt do đó ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh tâm sinh lý của trẻ ví dụ:

Năm Mông Mông hai tuổi rưữi, gia đình cô bé chuyển từ một căn hộ chật hẹp sang & một căn nhà rộng rãi hom Tất cả mọi ngưừi trong nhà đều cảm thấy rất vui và hào hứng, chỉ có mình cô bé là cứ khóc lóc không muốn đến nhà mói Ngư&i lốm phải dỗ dành mãi cô

bé m ói chịu bư&c vào trong, nhưng cả ngày vẫn chỉ khóc đòi cha mẹ chuyển về nhà củ Điều này tất nhiên là không thể được rồi, hom nữa nhà m ối vừa rộng vừa đẹp, nhumg tại sao cô bé cứ nằng nặc không chịu chứ? Cha mẹ cô bé suốt ngày lắc đầu, không hiểu sao con mình lại có đòi hỏi vô cớ như thế.

Năm Đinh Đỉnh được 29 tháng tuổi, b ố mẹ dẫn cậu bé về nhà ông bà nội choi Một hôm cả nhà đang ngồi ăn sáng, cậu bé bỗng dumg tức giận hét lên v&ỉ ông nội, và chỉ thẳng tay về phía ông Mẹ cậu bé vội vàng chạy đến hỏi xảy ra chuyện gì, thì cậu bé nói là ông đang đi đôi dép lê màu vàng của b ố nó Chẳng những thế, cậu bé còn kéo người ông, kiên quyết bắt ông cửi đôi dép ra và đưa cho b ố đi Hóa ra vì cậu bé thấy b ố mình đi đôi dép đó ngày hôm trư&c và cho rằng đó là của bố, không ai được dùng nó! Chính vì thế mà mọi ngưòi phải đổi lại dép Ba bốn ngày tiếp theo cũng vậy, mỗi khi cậu bé trông thấy ai

đi đôi dép lê màu vàng đố là lập tức hét lên, rồi xông đến người đố bắt bỏ ra bằng được

Những sự việc khó hiểu như trên thực sự rất nhiều, hon nữa trong mỗi giai đoạn, trẻ

có thể “chung thủy” vói vấn đề nào đó một cách cố chấp hoặc lúc nào cũng mắc phải một lỗi Người lớn chỉ có thể kết luận lại một cách đon giản là: nó còn nhỏ, nên chưa hiểu chuyện Tuy nhiên, những chuyện phát sinh đó lại có một nguyên nhân khác Chuyên gia nghiên cứu giáo dục sớm người Italia - bà Montessori đã tổng kết lại kinh nghiệm giáo dục nhiều năm của mình và đưa ra kết luận rằng: trong sự phát triển của trẻ có tồn tại một lực nhạy cảm thần kỳ

Trong quá trình phát triển co* thể sản sinh ra một lực cảm nhận đặc biệt nhạy cảm đối vói những kích thích từ môi trường bên ngoài, ảnh hưởng đến sự vận động của tâm trí hoặc phản ứng sinh lý, từ đó gây ra những cảm nhận mang tính đặc thù

Khi lực nhạy cảm sản sinh ra, bên trong trẻ sẽ có một động lực khó kiềm chế, dẫn đến lòng ham muốn được thử hoặc học tập đối vói những sự vật mà trẻ cảm thấy có hứng thú, cho đến khi nào nhu cầu được thỏa mãn hoặc lực nhạy cảm suy yếu, cảm giác này mói dần dần biến mất Bà Montessori gọi thòi kỳ này là “giai đoạn nhạy cảm”, một số nhà khoa học khác lại gọi đây là giai đoạn quan trọng để học tập hoặc giai đoạn quan trọng để giáo dục.Hành vi của những đứa trẻ nêu trong các ví dụ trên đều không có cách nào lý giải, nhưng nguyên nhân chủ yếu chính là vì nó roi đúng vào giai đoạn nhạy cảm của trẻ Chẳng hạn: lúc đó Mông Mông đang ở vào giai đoạn nhạy cảm vói môi trường, cho nên việc chuyển đến nhà mói làm cô bé không còn trông thấy những đồ vật quen thuộc, không thấy những người hàng xóm hay những bạn nhỏ thân thiết, khiến cô bé cảm thấy xa lạ và lạc lõng Còn Đinh Đinh đang ở vào giai đoạn nhạy cảm vói trật tự, cậu bé cố chấp về quyền sở hữu và sự trật tự của đồ vật trong nhà, có ấn tượng ngay từ lần đầu nhìn thấy

Bất kỳ đứa trẻ nào trong quá trình phát triển tâm lý cũng từng thể hiện năng lực ý chí

và tính nhạy cảm của bản thân khiến người lớn phải kinh ngạc, nhưng chính sự kém nhạy bén, không chú ý quan sát của chúng ta đã làm cho đặc điểm của tính nhạy cảm cùng vói những nhu cầu của trẻ bị bỏ qua

Nếu trong giai đoạn nhạy cảm trẻ có thể nắm bắt được kỹ năng hoặc học đưực sự điều tiết bản thân, thì dưới sự thúc đẩy của tính nhạy cảm, trẻ sẽ có đầy đủ sức sống và niềm dam mê để nắm bắt mọi sự vật hiện tượng xung quanh, nhận thức đưực mọi chuyện một cách tích cực và thoải mái, từ đó không ngừng tích lũy được kinh nghiệm và nâng cao năng lực

Tuy nhiên, nếu trong giai đoạn nhạy cảm mang tính đặc thù này, trẻ gặp phải những trở ngại từ thế giói bên ngoài, chúng sẽ khó phát triển bình thường cả về thể chất lẫn tinh thần, thậm chí còn xuất hiện hiện tượng tiêu cực và rối loạn Chẳng hạn một số trẻ dù tuổi còn nhỏ nhưng đã có những biểu hiện của thù hận hoặc lập dị, tất cả những điều này đều do người lớn đã coi nhẹ giai đoạn nhạy cảm của trẻ, vô tình để lại ảnh hưởng xấu đối vói cả cuộc đòi trẻ

sự KỲ DIỆU CỬA TÍNH NHẠY CẢM VE TRẬT T ự

Tâm hồn trẻ thơ vô cùng bí ẩn và không thể đoán trước được, nên nhiều lúc cha mẹ cảm thấy rất khó hiểu những hành động của con v í dụ, trong rất nhiều trường họp, trẻ tự dưng khóc òa lên mà không rõ lý do, lại không để cho người lớn an ủi Vậy nguyên nhân vì sao? Thực ra đa số các trường họp đó là vì trẻ phát hiện ra cảm giác trật tự của bản thân bị phá vỡ, thế là trong lòng cảm thấy không thoải mái, liền bật khóc

Một bà mẹ đã từng trải qua trường họp liên quan đến cô con gái 6 tháng tuổi của mình thế này:

Một hôm, mẹ cô bé bư&c vào phòng, cầm chiếc ô đặt lên trên bàn Kỳ lạ là, khi đó, cô

bé cứ chăm chú nhìn chiếc ỗ, một lúc sau bắt đầu bật khốc Bà mẹ nghĩ rằng vì con gái muốn choi chiếc ô, nên mỉm cưừi đưa nó đến trước mặt cô bé Nhưng điều khiến bà cảm thấy ngạc nhiên là cô bé đẩy chiếc ồ sang một bên rồi lại tiếp tục khóc Bà mẹ cố gắng dỗ dành con gái thế nào củng không được, thậm chí cô bé còn khóc l&n hem Biết làm sao bây gi&? Vậy là lúc đó bà mẹ mói suy nghĩ, đem chiếc ô sang phòng khác, thật không ngà ngay lập tức cô bé liền nín khóc.

Người mẹ vô tình đặt chiếc ô vào trong phòng cô bé, không ngờ hành động đó lại gây hỗn loạn cách ghi nhớ có trật tự của trẻ đối với những đồ vật quen thuộc

Nếu đặt sai vị trí của một đồ vật nào đó, có thể trẻ sẽ là người đầu tiên phát hiện ra và đem chúng trở lại nguyên chỗ cũ, nhưng người lớn chúng ta lại không mấy khi chú ý đến vấn đề nhỏ bé này Ví dụ nếu bạn đặt một đôi giầy không đúng chỗ hoặc không bỏ khăn tắm vào trong phòng vệ sinh, một đứa trẻ hai tuổi cũng có thể phát hiện ra và sẽ đem chúng xếp lại vị trí ban đầu

Độ nhạy cảm về trật tự được biểu hiện từ khi trẻ còn rất nhỏ Một đứa trẻ chưa đến hai tuổi thể hiện độ nhạy cảm về trật tự khi chúng không hài lòng không phải là dùng ngôn từ

mà chỉ bằng một cách duy nhất - đó là khóc Trong giai đoạn mang tính chất đặc thù này, cha mẹ hãy làm kim chỉ nam hướng dẫn hành động của trẻ khi chúng đưa ra phản ứng nhạy cảm đối vói trật tự mà chúng đã quen thuộc

Độ nhạy cảm của trẻ về trật tự có thể biểu hiện ngay vào tháng đầu tiên sau khi trẻ được sinh ra Nếu những đồ vật mà trẻ thường nhìn được đặt đúng vị trí, trẻ sẽ cảm thấy rất vui Khi phát hiện ra đồ vật bị đặt sai thứ tự, trẻ sẽ lập tức cảm thấy không thoải mái, thậm chí là dỗi hờn và khóc Đây chính là đặc điểm của trẻ đối vói độ nhạy cảm về trật tự Nếu các ông bố bà mẹ không ý thức được điều này, thì sẽ rất khó lý giải được những hành vi

kỳ lạ của con mình

Một bà mẹ đi làm về nhà cảm thấy trong ngưừi không được khỏe, nên lấy hai chiếc gối trong phòng ngủ đặt lên trên ghếsofa, định nằm nghỉ ngoi một lát Nhưng vào đúng lúc đó, cô con gái một tuổi rưỡi của cô chạy đến, đòi mẹ phải đọc truyện cho mình Mặc dù

cô cảm thấy rất mệt nhưng trông thấy gưomg mặt đáng yêu của con gái, thì không thể nào từ chối được Tuy nhiên, vì làm việc cả ngày vất vả nên ngưòi cô rất khó chịu, giọng nói của cô càng đọc càng nhỏ, cô bảo mẫu nhìn thấy vậy, liền giục mẹ cô bé vào trong

Cô bé tỏ ra thất vọng và khóc òa lên Cô bảo mẫu cho rằng vì cô bé đột nhiên thấy mẹ

bỏ đi nên cảm thấy tủi thân, vội chạy đến an ủỉ cô bé Sau đó cô bảo mẫu định đem hai chiếc gối mà bà mẹ vừa dùng về lại phòng ngủ, thì cô bé lại càng khốc l&n horr “Không phải gối! Không phải gối”.

Nghe thấy tiếng khốc của con gái, bà mẹ đành phải cố gượng người dậy ngồi trên giưòmg đọc tiếp truyện cho cô bé Mọi người tưỏmg rằng làm như vậy cô bé sẽ yên tâm và nín khóc, nhưng ai ngờ đâu cô bé vẫn cứ khóc, lúc này cô bé đã không còn hứng thú để nghe nốt câu chuyện nữa mà mồm cứ bi bô: “Mẹ cri, ghế!” Hóa ra, cô bé chỉ muốn mẹ phải ngồi đọc truyện ở vị trí lúc đầu là & trên ghếsofa, chứ không phải là & trên giưòmg Chính

vì cả mẹ và hai chiếc gối đều bị di chuyển khỏi vị trí ban đầu, nên cô bé m&i cảm thấy hoảng loạn và bất an.

Thực tế, trẻ con luôn cảm thấy khó chịu về việc tùy ý thay đổi trật tự của đồ vật, điều này chứng tỏ cảm giác về trật tự trong người trẻ là rất mạnh Trong quá trình phát triển, mọi đứa trẻ đều trải qua một giai đoạn về độ nhạy cảm với trật tự, trạng thái này xuất hiện ngay sau khi đứa trẻ ra đòi, và có thể kéo dài đến tận năm thứ hai

Khi trông thấy một số đồ vật không nằm ở vị trí cũ, bị xếp lung tung, trẻ sẽ thấy bất an

và trẻ mong muốn đồ vật đó sẽ trở về vị trí ban đầu Đối vói trẻ, phải đến khi nhu cầu về cảm giác trật tự đưực thỏa mãn, lúc đó trẻ mói cảm thấy an tâm và vui vẻ

Đối vói trẻ khoảng 3, 4 tuổi, điều chúng thích làm nhất là được tự tay đem cất những

đồ đạc nhỏ về đúng vị trí quen thuộc Khi ở trong môi trường thích họp vói mình, trẻ có thể biết cách kết họp vói những sự vật xung quanh và trẻ sẽ cảm thấy rất vui vẻ và thoải mái.Xung quanh trẻ có vô số đồ đạc, mà người lớn chúng ta lại thường xuyên đem những

đồ vật này chuyển đi chuyển lại, trẻ sẽ không có cách nào lý giải và phán đoán ra những hành động đó: tại sao đồ vật trước mắt lại lộn tung lên thế? Khi trẻ ở trong giai đoạn nhạy cảm về tính trật tự, sự hỗn loạn mà chúng cảm nhận được rất có thể sẽ biến thành trở ngại đối vói sự phát triển của trẻ và là nguyên nhân gây ra các chứng bệnh về mặt tâm lý.Nhu cầu của trẻ đối vói tính trật tự cũng giống như cá cần nước vậy, gần như nhắm mắt vào cũng có thể tìm thấy đồ vật mà chúng quen thuộc, điều này đối vói trẻ vô cùng quan trọng Cảm giác trật tự khiến chúng ý thức đưực mỗi loại đồ vật phải được đặt ở đúng

vị trí thích họp, hon nữa chúng còn có thể nhớ rõ được vị trí ban đầu của mỗi đồ vật đó Điều này giúp trẻ cảm nhận đưực sự ổn định và an toàn từ tất cả những gì mà thế giói này mang lại

Các bà mẹ luôn mong muốn con cái phát triển lành mạnh và vui vẻ, vậy họ cần phải xây dựng cho trẻ một môi trường gia đình an toàn, cố định và có trật tự, không nên thường xuyên thay đổi đồ đạc trong phòng, thậm chí là hạn chế chuyển nhà khi trẻ còn quá nhỏ!

GIAI ĐOẠN NHẠY CẢM - THỜI KỲ ĐỈNH CAO ĐÔI VỚI

VIỆC HỌC TẬP CỬA TRẺ

Tại sao lại nói rằng giai đoạn nhạy cảm là thòi kỳ đỉnh cao đối vói việc học tập của trẻ?Trong giai đoạn từ o đến 6 tuổi, chuyện học tập đối vói trẻ sẽ không phải là việc đau đầu như đối vói những trẻ lớn 7, 8 tuổi, mà ngược lại, khả năng học tập nhận thức trong giai đoạn nhạy cảm giống như một bản năng, bọn trẻ rất thích học!

Ba năm đầu đòi của trẻ (từ o đến 3 tuổi) rất quan trọng, trẻ trong giai đoạn này sẽ tiếp nhận hầu hết các sự vật, sự việc, con người trong môi trường xung quanh vói tốc độ nhanh khủng khiếp, rồi dần chuyển hóa nó thành một phần trí lực của bản thân, đây cũng được coi như nền tảng kiến thức của việc học tập sau này Đến giai đoạn ba năm tiếp theo (từ 3 đến 6 tuổi), trẻ đã có thể đạt được khả năng ghi nhớ và khả năng học tập cao nhất

Các chuyên gia nghiên cứu thần kinh đã tiến hành nhiều cuộc thí nghiệm đối vói bộ não con người và chứng minh rằng hệ thần kinh trong não bộ của một đứa trẻ dưới 3 tuổi

đã hoàn thành được 6o% công việc phối họp các sựi thần kinh Con số này cho chúng ta thấy rõ, trong giai đoạn này trẻ có thể tiếp nhận từng thứ một cách nhanh chóng và không

có sàng lọc đối vói tất cả những sự vật mà chúng nhìn thấy, nghe thấy và tiếp xúc được Sự tiếp thu vô thức này sẽ kéo dài đến khi trẻ được khoảng 3 tuổi Đứa trẻ có ý thức sẽ biết chọn lựa những sự vật mà nó thấy cần thiết để học hỏi từ trong môi trường Trẻ trong giai đoạn từ 3 đến 6 tuổi, đang ẩn giấu một năng lượng phát triển vô hạn, cho nên đây chính là thòi kỳ quan trọng để tiếp nhận những kiến thức liên quan, có thể dùng từ “thèm khát kiến thức” để miêu tả những đứa trẻ ở giai đoạn này

Vì vậy, vào giai đoạn nhạy cảm này, cha mẹ cần tạo ra môi trường học tập và sinh hoạt

lý tưởng cho trẻ - bao gồm đồ đạc, giai điệu âm nhạc hay, tiếng mẹ đẻ chuẩn xác hoặc môi trường văn hóa phong phú, cơ hội học ngoại ngữ, cơ hội được thường xuyên tiếp xúc vói thiên nhiên, mối quan hệ vói những người tốt, không khí sinh hoạt đầm ấm, vui vẻ Tất cả những điều này đều không nên coi nhẹ

Dưới đây sẽ là một vài phương pháp để cha mẹ tham khảo:

Phương phấp ì: Thiêt kê không giãn giã đình chứã đầy kiến thức, thông tin

v ì trẻ trong giai đoạn nhạy cảm sẽ tiếp thu toàn bộ những kiến thức xung quanh mình một cách vô thức và không có sàng lọc, nên cha mẹ cần tạo ra môi trường ở nơi trẻ tiếp xúc thường xuyên nhất - đó là nhà

Mẹ của Mộng Hiểu đã làm thế này:

Mỗi lần Mộng Hiểu thức dậy, tôi liền kéo rèm cửa sổ ra, như vậy con bé có thể trông thấy bản đồ quốc gia dán trên tưồmg và quả địa cầu đặt trên bàn học Khi con bé mặc đồ, ngay thẳng mặt nó là tranh ảnh của nhiều loài động vật Lúc đi tắm, cả khăn mặt và khăn tắm của con bé củng in đầy những chữ cái và các từ tiếng Anh đom giản Trên giá sách trong nhà cố rất nhiều sách truyện để bé đọc và xem tranh Trong thùng đồ choi của

Mộng Hiểu toàn ỉà những đồ choi trí tuệ, thứ mà con bé thích nhất trong đó chính ỉà Tangram (đồ choi ghép hình gồm bảy mảnh nhiều màu của Trung Quốc) Tôi còn mua hẳn cho con bé một cái bảng vẽ thật to, để nó có thể tùy ý vẽ ra những gì mình thích

Đê’ trẻ sống trong một môi trường gia đình đầy không khí học tập, sẽ giúp trẻ coi việc học tập như một thói quen Vừa vui choi trong nhà, vừa có thể tiếp nhận và học hỏi kiến thức, lẽ nào đây không phải là cách bồi dưỡng tốt nhất cho trẻ hay sao?

Phương phấp 2: Đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ

Khi năng lực não bộ của trẻ ở vào thòi kỳ đỉnh cao, chế độ dinh dưỡng chắc chắn là không thể quá ít Trong giai đoạn này, cha mẹ không chỉ mua cho trẻ những dụng cụ học tập có ích đối vói sự phát triển trí tuệ như đồ choi, sách vở, đĩa CD, mà còn phải chú ý cân bằng chế độ dinh dưỡng trong thức ăn, cung cấp cho trẻ những dưỡng chất đầy đủ, hoàn thiện và đảm bảo an toàn sức khỏe

Phương phấp y Tạo ra m ôi trường sắng chan hòa

Đê’ xây dựng một môi trường sống có thể giúp trẻ thoải mái học hành thì ngoài việc duy trì chế độ dinh dưỡng và không gian kiến thức, xét về phưong diện tình cảm, cha mẹ cũng phải cố gắng tạo ra bầu không khí sinh hoạt vui vẻ và đầm ấm Thử hỏi: một gia đình ngày nào cũng náo loạn ầm ĩ, đầy tiếng la mắng, gào khóc thì trẻ sao có thể thoải mái học hành trong đúng giai đoạn nhạy cảm đưực?

Bầu không khí chan hòa không chỉ có lọi đối vói việc học tập của trẻ mà đối vói công việc và cuộc sống của chính bản thân cha mẹ cũng có nhiều điểm lựi Tạo ra một căn nhà có môi trường sống lành mạnh, vui vẻ, đó mói là môi trường giáo dục có lọi nhất trong quá trình giáo dục sớm cho trẻ

CHÍN GIAI ĐOẠN NHẠY CẢM CỦA TRẺ NHỎ

Giai đoạn nhạy cảm là thế nào? Nhạy cảm về điều gì? Biểu hiện của trẻ ra sao? Cha mẹ cần phải nắm bắt những gì? Các chuyên gia nghiên cứu giáo dục sớm đã quan sát và nghiên cứu giai đoạn nhạy cảm ở trẻ, tổng kết lại thành chín giai đoạn quan trọng:

Giód thiệu

Giai đoạn nhạy cảm của trẻ đối vói ngôn ngữ xuất hiện khá sớm Khi trẻ bắt đầu chú ý đến hình miệng và giọng điệu phát ra của người lớn, thì khả năng ngôn ngữ đã bắt đầu bộc lộ Vì vậy, ngay cả khi trẻ mói ra đòi, người mẹ cũng phải thường xuyên giao lưu với trẻ, kể chuyện cho trẻ nghe, hoặc dùng cách đặt câu hỏi, để thúc đẩy năng lực biểu đạt của trẻ Cách làm này sẽ tạo ra cơ sởvững chắc giúp trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ về sau

Thính giác, thị giác, vị giác, xúc giác là những giác quan mà trẻ dùng để tìm hiểu thế giói và các sự vật ngay từ khi sinh ra Từ o đến 3 tuổi, thông qua khả năng tiếp thu của tiềm thức, trẻ có thê tiếp nhận thông tin từ bên ngoài Từ 3 đến 6 tuổi sẽ là tận dụng những giác quan đó để phân tích thông tin từ bên ngoài Tính hiếu kỳ của trẻ em trong giai đoạn này rất mạnh, chúng luôn muốn tìm hiểu và khám phá thế giói xung quanh, cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ sử dụng các giác quan, xác định rõ những cảm giác cụ thể, cố gắng đáp ứng đủ nhu cầu về trí tò mò của trẻ.

Nhạy

cảm Trẻ trong giai đoạn này có góc nhìn hoàn toàn khác vói người lớn Người lớn

về thường chỉ trông thấy những vấn đề chủ yếu, còn trẻ lại phát hiện ra những sự cảm vật vô cùng bé nhỏ xung quanh môi trường sống của mình Ví dụ: người lớn hứng nhìn bãi cỏ, còn trẻ em sẽ nhìn lá cây hoặc một con chim Người lớn nhìn mộtđối bộ quần áo, còn trẻ con lại chỉ nhìn túi áo Vì vậy, người lớn có thể nhân cơvói sự hội này để bồi dưỡng cho trẻ thói quen cẩn thận, tỉ mỉ, chu đáo và toàn diện, vật

Bản tính của trẻ đa phần là hiếu động và nghịch ngợm, từ học ngồi, học bò Nhạy đến học đi, mọi vận động của trẻ cứ dần dần phát triển Cha mẹ phải cung cấp cảm cho trẻ những điều kiện tốt nhất đối với sự vận động của trẻ, giúp trẻ thực

về hiện động tác một cách thuần thục, chính xác Hơn nữa cha mẹ cần chú ý rènhành luyện các động tác phối họp giữa tay chân và mắt Điều này không chỉ giúp trẻđộng rèn luyện thành những thói quen sinh hoạt tốt, mà còn giúp não trái và não

phải phát triển cân bằng, thúc đẩy phát triển cả về sức khỏe lẫn trí lực

lễ nghĩa đòi thường và phép tắc sinh hoạt đúng đắn, lịch sự

Nhav So với khả năng ngôn ngữ, khả năng cảm giác và khả năng vận động, thì khả

Trẻ trong giai đoạn này đã có khả năng về ngôn ngữ, có tư duy logic, khả năng

về thị giác không gian, âm nhạc, vận động ở một mức độ nhất định Vì thế, chúng bắt đầu có cảm hứng với việc học văn hóa Trí tò mò cũng được tăng lên

- vĩ thế rất ham mê tìm hiểu những điều bí ẩn Lúc này, mẹ cần phải cung cấp cho trẻ những thông tin văn hóa đa dạng, phong phú, để trẻ mở rộng kho tàng kiến thức cho bản thân, tự do đi khám phá thế giói xung quanh

Giai đoạn nhạy cảm sẽ liên tục xuất hiện trong quá trình phát triển của trẻ Nói cách khác, trước khi kết thúc cảm hứng này, thì cảm hứng khác đã xuất hiện Trẻ sẽ không ngừng muốn đi chinh phục thế giói xung quanh, hon nữa quá trình này lại giúp chúng cảm nhận được niềm vui và sự thỏa mãn Cũng giống như người lớn chúng ta, những hành vi này của trẻ là nhờ vào sự nhiệt tình xuất phát từ nội tâm và hành động thực tiễn khiến cho thế giói tinh thần càng trở nên tưoi đẹp hom

ĐOẠN NHẠY CAM

Giai đoạn tốt nhất để khai phá trí lực của trẻ chính là từ o đến 6 tuổi, khi bỏ lỡ giai đoạn này thì dù trong tương lai có nỗ lực gấp mấy lần cũng không có cách nào bù đắp lại được

Vậy cha mẹ phải làm cách nào để giúp trẻ phát triển tốt nhất trong thòi kỳ từ o đến 6 tuổi? Các chuyên gia giáo dục sớm phát hiện ra rằng sử dụng trò choi là phương pháp lý tưởng để giáo dục trẻ trong giai đoạn nhạy cảm

Cha mẹ có thể giúp đỡ trẻ hoàn thành những bài huấn luyện khám phá trí lực, như rèn luyện phương pháp Carl O rff, phương pháp giáo dục của Montessori, phương pháp giảng dạy của Froebel Trong các hoạt động rèn luyện đó, khả năng giao tiếp, khả năng cảm thụ giai điệu, khả năng phối hợp động tác, khả năng sáng tạo của trẻ đều được nâng cao rõ rệt, hơn nữa còn làm cho mối quan hệ giữa cha mẹ và trẻ càng trở nên khăng khít

Dưới đây là một vài trò chơi cha mẹ có thể tham khảo:

I N ghịch đất cát

Hiện nay, nặn đất sét đã trở thành một bộ môn nghệ thuật khá phổ biến Cho nên, để cho trẻ nghịch đất cát cũng là một trò chơi có tính khám phá tiềm năng, rất có lợi đối vói sự phát triển trí lực của trẻ Hơn nữa trong đất cát cũng có những nguyên tố có lợi cho sức khỏe của con người, cha mẹ có thể dạy trẻ chơi các trò chơi với đất cát, như đào hố, xây lâu đài cát , ngoài ra còn có thể dùng đất sét, đất bùn để nặn ra những hình thù ngộ nghĩnh,

đáng yêu, khoi dậy sự hứng thú của trẻ.

2 Chơi xếp hình

xếp hình là trò chơi đã quá quen thuộc với mọi người, đây là loại hình trò chơi có ích cho phát triển trí tuệ và có những quy luật nhất định Những mảnh ghép trông có vẻ đơn giản, nhưng ghép chúng lại với nhau lại không hề đơn giản chút nào

Đầu tiên, xếp hình đòi hỏi trẻ phải dùng cả hai tay một cách linh hoạt, như vậy có thể thúc đẩy sự phát triển các động tác và nâng cao năng lực kết họp giữa mắt và tay Thông qua trò chơi này, trẻ còn học được rất nhiều kiến thức về toán học, phát triển cảm giác về không gian, trí tưởng tượng và năng lực sáng tạo Mỗi miếng ghép có hình dáng to nhỏ, ngắn dài khác nhau, trong quá trình chơi trẻ có thể học cách phân biệt sự khác nhau của hình dạng và màu sắc

Mộng Mộng 8 tháng tuổi đã bắt đầu học choi xếp hình Hồi mói choi cô bé chỉ xếp được hai miếng ghép, nhưng dần dần đã có thể xếp được nhiều miếng Hon nữa, mỗi lần

cô bé dựng “đại công trình” của mình, có nhiều lúc cầm cái này lên, rồi lại hạ cái kia xuống giống như đang cân nhắc đắn đo vậy Những công trình do Mộng Mộng dựng lên, càng ngày càng kiên cố Mẹ cô bé hi vọng rằng sau này l&n lên Mộng Mộng sẽ trử thành một kiến trúc sư.

Khuyến cáo dành cho các bậc phụ huynh khi để trẻ chơi xếp hình: cố gắng mua cho trẻ những miếng ghép có kích thước lớn, để tránh trường họp trẻ cho vào miệng và nuốt được

5 Trò c h ơ i đóng Vãi

Trò chơi đóng vai (như đóng giả làm người khác hoặc đóng kịch nói), là một kiểu trò chơi sau khi thông hiểu cảm xúc, tình cảm mói có thể chơi được, thông qua việc đóng vai các nhân vật, trẻ sẽ thể hiện ra các kiểu cảm xúc khác nhau như vẻ dữ dằn, hung tợn của kẻ tàn ác hay vẻ nhút nhát, sự sệt của chú thỏ con Khi trẻ thể hiện cảm xúc trong quá trình chơi, cha mẹ nên có những hưởng ứng thích họp, quan tâm chú ý đến cảm nhận của trẻ Ví dụ: “Bây giờ con đang cảm thấy sợ hãi sao?”, hay: “Con mèo con rất vui, thế con có vui không?” và để trẻ nói ra những cảm nhận có được trong lúc chơi

Cảm xúc của trẻ phong phú, có nghĩa trẻ có thể phân biệt được các kiểu tình cảm khác nhau, và loại hình trò chơi này cũng giúp trẻ nâng cao chỉ số cảm xúc (EQ) Nếu trẻ chưa biết cách phân biệt cảm xúc, dù là thất vọng hay tủi thân, biểu hiện của trẻ cũng chỉ biết tỏ

ra giận dỗi hoặc cáu gắt, điều này có nghĩa là năng lực xử lý cảm xúc của trẻ vẫn đang nằm

ở giai đoạn khởi nguồn

Chính vì vậy, cha mẹ không những phải đưa ra sự hưởng ứng đối vói những cảm nhận của trẻ, mà còn phải căn cứ vào mức độ phát triển ngôn ngữ và tình cảm của trẻ để tiến hành xử lý, thậm chí còn phải tìm ra nguyên nhân, giúp trẻ hiểu được cảm xúc của bản thân

CÁC PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC TRẺ TRONG GIAI ĐOẠN

Phương pháp 2: Chú ý qưa.n sát sự xuất hiện củã giãi đoạn nhạy cảm

Những dấu hiệu đặc trưng của giai đoạn nhạy cảm mặc dù không khác nhau nhiều, nhưng mỗi khi giai đoạn nhạy cảm của trẻ xuất hiện, nó sẽ có những biểu hiện không giống nhau, thậm chí cả thòi gian cũng không đồng nhất Do đó cha mẹ phải có thái độ khách quan, chú ý quan sát tỉ mỉ, để phát hiện ra những đặc điểm cá biệt và nhu cầu bên trong của trẻ

Phương phấp 3: Tạo rã m ôi trường học tập thích hợp

Ở bất kỳ giai đoạn nào, trẻ cũng cần một môi trường thích ứng để có thể phát triển năng lực Vì vậy, khi giai đoạn nhạy cảm của trẻ xuất hiện, cha mẹ phải cố gắng chuẩn bị cho trẻ một môi trường sống có thể đáp ứng đầy đủ những đòi hỏi về phát triển năng lực của trẻ

Phương phấp 4: Đ ộng viên trẻ tự do khắm phắ

Khi trẻ bắt đầu có tính hiếu kỳ và mong muốn đưực tìm hiểu khám phá, cha mẹ cần động viên khích lệ và tạo ra môi trường tự do thoải mái cho trẻ khám phá Sau khi trẻ có đưực sự tin cậy và sự tự do này, chúng sẽ dám khám phá, dám thử sức vói những sự vật hiện tượng tồn tại quanh mình

Phương phấp 5; Chã mẹ giúp đỡ trẻ ở mức độ vừa phải chứ không nên can thiệp quá sâu vào cấc hoạt động của trẻ

Khi trẻ có hứng thú vói một sự vật nào đó, cha mẹ nên thả lỏng, để trẻ được tự mình làm việc, cố gắng tránh sự can thiệp và ràng buộc quá mức Tất nhiên, cha mẹ cũng không nên thờ ơ hay phó mặc, mà tùy vào cơ hội thích họp mói cho trẻ sự giúp đỡ và chỉ bảo hướng dẫn

Giai đoạn nhạy cảm không chỉ là thòi kỳ quan trọng đối với việc học tập của trẻ, mà nó

còn ảnh hưởng đến sự phát triển của tâm hồn và tính cách Montessori dùng từ “ngọn lửa của tâm hồn” để hình dung về đứa trẻ lúc trải qua giai đoạn nhạy cảm, cơ thể của nó phải chịu sự chỉ huy của một mệnh lệnh thần kỳ, còn tâm hồn bé nhỏ của nó thì đang bị kích động Do đó, cha mẹ phải tôn trọng những động tác và hành vi mà tự nhiên đã giao phó cho trẻ, đồng thòi cần kịp thời giúp trẻ khi cần thiết, để tránh bỏ lỡ thòi kỳ vàng đối vó i sự phát triển trí lực chỉ xuất hiện trong cuộc đòi con người khi còn trẻ.

v V ?

Bí mật của thân đông, giáo dục sớm có thê

khai phá khả năng phi thường của trẻ

• K a rl w ỉtte — n gitò i k hiến cả t h ế giói, p h ả i kỉnh n g ạ c

• M ỗi đ ứ a trẻ là m ột thân đ ô n g

• Tài n ă n g k h ô n g liên q u a n đ ến y ếu tố di tru y ền

• Đ e con tr& th àn h th iên tài, ch a m ẹ p h ả i r è n lu y ện cho co n t ừ sónm

• N ăm biểu h iện củ a thiên tài

Đứa trẻ nào khỉ mói sinh ra củng có tố chất để trử thành thiên tài Trẻ em trong giai đoạn từ o đến 6 tuổi giống như một con ngựa non sung sức, đang chờ được

khai quật Nhưng một khi “Bá Lạc” (chỉ ngưừi giỏi xem tư&ng) bỏ qua cư hội phát hiện ra “thiên lý mã” (nhân tài), thì mối liên quan giữa trẻ vói “thần đồng” củng bị cắt đứt Giáo dục s&m có vai trò vô cùng quan trọng.

NGẠC

Vào thếkỷ 19, ở nước Đức có một vị thiên tài như thế này:

Mói khoảng 8, 9 tuổi đã có thể sử dụng thành thạo sáu loại ngôn ngữ bao gồm tiếng Đức, tiếng Pháp, tiếng Italia, tiếng Latinh, tiếng Anh và tiếng Hy Lạp Không chỉ vậy, ông còn thông hiểu hóa học, sinh học và vật lý, nhưng sở trường đặc biệt chính là toán học

9 tuổi thi vào Đại học Leipzig

10 tuổi thi vào Đại học Goettingen

12 tuổi phát biểu luận văn liên quan đến đường xoắn ốc, nhận được nhiều ý kiến phê bình tốt của các học giả

13 tuổi xuất bản cuốn sách Thuật tam giác.

14 tuổi được cấp học vị Tiến sĩ Triết học

16 tuổi đạt bằng Tiến sĩ Luật, đưực mòi làm giáo sư khoa Luật tại trường Đại học Berlin

23 tuổi ra mắt cuốn sách Những hiểu lầm về Dante, trở thành học giả chuyên nghiên

cứu về Dante.

Không giống vói những thần đồng khác khi họ nhanh chóng dừng việc học tập lúc còn quá sớm, bản thân ông đã dành cả đòi để học tập nghiên cứu tại trường đại học danh giá ở Đức, cho đến tận khi ông lìa xa cõi đòi vào năm 1883

Nói đến đây chắc hẳn không ít người đã đoán ra đưực, ông chính là Karl Witte - người

đã khiến cho toàn thế giói phải kinh ngạc và thán phục, đặc biệt là đối vói ngành giáo dục.Thành tựu đáng kinh ngạc mà Karl Witte có đưực, không phải do ông có nhiều tài năng thiên bẩm, mà hoàn toàn do cha của ông đã có những lý luận giáo dục đúng đắn và phương pháp giáo dục sóm “cao siêu”

Cha của Witte luôn nói rằng: mỗi đứa trẻ bình thường, nếu được giáo dục sóm một cách hiệu quả, đều có thể trở thành nhân tài ưu tú Nhưng vào thòi bấy giờ mọi người không hề tin vào điều này, họ chỉ nghĩ rằng “tài năng của một đứa trẻ là do tròi ban chứ không phải do giáo dục mà có, nếu trẻ không phải là thiên tài bẩm sinh, thì các nhà giáo dục

có cố gắng hay ra sức dạy dỗ thế nào thì khả năng cũng chỉ có giói hạn mà thôi”

Thế là ông đã cầu xin Thượng đế ban cho mình một đứa con, và ông sẽ lấy chính đứa con của mình để chứng minh quan điểm đó, để mọi người nhìn thấy rõ ông đã giáo dục một đứa trẻ bình thường trở thành nhân tài ưu tú bằng cách nào Nhưng bất hạnh thay Thượng

đế lại đùa giỡn vói ông vì vự chồng ông lấy nhau đã nhiều năm mà chưa sinh đưực mụn con nào

Tháng 7 năm 1800, bé trai Karl chào đòi đã mang đến cho ông niềm hạnh phúc vô bờ, tuy nhiên bi kịch ngay sau đó cũng xảy đến khiến vự chồng ông rất đau lòng - đứa bé vừa mói sinh ra đã có biểu hiện chân tay co giật và thở gấp Nhìn qua đã biết đứa bé sau này có thể phát triển sẽ không bình thường, dường như có một vài triệu chứng của bệnh đần độn Quả nhiên không lâu sau, vợ chồng ông phát hiện ra rằng phản ứng của bé Karl tưong đối chậm chạp Rõ ràng là đứa bé đáng thưong này không chỉ thiếu tố chất để trở thành thiên tài, thậm chí ngay cả cơ hội phát triển khả năng như một đứa trẻ bình thường cũng không đạt được

Nhưng ông vẫn không từ bỏ niềm tin đối vói con của mình, ông quyết định áp dụng những phương pháp mà bản thân ông cho là đúng đắn để chăm sóc và giáo dục bé Karl Cuối cùng ông đã thành công, ông đã biến một đứa trẻ có nguy cơ mắc chứng đần độn bẩm sinh thành một thiên tài nổi tiếng khắp thế giới

Năm 1818, ông đã viết lại những phương pháo giáo dục con trước năm cậu bé 14 tuổi thành một cuốn sách, có tên là Cách giáo dục Karl Wỉtte (The education of Karl Witte) Trong sách có ghi lại đầy đủ, chi tiết quá trình trưởng thành của Karl, cùng với những phương pháp giáo dục và những điều tâm đắc khi dạy con Cuốn sách này cũng được coi là một trong những tài liệu về cách giáo dục sớm đầu tiên trên thế giói

Lý luận giáo dục mà cha của Karl nói đến trong sách và những phương pháp ông vận dụng để chăm sóc, giáo dục con hoàn toàn bất đồng quan điểm vói quần chúng bấy giờ

Chẳng hạn: ông cho rằng tác dụng của người mẹ trong việc giáo dục con cái là rất quan trọng, vì khi kén vự, ông đã chú ý phải chọn một người phụ nữ nhân hậu, đảm đang và biết đạo lý Ngay từ lúc vự mang bầu, ông đặc biệt quan tâm đến từng chi tiết nhỏ nhặt trong cuộc sống của cả hai vự chồng như chế độ ăn uống, giờ giấc sinh hoạt và cố gắng để vự luôn cảm thấy vui vẻ Ông không tán thành việc để bảo mẫu đảm nhận trách nhiệm chăm sóc trẻ thay cha mẹ Lúc Karl mói được ba tháng tuổi, ông liên tục vẫy vẫy tay của con, và dạy con những từ ngữ đon giản Khi Karl chưa đầy một tuổi, ông cho con nghe những bản nhạc giao hưởng của Haydn, J s Bach hoặc Beethoven Từ khi con mói ra đòi, ông luôn đặt tiêu chí cho con ăn uống đúng giờ giấc, đúng định lưựng, không cho phép ăn quá nhiều trong thòi gian quy định Ngoài ra, ông cũng không giống vói những ông bố bà mẹ nuông chiều con cái là cho con mình mặc quá nhiều quần áo, để tránh cho co* thể trẻ bị gò bó Ông thà để mọi người trong nhà phải chi tiêu tiết kiệm, cũng phải dẫn con đi du lịch khắp noi, thỏa mãn tính hiếu kỳ và nhu cầu khám phá của con, từ đó có thể phát triển lòng dam mê cho con

Cha của Karl quả đúng là một người cha vô cùng tuyệt vòi, có tầm nhìn xa, tất cả những lý luận và giải thích của ông cho đến tận bây giờ vẫn giữ nguyên giá trị

Tuy nhiên điều đáng tiếc là mọi người cùng thòi đại ông chỉ ca ngợi những thiên tài bẩm sinh mà không chú trọng quá trình và phưong pháp giáo dục thiên tài Mọi người không thấy đưực giá trị trong cuốn sách của ông nên cuốn sách của ông đến nay chỉ còn lại vài bộ hiếm hoi

Ngày nay, lý luận giáo dục của cha Karl đã trở nên phổ biến trên toàn thế giói Điều tâm huyết của ông là: “Điều quan trọng nhất đối vói trẻ chính là giáo dục chứ không chỉ là tài năng thiên bẩm Sau này trẻ trở thành bất tài hay nhân tài, chủ yếu được quyết định bởi phưong pháp giáo dục trẻ trước lúc 5 tuổi”

MỖI ĐỨA TRẺ LÀ MỘT THẦN ĐồNG

Trên thế giói có một câu lạc bộ rất kỳ lạ, mọi người gọi đó là câu lạc bộ Mensa Điểm khác biệt lớn nhất của nó so vói những câu lạc bộ khác trên thế giói chính là: yêu cầu duy nhất dành cho những người muốn gia nhập câu lạc bộ đó là - có chỉ số IQ cao

Câu lạc bộ này được thành lập vào năm 1946 ở Oxíord - Anh, người sáng lập là luật sư Roland Berrill và nhà khoa học kiêm luật sư Lance Ware Mục đích của họ là tập họp tất cả những người thông minh để xây dựng thành một tổ chức, thông qua việc tham gia các hoạt động đoàn thể mang tính thách thức, những người có chỉ số thông minh cao sẽ được thừa nhận, khẳng định và không ngừng nâng cao năng lực, đồng thòi để họ cùng chia sẻ cảm giác thành công vói nhau

Thực tế câu lạc bộ này chính là noi dành cho những người có chỉ số thông minh (IQ) cao nhất thế giói Đặc điểm tiêu biểu lớn nhất của nó là lấy chỉ số IQ cao làm tiêu chuẩn duy nhất để gia nhập Ở đây không hề xem xét hay phân biệt đến các yếu tố chủng tộc, màu da, tôn giáo, nghề nghiệp , nếu muốn trở thành một hội viên của câu lạc bộ, điều kiện rất đon giản: chỉ cần bạn có chỉ số IQ trên mức 148

Thành viên của câu lạc bộ Mensa đều là những người có chỉ số thông minh cao Cho dù

có chỉ số thông minh cao cũng chưa chắc đạt được thành công vĩ đại, thậm chí nó còn không liên quan đến hạnh phúc trong cuộc sống, nhưng cha mẹ nào cũng hi vọng con mình

có chỉ số thông minh cao, bỏi vì IQ cao có nghĩa là trẻ có thể đạt được thành tích tốt, thi đậu vào những trường đại học lý tưởng, có một công việc khiến người khác ngưỡng mộ, và đạt đưực thành công trong sự nghiệp

Trên thế giói có một số trường hợp trẻ trở thành thần đồng khi tuổi còn rất nhỏ, ví dụ như thần đồng âm nhạc Mozart khi mói 3 tuổi đã có thể biểu diễn piano; nhà tư tưởng người Anh John Stuart Mill 3 tuổi đã biết đọc văn học Latinh cổ điển Mọi người luôn nghĩ rằng tài năng thần đồng của họ là thiên bẩm, do tròi ban tặng, nhưng lại không biết đưực cha mẹ của những thiên tài này đã áp dụng hiệu quả phưcmg pháp giáo dục sớm vói con mình

Các nghiên cứu khoa học hiện đại cho thấy, mỗi đứa trẻ sinh ra đều có cơ hội để trở thành thiên tài Nếu được khám phá một cách họp lý, trí thông minh của mỗi trẻ đều không thấp hon của Leonardo Da Vinci - một trong những người có trí thông minh cao nhất trong lịch sử nhân loại

Tiến sĩ Glenn Doman*'1) của viện nghiên cứu Thành tựu Tiềm năng con người

Philadelphia, Hoa Kỳ nói: “Mọi đứa trẻ khi sinh ra đều có năng lực tiềm ẩn, thậm chí năng lực này còn nhiều hơn so vói Da Vinci đã sử dụng trong cả cuộc đời Mỗi đứa trẻ sinh ra đều là một thiên tài, chỉ là chúng ta - cha mẹ và những người thân của trẻ, đã hủy hoại tài năng thiên bẩm đó trong 6 năm đầu đòi của trẻ”

Vì vậy có thể nói rằng, tiềm năng của mỗi đứa trẻ là vô cùng lớn, chúng đều có thể trở thành những thiên tài giống như Da Vinci Chỉ số thông minh cao thuộc về mỗi đứa trẻ, thiên tài không phải là do thiên bẩm!

TÀI NĂNG KHÔNG LIÊN QUAN ĐEN YEƯ T ố DI TRƯYEN

Chắc hẳn có một vài cha mẹ đã từng nghi ngờ rằng:

“Nếu IQ của cha mẹ đứa bé không cao, thì IQ của đứa bé có cao không?”

“Con tôi học nói rất chậm, còn những đứa trẻ khác thì lại học nhanh, đúng là đáng buồn! Chẳng mong đợi được gì & nó!”

“Tục ngữ có câu: Long sinh long, phụng sinh phụng, con của chuột cũng chỉ biết đào hang mà thôi Liệu người bình thường có thể sinh được long phụng hay không?”

Những cách nghĩ như trên quả thật rất sai lầm

Yếu tố di truyền tác động đến sự phát triển của trí lực là một tồn tại khách quan, tuy nhiên, trí lực còn chịu ảnh hưởng bởi những nhân tố như sự nỗ lực chủ quan, môi trường

xã hội và cả quá trình giáo dục hay chế độ dinh dưỡng sau này Nếu không có sự giáo dục của gia đình thì cơ sở di truyền có tốt cũng không thể bồi dưỡng ra một đứa trẻ ưu tú Nói

cách khác cho dù là thần đồng có cấu trúc bộ não đặc biệt nhưng nếu khi sinh ra đã bị roi vào hang sói, thì cũng chỉ trở thành người sói mà thôi.

Tất nhiên, từ xưa đến nay cũng có rất nhiều gia đình có truyền thống thông minh, có trí lực cao

Trong số 136 người thuộc tám đòi dòng họ gia đình nhạc sĩ Bach, đã có 50 người là những nhà soạn nhạc nổi tiếng.

Gia đình nhà Mozart và Weber suốt mấy đòi đều là những nhạc sĩ lừng danh.

Gia đình âm nhạc nhà Johann Strauss cũng có truyền thống lâu đòi làm trong hội âm nhạc Vỉenna, nư&c Áo.

Trong những trường họp này mọi người thường nhận định là yếu tố di truyền có vai trò quyết định đến trí lực Tuy nhiên điều này cũng chứng tỏ rằng một gia đình có truyền thống tốt và môi trường sống tràn ngập tri thức mói là yếu tố cơ bản nhất ảnh hưởng đến

sự phát triển trí lực, chính môi trường gia đình đã cung cấp những điều kiện ưu thế trong việc định hướng cách bồi dưỡng giáo dục

Hiện nay hầu hết các nhà giáo dục đều cho rằng cách nói về bẩm sinh và hậu sinh đã quá lỗi thòi

Bẩm sinh đã đưực định sẵn là chỉ về yếu tố gen Gen là thành phần quyết định sự cấu thành các protein cụ thể trong phân tử DNA Nhưng bản chất của “hậu sinh” là gì? Hậu sinh

là chỉ môi trường xã hội xoay quanh con người kể từ khi sinh ra đến khi trưởng thành Ngoài yếu tố di truyền mọi thứ đều có thể định nghĩa là môi trường, cho nên môi trường cũng bao gồm tất cả Môi trường giai đoạn sớm bao gồm không khí gia đình và mối quan hệ gia đình Môi trường giai đoạn sau sẽ được mở rộng ra nhà trường, thầy giáo và bạn bè Cùng vói sự biến chuyển của thời gian, tác dụng của môi trường xã hội đối vói cá thể ngày càng quan trọng, xét về mặt ý nghĩa, môi trường có thể quyết định đến cả cuộc đòi của con người

Vì vậy, bất luận điều kiện bẩm sinh của trẻ như thế nào, cha mẹ vẫn phải nắm bắt đưực thòi cơ giáo dục sớm ngay từ đầu, rèn luyện giáo dục sớm trong giai đoạn nhạy cảm của trẻ,

từ đó khai phá ra những tiềm năng trong não bộ của trẻ

Nếu muốn đào tạo ra thiên tài, trước tiên cha mẹ cần phải chú trọng đến việc rèn luyện

từ sớm

ĐẺ CON TRỞ THÀNH THIÊN TÀI, CHA MẸ PHẢI RÈN

LUYỆN CHO CON TỪ SỚM

Nhiều người cho rằng cơ sở của toán học hiện đại - lý thuyết tập họp, là một lý luận toán học rất khó giải thích, nhưng nhà toán học nổi tiếng người Pháp Lucien Felix nói rằng:

“Dạy trước cho trẻ lý thuyết tập họp không phải là quá sớm!” Đối với trẻ mà nói hàm ý của tập họp lại quá đơn giản, nó thậm chí còn dễ hơn nhiều so với phép tính một cộng hai hay

hai cộng ba Vì vậy, người sáng lập ra công ty điện tử Sony lại cho rằng, thông thường người lớn cứ nghĩ “tính toán thì dễ, còn đại số thì khó”, nhưng lý giải của trẻ về đại số lại không hề khó khăn.

Một đôi vợ chồng rất yêu thích âm nhạc cổ điển, ngày nào họ cũng bật bản giao hưởng sổ hai của Bach trong một tiếng đồng hồ để cậu con trai vừa mới ra đài nghe Lúc đứa bé được ba tháng tuổi, nó đã có thể chuyển động cơ thể theo tiết tấu của bản nhạc Đến những đoạn có tiết tấu nhanh, nó củng chuyển động nhanh, khỉ bản nhạc vừa kết thúc

nó liền tỏ ra không vui Mỗi Vân cậu bé khóc mà nghe thấy giai điệu của bản nhạc lại lập tức vui trở lại Có một lần bố mẹ cậu bé thử chuyển sang cho nghe nhạcjazz, nó lại khốc lớn Điều này khiến người ta phải ngạc nhiên vì hầu hết mọi người đều cho rằng âm nhạc

cổ điển là vô cùng phức tạp và khó nghe, nhưng đứa trẻ sơ sinh lại không hề cảm thấy khó chịu khi lắng nghe nó.

Một thầy giáo chuyên nghiên cứu văn học Trung Quốc ở Nhật Bản đã từng làm một cuộc thí nghiệm và phát hiện ra rằng đứa trẻ ba tuổi có thể ghi nhớ dễ dàng những chữ viết cố nhiều nét phức tạp, nhưng khi lớn hơn thì hoàn toàn ngược lại, nó không thể dễ dàng học viết các chữ khó nhanh như hồi còn nhỏ.

Từ đó có thể thấy rằng, khả năng hấp thu của não bộ ở trẻ vưựt xa hem nhiều so vói người lớn, tuổi của trẻ càng nhỏ thì trẻ tiếp thu một cách vô thức lại càng nhanh Người lớn không phải lo lắng “não trẻ sẽ bị quá tải” vì bộ não của trẻ gần như không bao giờ ngừng tiếp nhận kiến thức

Một số chuyên gia giáo dục cho rằng nếu trẻ còn quá nhỏ, mà phải học cái này rồi học cái kia, có lẽ sẽ là quá vất vả, họ khuyến cáo các bậc phu huynh không nên để trẻ tham gia quá nhiều các lóp học năng khiếu, họ đồng loạt kêu gọi “hãy để trẻ đưực sống vui vẻ trong những năm tháng tuổi thơ”

Thực chất không nến nghĩ rằng việc học tập của trẻ là quá vất vả Nếu học tập trở thành trách nhiệm của trẻ, có nghĩa là cha mẹ hoặc thầy cô chưa biết cách khơi dậy niềm dam mê của trẻ, và chưa nắm bắt được phương pháp chính xác để dẫn trẻ bước vào cánh cổng lớn của tri thức Đối vói trẻ, vui chơi vốn dĩ là một cách học tập, học tập cũng có thể trở thành một trò chơi, bọn trẻ có thể nắm bắt được kiến thức ngay trong các hoạt động vui chơi Nếu để những năm tuổi thơ của trẻ trôi qua một cách vô ích và lãng phí, chi bằng hãy tận dụng nó, để trẻ trong giai đoạn này vừa được chơi đùa vui vẻ, vừa được học tập

NĂM BIỂU HIỆN CỬA THIÊN TÀI

Tạp chí Daily của Anh từng đưa tin, cựu giảng viên Bernadette Tynan của Trung tâm Nghiên cừu. Thiên tài Nhi đồng tại Đại học Oxíord cho rằng, có rất nhiều thần đồng có những biểu hiện không xuất sắc khi ở trường học hoặc trong các kì thi, nhưng biểu hiện của chúng trong những lĩnh vực khác lại chứng minh tài năng của chúng cao hơn nhiều so với bạn bè đồng lứa Tynan đã thực hiện một chương trình truyền hình có tên “Hãy biến con bạn thành thiên tài”, khi vừa mói lên sóng ở các kênh truyền hình tại Anh liền nhận được nhiều phản hồi tích cực

“Không phải tất cả tài năng của trẻ đều có thể chứng minh thông qua một tờ giấy thi hay một bài viết, chúng có thể là sở trường về kiến trúc, có trí tưởng tượng phong phú, hoặc có năng lực lãnh đạo Tất cả những tài năng này của trẻ đều cần cha mẹ chúng dần dần khám phá ra”, Tynan nói.

Như vậy, làm thế nào để có thể phát hiện ra con bạn có phải là thiên tài hay không?Trên thực tế mỗi đứa trẻ đều là một thiên tài

Mỗi đứa trẻ đều có tiềm lực trên các lĩnh vực khác nhau ở mức độ khác nhau, chỉ là có một số đứa trẻ sẵn có tố chất cao hon Bất luận tài năng của trẻ thuộc lĩnh vực nào, chúng đều là những viên ngọc quý, nó cần nhận đưực sự khẳng định và động viên của cha mẹ, như vậy mói có thể giúp trẻ phát triển toàn diện

Vậy năm biểu hiện của thần đồng là gì?

Biêu hiện ì: Có nhu cầu khắm phá và có trí tò mò mánh liệt

Dù tất cả các trẻ đều có tính hiếu kì nhưng đa phần khả năng tập trung của trẻ rất dễ bị phân tán, chỉ cần người lớn gây gián đoạn, chúng sẽ lập tức bỏ qua thứ mà mình vừa kiên quyết muốn có được Tuy nhiên một đứa trẻ có tính hiếu kỳ mạnh mẽ và nhiều nhu cầu khám phá sẽ luôn duy trì theo sự vật mà mình đã chú ý Khi trẻ muốn làm rõ bản chất của

sự vật, nó sẽ tập trung toàn bộ trí lực vào đó

Ba Kì từ nhỏ đã là một cậu bé rất hiếu kì, khi trông thấy bất cứ đồ vật lạ nào, cậu bé cũng muốn nghiên cứu tìm hiểu Một lần khỉ cậu đang thử sức vói cây kèn của bố.

“B ốoi, tại sao kèn lại thổi ra nhạc?”

B ố cậu bé cưòi và nối: “Bởi vì nó là nhạc cụ”.

“Vậy tại sao nó lại được gọi là nhạc cụ?”

“B&i vì nó có cấu tạo đặc biệt Ba Kì à, con không đi ăn hoa quả sao?”, bố cậu bé hỏi.

“Có cấu tạo gì, bố crì, cho con mở ra để nhìn bên trong được không?” Cậu bé tỏ ra phấn khích.

Không còn cách nào khác, người cha vốn dĩ muốn tránh củng đành phải tháo chiếc kèn ra cùng cậu bé nghiên cứu tỉ mỉ nguyên lí phát ra âm thanh của chiếc kèn.

Biểu hiện 2: Tiến bộ sớm hơn so với những bạn cùng lứa.

Yến Bình và Nhược Nhược là hai đứa trẻ rất xuất sắc, mẹ của hai cô bé thường xuyên nói chuyện vói nhau về con của mình:

“Yến Bình mói một tuổi đã biết nói rồi, vừa nhìn thấy con mèo, là có thể liên tưcmg đến tiếng ‘meo meo’, và tự miệng phát ra tiếng gọi ‘meo meo’ Con bé biết nói sớ771hcm hẳn nửa năm so vói những đứa trẻ khác”.

“Nhược Nhược mặc dù biết nói chậm, nhưng nó lại biết bò rất nhanh, là đứa biết đi s&m nhất trong số những trẻ trong khu nhà tôi Bây giờ ngày nào nó cũng không chịu ngồi yên, cứ trèo lên trèo xuống như con khỉ con vậy”.

Thực ra Yến Bình và Nhưực Nhưực đều có biểu hiện thiên tài, tiến bộ sớm hon so vói đứa trẻ khác, điều này chứng tỏ trẻ luôn có những sở trường đặc biệt ở một lĩnh vực đặc thù nào đó, có thể sau này Yến Bình sẽ trở thành chuyên gia ngôn ngữ, còn Nhược Nhưực

có khi lại giành huy chưong vàng thể dục ở Olympic

Hãy tin tưởng vào những biểu hiện sóm này của trẻ, vì nó thể hiện rằng trẻ rất đặc biệt,

và có tiềm chất cùng vói khả năng thiên bẩm trên một lĩnh vực nào đó Cha mẹ khi thấy đưực điểm này, phải biết kịp thòi nắm bắt cơ hội để bồi dưỡng cho trẻ chắc chắn sẽ có được kết quả tốt đẹp

Biêu hiện y Có trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo phong phú

Một đứa trẻ 2 tuổi liệu có trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo không? Tất nhiên là có,

dù hầu hết những đứa trẻ khoảng một tuổi chưa thể chuẩn bị được tốt năng lực để giải quyết vấn đề, nhưng một đứa trẻ có tài năng siêu phàm lại thường có những biểu hiện kinh ngạc khiến cha mẹ phải bất ngờ

Ví dụ, có những trẻ rất thích vẽ linh tinh lên trên tường, khiến bạn cảm thấy vô cùng mệt mỏi, nhưng nếu quan sát cẩn thận cha mẹ có thể phát hiện ra sự nhạy cảm của trẻ đối vói màu sắc và đối với trí tượng tượng ngay ở trong đó Nếu bạn trông thấy một đứa trẻ vừa hoàn thành xong bức tranh và đang liến thoắng giải thích cho bố về ý tưởng của mình, thì đây chính là điển hình của đứa trẻ có khả năng sáng tạo, lúc này cha mẹ cần khuyến khích trẻ, vì khả năng sáng tạo và trí tưởng tượng là hai loại năng lực quan trọng nhất

Biêu hiện 4: Khả năng ghi nhớ đắng kinh ngạc

Chúng ta rất hay nhìn thấy trên ti vi có một số đứa trẻ có thể nhớ nhanh, tính toán nhanh, hoặc nhớ được hàng trăm chữ số đứng đằng sau số Pi (xấp xỉ 3,1415926535897 )

Rõ ràng những đứa trẻ này có một trí nhớ rất siêu phàm

Xung quanh chúng ta cũng có rất nhiều trẻ như vậy, chúng tuy còn nhỏ nhưng đã có thể đọc thuộc lòng hàng trăm bài thơ, thậm chí ngay cả bố mẹ cũng không thể thuộc được

Dù cách ghi nhớ của những đứa trẻ trong giai đoạn này đa phần là học thuộc lòng một cách máy móc, nhưng nếu kích thích lên não bộ của trẻ càng sớm thì trẻ sẽ tiếp nhận thông tin càng nhanh và xử lý càng tốt

Biểu hiện 5; H iểu biết và nhạy cảm

Trông thấy mẹ bị đau, Miêu Miêu lẳng lặng ra lấy khăn tay, nhẹ nhàng lại gần mẹ như một chú mèo con, rồi đưa khăn lau nước mắt cho mẹ, giống như mẹ là một em bé đang cần đưực chăm sóc vậy

Khi trông thấy mẹ tỏ ra không vui vì mình đã lỡ tay đánh vỡ lọ hoa, Miêu Miêu lập tức đứng dậy và hát bài hát “Con xin lỗi” để làm mẹ vui lòng

Khi thấy cha mẹ giận dỗi nhau, cô bé ba tuổi Miêu Miêu đã biết tìm cách để giúp bố mẹ làm hòa

Đúng là một đứa trẻ hiểu chuyện, mẹ của cô bé từng nói rằng: “Miêu Miêu giống như một chiếc áo bông nhỏ làm ấm lòng mình” Còn cha cô bé lại có chút lo lắng: có phải con gái mình đã phát triển quá sóm không?

Những đứa trẻ có tài năng thường tưong đối nhạy cảm, chúng có thể quan sát được cảm xúc và cách làm của đối phưong, rồi đưa ra phản ứng thích họp Những đứa trẻ như vậy thường có chỉ số cảm xúc (EQ) khá cao, trong cuộc sống xã hội phức tạp sau này, chắc chắn sẽ là một người có những mối quan hệ tốt, cha mẹ không nên quá lo lắng, mà ngược lại cần phải chú trọng bồi dưỡng năng lực, để trẻ phát huy đưực sở trường của bản thân

Phương pháp giáo dục sớm

• Bồi dưông năng lực của trẻ - bắt đấu rèn luyện từ đọc, viết, tính toán

• Dùng àm nhạc để khám phá tư duy thiên tài của trẻ

• Dùng hội họa để khai phá khả năng sáng tạo của trẻ

• Dùng bài hát thiếu nhi để khai phá khả năng ngôn ngữ của trẻ

• Dùng trò choi, đê hưóng dẫn trẻ học tập

• Dùng đô choi, để phát triển trí tuệ của trẻ

• Những nguyên tắc của giảo dục sóm

Giáo dục trẻ không phải là chuyện đon giản, nó không chỉ đòi hỏi sự kiên trì nhẫn nại của cha mẹ, mà còn đòi hỏi phải có phưong pháp khoa học Nội dung trong

chưong này sẽ đề cập đến những phưong pháp và sách lược giáo dục khoa học,

có tính thực tiễn, hướng dẫn cha mẹ sử dụng những “đạo cụ” thường ngày và phưong pháp đon giản nhất đ ể giáo dục s&m cho trẻ.

BÒI DƯỠNG NĂNG L ự c CỦA TRẺ - BẮT ĐẦU RÈN LUYỆN

T ừ ĐỌC, VIẾT, TÍNH TOÁN

Các chuyên gia giáo dục cho rằng nhiệm vụ chủ yếu của trẻ trong những năm đầu đ òi là

có được kinh nghiệm sống, đồng thòi thông qua các hình thức sinh hoạt, vui choi để phát triển các khả năng, chứ không phải là học kiến thức văn hóa Ngưực lại v ó i điều này, tiến sĩ

M ontessori lại cho rằng trẻ từ 3 đến 6 tuổi đã có năng lực để học kiến thức văn hóa, cha mẹ cần phải tận dụng khả năng này, chuẩn bị cho trẻ chưong trình giáo dục và những dụng cụ học tập thích họp, tạo cho trẻ quá trình học tập đúng đắn.

Trong đó, những môn học rèn luyện cơ bản nhất không thể thiếu là đọc, viết và tính toán.

Tiến sĩ M ontessori đã phá v ỡ quy luật thông thường, cho rằng phải luyện chữ viết trước luyện đọc Bà nhận định rằng học viết chữ quan trọng nằm ở cách cầm bút, và khả năng khống chế của cơ bắp, vì thế, chủ yếu thông qua rèn luyện xúc giác là có thể dần dần luyện viết Bà đã chia quá trình rèn luyện viết chữ thành các giai đoạn lớn sau:

Giãi đoạn ì: Bắt đầu từ cách cầm bút

Luyện tập cách dùng bút, tư th ế cầm bút, rèn luyện kỹ năng của cơ thịt và nắm bắt cách cầm bút Cha mẹ nên lựa chọn cho trẻ một số loại bút an toàn, chất lượng để dạy trẻ viết

Giai đoạn 2: Nắm bất được hình dắng của chữ

Giai đoạn này có thể chia làm 3 bước:

1 Thông qua việc rèn luyện kết họp giữa thị giác, xúc giác và thính giác, trẻ có thể học cách nhận biết hình dáng của chữ Lúc này có thể dùng vở tập tô có in sẵn chữ mẫu để trẻ tập viết theo Bởi vì vở chữ mẫu sẽ giúp trẻ nhận biết mặt chữ một cách chuẩn xác, đồng thòi dạy trẻ cách phát âm khi tập viết chữ

2 Phân biệt hình dáng của chữ cái Khi trẻ nghe thấy phát âm của một chữ nào đó, và có thể chỉ ra được đó là chữ nào trong bảng chữ cái, chú ý phân biệt vói những chữ giống nhau

3 Nhớ hình dáng của chữ Cha mẹ có thể dùng những tấm thẻ in chữ cái đặt lên trên bàn, cứ sau vài phút, lại hỏi trẻ: “Đây là chữ gì? Đọc thế nào?”, cách làm này sẽ giúp trẻ nhớ lâu từ đó

Giai đoạn y Luyện tạp ghép từ

Dạy cho trẻ cách ghép chữ cái để tạo ra từ, để phát huy trí tưởng tượng của trẻ Ví dụ, khi dạy đến từ “tròi xanh”, hãy để trẻ tự ý vẽ ra bầu tròi mà chúng tưởng tượng

Mẹ đã làm cho Mạt Mạt rất nhiều tấm thẻ in các chữ thường dùng lên đố, đến khi Mạt Mạt đã quen thuộc vói những chữ này, mẹ bắt đầu dạy cô bé học cách ghép từ lại vói nhau.

Nhưng tất cả những từ này không phải là học một cách máy mốc Mỗi lần dẫn Mạt Mạt đi choi, mẹ đều mang theo những tấm thẻ chữ.

Chẳng hạn, nếu trông thấy một con mèo nhỏ chạy qua, mẹ sẽ lấy các tấm thẻ chữ ra

và hỏi cô bé: “< Con mèo viết thế nào? Con chỉ cho mẹ xem được không?”

Và Mạt Mạt rất nhanh chóng rút ra tấm thẻ có chữ con mèo.

Lúc này mẹ lại hỏi tiếp: Tiếng mèo kêu như thế nào nhỉ?”

Cứ như vậy, mỗi lần rèn luyện một từ nhưng lại giúp Mạt Mạt hiểu thêm được nhiều điều khác.

Sau khi nắm bắt được kĩ năng viết chữ, hãy để trẻ chuyển dần sang học cách đọc chữ Cha mẹ có thể mua cho trẻ sách truyện sử dụng những từ vựng đon giản, sức liên tưởng phong phú trong những cuốn sách này sẽ mở rộng kiến thức cho trẻ Khi bồi dưỡng năng lực, nên bắt đầu từ đây

Dạy trẻ học đọc và học tính toán cũng phải tuân theo trình tự từ đon giản đến phức tạp, có nhiều lúc cần liên hệ vói nhũng ví dụ trong cuộc sống thực tế, nhung chủ yếu vẫn là các giáo cụ cảm quan (hay còn gọi là giáo cụ Montessori), ví dụ như một số đồ choi về ghép hình, ghép tranh, xếp khối, xây tháp

Maria Montessori thông qua thí nghiệm đã chửng minh rằng tất cả trẻ em đều có năng lực học đọc, học viết, học tính toán, hon nữa nếu dạy trẻ vào đúng giai đoạn nhạy cảm bạn

sẽ đạt hiệu quả gấp đôi

TRẺ

Âm nhạc là một trong những phát minh vĩ đại nhất của nhân loại Tác dụng kỳ diệu của

âm nhạc khiến người ta phải thán phục Ngày nay trong giáo dục, chúng tôi luôn khuyên rằng từ khi trẻ còn nằm trong phôi thai, nên bắt đầu cho trẻ nghe nhạc Thực tế đã chứng minh, âm nhạc rất có lọi đối vói sự kích thích lên não bộ của thai nhi

Sau khi trẻ sinh ra, âm nhạc lại có tác dụng gọi mở và khai phá trí lực của trẻ, có hiệu ứng thay đổi một cách tự nhiên đối với sự rèn luyện cho não bộ Trí lực của những đứa trẻ đưực giáo dục thông qua âm nhạc luôn đưực nâng cao dựa trên cơ sở vốn có, đó là vì âm nhạc có thể kích thích lên vỏ não, thúc đẩy tế bào não phát triển và nâng cao chức năng của não

Chúng ta đều biết rằng hai bán cầu não của con người có những chức năng khác nhau: chức năng của bán cầu não trái chủ yếu là ngôn ngữ, chữ viết, tính toán, khuynh hướng thiên về mặt tư duy logic, nó còn được gọi là “bán cầu lí trí” Chức năng của bán cầu não phải chủ yếu là hoạt động nghệ thuật, hình họa không gian, nhận thức, khuynh hướng thiên

về tư duy hình tượng, hay còn gọi là “bán cầu tình cảm” Trong quá trình phát triển của con người đã gây ra sự hình thành kết cấu không cân bằng là não trái mềm, còn não phải cứng Nếu lấy âm nhạc để khám phá não bộ chưa phát triển hoàn thiện của trẻ, sẽ giúp não bộ phát triển cân bằng, điều này có tác dụng đặc biệt đối với sự khai phá trí lực tiềm năng của trẻ

Yêu thích âm nhạc gần như là bản năng bẩm sinh của con người Thai nhi khoảng năm, sáu tuần tuổi đã có khả năng cảm thụ âm nhạc; trẻ sơ sinh sau khi ra đời thường khóc, nhưng khi đó nếu nghe thấy tiếng nhạc có thể sẽ nín khóc ngay lập tức Dù đặt một đứa trẻ mói ra đòi nằm ở tư thế thẳng, nhưng nó đã có thể hướng đầu về phía phát ra tiếng nhạc; trẻ hai tháng tuổi có thể nằm yên để thưởng thức âm nhạc; trẻ hai, ba tháng tuổi đã biết phân biệt âm cao, trẻ ba, bốn tháng tuổi có thể phân biệt âm sắc; trẻ sáu, bảy tháng tuổi có thể phân biệt những giai điệu đơn giản

Những giai điệu mượt mà, nhẹ nhàng không chỉ khiến trẻ cảm thấy vui vẻ, mà còn có tác dụng thúc đẩy não bộ phát triển Nghiên cứu cho thấy, trẻ 3 tuổi sau khi trải qua tám, chín tháng rèn luyện âm nhạc, có thể thể hiện rõ sự tiến bộ của năng lực tư duy logic Vì thế, rèn luyện âm nhạc có thể giúp nâng cao năng lực học toán và khả năng giải quyết vấn đề của trẻ, đồng thời nâng cao năng lực tư duy trực giác và khả năng sáng tạo của não phải, cải thiện khả năng ghi nhớ và khả năng tập trung

Một số chuyên gia Hoa Kỳ đã nghiên cứu và cho rằng âm nhạc của Mozart rất có lợi đối với sự phát triển trí lực Khi bật nhạc cần phải chú ý âm lượng không được quá to, mỗi lần nghe chỉ từ 10 đến 30 phút Sáu, bảy tháng sau, khi cho trẻ nghe nhạc, có thể lắc lư người trẻ hoặc vẫy tay theo nhịp điệu của bài hát Trẻ khoảng một tuổi đã có thể tự lắc lư người

theo tiếng nhạc Trẻ 2 ,3 tuổi thậm chí còn có thể nhảy theo giai điệu Để thúc đẩy năng lực cảm thụ âm nhạc, cha mẹ có thể thường xuyên hát cho trẻ nghe, hoặc hướng dẫn trẻ cùng hát vói mình.

Âm nhạc có sức lan truyền mạnh mẽ đối vói trẻ, và rất dễ nắm bắt đưực cảm xúc của trẻ Sự giáo dục mà trẻ đưực tiếp nhận sớm nhất chính là bắt đầu từ việc cảm thụ âm nhạc Vậy, làm thế nào để khoi dậy trí lực của trẻ qua âm nhạc?

Phương phấp ì: Rèn luyện thính giác của trẻ

Dạy trẻ nhắm mắt và dùng hai tai lắng nghe những âm thanh xung quanh, sau đó chỉ ra chỗ nào là âm cao, chỗ nào là âm thấp, chỗ nào âm dài và chỗ nào âm ngắn

Đê’ trẻ mô phỏng lại những âm thanh quen thuộc, ví dụ tiếng mèo kêu, tiếng chó sủa, tiếng ô tô Khuyến khích trẻ dùng những động tác đon giản để biểu đạt phản ứng và sự cảm thụ tiết tấu

Dạy trẻ vỗ tay, nhún chân, nói và gõ nhịp theo giai điệu bài hát, bồi dưỡng khả năng kết họp nhiều động tác của mắt, mồm, tai, tay, chân cùng một lúc

Phương phấp 2: Giải thích ca từ của bài hát

Bồi dưỡng khả năng ngôn ngữ có tác dụng vô cùng quan trọng đối vói sự phát triển trí lực của trẻ, đặc biệt là lòi ca của bài hát, nếu có thể học thuộc chúng, sẽ rất có lựi đối vói việc học tập và lý giải của trẻ Cha mẹ cũng có thể mượn ca từ trong lòi bài hát để bổ sung vốn từ vựng cho trẻ

Phương phấp 3: Rèn luyện khả nâng âm nhạc cho trẻ

Có thể cho trẻ thưởng thức một số ca khúc thiếu nhi có giai điệu vui tưoi, sau đó dạy trẻ cách dùng thính giác để phân biệt các loại nhạc cụ có âm sắc khác nhau, đồng thòi, động viên trẻ nắm bắt đưực giai điệu của tiết tấu bài hát và vỗ tay theo nhịp, phách, v.v

DÙNG HỘI HỌA ĐỂ KHAI PHÁ KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỬA

TRẺ

Muốn khai thác những năng lực bên não phải của trẻ bạn nên bắt đầu từ hội họa Hội họa là một trong những hoạt động quan trọng nhất thể hiện khả năng sáng tạo của trẻ Hội họa là một kiểu mô phỏng tự nhiên, là một môn nghệ thuật thị giác, và là một kiểu sáng tạo

ra hình thức mói kết họp giữa các màu sắc Cùng vói sự phát triển của trẻ, hội họa cũng thể hiện các đặc điểm ở giai đoạn khác nhau, phản ánh tình trạng phát triển năng lực sáng tạo của trẻ

“Tiểu Mỹ, con lại vẽ linh tỉnh lên tường nữa rồi, mẹ làm sao mà dọn được!”, mẹ tức giận quát l&n Còn cô bé Tiểu Mỹ nhanh chóng cầm lấy hộp bút màu, chạy đến núp sau

“Là b ố cho con vẽ đấy chứ”, cô bé nói vó i mẹ.

“Anh càng ngày càng chiều con”, mẹ quay sang trách bố.

Lúc đó, b ố đứng dậy đi đến chỗ bức tường ngắm nhìn “kiệt tác” của Tiểu Mỹ, sau đó nói: “Vẽ bừa không phải là chuyện xấu, năng lực sáng tạo và trí tư&ng tượng của rất nhiều trẻ củng nhờ vào cách này mà có được, em chắc chắn chưa nhìn kĩ bức tranh của con mình xem nó vẽ gì rồi ”

Mẹ cô bé củng bư&c lại nhìn, hóa ra Tiểu M ỹ đang vẽ một bức tranh về gia đình, có bố

có mẹ và cả Tiểu Mỹ.

Trong đố hình của mẹ là màu bạc vì mẹ hay mộc áo trắng, và thường xuyên & trong bếp làm com, dọn dẹp; hình của b ố là màu đen, vì yêu cầu của công việc nên lúc nào cũng phải mặc quần áo đồng phục; còn hình của Tiểu M ỹ có rất nhiều màu, trông giống như một chiếc cầu vồng sặc sớ, chạy như thoi đưa giữa b ố và mẹ.

“Ả, hóa ra Tiểu M ỹ còn thiết kếhẳn cho em một bộ quần áo, em xem, là một cái váy rất đẹp Mặc dù Tiểu M ỹ vẽ chưa được rõ lắm về màu sắc, nhưng chắc chắn con bé hy vọng mẹ sẽ mộc một chiếc váy thật đẹp”.

Mẹ đứng ngắm nhìn bức tranh trên tường của cô con gái, và cảm thấy rất xúc động.Sau đó mẹ nói vói Tiểu Mỹ: “ Con yêu à, thực ra mẹ thích nhất là mặc váy màu hồng”.Tiểu Mỹ liền cầm tay của mẹ và nói: “Con nhất định sẽ thiết k ế cho mẹ một chiếc váy màu hồng thật đẹp”

Trong quá trình vẽ, trẻ không chỉ thể hiện ra tất cả những gì mà chúng trông thấy trong cuộc sống bình thường, mà còn muốn vẽ ra những điều hi vọng và tưởng tượng của mình.Nói cách khác, trong giai đoạn từ một tuổi rưỡi đến 4 tuổi, khả năng hội họa của trẻ chỉ

là những nét vẽ nguệch ngoạc, và nó đưực chia ra làm ba giai đoạn:

G iãi đoạn ì: Tô vẽ vô thức củâ trẻ m ột tuối rưỡi

Trẻ chỉ có thể vẽ ra những đường nét linh tinh, không có quy tắc, đây là một hình thức vận động cơ bắp và ít chịu sự khống chế của thị giác

G iãi đoạn 2: V ẽ có điều tiết củã trẻ 2 tuổi

Trẻ đang từ từ học cách khống chế động tác của đôi tay và dần chú ý đến hoạt động kết họp giữa tay và mắt, phản ứng trong lúc vẽ thể hiện khả năng hội họa của trẻ bắt đầu có đường nét và hình thù nhất định