Rủi ro thanh toán LC tại BIDV phú tài

Ngày nay, trong xu thế hội nhập, toàn cầu hoá của nhân loại, hoạt động kinh tếquốc tế ngày càng phát triển mạnh mẽ và giữ một vị trí khá quan trọng trong giai đoạncông nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Đóng vai trò là chất xúc tác cho sự phát triểncủa ngoại thương, công tác thanh toán quốc tế cũng không ngừng được mở rộng vàhoàn thiện. Để phù hợp với tính đa dạng và phong phú của mối quan hệ thương mại,người ta đã thiết lập nhiều phương thức thanh toán khác nhau như: phương thức thanhtoán chuyển tiền (Remittance), phương thức uỷ thác thu (Collection), phương thứcthanh toán tín dụng chứng từ (Documentary Credit). Nếu như hai phương thức đầu đều bất lợi cho một bên là người mua hoặc người bán, ngân hàng chỉ là trung gian vàkhông bị ràng buộc trách nhiệm phải thanh toán, thì phương thức tín dụng chứng từ tỏra ưu việt hơn, nó đảm bảo quyền lợi cho tất cả các bên tham gia. Chính những ưuđiểm nổi bật này mà phương thức tín dụng chứng từ được ưa chuộng hơn.Bản thân phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tỏ ra ưu việt, song nókhông phải là phương thức thanh toán tránh được rủi ro cho các bên tham gia một cáchtuyệt đối. Thực tế cho thấy, các bên tham gia của Việt Nam bước vào thị trường thếgiới đa phần là mới lạ, kinh nghiệm còn non trẻ. Trong điều kiện đó các ngân hàng vàcác doanh nghiệp XNK đã gặp nhiều khó khăn khi phát sinh những rủi ro trong việcthanh toán bằng tín dụng chứng từ, có trường hợp bị thiệt hại lên đến hàng triệu đôla.Do vậy, việc phát triển và hoàn thiện công tác thanh toán quốc tế, cụ thể là nghiên cứuvà phòng chống rủi ro trong thanh toán tín dụng chứng từ là một trong những mốiquan tâm thường xuyên của mỗi ngân hàng.Sau một thời gian kiến tập tại phòng Thanh toán quốc tế, Ngân hàng Đầu tư vàPhát triển Việt Nam Chi Nhánh Phú Tài, tôi quyết định chọn đề tài: “Một số giải pháphạn chế rủi ro trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng đầutư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Phú Tài” . Trên cơ sở thực tiễn cùng với việc ápdụng một số phương pháp luận khoa học như duy vật biện chứng, phân tích, tổng hợp,thống kê, so sánh..., trong giới hạn một bài Báo cáo, đề tài tập trung nghiên cứu những

LỜI MỞ ĐẦU

Ngày nay, trong xu thế hội nhập, toàn cầu hoá của nhân loại, hoạt động kinh tếquốc tế ngày càng phát triển mạnh mẽ và giữ một vị trí khá quan trọng trong giai đoạncông nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước Đóng vai trò là chất xúc tác cho sự phát triểncủa ngoại thương, công tác thanh toán quốc tế cũng không ngừng được mở rộng vàhoàn thiện Để phù hợp với tính đa dạng và phong phú của mối quan hệ thương mại,người ta đã thiết lập nhiều phương thức thanh toán khác nhau như: phương thức thanhtoán chuyển tiền (Remittance), phương thức uỷ thác thu (Collection), phương thứcthanh toán tín dụng chứng từ (Documentary Credit) Nếu như hai phương thức đầu đềubất lợi cho một bên là người mua hoặc người bán, ngân hàng chỉ là trung gian vàkhông bị ràng buộc trách nhiệm phải thanh toán, thì phương thức tín dụng chứng từ tỏ

ra ưu việt hơn, nó đảm bảo quyền lợi cho tất cả các bên tham gia Chính những ưuđiểm nổi bật này mà phương thức tín dụng chứng từ được ưa chuộng hơn

Bản thân phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tỏ ra ưu việt, song nókhông phải là phương thức thanh toán tránh được rủi ro cho các bên tham gia một cáchtuyệt đối Thực tế cho thấy, các bên tham gia của Việt Nam bước vào thị trường thếgiới đa phần là mới lạ, kinh nghiệm còn non trẻ Trong điều kiện đó các ngân hàng vàcác doanh nghiệp XNK đã gặp nhiều khó khăn khi phát sinh những rủi ro trong việcthanh toán bằng tín dụng chứng từ, có trường hợp bị thiệt hại lên đến hàng triệu đôla

Do vậy, việc phát triển và hoàn thiện công tác thanh toán quốc tế, cụ thể là nghiên cứu

và phòng chống rủi ro trong thanh toán tín dụng chứng từ là một trong những mốiquan tâm thường xuyên của mỗi ngân hàng

Sau một thời gian kiến tập tại phòng Thanh toán quốc tế, Ngân hàng Đầu tư và

Phát triển Việt Nam Chi Nhánh Phú Tài, tôi quyết định chọn đề tài: “Một số giải pháp hạn chế rủi ro trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng đầu

tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Phú Tài” Trên cơ sở thực tiễn cùng với việc áp

dụng một số phương pháp luận khoa học như duy vật biện chứng, phân tích, tổng hợp,thống kê, so sánh , trong giới hạn một bài Báo cáo, đề tài tập trung nghiên cứu những

vấn đề chung nhất về các rủi ro trong phương thức thanh toán tín dụng chứng; từ đó,đưa ra những giải pháp khắc phục thiết thực.

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung bài Báo cáo gồm ba phần chính:

I Giới thiệu chung về Ngân hàng Đầu tư và Phát triền Việt Nam Chi nhánh Phú Tài

II Thực trạng rủi ro trong thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Phú Tài

III Một số giải pháp kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại tại Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Phú Tài

Tuy nhiên, do những hạn chế về lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn nên bàiBáo cáo không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự thông cảm

và góp ý từ phía thầy cô và các bạn.

Tôi xin chân thành cảm ơn Cô giáo Bùi Thị Kim Phúc cùng các anh chị phòngThanh toán quốc tế Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Phú Tài đãtận tình giúp tôi hoàn thành tốt bài Báo cáo này

2

I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH PHÚ TÀI

1 Thông tin về Ngân hàng

- Tên giao dịch: Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Phú Tài

- Tên tiếng Anh: Bank for Invetsment and Development of Vietnam Phu Tai Branch

- Địa chỉ: Km 1230, Quốc lộ 1A, phường Trần Quang Diệu, thành phố Quy Nhơn,tỉnh Bình Định

đã nhận được sự đồng ý về việc nâng cấp thành Chi nhánh cấp I Ngày 17 tháng 07năm 2006, BIDV Phú Tài chính thức đi vào hoạt động độc lập

BIDV Phú Tài cung cấp tương đối đầy đủ các dịch vụ ngân hàng tại Khu côngnghiệp Phú Tài và Long Mỹ, là một trong những ngân hàng dẫn đầu trong hoạt độngtín dụng so với các ngân hàng trên cùng địa bàn và khu vực Do đó, tăng trưởng nguồnvốn huy động là mục tiêu quan trọng của Chi nhánh Mặt khác, thành phần dân cư chủyếu là các hộ kinh doanh lớn nên nguồn tiền nhàn rỗi không nhiều; một số khác làngười lao động, có thu nhập thấp vì vậy việc huy động vốn dân cư tại BIDV Phú Tàigặp nhiều khó khăn hơn so với các loại hình dịch vụ ngân hàng khác như: dịch vụ tíndụng, thanh toán quốc tế, bảo lãnh, chuyển tiền… Xác định được tầm quan trọng đó,Phòng dịch vụ khách hàng và Nguồn vốn đã đầu tư nhiều thời gian, công sức cho việcnghiên cứu thị trường và không ngừng đưa ra nguồn sản phẩm đa dạng, phong phú,đáp ứng cho mọi thành phần, tầng lớp xã hội với mức thu nhập khác nhau

Dự án hiện đại hóa ngân hàng được triển khai thực hiện theo hình thức cuốnchiếu trong toàn hệ thống BIDV Tại BIDV Phú Tài, dự án được thực hiện vào tháng

12 năm 2005 Kế hoạch phát triển mở rộng mạng lưới, thành lập nhiều điểm giao dịch,

phòng giao dịch không chỉ trong thành phố mà tại các huyện, khu kinh tế mở, khucông nghiệp giúp BIDV Phú Tài có một hệ thống mạng lưới rộng rãi và phát triểnmạnh.

3 Chức năng và nhiệm vụ của BIDV Phú Tài

Từ khi thành lập đến nay, BIDV Phú Tài đã giữ vai trò khá quan trọng về lĩnhvực đầu tư phát triển - quản lý cấp vốn, cho vay tín dụng đầu tư theo kế hoạch nhànước Phạm vi bao quát gần như toàn bộ vốn đầu tư xây dựng cơ bản với hàng nghìncông trình được xây dựng ở tất cả các ngành, các huyện thị trong tỉnh Từ những côngtrình nhà ở, trụ sở làm việc, nhà xưởng, kho tàng, trại chăn nuôi, chợ, rạp hát, trườnghọc, bệnh viện, nhà bảo tàng đến các công trình ao hồ, mương đập thuỷ lợi, đường sắt,đường bộ, đều có sự góp sức của BIDV Phú Tài

Là chi nhánh cấp I, BIDV Phú Tài cung cấp đầy đủ các dịch vụ ngân hàngBIDV cho phép triển khai như: huy động vốn, cho vay trung dài hạn, dịch vụ thanhtoán trong và ngoài nước, dịch vụ thanh toán qua thẻ ATM, thu - chi hộ…

4 Tổ chức bộ máy quản lý

BIDV Phú Tài có cơ cấu tổ chức quản lí chặt chẽ Các khối phòng ban đượcphân định rõ ràng bao gồm năm khối: khối Quan hệ khách hàng, khối Quản lí rủi ro,khối Tác nghiệp, khối Quản lí nội bộ và khối Trực thuộc Trong mỗi khối được phânthành từng phòng có chức năng, nhiệm vụ riêng, giữa các phòng có mối liên hệ phốihợp với nhau, hỗ trợ nhau để thực hiện nghiệp vụ của mình

Cơ cấu tổ chức chặt chẽ này (hình bên dưới) giúp chi nhánh luôn hoạt độnghiệu quả Công việc được luân chuyển liên tục từ khâu này sang khâu khác, bảo đảmtiến độ hướng đến mục đích chung vì sự phát triển của ngân hàng

SƠ ĐỒ MÔ HÌNH TỔ CHỨC BỘ MÁY CHI NHÁNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN PHÚ TÀI

4

KHỐI

Phòng Giao dịch khách hàngPhòng Quản trị tín dụng

Tổ Quản lí và dịch vụ kho quỹ

KHỐI QUẢN LÍ NỘI BỘ

Phòng Kế hoạch tổng hợpPhòng Tài chính – Kế toánPhòng tổ chức hành chính

Tổ Điện toán

KHỐI TRỰC THUỘC

Phòng Giao dịch An Nhơn

Phòng Giao dịch Phù CátPhòng Giao dịch Diêu TrìPhòng Giao dịch Cầu Đôi

Phòng Giao dịch Phù MỹPhòng Giao dịch Phú PhongPhòng Giao dịch Hoài Nhơn

KHỐI QUAN HỆ KHÁCH HÀNG

KHỐI QUẢN LÍ RỦI RO

Phòng Quan hệ khách hàng 1Phòng Quan hệ khách hàng 2Phòng Quan hệ khách hàng cá nhân

6 Tình hình hoạt động kinh doanh của ngân hàng

6.1 Hoạt động huy động vốn

Trong ba năm qua, mặc dù nền kinh tế Việt Nam hòa cùng nền kinh tế thế giớitrải qua không ít thăng trầm Tuy nhiên, nguồn vốn huy động của BIDV Phú Tàikhông hề giảm đi mà còn tăng liên tục với tốc độ khá bền vững Năm 2008, tổng vốnhuy động gấp 2,45 lần năm 2007, bước sang năm 2009, con số này lại tiếp tục tăng37,84%

Bàng 1.1: Tình hình hoạt động huy động vốn BIDV Phú Tài giai đoạn 2007-2009

Chỉ tiêu

Số tiền (Tỷ Đồng) Tỷ trọng (%) (Tỷ Đồng)Số tiền

Tỷ trọng(%)

Số tiền (Tỷ Đồng) Tỷ trọng (%)Tiền gửi dân

Tiền gửi tổ

chức kinh tế 181,653 45,30 327,929 33,36 444,034 32,77Các nguồn

Nguồn: Phòng Nguồn vốn

Tổng nguồn vốn huy động của NH trong năm 2009 đạt trên 1300 tỷ đồng, tăng

372 tỷ đồng so với cuối năm 2008 Trong đó:

– Tiền gửi của các tầng lớp dân cư tăng lên hơn 252 tỷ đồng, tăng 40,13% sovới năm 2008

– Tiền gửi của các tổ chức kinh tế tăng lên gần 117 tỷ đồng, tăng 35,68% so vớinăm 2008

Chi nhánh đã không ngừng đẩy nhanh tốc độ huy động vốn, nhất là các nguồnvốn nhàn rỗi trong dân cư Tỷ trọng huy động vốn từ dân cư chiếm tỷ trọng lớn (65%tổng nguồn vốn huy động trong năm 2009) là do NH đã nhận thức được tầm quantrọng của đối tượng khách hàng là cá nhân thuộc các tầng lớp dân cư Do đó, NH đã

mở thêm các quỹ tiết kiệm, phòng giao dịch ở nơi đông dân cư và thuận lợi như phònggiao dịch Cầu Đôi, Diêu Trì Bên cạnh đó, uy tín của BIDV Phú Tài cũng là một yếu

tố quan trọng trong việc tăng trưởng nguồn vốn của NH

6.2 Hoạt động cho vay

6

Trong những năm qua, nhờ có nguồn vốn huy động khá dồi dào, BIDV Phú Tài

đã đáp ứng đầy đủ mọi nhu cầu vốn tín dụng cho các thành phần kinh tế, giúp cácdoanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh, cải tiến dây truyền công nghệ, tăng chấtlượng sản phẩm, giải quyết việc làm cho người lao động

Bảng 1.2: Tình hình cho vay tại BIDV Phú Tài giai đoạn 2007-2009

Chỉ tiêu

Số tiền (Tỷ Đồng)

Tỷ trọng(%)

Số tiền (Tỷ Đồng)

Tỷtrọng (%)

Số tiền (Tỷ Đồng)

Tỷ trọng (%)

Tổng dư nợ cho vay tư đến 31/12/2009 là 1254,053 tỷ đồng, tăng 345 tỷ đồng

so với cuối năm 2008 Trong đó:

- Dư nợ cho vay ngắn hạn chiếm 58,79% tổng dư nợ

- Dư nợ cho vay trung dài hạn chiếm 41,21% tổng dư nợ

Dư nợ cho vay ngắn hạn năm 2009 đạt hơn 1254 tỷ đồng, tăng 37,95% so vớinăm 2008 Vốn cho vay ngắn hạn của NH đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Nhànước, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhập nguyên vật liệu, dự trữ cho sản xuất kinhdoanh ổn định và có hiệu quả, đảm bảo chất lượng sản phẩm, có thể cạnh tranh trên thịtrường trong nước và XK ra thị trường quốc tế như: sản phẩm gỗ, đá, may mặc, giàyda

Dư nợ cho vay dài hạn năm 2009 đạt 1254 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 41,21%trong tổng dư nợ Tuy nhiên, tỷ trọng lại có xu hướng giảm đi Cùng với sự tăngtrưởng tín dụng, BIDV Phú Tài cũng đã chú trọng trong công tác nâng cao chất lượngtín dụng, tăng cường đôn đốc thu hồi nợ quá hạn và nợ khó đòi Ngoài ra, BIDV PhúTài còn tiến hành một loạt các biện pháp đồng bộ nâng cao chất lượng tín dụng nhưthắt chặt các điều kiện đảm bảo, thế chấp khi cấp tín dụng cũng như theo dõi chặt chẽ

và tích cực đôn đốc tình hình thu hồi công nợ của các doanh nghiệp Bằng biện pháptích cực khơi tăng nguồn vốn, đẩy mạnh cho vay, tăng trưởng dư nợ lành mạnh, đa

dạng hóa các nghiệp vụ, thực hiện tiết kiệm chi tiêu nên BIDV Phú Tài luôn kinhdoanh có lãi, tạo nguồn tích lũy.

6.3 Hoạt động khác

Trong những năm qua, BIDV Phú Tài đã không ngừng đa dạng hóa và nâng caochất lượng các dịch vụ ngân hàng Phát triển dịch vụ là xu hướng tất yếu ngân hàngnói chung và các ngân hàng thương mại nói riêng Trong thời buổi kinh tế hội nhậpdịch vụ càng được coi trọng, ngày càng góp phần cải thiện cơ cấu nguồn thu, giảmthiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng

7 Kết quả hoạt động kinh doanh

Bảng 1.3: Kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV Phú Tài

giai đoạn 2008 - 2009

Đơn vị: Tỷ Đồng Chỉ tiêu 2008Năm 2009Năm Tốc độ phát triển (%)

Lợi nhuận trước thuế 8,622 17,753 105,90%

II THỰC TRẠNG RỦI RO TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ

VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH PHÚ TÀI

1 Tình hình TTQT bằng tín dụng chứng từ tại BIDV Phú Tài

Tại BIDV Phú Tài, ba phương thức TTQT được áp dụng chủ yếu là chuyểntiền, nhờ thu và tín dụng chứng từ

Bảng 2.1: Cơ cấu các phương thức thanh toán quốc tế tại BIDV Phú Tài

giai đoạn 2007-2009

8

thức (Triệu USD)Số tiền Tỷ trọng(%) (Triệu USD)Số tiền Tỷ trọng(%) (Triệu USD)Số tiền Tỷ trọng(%)

Nguồn: Phòng Thanh toán Quốc tế

Qua bảng số liệu trên, năm 2008, kim ngạch TTQT tăng so với năm 2007, tuynhiên bước sang năm 2009, con số này lại giảm nhẹ Sự sụt giảm này có lẽ vì hoạtđộng xuất nhập khẩu trong địa bàn bị ảnh hưởng bởi tàn dư của cuộc suy thoái kinh tếthế giới và cơn bão lũ kinh hoàng tại Bình Định 05/11/2009

Phương thức T/T chiếm tỷ trọng khá cao nhưng lại có xu hướng giảm, thay vào

đó là sự gia tăng tỷ trọng của hai phương thức còn lại Tuy nhiên, bởi những ưu điểm

và tính công bằng trong phân chia quyền lợi và nghĩa vụ giữa người mua và ngườibán, tỷ trọng của phương thức tín dụng chứng từ trong tổng doanh số TTQT luôn giữ

vị trí cao nhất

Trong ba năm qua, tình hình thanh toán quốc tế L/C hàng xuất nhập khẩu cũng

có nhiều chuyển biến

Bảng 2.2: Tình hình thanh toán quốc tế L/C hàng xuất tại BIDV

Phú Tài giai đoạn 2007-2009

Nguồn: Phòng Thanh toán quốc tế

Rõ ràng, năm 2009, cả số lượng và trị giá TTQT L/C hàng xuất đều giảm vàthấp hơn cả năm 2007 Năm 2008, với tốc độ tăng 30,15% và 3% về trị giá thông báo

và thanh toán L/C và 428% về chiết khấu bộ chứng từ, tuy không phài là những con sốquá ấn tượng nhưng nó phản ánh tình hình khá khả quan trong bối cảnh nền kinh tế thếgiới vẫn chưa thoát khỏi suy thoái Tuy nhiên, trong năm 2009, tín hiệu lạc quan nàykhông còn khi hai cả chỉ tiêu chiếm tỷ trọng lớn sụt giảm mạnh 13,06% và 20,19%.Trong ba năm qua, giá trị chiết khẩu bộ chứng từ tăng lên và tăng với tốc độ khá cao,chỉ trong vòng hai năm con số tăng đến hơn mười lần (11,22 lần)

Về tình hình TTQT L/C hàng nhập, mọi diễn biến có phần khác đi

Bảng 2.3: Tình hình thanh toán quốc tế L/C hàng nhập tại

BIDV Phú Tài giai đoạn 2007-2009

Nguồn: Phòng Thanh toán Quốc tế

Mặc dù, số lượng có giảm trong năm 2008 nhưng giá trị đều tăng Trong hainăm qua, trị giá mở L/C hàng nhập cũng tăng liên tục 28,97% trong năm 2008 và79,4% trong năm 2009 Tương tự, trị giá thanh toán L/C hàng nhập cũng tăng 35,87%

và 40,57% Sở dĩ, có những kết quả này là vì BIDV Phú Tài đã thực hiện chính sách

hỗ trợ công tác thanh toán L/C giúp các doanh nghiệp có điều kiện nhập được máymóc thiết bị cũng như nguyên vật liệu để tái cơ cấu và đẩy mạnh sản mạnh sau suythoái kinh tế và thiên tai

2 Tóm tắt quy trình thanh toán L/C tại BIDV Phú Tài

Như những NH khác, quy trình thanh toán L/C tại BIDV Phú Tài gồm cácbước:

6 5 3 1 9

2

7

8

Bước 1: Sau khi kí hợp đồng ngoại thương, nhà NK chủ động viết đơn và gửi

các giấy tờ cần thiết liên quan xin mở L/C gửi ngân hàng phục vụ mình (NH phát hành L/C), yêu cầu ngân hàng mở một L/C với một số tiền nhất định và theo đúng những điều kiện nêu trong đơn, để trả tiền cho nhà XK

Bước 2: Căn cứ vào các giấy tờ xin mở L/C của nhà NK, NH phục vụ nhà NK

sau khi đã đồng ý, và nhà NK đã thực hiện ký quỹ, thì sẽ mở một L/C với một số tiền nhất định để trả tiền cho nhà XK rồi gửi bản chính (bản gốc) cho NH phục vụ nhà XK (NH thông báo)

Bước 3: Nhận được bản chính L/C từ NH phát hành, NH thông báo phải xác

thực L/C đã nhận được và gửi bản chính L/C cho nhà XK

Bước 4 : Căn cứ vào các nội dung của L/C và những thỏa thuận đã ký trong

hợp đồng, nhà XK sẽ tiến hành giao hàng cho nhà NK

Bước 5: Sau khi đã tiến hành giao hàng, nhà XK phải hoàn chỉnh ngay bộ

chứng từ hàng hoá theo đúng những chỉ thị trong L/C và phát hành hối phiếu rồi gửi toàn bộ các chứng từ này cho NH thông báo/NH thanh toán để xin thanh toán

Bước 6: NH thông báo/ thanh toán nhận được bộ chứng từ từ nhà XK phải

kiểm tra thật kỹ, nếu thấy các chứng từ này mà bề ngoài của chúng không có gì mâu thuẫn với nhau thì sẽ tiến hành trả tiền cho các chứng từ đó

Bước 7: NH thông báo L/C chuyển bộ chứng từ cho NH phát hành L/C và yêu

cầu NH này trả tiền cho bộ chứng từ đó

Bước 8: Nhận được bộ chứng từ, NH phát hành phải kiểm tra kỹ, nếu các

chứng từ khớp đúng, không có sự nghi ngờ thì NH phát hành trích tiền từ tài khoản ký quỹ mở L/C đứng tên nhà NK để chuyển trả cho NH thông báo/ thanh toán L/C

Bước 9: NHNK thông báo việc trả tiền đối với L/C cho nhà NK, đồng thời NH

chuyển giao bộ chứng từ hàng hoá cho nhà NK để người đó có căn cứ đi nhận hàng

Như vậy, tùy tư cách tham gia khác nhau, là NH phát hành hay NH thông báo,

mà BIDV có nghĩa vụ và tham gia vào các bước khác nhau

3 Thực trạng rủi ro trong thanh toán bằng tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Đầu

tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Phú Tài

Trước khi đi vào phân tích những rủi ro trong TTQT TDCT, chúng ta cần hiểukhi nói đến rủi ro cho ngân hàng nói chung và rủi ro thanh toán TDCT nói riêng, đókhông chỉ sự mất vốn mà nó còn được biểu hiện trên các nội dung khác như đọng vốntrong thanh toán, kéo dài thời hạn thanh toán, thanh toán trả chậm, nợ quá hạn, uy tín

bị giảm sút Các rủi ro này có thể phát sinh từ bất cứ giai đoạn nào trong quy trìnhthanh toán kể từ khi phát hành L/C, thông báo L/C, xác nhận cho đến giai đoạn thanhtoán trong đó rủi ro trong giai đoạn thanh toán là rủi ro chủ yếu và dễ xảy ra nhất đốivới ngân hàng

Trong thời gian thực tập tại BIDV Phú Tài, được sự giúp đỡ và cung cấp thôngtin nhiệt tình từ các anh chị phòng Thanh toán quốc tế, tôi xin rút ra nhận định rằng

“Bên cạnh những rủi ro như các biến động kinh tế, chính trị, xã hội, rủi ro bất khảkháng như thiên tai, hoả hoạn… rủi ro đạo đức, rủi ro kỹ thuật và rủi ro ngoại hối làmối đe dọa thường xuyên nhất trong TTQT TDCT”

3.1 Rủi ro đạo đức

Nói đến rủi ro đạo đức là nói đến những rủi ro khi một bên tham gia cố tìnhkhông thực hiện đúng nghĩa vụ của mình, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các bêncòn lại Trong thời gian qua, khi mở L/C trả chậm, nhiều trường hợp các đơn vị nàysau khi nhận hàng thì kinh doanh thua lỗ, cố tình không hoặc trì hoãn thanh toán chongân hàng mở L/C Trong tình huống này, nếu BIDV Phú Tài đứng ra trả tiền thay chođơn vị đó thì rủi ro mất vốn của ngân hàng rất cao vì khả năng thu hồi tiền rất mongmanh Nhưng theo qui định cuả L/C thì NH phát hành phải có trách nhiệm thanh toántiền cho người thụ hưởng ngay cả khi người mua mất khả năng thanh toán hoặc bị phásản do kinh doanh thua lỗ Do vậy, để bảo vệ uy tín của mình và tuân thủ thông lệquốc tế, BIDV Phú Tài đã phải đứng ra trả tiền cho một số L/C quá hạn và chịu rủi rokhá lớn

12

Ngoài ra có nhiều trường hợp khách hàng yêu cầu BIDV Phú Tài phát hành thưbảo lãnh nhận hàng do hàng về trước bộ chứng từ, đồng thời cam kết thanh toán tiềnhàng và không khiếu nại gì về bộ chứng từ có sai sót, uỷ quyền cho ngân hàng tự độngghi nợ vào tài khoản của khách hàng Nhưng khi bộ chứng từ về ngân hàng yêu cầuthanh toán thì doanh nghiệp đã bội ước, không thực hiện cam kết với ngân hàng Sựbội ước này có thể do nguyên nhân khách quan ngoài ý muốn của khách hàng như: sựbiến động của thị trường tiêu thụ trong nước nằm ngoài dự đoán của doanh nghiệp, do

đó khi NK hàng về không tiêu thụ được làm doanh nghiệp bị thua lỗ, không có khảnăng thanh toán cho ngân hàng Sự vi phạm đó cũng có thể do nguyên nhân chủ quan

từ phía khách hàng, khách hàng cố tình trì hoãn thanh toán

Vào thời điểm tháng ba cho đến nửa đầu tháng tư năm 2010, giá thép liên tụctăng trên thị trường Việt Nam Điều này khiến không ít các doanh nghiệp kinh doanhsắt thép tận dụng việc nhập giá thép từ các thị trường giá rẻ tương đối hòng kiếm lời từchênh lệch Ngày 10/04/2010, công ty TNHH Bảy Thiểm (KCN Phú Tài, Bình Định),

ký kết hợp đồng mua một lô hàng thép trị giá 30000 USD với công ty ThyssenKrupp

AG của Đức Ngày 14/04/2010, tại BIDV Phú Tài, công ty TNHH Bảy Thiểm đã mởL/C không huỷ ngang, trả sau với người hưởng lợi là công ty ThyssenKrupp AG.Ngày 27/04/2010, công ty ThyssenKrupp AG thông báo cho công ty TNHH BảyThiểm hàng đã xếp lên tàu, vận đơn lập 26/04/2010 Dự kiến khởi hành ngày28/04/2010 và ngày12/05/2010 thì tới cảng Quy Nhơn Tuy nhiên, ngày 10/05/2010hàng đã đến cảng Quy Nhơn (Bình Định), BIDV Phú Tài vẫn chưa nhận được bộchứng từ Nhận được giấy báo hàng về của công ty vận chuyển hàng hải ở Quy Nhơn,công ty TNHH Bảy Thiểm đã đến yêu cầu NH phát hành thư bảo lãnh nhận hàng vàcam kết thanh toán tiền hàng mà không khiếu nại gì về bộ chứng từ có sai sót, uỷquyền cho ngân hàng tự động ghi nợ vào tài khoản của công ty Ngày 11/05/2010 bộchứng từ về đến BIDV Phú Tài, sau khi kiểm tra, ngân hàng phát hiện bộ chứng từ cólỗi và đã gửi thông báo cho công ty TNHH Bảy Thiểm về tình trạng của bộ chứng từ,yêu cầu công ty thực hiện cam kết nhưng công ty này đã xin trì hoãn thanh toán vớinhiều lý do không thỏa đáng Tại thời điểm đó và kéo dài đến tận tháng 06/2010,dường như đối lập hoàn toàn với cảnh dồn dập tăng giá hồi tháng 3, nửa đầu tháng 4,