Bài giảng kinh tế vi mô chương 4, Vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường

Chương IXVai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường... Vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường a.. * Quan điểm “tân cổ điển”Thị trường nên chiếm vị trí trung tâm và

Chương IX

Vai trò của chính phủ trong

nền kinh tế thị trường

1 Vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường

a Các quan điểm về vai trò của chính phủ

* Quan điểm “tân cổ điển”

Thị trường nên chiếm vị trí trung tâm

và CP chỉ nên đóng vai trò tối thiểu trong hoạt động của nền kinh tế

Vai trò tối thiểu của CP bao gồm:

- Cung cấp một môi trường kinh tế vĩ

mô ổn định biểu hiện bằng lạm phát được hạn chế

- Một tỷ giá thực tế

- Một chế độ ngoại thương cạnh tranh.

* Quan điểm “can thiệp”

Chính phủ nên can thiệp một cách rộng rãi bằng việc thúc đẩy một khu vực riêng một cách có chọn lựa.

Chính phủ Hàn Quốc hỗ trợ cho các ngành công nghiệp hoá chất và công nghiệp nặng thông qua các mục tiêu và những khuyến khích về mặt tài chính

Nhật Bản đã thúc đẩy một số ngành công nghiệp yếu kém trong vòng 15 năm sau chiến tranh thế giới lần thứ 2 thông qua thuế quan bảo

hộ và những khuyến khích về mặt tài chính

* Quan điểm “thân thiện với thị trường”

Chính phủ nên chủ động trong những khu vực thị trường mà thị trường hoạt động không hoàn hảo, nhưng sẽ tác động ít hơn với những khu vực thị trường hoạt động tốt

b Các chức năng kinh tế của chính phủ

 Chức năng kinh tế vĩ mô

Chức năng này thể hiện việc đảm bảo ổn định và điều chỉnh cơ cấu của nền kinh tế

Ổn định liên quan đến việc hạn chế sự dao động của chu kỳ kinh doanh để ngăn chặn nạn thất nghiệp mãn tính, sự ngưng trệ kinh tế và sự tăng giá nhanh trong ngắn hạn

Điều chỉnh cơ cấu liên quan đến các chính sách đảm bảo cho sự tăng trưởng và phát triển bền vững trong dài hạn

 Chức năng vi mô

Chính phủ tác động tới sự phân bổ các nguồn lực để cải thiện hiệu quả kinh tế

Chức năng đặc biệt quan trọng trong các tình huống khi mà thị trường không thể thực hiện tốt vai trò phân bổ các nguồn lực tối ưu về mặt xã hội

Đó là các vấn đề liên quan đến:

- Mức giá quá cao, sản lượng thấp hơn mức xã hội mong muốn

- Tình trạng gây ô nhiễm môi trường

- Việc đảm bảo phân phối thu nhập tương đối công bằng

 Chức năng điều tiết

Chức năng này gắn với việc tạo ra các

cơ sở về thương mại và pháp lý cho cho nền kinh tế thị trường

Chức năng này bao gồm việc đặt ra và thực thi các quy tắc cho hoạt động kinh tế được thực hiện bởi các hộ gia đình, các doanh nghiệp và chính phủ

Ví dụ: luật doanh nghiệp, luật thương mại, việc xác định quyền sở hữu, luật về hợp đồng kinh tế, luật lao động

2 Những thất bại của thị

trường?

F MPC: Chi phí biên cá nhân

MSC: Chi phí biên xã hội MSB: Lợi ích biên xã hội

MSC F

D

E MEC

Ví dụ

Một nhà máy sản xuất phân bón ở gần khu dân cư Chất thải của nhà máy không được xử lý tốt gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, ô nhiễm không khí làm cho dân cư sống gần nhà máy có tỷ lệ người mắc ung thư cao bất thường Chi phí cận biên của nhà máy này là

MPC = 500 + 3Q Chi phí hướng ngoại cận biên của

viêc sản xuất phân bón là MEC = 50 + 0,5Q Trong đó

chí phí tính bằng nghìn đồng, sản lượng tính bằng tấn Loại phân bón của nhà máy được bán với giá không đổi

b Các nguồn lực là tài sản chung

Các nguồn lực là tài sản chung là những nguồn lực mà bất kỳ người nào cũng có thể tự do sử dụng Do đó, chúng thường bị tận dụng quá mức

VD: nước, không khí, nguồn cá, động vật, khai khoáng

c Hàng hoá công cộng

* Tính hiệu quả và hàng hoá công cộng

7 5,5

* Hàng hoá công cộng và thất bại của thị

trường

Ví dụ: một chương trình diệt muỗi cho cộng đồng Biết rằng giá trị của chương trình đối với cộng đồng lớn hơn chi phí 50.000$ Có thể thu được lợi nhuận bằng cách cung cấp tư nhân được không?

Vấn đề là ở chỗ việc diệt muỗi không mang tính loại trừ Do đó các hộ gia đình không động cơ trả mức phí mà chương trình này đáng giá với họ Mọi người hành động như kẻ ăn không, đánh giá thấp giá trị của chương trình sao cho có thể hưởng lợi ích mà không phải trả tiền cho nó

Với hàng hoá công cộng sự có mặt của những kẻ ăn không làm cho thị trường khó hoặc không thể cung cấp hoá hoá một cách hiệu quả

Hàng hoá công cộng phải được chính phủ cung cấp hoặc trợ cấp Nếu muốn nó được sản xuất ra một cách hiệu quả

Giải pháp đối với trường hợp độc quyền có thể là thu một khoản phí cố định của người tiêu dùng và cung cấp số lượng Qc ở mức giá Pc hoặc quốc hữu hoá độc quyền tư nhân

Khi trở thành độc quyền nhà nước, chính phủ có thể sản xuất