ĐỀ TÀI CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ RA HOA Ở CÂY ĂN TRÁI

ĐỀ TÀI CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ RA HOA Ở CÂY ĂN TRÁI

ĐỀ TÀI: CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ

RA HOA Ở CÂY ĂN TRÁI

ĐỊNH NGHĨA SỰ RA HOA

tiếp từ giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng

sang giai đoạn sinh trưởng sinh sản.

• Các giai đoạn hình thành hoa:

Cảm ứng hình thành hoa

Hình thành mầm hoa

Sinh trưởng của hoa và phân hóa giới tính

Giai đoạn quan trọng nhất đối với sự hình thành hoa là cảm ứng hình thành hoa.

Các yếu tố ảnh hưởng tới sự ra hoa

 Ánh sáng:Trong những cây đáp ứng với quang chu kỳ thì

có cây đòi hỏi sự đáp ứng tuyệt đối và cây đòi hỏi không bắt buộc Những cây đòi hỏi bắt buộc như cây ngày ngắn hay ngày dài thường có trị số tới hạn rất hẹp Trong khi cây đòi hỏi chu kỳ sáng không bắt buộc thì có thể có hoặc

không độ dài sáng tới hạn.

Cảm ứng quang chu kỳ:Những

quan sát thông thường cho thấy rằng một chế độ quang chu kỳ thích hợp đủ để gây ra một sự khởi phát hoa dù là cây được đưa trở lại từ điều kiện quang chu kỳ không thích hợp Cây chỉ Ađòi hỏi một chu kỳ cảm ứng thì không bao giờ hình thành mầm hoa trong chu kỳ nầy nhưng chỉ một vài ngày sau khi đưa

về điều kiện không cảm ứng ra hoa

Ở nhiều cây ngày ngắn và ngày dài,

sự khởi phát hoa bắt đầu cùng lúc

dù cây có nhận một sự cảm ứng tối thiểu hay tối hảo

Sự tương tác giữa độ dài ngày và các yếu tố môi trường khác

 Nhiệt độ: Thời gian xử lý và hiệu quả của nhiệt độ đòi hỏi nhiệt

độ thấp hay cao cần cho sự ra hoa tùy thuộc vào từng loài

(species) - thậm chí từng thứ (variety) và tuổi của cây.

 Vai trò của các chất dinh dưỡng lên sự ra hoa

 Từ những quan sát thực tế cho thấy rằng nếu cây phát triển

mạnh thì thường đối lập lại với sự ra hoa Trong khi làm giảm

sự sinh trưởng của cây bằng cách xiết nước, tỉa cành hay khấc cành thường thúc đẩy sự ra hoa Do đó, sự bón nhiều phân đạm

có thể làm giảm sự sinh sản trên nhiều loại cây Các chất có ảnh hưởng nhiều đến sự ra của cây thường là đạm, lân, kali, các yếu

tố đa vi lượng….

 Sự khô hạn được xem là có vai trò chủ yếu trong sự ra hoa của các loài cây ở gần vùng xích đạo.

 Ảnh hưởng bất lợi đầu tiên của sự ngập úng đối với cây trồng là việc giảm sự sinh trưởng của chồi và rễ Tuy nhiên cũng có một

số loại cây lại có thể ra hoa mạnh trong điều kiện ngập nước.

MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC XỬ LÝ

Cây ăn trái có một thế mạnh kinh tế lớn không chỉ riêng ở đồng bằng

sông Cửu Long mà của cả nước ta Nước ta là vốn có đặc điểm là một

nước nhiệt đới nên sản lượng trái cây vô cùng phong phú và đa dạng Tuy nhiên, đa số các loại quả ra theo mùa và thường có sâu bệnh Nên các

biện pháp xử lý cây ăn trái là một điều hết sức cần thiết nhằm tạo ra các loại trái chính đúng vụ hoạc nghịch mùa chất lượng cao, ít sâu bệnh để thỏa mãn nhu cầu người tiêu dùng và đem lại lợi ích kinh tế.

CÁC BiỆN PHÁP XỬ LÝ RA HOA Ở CÂY ĂN TRÁI THÔNG DỤNG

 Xông khói

 Cắt rễ

 Khấc thân hay khoang cành

 Xử lý bằng hóa chất

 Thay đổi các điều kiện ngoại cảnh như ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm…

 Thay đổi lượng nước phù hợp với sự ra hoa của từng loại cây.

 …….

Xông khói

Tác động của biện pháp xông khói lên sự ra hoa xoài được giải thích do tác động của nhiệt gây ra bởi việc hun khói , do tác động của khí

CO và CO2 cùng với nhiệt Việc xông khói được tiến hành hàng ngày liên tục trong hai tuần Mầm hoa bắt đầu phân hoá sau 5-15 ngày sau khi xông khói liên tục Cây không có khả năng ra hoa nếu không xuất hiện mầm hoa sau thời gian kích thích nầy Biện pháp xông khói thường được thực hiện trong tháng 11 hoặc đầu tháng 12 nhưng

hiệu quả nhất là trong tháng Giêng Tuy nhiên, biện pháp nầy không được áp dụng phổ biến vì tốn nhiều công lao động, phụ thuộc vào yếu tố thời tiết nhưng kết quả không đáng tin cậy Biện pháp này thường

được áp dụng trên cây xoài

cắt rễ:

cắt rễ là một kỹ thuật có thể làm giảm sự

sinh trưởng trên Biện pháp cắt rễ còn được

áp dụng rộng rãi trong nghề làm vườn ở

Châu Âu nhằm làm giảm kích thước tán cây

và kích thích sự tượng mầm hoa

cắt rễ góp phần làm giảm sự trao đổi chất ức

chế sự ra hoa mà chủ yếu là Gibberellin và

gián tiếp làm giảm nguồn cung cấp

Cytokinin Xới gốc bón phân cho cây bưởi trước khi

xiết nước và phun Paclobutrazol kích thích bưởi ra hoa

Khấc thân hay khoanh cành

Việc khoanh hay khấc thân (cành) gây ra sự tích luỹ những sản phẩm trao đổi chất được tạo ra trên chồi (carbohydrate, ABA và auxin) ở phần trên vết khoanh nhưng đồng thời những chất dinh dưỡng hoặc những chất đồng hoá (Cytokinin, Gibberellin và đạm) được cung cấp bởi rễ cũng được tích luỹ ở phần dưới vết khoanh và những sản phẩm nầy có thể ảnh hưởng đến sự ra hoa Việc khoanh thân

đã làm phá vỡ tế bào mô libe nên trực tiếp ảnh hưởng đến sự vận chuyển các sản phẩm đồng hoá

• Điều khiển sự ra hoa

bằng hóa chất:

 Liều lượng áp dụng các chất ngoại sinh

Trong một số trường hợp cho thấy, nồng độ thấp hơn hoặc cao hơn một giá trị đặc biệt nào đó thì sẽ có tác dụng kích thích hoặc ngăn cản sự ra hoa Nồng

độ các chất ngoại sinh thúc đẩy hay ngăn cản sự ra hoa khác nhau tùy theo loài và những điều kiện khác nhau.

 Các chất kích thích ra hoa:

 Hóa chất có tác dụng phá miên trạng mầm hoa

* Nitrate kali: Sự hiện diện của những mầm hoa miên trạng được hình thành trước cho thấy rằng KNO3 đơn giản chỉ phá vỡ sự ngủ nghỉ của mầm hoa và gây ra sự phân hoá mầm hoa thành hoa trong số các

cation K+, Na+, NH4+ và Ca++ kết hợp với ion Nitrate để tạo thành muối nitrate thì chỉ có cation K+ là có hiệu quả kích thích ra hoa hiệu quả của Nitrate kali tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố như: tuổi cây, loại vật liệu đem trồng, tuổi chồi, thời điểm kích thích ra hoa, tình trạng mang trái của cây ở những năm trước và nồng độ của hoá chất sử dụng

* Thiourea: Thiourea thường được dùng để kích thích mầm hoa, thúc đẩy quá trình ra hoa sau khi đã xử

lý PBZ.Thiourea có thể thúc đẩy sự phá miên trạng và đạt tỉ lệ ra hoa từ 79,2% và 100% sau khi xử lý PBZ

từ 106 và 120 ngày Tuy nhiên, nếu

xử lý Thiourea trước 75 ngày sau khi tưới gốc PBZ thì cây sẽ ra đọt 100%

Phun Thiourea không đều trên lá hay phun ở nồng độ cao dễ làm cháy lá, đây là một trở ngại rất lớn cần chú ý khi sử dụng loại hóa chất nầy

Hiệu quả đạt cao hơn Nitrate kali

từ 2 đến 3 lần

* Chất phóng thích ethylene-Ethrel Ethrel CEPA) hay ethephon

(2-chloroetylene phosphonic acid) là một chất lỏng không màu, không mùi, ổn định

ở dạng acid và bị phá hủy ở pH >3,5 Hàm lượng họat chất 400 mg/L, tỉ trọng 1,2, pH = 3 Dễ tan trong nước, ít độc với người và gia súc Ethrel dạng lỏng chứa 50% họat chất, có nhiều màu sắc khác nhau từ không màu đến màu nâu hoặc xanh Trong cây etylen được phóng thích

từ ethrel Ngoài tác dụng làm chín trái, rụng bông, Ethrel còn được dùng để kích thích ra hoa trên một số loại cây ăn trái như khóm, xoài, nhãn, chôm chôm,

Chất ức chế quá trình sinh tổng

* Hợp chất Onium:Đặc tính chủ yếu của nhóm nầy là có nhóm ammonium bậc bốn mà được dùng đầu tiên như là một tác nhân chống lại sự tích trữ (anti-lodging) trong

sự sản xuất của cây ngũ cốc và chống lại sự sinh trưởng quá mức trên cây bông vải

* Nhóm chất dị vòng có chứa N Đặc tính căn bản của nhóm chất nầy

là ngăn chặn quá trình cytochrom P450-dependent monooxygenase, bằng cách nầy nó ngăn cản sự oxid hoá ent-kaurene thành ent-kaureonic acid Nhóm nầy bao gồm các chất Tetracyclacis, Ancymidol,

Uniconazole và chất được ứng dụng rộng rãi nhất là Paclobutrazol Uniconazole có cấu trúc gần giống với Paclobutrazol và rất có hiệu quả trên cây ăn trái, lúa và cây cảnh

Xử lý paclobutrazol bằng cách

phết vào gốc thân

Phát hoa xoài Thanh Ca bị ảnh hưởng

do xử lý paclobutrazol với liều lượng 1 g a.i./m đường kinh tán, tương đương với

40 g/cây lọai Paclobutrazol 10%

 ngoài ra còn một số chất thông

* Nhóm chất bắt chước cấu trúc

của acid 2-oxoglutaric

* Nhóm chất 16, 17-Dihydro-GA5

* Chlorate kali (KClO3)

* Morphactin (Morphactin

formular-MF)

• Xử lý xoài ra hoa bằng biện pháp khoanh thân và buộc dây có tẩm morphactin trên xoài Kensington pride ở Darwin, Úc

Xử lý ra hoa ở một số loại cây ăn trái

Xử lý ra hoa ở cây nhãn

• Phương pháp khoanh (xiết) cành:

Khoanh (hay xiết) cành nhằm ngăn cản sự

vận chuyển các sản phẩm quang hợp

từ lá xuống thân, rễ làm tăng tỉ lệ C/N,

giúp cho cây phân hóa và hình thành

mầm hoa Đây là biện pháp rất phổ

biến được nhà vườn áp dụng để kích

thích cho nhãn ra hoa ở ĐBSCL Biện

pháp nầy phụ thuộc vào nhiều yếu tố

như giống, mùa vụ, tình trạng sinh

trưởng của cây, kỹ thuật và thời điểm

khoanh Trên giống dễ ra hoa

“Phetsakon”, có thể kích thích ra hoa

bằng biện pháp khoanh cành cũng làm

cho cây nhãn ra hoa sớm và đồng đều

(Subhadrabandrahu và

Yapwattanaphn, 2000-Wong,2000),

trong khi các giống khác thì biện pháp

khoanh cành đạt kết quả không ổn

định