Giáo trình siêu âm não, BS. Đỗ Thị Ngọc Hiếu.PPT

NỘI DUNG Kỹ thuật: Các đường cắt và GP tương ứng  Bệnh lý não:  Xuất huyết não Bệnh não do thiếu máu- oxy.. XUẤT HUYẾT NÃO BỆNH NÃO DO THIẾU MÁU - OXY... Xuất huyết vùng germinal ma

GIỚI THIỆU SIÊU ÂM NÃO

BS.ĐỖ THỊ NGỌC HIẾU

NỘI DUNG

 Kỹ thuật:

Các đường cắt và GP tương ứng

 Bệnh lý não:

 Xuất huyết não

Bệnh não do thiếu máu- oxy

 Não úng thủy

 Một số tật bẩm sinh( có giãn não thất)

KỸ THUẬT

CỬA SỔ SIÊU ÂM

CÁC ĐƯỜNG CẮT

 Đứng dọc ( sagittal).

 Đứng ngang ( coronal).

 Ngang (axial).

Đường cắt đứng dọc - sagittal

Đường cắt đứng ngang

Đường cắt đứng ngang-coronal

Đường cắt ngang axial

Thóp sau- coronal, saggital

BỆNH LÝ NÃO

XUẤT HUYẾT NÃO BỆNH NÃO DO THIẾU MÁU - OXY

XUẤT HUYẾT NÃO

 Xuất huyết vùng mô đệm sinh sản

(germinal matrix , subependyma):

Hay gặp nhất Siêu âm có vai trò quan trọng.

 XH đám rối mạch mạc, trong não thất.

Ít gặp hơn, liên quan sang chấn sản khoa

Xuất huyết vùng germinal matrix(GM)

 Đặc điểm:

 Xảy ra ở 40 – 70% trẻ sanh non

 Là vùng nhiều tế bào, nhiều mạch máu,

thiếu mô liên kết nâng đỡ->dễ tổn thương khi có thay đổi áp lực máu, oxy

 Vị trí quanh não thất, lớn nhất vào 24 –

32 tuần, sau đó nhỏ dần (nhiều nhất và tồn tại lâu nhất vùng nhân đuôi)

Vùng GM

Xuất huyết vùng germinal matrix

Xuất huyết vùng germinal matrix

 Vai trò siêu âm:

 Là khám nghiệm chuẩn ( standard)

 70% không triệu chứng-> thực hiện siêu

âm thường qui ở trẻ sanh non

 Có thể lan rộng chậm mỗi ngày trong 4

ngày->tái khám siêu âm

Xuất huyết vùng germinal matrix

 Diễn tiến siêu âm:

 Có hồi âm trong não thất

 Tạo vách trong não thất.

 Viêm não thất:từ 1-6 tuần.

 Não úng thủy: 15->80% theo mức độ XH

Xuất huyết GM độ 1

Xuất huyết vùng germinal matrix

Xuất huyết vùng germinal matrix

độ 2-3

Xuất huyết vùng germinal

matrix-độ 4

BỆNH NÃO DO THIẾU MÁU – OXY

Do giảm oxy, giảm lưu lượng máu đến

não, thường do ngạt

Hậu quả:có thể bình thường, bại não, co

giật, chậm phát triển tâm thần.

Biểu hiện khác nhau ở trẻ sanh non và

đủ tháng

BỆNH NÃO DO THIẾU MÁU – OXY

 Trẻ sanh non:

Nhuyễn não chất trắng quanh não thất

( periventricular leuco malacia – PVL)

 Trẻ đủ tháng:

 Phù não-vùng watershed

 Nhồi máu nhân xám và đồi thị

 Nhồi máu cuống, tiểu não

 Nhồi máu – xuất huyết não

 Hình ảnh siêu âm:

 Echo dày quanh não thất, thường 2 bên

(bình thường vùng quanh não thất echo dày- PVL: dày hơn đám rối mạch mạc, giới hạn rõ )

 Tạo nang quanh não thất sau 2 – 4 tuần

 Tiến triển đến teo não

 Phân độ

 Độ 1: echo dày quanh não thất tồn tại≥7 ngày.

 Độ 2: echo dày quanh não thất tiến triển thành

những nang nhỏ khu trú sừng chẩm, trán.

không di chứng thần kinh

 Độ 3: nhiều nang chất trắng quanh não thất.

 Độ 4: lan rộng vào chất trắng sâu, tiến triển

thành nang dưới vỏ

PVL

BỆNH NÃO DO THIẾU MÁU – OXY (HIE) Ở TRẺ ĐỦ THÁNG.

HIE/trẻ đủ tháng

NÃO ÚNG THỦY

 NUT không tắc (nonobstructive,extraventricular,

comunicating hydrocephalus).

 NUT áp lực bình thường (external

hydrocephalus)

NÃO ÚNG THỦY THÔNG THƯƠNG

 Nguyên nhân:

 Bẩm sinh:

 Thoát vi não.

 Imcompetent arachnoid villi

 Dị dạng Chiari, Dandy – Walker.

NUT ÁP LỰC BÌNH THƯỜNG

(EXTERNAL HYDROCEPHALUS)

Đặc điểm:

 Đầu to- vòng đầu tăng nhanh vượt qua

giới hạn bình thường và tiếp tục cao đến

CHẨN ĐOÁN NÃO ÚNG THỦY

Đo não thất

bản sọ: bình thường 0.3 – 6.3mm

CHẨN ĐOÁN NÃO ÚNG THỦY

 NUT tắc nghẽn:

 Giãn não thất trên chỗ tắc

 Dịch ngoài trục bình thường

 NUT thông thương:

 Giãn não thất toàn bộ

 Dịch ngoài trục bình thường tăng

 External hydrocephalus:

 Não thất bình thường hoặc giãn nhẹ

 Dịch ngoài trục nhiều

 Teo cống sylvius

 Phình TM Galen

 Nang màng nhện

 NUT thông thương

 Dịch ngoài trục

NÃO ÚNG THỦY

 Chẩn đoán phân biệt:

 Teo não:

 Rộng não thất và khoang dịch ngoài trục.

 Đầu không to hoặc nhỏ.

 Tật đầu to (megalencephaly):

 Do dày bất thường mô não.

 Não thất bình thường

TẬT BẨM SINH

TẬT BẨM SINH

 Dị dạng Arnold – Chiari

 Dị dạng Dandy – Walker.

 Holoprosencephaly ( não thất chung).

 Hydranencephaly ( não nước)

ARNOLD – CHIARI MALFORMATION

 Bất thường đóng ống thần kinh.

 4 Type, hay gặp type 2.

 Đặc điểm:

 Tiểu não và NT 4 tụt xuống lỗ chẩm

 Kèm thoát vị não – màng não, NUT

NUT thường xuất hiện sau sanh, sau điều

trị thoát vị

ARNOLD–CHIARI MALFORMATION

 hình

DANDY WALKER MALFORMATION

 Loại nguyên thủy và biến thể.

 Đặc điểm:

 Não thất 4 giãn lớn thành nang

 Bất thường tiểu não(bất sản, thiểu sản…)

 Có thể kèm NUT

DANDY WALKER MALFORMATION

 Hình

 Bất thường phân chia não

 3 loại: alobar, semilobar, lobar.

 Đặc điểm:

 Não thất chung

 Đồi thị dính liền

 Không có các cấu trúc trên đường

giữa(liềm não, rãnh liên bán cầu…)

HOLOPROSENCEPHALY

 Do tắc động mạch cảnh trong 2 bên

 Đặc điểm:

 Không có bán cầu đại não (thay bằng

nước, hay lầm với NUT nặng)

 Không có đường giữa

 Còn thân não và não giữa

HYDRANENCEPHALY

SIÊU ÂM NÃO NHIỀU ƯU ĐIỂM?

HẠN CHẾ CỦA SIÊU ÂM NÃO

 Khó đánh giá hết tổn thương xuất

huyết, nhồi máu tiểu não.

 Không khảo sát được quá trình

myeline.

 Không đánh giá được toàn diện tổn

thương chất trắng, hạch nền trong bệnh lý não thiếu máu – oxy.

→MRI