Siêu âm trong chẩn đoán sự sống và tăng trưởng thai nhi, CKII.BS.Huỳnh Văn Nhàn

SIÊU ÂM TRONG CHẨN ĐOÁN SỰ SỐNG VÀ TĂNG TRƯỞNG THAI NHI CKII.. Lợi ích: Phát hiện  dị tật thai nhi.. Sự phát triển thai nhi... 2/ Đánh giá trọng lượng thai nhi: giá trị hạn chế do cá

SIÊU ÂM TRONG CHẨN ĐOÁN SỰ SỐNG VÀ TĂNG TRƯỞNG THAI NHI

CKII BS HUỲNH VĂN NHÀN

I/ ĐO ĐẠC THAI NHI

1/ Các thông số về sự tăng trưởng chung:

Khi thai 21 – 23 tuần: sai số đường kính lưỡng đỉnh 5 – 7 ngày

Khi thai 28 – 30 tuần: sai số đường kính lưỡng đỉnh 2 – 3 ngày

+ Phía trước màng trong suốt.

+ Cavom Septam Pelicudum.

+ Rãnh Sylvius.

+ 1 mũi tên hướng về vùng chẩm.

* ĐKCT = OFD = Occipito Fuontel.

 Có ích vì cho biết hình dạng sọ.

< 70%: Đầu dài

> 85%: Đầu hẹp

1.2/ Về bụng:

 Mốc: bờ ngoài 2 lớp da Có thể đo theo trục dọc.

+ Cắt dọc theo trục thai nhi rồi xoay 90o

+ Lý tưởng = dạ dày, tĩnh mạch rốn, tĩnh mạch cửa.+ Có 3 cách đo:

Theo trục sống – cột sống

Theo trục dọc

Cắt ngang bụng theo mặt phẳng trán

1.3/ Chiều dài xương đùi:

 Nhận diện: > 14 tuần mới đo được đường cong lõm phía ngoài.

Lợi ích: Phát hiện  dị tật thai nhi

Sự phát triển thai nhi

2/ Đánh giá trọng lượng thai nhi: giá trị hạn chế do các ảnh hưởng:

 Chiều cao thai nhi.

 Cần nhiều thông số phối hợp.

 Thay đổi từ lúc đo đến lúc sanh.

 Thai nhi có thể gầy đi ở cuối thai kỳ.

 Sai số 10% /=/ 400 gam.

3/ Đo đạc chi và cơ quan thai nhi:

3.1/ Đo các xương đùi: Đo xương đùi nghi bệnh lùn đo thêm:

Xương cánh tay < 10% CDXĐ

Xương quay và trụ dài bằng nhau: < 5% => 10%

xương cánh tay

Xương chày và mác dài bằng nhau: 10% => 15% xương đùi

3.2/ Đo bàn chân:

 Mốc:

Đầu ngón đến gót chân

Mặt cắt nghiêng bàn chân

Mặt phẳng trán bàn chân

 Giúp đánh giá tổn thương trong giai đoạn đầu thai kỳ

 Không giúp theo dõi sự tăng trưởng.

3.3/ Các điểm hóa cốt:

3.4/ Các cơ quan trong thai nhi:

A/ Tiểu não:

Đường kính ngang tiểu não

Giúp đánh giá tuổi thai

B/ Thận:

22 => 24 tuần có thể đo được

Chiều dài = số tuần từ KKC + 4 cm

Không giúp đánh giá tuổi thai vì thay đổi nhiều

C/ Bàng quang:

Khó đo trừ khi bệnh lý

ĐK ngang < 50 mm /=/ 40 tuần thai

D/ Gan:

To nhiều đễ đánh giá vì TM rốn, TM cửa nằm thấp

E/ Tim:

Đk ngang phía trong:

+ Thất trái T: 4 => 16 mm /=/ 17 => 40 tuần.

+ Thất phải P: 4 => 19 mm /=/ 17 => 40 tuần.

Vách liên thất dày 1 – 4 mm = bề dày thành sau

thất trái

Khẩu kính ĐM chủ ở gốc 7 – 9 mm thai kỳ 3

F/ Lớp dưới da:

+ Mốc đo: Bản ngoài xương sọ đến da

 Vùng da sau ót:

> 5mm: Bệnh lý bất thường NST H/C Down

4/ Sự trưởng thành thai nhi

và thai quá ngày:

 Trên 37 tuần chắc chắn thai trưởng thành.

 Dựa vào SÂ ở thai kỳ 1.

 Chưa SÂ lần nào thì dựa vào số đo đạc ở thai kỳ 3 và L/S >= 2.

II.ĐÁNH GIÁ SỰ HOẠT ĐỘNG

THAI NHI

1/ Các cử động của thai nhi:

Đếm số cử động trên 30 phút

Đánh giá trương lực cơ thai nhi: ưỡn gập của thân, chi, bàn tay

Nhãn cầu: thủy tinh thể đảo qua đảo lại nystacmus, thai ngủ  mất

Miệng lưỡi: chuyển động khi thai nuốt, nhai, liếm, mút, ngáp

2/ Cử động hô hấp:

12 tuần có thể thấy được

Tương đương sự hít vào với cơ hoành hạ thấp,

miệng ngậm

A/ Vòm hoành hạ thấp.

B/ Lồng ngực xẹp.

C/ Bụng phình.

Vai trò: Tập cơ hô hấp

Bài tiết dịch phổi Giúp sự phát triển trưởng thành của phổi.

Phản ánh trung thực thần kinh hành tuỷ.

Thể hiện đợt cử động 50 lần/ 1 phút TB

3/ Các tiêu chuẩn sự sống thai nhi:

BẢNG TÍNH CỦA MANING

1/Thông số / 30 phút

Cử động hô hấp

BT = 2

 1 chuổi hh

Bất thường = 0 Không có h/động

2 / Cử động tứ chi

Toàn thân

 3 cử động mạnh của tứ chi

30 phút quan sát

mạnh duỗi gập của thân của 1 chi bàn tay

Không có hoặc cử động chậm chạp

4/ Thể tích nước ối BT , ngang 2cm

sâu 2cm

Thiểu ối Không hồ nào 1cm

KẾT QUẢ

8 – 10 điểm: BT

6 – 8 điểm : nghi ngờ tình trạng xấu,

kiểm tra mỗi 24 giờ.

 4 điểm : khả năng suy thai nặng.

SIEÂU AÂM ÑO BUOÀNG OÁI

4/ Nghiên cứu huyết động học thai nhi

4.1/ Nhịp tim thai: SÂ

 Giúp đánh giá dễ dàng.

 Phát hiện các thay đổi:

+ TT đập chậm đơn thuần thai kỳ  kém sự trưởng thành về:

+ TT đập chậm do tư thế nằm ngửa sp  thai đè lên

TM chủ

+ TT đập chậm do co thắt TC hoặc trước khi thai chết

4.2/ Doppler:

 Resistive index = ( S – D) / D pourcelot.

 Pulsatility = ( S – D) / mean gasling.

III/ ĐÁNH GIÁ SỰ CHẾT CỦA

THAI NHI

1/ Thai nhi mới chết biến dạng chưa xảy ra:

 Xác định tuổi thai: dựa vào thông số.

 Các dấu hiệu nguy cơ :

+ Máu tụ sau nhau

+ Chậm phát triển thai hoặc thai to quá

+ Phù nhau thai

+ Dị tật bẩm sinh

2/ Thai chết lưu:

 Da phù từ dưới lên trên, bong bóng nước 48 giờ sau thai chết  1 tuần hoàn tất.

 TT (-), cử động (-).

 Dấu hiệu Spalding

 Thiểu ối

 Có khí trong tim và trong mạch máu lớn

 Có dịch màng phổi, màng bụng.

IV/ KẾT LUẬN

 Mục đích chính là phát hiện suy thai để xử trí kịp thời.

 Dựa vào nhiều thông số nhất là Doppler.

Thai 14 tuần 1/ nảo thất bên 2/ màng nhện

1/ Thalami

2/septum lucidum

3/ rảnh sylvienne

4/ Nảo thất giữa

Thai 24 tuần

4/ Nảo thất giữa

1/ Nảo thất bên

5/ Nảo

1/ Túi mật

2/dạ dày

3/ Tỉnh mạch rốn

Giới tính nam

1/ Bìu

2/ Dương vật

Giới tính nữ

Môi nhỏ Môi lớn

Xương đùi

Bàn chân

Vôi hóa xương cùng