MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 4 THÔNG QUA MÔN TIẾNG VIỆT.

Chính vì vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phải bảo đảm các yếu tố như: + Giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội.. + Giúp học sinh hiểu biết về

Trang 1

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP PLEIKU

TÊN ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP

4 THÔNG QUA MÔN TIẾNG VIỆT.

NĂM HỌC: 2012 – 2013

Trang 2

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP

4 THÔNG QUA MÔN TIẾNG VIỆT.

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng có nhiều cơ hội trong thực tại… Kĩ năng sống đơn giản là tất cả đều cần thiết, chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống Chính vì vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phải bảo đảm các yếu tố như:

+ Giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội + Giúp học sinh hiểu biết về thể chất, tinh thần của bản thân mình; có hành

vi, thói quen ứng xử có văn hoá, hiểu biết và chấp hành pháp luật…

Tuy nhiên, giáo dục kĩ năng sống để đạt hiệu quả đòi hỏi nhiều yếu

tố chứ không phải chỉ từ các bài giảng

Kĩ năng sống là cái có sau những trải nghiệm thực tế nên việc lồng ghép này sẽ không dừng lại ở mức giảng dạy lý thuyết mà sẽ cụ thể hóa thành từng trường hợp, hoàn cảnh và yêu cầu học sinh xử lý

Trong chương trình dạy kĩ năng sống, không có khái niệm “vâng lời”, chỉ có khái niệm “lắng nghe”, “đồng cảm”, “chia sẻ” Mục tiêu của giáo dục kĩ năng sống là rèn luyện cách tư duy tích cực, hình thành thói quen tốt thông qua các hoạt động và bài tập trải nghiệm, chứ không đặt mục đích “rèn nếp” hay “nghe lời” Công dân toàn cầu là người biết suy nghĩ bằng cái đầu của mình, biết phân tích đúng sai, quyết định có làm điều này hay điều khác và chịu trách nhiệm về điều đó, chứ không tạo ra lớp công dân chỉ biết “biết nghe lời” Đây là sự khác biệt cơ bản của việc giáo dục kĩ năng sống với các môn học truyền thống như Đạo đức

Chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học được Bộ Giáo dục & Đào tạo triển khai vào năm học 2010 - 2011 Đây là môn học

Trang 3

mở, tùy điều kiện từng trường để áp dụng linh hoạt, vì không quy định tiết học, giờ học cụ thể nên tùy thuộc vào điều kiện, năng lực giáo viên

Dạy kĩ năng sống chủ yếu phụ thuộc vào cái tâm của giáo viên Ngay

cả những giáo viên lớn tuổi, nếu thật sự có tâm cũng không ngần ngại, nhất

là khi tham gia các hoạt động ngoại khóa Không ít giáo viên than khổ vì phải thêm việc do từ trước đến nay chỉ chú trọng dạy kiến thức, hết giờ ở lớp thì về, còn việc dạy đạo đức, kĩ năng sống được xem là của môn học khác Cũng có người quan niệm dạy kĩ năng sống là phải dã ngoại, đi xa nên nếu trường hoặc phụ huynh có kinh phí tổ chức thì đi, không thì thôi

Nội dung các bài học vốn đã nhiều, thời lượng lại ít nên khó lồng ghép giáo dục kĩ năng sống vào Ngoài ra, đội ngũ giáo viên cũng chưa được đào tạo cơ bản để dạy về kĩ năng sống trong từng môn học, từng bài giảng Thêm vào đó, chính các em học sinh cũng chưa có nhận thức đầy đủ

và ý thức trau dồi kĩ năng sống, chưa tích cực chủ động tham gia các họat động trải nghiệm để tạo lập, rèn luyện kĩ năng sống

Thực hiện Quyết định số 2994/QĐ-BGD&ĐT ngày 20 tháng 7 năm

2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai Giáo dục kĩ năng sống trong một số môn học và hoạt động giáo dục ở các cấp học Bộ đã tiến hành mở lớp tập huấn Dựa trên cơ sở những định hướng của đợt tập huấn “Tăng cường giáo dục kĩ năng sống trong các môn học của Bộ cho các cấp học trong hệ thống giáo dục phổ thông” một số nhà trường đã triển khai và chú trọng : Rèn kĩ năng sống cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học Giáo dục phổ thông đã và đang từng bước đổi mới theo hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem

Trang 4

lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh phổ thông nói chung, học sinh tiểu học nói riêng

Giáo dục kĩ năng sống trong các môn học ở tiểu học nhằm đạt mục tiêu trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp; tạo cơ hội thuận lợi cho học sinh sử dụng quyền và bổn phận của mình

và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

Giáo dục kĩ năng sống trong các môn học ở tiểu học được tập trung chủ yếu ở 4 môn học: Tiếng Việt, Đạo đức, Khoa học và Tự nhiên xã hội

Bộ Giáo dục & Đào tạo đưa nội dung giáo dục kĩ năng sống lồng ghép vào các môn học ở bậc tiểu học Đây là một chủ trương cần thiết và đúng đắn Tuy nhiên, để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đạt hiệu quả đòi hỏi nhiều yếu tố chứ không chỉ từ các bài giảng Học để tự tin, tự lập

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là một nội dung được đông đảo phụ huynh và dư luận quan tâm, bởi đây là một chương trình giáo dục hết sức cần thiết đối với học sinh

Nhiều ý kiến cho rằng, các trường học hiện nay đã quá nặng về dạy kiến thức, ít quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh dẫn đến

có một bộ phận học sinh trong các trường thiếu hụt hiểu biết về môi trường xung quanh, ứng xử cần thiết trong cuộc sống Điều này cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến những bất cập trong hành vi, lối sống đạo đức của nhiều học sinh Kĩ năng sống thúc đẩy phát triển cá nhân và xã hội, có thể nói kĩ năng sống chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

Chính sự cần thiết ấy, bản thân tôi đã cố gắng thử nghiệm nhiều biện pháp song tôi nhận thấy việc giáo dục và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh được thể hiện rõ nét nhất trong môn Tiếng Việt Vì thế tôi đã chọn

đề tài này

Trang 5

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1 Tìm hiểu nội dung giáo dục kĩ năng sống trong môn Tiếng Việt lớp 4.

Môn Tiếng Việt ở Tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh kĩ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong môi trường hoạt động của lứa tuổi

Kĩ năng đặc thù, thể hiện ưu thế của Tiếng Việt là kĩ năng giao tiếp, sau đó là kĩ năng nhận thức, bao gồm nhận thức thế giới xung quanh, tự nhận thức, ra quyết định…

Kĩ năng sống có thể hình thành tự nhiên, học được từ những trải nghiệm của cuộc sống và do giáo dục mà có Không phải đợi đến lúc được học kĩ năng sống một con người mới có những kĩ năng sống đầu tiên Chính cuộc đời, những trải nghiệm, va vấp, thành công và thất bại giúp con người có được bài học quý giá về kĩ năng sống Tuy nhiên, nếu được dạy

dỗ từ sớm, con người sẽ rút ngắn thời gian học hỏi qua trải nghiệm, sẽ thành công hơn

Kĩ năng sống cần cho suốt cả cuộc đời và luôn luôn được bổ sung, nâng cấp để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động Người trưởng thành cũng vẫn cần học kĩ năng sống

Ở lứa tuổi lớp 4 học sinh đang phát triển về hệ xương, hệ thần kinh, học sinh có những nhận biết nhất định về xung quanh, biết đánh giá nhận xét sự việc xảy ra quanh mình Các em đã có sự phát triển về trí tuệ, tâm hồn, thích quan sát mọi vật xung quanh Lúc này khả năng tư duy cụ thể nhiều hơn khả năng khái quát hoá Về tình cảm, các em rất nhạy cảm với

vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước Các em dễ xúc động, bắt đầu biết mơ ước

và có trí tưởng tượng phong phú, thích ghi lại các vấn đề mà mình đã quan sát được và có thể có khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc

Trang 6

sống Vì thế, để thực hiện đề tài này tôi đã tiến hành tìm hiểu nội dung giáo dục kĩ năng sống và sách giáo khoa môn Tiếng Việt cụ thể như sau:

TUẦ

N

MÔN

HỌC TÊN BÀI DẠY CÁC KĨ NĂNG SỐNG CẦN ĐẠT

1

Tập đọc Dế Mèn bênh vực kẻ

yếu

- Thể hiện sự thông cảm.

- Xác định giá trị.

- Tự nhận thức về bản thân.

Tập đọc Mẹ ốm - Thể hiện sự thông cảm.- Xác định giá trị.

2

Tập đọc Dế Mèn bênh vực kẻ

yếu ( TT)

Tập làm

văn

Tả ngoại hình của nhân vật trong bài văn kể chuyện.

- Tìm kiếm và xử lí thông tin.

- Tư duy sáng tạo.

3

Tập đọc Thư thăm bạn

- Giao tiếp, ứng xử lịch sự trong giao tiếp.

Tập làm

văn Viết thư

Tập đọc Người ăn xin

4 Tập đọc Một người chính trực

- Tư duy phê phán.

5 Tập đọc Những hạt thóc giống

- Tư duy phê phán.

6

Tập đọc Nỗi dằn vặt của An- đrây-ca

- Ứng xử lịch sự trong giao tiếp.

- Thể hiện sự cảm thông.

Tập đọc Chị em tôi

- Lắng nghe tích cực.

7

Tập đọc Trung thu độc lập

-Đảm nhận trách nhiệm (xác định nhiệm vụ của bản thân).

Tập làm Luyện tập phát triển - Tư duy sáng tạo, phân tích, phán

Trang 7

văn câu chuyện

đoán.

- Thể hiện sự tự tin.

- Hợp tác.

8 Tập làm văn Luyện tập phát triển câu chuyện

- Tư duy sáng tạo, phân tích, phán đoán.

9

Tập đọc Thưa chuyện với mẹ

- Giao tiếp.

- Thương lượng

Kể

chuyện

Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia

- Đặt mục tiêu.

- Kiên định

Tập làm

văn

Luyện tập trao đổi ý kiến với người thân

- Thương lượng.`

- Đặt mục tiêu, kiên định

11

Tập đọc Có chí thì nên

Tập làm

văn

Luyện tập trao đổi ý kiến với người thân

- Giao tiếp.

12 Tập đọc Vua tàu thủy Bạch

Thái Bưởi

13 Tập đọc Văn hay chữ tốt

- Kiên định.

14

Tập đọc Chú Đất Nung

Tập đọc Chú Đất Nung (tt)

Luyện từ

& câu

Dùng câu hỏi vào mục đích khác

- Thể hiện thái độ lịch sự trong giao tiếp.

15 Luyện từ

& câu

Giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi

- Thể hiện thái độ lịch sự trong giao tiếp.

16 Tập làm

văn

Luyện tập giới thiệu địa phương

- Giao tiếp.

19 Tập đọc Bốn anh tài - Tự nhận thức, xác định giá trị cá

nhân.

- Hợp tác.

Trang 8

- Đảm nhận trách nhiệm.

20

Tập đọc Bốn anh tài (tt)

- Tự nhận thức, xác định giá trị cá nhân.

- Hợp tác -Đảm nhận trách nhiệm.

Tập làm

văn

Luyện tập giới thiệu địa phương

- Thu thập, xử lí thông tin (về địa phương cần giới thiệu).

- Lắng nghe tích cực, cảm nhận, chia

sẻ, bình luận (về bài giới thiệu)

21

Tập đọc Anh hùng lao động

Trần Đại Nghĩa

- Tự nhận thức, xác định giá trị cá nhân.

Kể

chuyện

- Giao tiếp.

- Ra quyết định.

23 Tập đọc Khúc hát ru những em bé trên lưng mẹ

- Giao tiếp.

- Đảm nhận trách nhiệm phù hợp với lứa tuổi.

24

Tập đọc Vẽ về cuộc sống an toàn

- Tự nhận thức xác định giá trị cá nhân.

- Tuy duy sáng tạo.

Kể

chuyện

- Giao tiếp.

25 Tập đọc Khuất phục tên cướp biển

- Tự nhận thức: xác định giá trị cá nhân.

- Ứng phó, thương lượng.

- Tư duy sáng tạo: bình luận, phân tích.

26 Tập đọc Thắng biển

- Giao tiếp: thể hiện sự cảm thông.

- Ra quyết định, ứng phó.

29

Tập đọc Ga-vrốt ngoài chiến lũy

- Tự nhận thức: xác định giá trị bản thân.

Luyện từ

& câu

Giữ phép lịch sự khi yêu cầu đề nghị

- Giao tiếp: ứng xử, thể hiện sự cảm thông.

- Thương lượng.

30 Tập đọc Hơn một nghìn

ngày vòng quanh trái đất

- Tự nhận thức,xác định giá trị bản thân.

- Giao tiếp:Trình bày suy nghĩ, ý tưởng.

Trang 9

Tập làm

văn Điền vào giấy tờ in sẵn

- Thu thập, xử lí thông tin.

- Đảm nhận trách nhiệm công dân.

31 chuyện Kể Khát vọng sống

- Tự nhận thức: xác định giá trị bản thân.

- Tư duy sáng tạo: bình luận, nhận xét.

- Làm chủ bản thân: đảm nhận trách nhiệm.

34 Tập đọc Tiếng cười là liều thuốc bổ

- Kiểm soát.

- Ra quyết định: tìm kiếm các lựa chọn.

- Tư duy sáng tạo: nhận xét, bình luận.

2 Thực trạng:

- Quan điểm học sinh: Kĩ năng sống là một cái gì mơ hồ, không thiết

thực, chưa có ý thức trau dồi kĩ năng sống

- Quan điểm giáo viên: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là ở phân môn Đạo đức, là công việc của người khác, giáo viên chỉ lo trang bị kiến thức cho học sinh

- Quan điểm của phụ huynh: Nhiều phụ huynh cho rằng việc giáo dục con em chủ yếu là ở nhà trường, nhà trường dạy như thế nào thì các em

sẽ như thế đó phụ huynh không nhất thiết phải quan tâm nhiều

Thế nhưng Giáo dục kĩ năng sống trong trường học là một việc làm cần thiết, không thể thiếu, bên cạnh đó việc khắc sâu và tạo thành kĩ năng thuần thục cho học sinh là việc làm thường xuyên không ai hết chính là những người gần gũi học sinh nhất đó là giáo viên và phụ huynh học sinh

Bên cạnh việc học tập là một nhu cầu thường trực của con người trong mọi thời đại Học tập không chỉ dừng lại ở các tri thức khoa học thuần túy mà còn được hiểu là mọi tri thức về thế giới trong đó có cả những mối quan hệ, cách thức ứng xử với môi trường sống xung quanh Kĩ năng sống là một trong những vấn đề quan trọng đối với mỗi cá nhân trong quá trình tồn tại và phát triển Chương trình học hiện nay đang gặp phải nhiều chỉ trích do quá nặng về kiến thức hàn lâm trong khi những tri thức vận

Trang 10

dụng cho đời sống hàng ngày bị thiếu vắng Hơn nữa, người học đang chịu nhiều áp lực về học tập khiến cho không còn nhiều thời gian cho các hoạt động ngoại khóa, hoạt động xã hội Điều này đã dẫn đến sự “xung đột” giữa nhận thức, thái độ và hành vi với những vấn đề xảy ra trong cuộc sống

3 Nguyên nhân:

Những biến đổi mạnh mẽ về kinh tế - xã hội đã và đang tác động mạnh mẽ đến đời sống của con người Nếu như trong xã hội truyền thống, các giá trị xã hội vốn được coi trọng và được các cá nhân tuân thủ một cách nghiêm túc thì nay đang dần bị mờ nhạt và thay vào đó là những giá trị mới được hình thành trên cơ sở giao thoa giữa các nền văn hóa, văn minh khác nhau Việt Nam không nằm ngoài quy luật đó, đặc biệt là các địa phương

có tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh chóng

Những thay đổi nói trên còn ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục con cái của gia đình cũng có những biến đổi nhất định Cha mẹ ít có thời gian quan tâm đến con cái hơn là một thực tế không thể phủ nhận, thay vào đó là các hoạt động kinh tế, tìm kiếm thu nhập Trong nhà trường, hiện tượng quá tải với các môn học cũng đang gây nhiều áp lực đối với người học Cùng với đó là những tác động nhiều chiều của các nguồn thông tin khác nhau từ xã hội khiến cho giới trẻ, đặc biệt là học sinh và sinh viên đang đứng trước nhiều thách thức khi hòa nhập xã hội Các kĩ năng sống đã bị xem nhẹ trong một thời gian dài

Sự hướng dẫn của thầy cô giáo, nhà trường về kĩ năng sống cho học sinh chưa thật cụ thể, chưa dễ hiểu

Giáo viên chưa chuẩn bị chu đáo, hướng dẫn học sinh thực hành rèn

kĩ năng sống chưa kỹ

Học sinh thiếu sự quan tâm, ít trau dồi về kĩ năng sống

Những nguyên nhân trên đã ảnh hưởng không ít đến quá trình hình thành kĩ năng sống cho học sinh

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	243 KB