PHƯƠNG PHÁP KHAI THÁC KÊNH HÌNH TRONG SÁCH GIÁO KHOA VÀO DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ KHỐI 6 TRƯỜNG PTDTBT-THCS TRÀ DON

Tên đề tài.PHƯƠNG PHÁP KHAI THÁC KÊNH HÌNH TRONG SÁCH GIÁO KHOA VÀO DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ KHỐI 6 TRƯỜNG PTDTBT-THCS TRÀ DON 2.. Trong đó phương pháp khai thác kênh hình trong sách giáo kho

1 Tên đề tài.

PHƯƠNG PHÁP KHAI THÁC KÊNH HÌNH TRONG SÁCH GIÁO KHOA VÀO DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ KHỐI 6

TRƯỜNG PTDTBT-THCS TRÀ DON

2 Đặt vấn đề.

2.1 Lý do chọn đề tài.

Trong thời gian qua, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đã được đề cập

và thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, quản lý giáo dục, giáo viên trực tiếp giảng dạy Nhìn chung mọi người đều khẳng định, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh là rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục

Với tình hình chung, đổi mới phương pháp giảng dạy của bộ môn Lịch sử cũng đã được sự quan tâm đúng mức Nhiều phương pháp mới theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh đã được sử dụng, đặc biệt là ứng dụng CNTT trong dạy học

Cũng phải thấy rằng, việc nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử là

sự kết hợp hài hoà, nhuần nhuyễn của cả hệ thống phương pháp, mỗi phương pháp đều có vai trò nhất định riêng Trong đó phương pháp khai thác kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử phục vụ cho giảng dạy, góp phần tích cực đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, bởi lẽ:

Kênh hình trong sách giáo khoa không những minh hoạ, làm cơ sở cho việc tạo biểu tượng lịch sử mà còn là một nguồn cung cấp kiến thức cho học sinh, vì một số bài viết trong sách giáo khoa còn có nhiều nội dung để bỏ ngỏ, yêu cầu học sinh thông qua làm việc với tranh ảnh, lược đồ, sơ đồ để tìm tòi, khám phá những kiến thức mới, cần thiết liên quan đến nội dung bài học Ngoài

ra việc khai thác tốt kênh hình sẽ tạo nên một không gian sinh động trong giờ học, giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức và học sinh sẽ nhớ kĩ, hiểu sâu hơn những kiến thức đã học Bên cạnh đó, còn góp phần phát triển kĩ năng quan sát, phân tích, nhận xét, đánh giá và tư duy ngôn ngữ cho học sinh

Tuy nhiên, làm thế nào để khai thác tốt, nhằm phát huy đúng vị trí, vai trò của kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử thì kĩ năng khai thác kênh hình của giáo viên đóng vai trò quyết định Vì vậy nắm được những kĩ năng cơ bản

để khai thác kênh hình sách giáo khoa phục vụ cho việc giảng dạy là sự cần thiết

về chuyên môn của giáo viên nói chung và giáo viên Lịch sử nói riêng hiện nay

Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học

Lịch sử nói riêng, bản thân tôi xin mạnh dạn trình bày một số vấn đề “ Phương

pháp khai thác kênh hình trong sách giáo khoa vào dạy học môn lịch sử khối 6

trường PTDTBT-THCS Trà Don dạy học Lịch sử để phát huy tính tích cực của

học sinh

Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần giúp giáo viên tiến hành một giờ dạy học hiệu quả tốt hơn, học sinh tích cực chủ động trong việc tiếp thu lĩnh hội kiến thức của bài học Đây cũng là lí do tôi chọn đề tài này

2.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

Mục tiêu, nhiệm vụ mà đề tài này hướng đến chính là khơi dậy khả năng

tư duy, sáng tạo của học sinh, thông qua các kênh hình về các bản đồ, sơ đồ, về các nhân vật lịch sử, trong SGK lớp 6, qua đó học sinh được khắc sâu và ghi nhớ những nội dung của bài học, có những hiểu biết nhất định về lịch sử của nhân loại, lịch sử của thế giới, thêm yêu quý và tự hào về những trang sử hào hùng của dân tộc, tôn thờ và ngưỡng mộ những danh nhân thế giới nói chung và danh nhân Việt Nam nói riêng

2.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là học sinh các khối lớp 6 của trường PTDTBT-THCS Trà Don trong những năm học 2013-2014

2.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu.

Đề tài xoay quanh việc nghiên cứu giảng dạy và học tập với việc: khai thác, phân tích nội dung và ý nghĩa của kênh hình trong sách giáo khoa khối 6

và cả những kênh hình sưu tầm bên ngoài có liên quan vào bài học Lịch sử một cách phù hợp để tăng tính hấp dẫn trong giờ học Lịch sử, góp phần phát huy tính tích cực của học sinh Kết hợp việc sử dụng bản đồ, lược đồ và các hình ảnh minh họa để phân tích về một nhân vật lịch sử, một trận đánh hay một sự kiện lịch sử mà giáo viên đang trình bày giúp giáo viên gây được hứng thú, suy ngẫm trong học sinh, hướng các em đến với nội dung của bài học

2.5 Phương pháp nghiên cứu.

Để tiến hành thực hiện đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu bổ trợ về “ Phương pháp dạy học Lịch sử” + Nghiên cứu các loại sách tham khảo, sách giáo khoa Lịch sử lớp 6 sách chuẩn kiến thức kỹ năng và các nguồn thông tin khác

+ Sưu tầm thêm các bản đồ, lược đồ, các tranh ảnh liên quan đến nội dung của đề tài

+ Phương pháp so sánh, đối chiếu

+ Thao giảng, dự giờ, trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy

+ Áp dụng kinh nghiệm, phương pháp mới trên lớp học như bản đồ tư duy Mindmap…

+ Đánh giá kết quả ban đầu và điều chỉnh bổ sung

+ Kiểm tra, đánh giá kết quả học sinh

3 Cơ sở lý luận.

Bộ môn Lịch sử với những đặc trưng riêng của nó có vai trò và tác động to lớn trong việc giáo dục thế hệ trẻ hiện nay Tuy nhiên ngày nay việc học sinh không thích học cũng như tìm hiểu về lịch sử dân tộc ngày càng nhiều Nhiều

em cho rằng đây là một môn học thuộc lòng mất nhiều thời gian lại khô khan, nhàm chán Thiếu hiểu biết lịch sử là điều vô cùng nguy hiểm khi văn hóa Việt

Nam, con người Việt Nam hội nhập với văn hóa và con người của nhiều dân tộc trên thế giới

Vậy tại sao học sinh lại thiếu hiểu biết và không thích học Lịch sử? Cũng

có nhiều nguyên nhân Song không thể phủ nhận nguyên nhân xuất phát từ việc dạy và học Lịch sử của chúng ta từ trước đến nay còn nặng về cung cấp kiến thức gây ra tình trạng quá tải cho học sinh

Do đặc điểm của việc nhận thức Lịch sử là không trực tiếp quan sát sự kiện, nhân vật quá khứ nên việc tạo biểu tượng là một yêu cầu quan trọng trong dạy học bộ môn Biểu tượng lịch sử là hình ảnh chân thực của quá khứ về hiện thực quá khứ được phản ánh trong óc học sinh với những nét chung nhất, điển hình nhất

Việc khai thác kênh hình trong sách giáo khoa là một biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học, tuy nhiên nó chưa được quan tâm một cách đầy đủ

Chúng ta mới chỉ quan tâm đến kênh chữ nhiều hơn mà không nhận thấy kênh hình không những là nguồn kiến thức quan trọng mà nó còn là phương tiện trực quan có giá trị giúp bài học lịch sử trở nên sinh động và hấp dẫn hơn Trong các buổi bồi dưỡng thay sách giáo viên mới chỉ được giải thích về kênh chữ, nội dung, phương pháp mà chưa được bồi dưỡng cụ thể về kênh hình Có nhiều kênh hình mới mà giáo viên chưa thật nắm rõ về xuất xứ cũng như nội dung của nó

Nhiều giáo viên còn ngại sử dụng kênh hình do sợ mất thời gian hoặc nếu

có sử dụng thì chỉ mang tính chất minh họa cho bài giảng nên chưa phát huy được hết hiệu quả của nó

Vậy với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch

sử, bằng thực tiễn giảng dạy và học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp cũng như tự nghiên cứu tài liệu, tôi xin mạnh dạn đưa ra một số ý kiến chủ quan về việc sử dụng kênh hình trong dạy học Lịch sử ở bậc THCS

4 Cơ sở thực tiễn:

4.1 Thuận lợi:

Trong những năm học vừa qua phòng Giáo dục huyện Nam Trà My mở

nhiều đợt tập huấn đổi mới phương pháp dạy học ( như tập huấn UDCNTT, sử

dụng bản đồ tư duy trong dạy học… ), nhằm nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên Từ đó đã có nhiều phương pháp mới đã được giáo viên ứng dụng trong việc dạy học Sau khi vận dụng phương pháp vận dụng sơ đồ tư duy trong dạy học môn Lịch sử tôi thấy đã tạo hứng thú học tập cho học sinh Đặc biệt khi kết hợp sơ đồ tư duy với việc khai thác kênh hình trong sách giáo khoa thì thấy

đa số học sinh đều tích cực hào hứng muốn được tự mình khám phá nội dung của bản đồ, lược đồ, muốn được nêu ý nghĩa hoặc phân tích nội dung các bức tranh nên đã đưa lại hiệu quả cao trong quá trình lĩnh hội kiến thức thông qua các kênh hình trong sách giáo khoa và những kênh hình mà giáo viên sưu tầm được

4.2 Khó khăn:

- 100% học sinh là dân tộc tiểu số việc học tập và tiếp thu kiến thức còn hạn chế, một số học sinh còn lười học và chưa có sự say mê môn học Lịch sử, cho nên việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử còn yếu Nhiều em chưa độc lập suy nghĩ để trả lời một câu hỏi mà chỉ đọc nguyên xi trong sách giáo khoa hay chỉ nêu được diễn biến sự việc mà không lí giải được vì sao nó lại diễn

ra như thế hay sự kiện đó nói lên điều gì

Trên cở sở lí luận và thực tiễn như vậy, với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử, bằng thực tiễn giảng dạy và học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp cũng như tự nghiên cứu tài liệu, tôi đã xây dựng và vận dụng phương pháp khai thác kênh hình vào trong dạy học môn lịch sử khối 6 trường PTDTBT-THCS Trà Don

5 Nội dung.

5.1 Kỹ năng khai thác kênh hình:

Để đạt hiệu quả cao khi khai thác kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử nhằm phục vụ cho việc giảng dạy, giáo viên nên yêu cầu học sinh quan sát và tìm hiểu thông tin liên quan đến kênh hình của bài học mới ở nhà Đồng thời phải có kế hoạch cụ thể công việc của thầy và trò trong quá trình làm việc trên lớp

Trước hết để khai thác tốt kênh hình trong SGK phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn lịch sử, giáo viên phải nắm được một số kĩ năng cơ bản sau:

Thứ 1: Nắm được phương pháp cơ bản khai thác các loại kênh hình

Về cơ bản, hệ thống kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử hiện nay, gồm

có hai loại chính sau:

Loại 1: Lược đồ, biểu đồ.

Loại 2: Hình ảnh lịch sử.

Do mỗi loại kênh hình thể hiện một nội dung khác nhau, nên phương pháp khai thác cũng khác nhau và phải phù hợp, cụ thể là:

- Loại lược đồ, biểu đồ: Phương pháp là khai thác từng bước những vấn

đề lịch sử đặt ra để đi đến hoàn thiện

- Nhóm hình ảnh minh hoạ: Phương pháp là khai những chi tiết của hình ảnh để đi đến hoàn thiện

- Nhóm hình ảnh nhân vật lịch sử Phương pháp là tìm hiểu hoạt động của nhân vật lịch sử để đi đến hoàn thiện

Thứ 2: Phải nắm được kiến thức cơ bản, nội dung của kênh hình Việc

nắm được kiến thức cơ bản của kênh hình đóng một vai trò rất quan trọng, giúp giáo viên chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức khai thác kênh hình trên lớp

Để nắm được kiến thức cơ bản của kênh hình, bên cạnh những tài liệu như các loại sách tham khảo, sách giáo khoa, sách giáo viên, sách chuẩn kiến thức kỹ năng thì Internet đang trở thành công cụ đắc lực và được phổ biến trong việc khai thác thông tin, tìm tài liệu hiệu quả nhất Hầu hết cách kênh hình

và những thông tin liên quan đều đã có trên một số trang Web của Internet, nên việc tìm thông tin trên Internet, có nhiều lợi ích, như:

- Hình ảnh màu, sắc nét và sinh động hơn hình ảnh trong sách giáo khoa

- Thông tin phong phú và có những đánh giá về vấn đề lịch sử mang tính hiện đại, phù hợp với quan điểm hiện nay hơn

- Tiết kiệm được thời gian tìm kiếm thông tin

Thứ 3: Xác định mục đích cần hướng đến khi khai thác kênh hình.

Việc xác định mục đích cần hướng đến khi khai thác kênh hình, là nhằm tránh sự chệch hướng trong quá trình khai thác và để đạt hiệu quả cao nhất sau khi khai thác

Thứ 4: Thiết kế câu hỏi hợp lý, trọng tâm.

Câu hỏi hợp lý, trọng tâm, có ý nghĩa rất quan trọng, nó không những

phát huy được tính tích cực, phát triển khả năng tư duy của học sinh; mà còn giúp học sinh hiểu sâu, nhớ kĩ những kiến thức được tìm hiểu

5.2 Nguyên tắc khai thác kênh hình:

Giáo viên đứng lớp cần phải có sự chuẩn bị chu đáo cẩn thận, nghiên cứu

kỹ trước nội dung các kênh hình trước khi lên lớp Chuẩn bị lời nói ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu và gây hứng thú cho học sinh Chính yêu cầu đó sẽ giúp người giáo viên nâng cao ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm trong các giờ lên lớp

Ngoài ra các giờ sử dụng kênh hình trong dạy học giáo viên chủ yếu đóng vai trò hướng dẫn, chỉ đạo, còn học sinh phải tự quan sát nghiên cứu để rút ra kiến thức Giáo viên phải khắc phục khó khăn sưu tầm các tài liệu có liên quan đến kênh hình, trao đổi chuyên môn tổ, cụm chuyên môn để có cách sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa một cách hiệu quả nhất

Bên cạnh đó học sinh học sinh phải tự giác tìm hiểu kênh hình dưới sự hướng dẫn gợi mở của giáo viên, tiếp nhận kiến thức một cách chủ động

Để nâng cao hiệu qủa sử dụng kênh hình cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

Một là: Sử dụng đúng mục đích, đúng lúc Trong quá trình dạy học giáo

viên phải đề ra được đúng mục đích dạy học, tiến trình các hoạt động lên lớp Hoạt động của giáo viên cũng như việc sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa quy định mục đích học tập của học sinh Mục đích của mỗi bài chính là học sinh lĩnh hội được tri thức, hình thành và phát triển kỹ năng, nhân cách Mỗi một loại kênh hình trong sách giáo khoa có một chức năng riêng nên chúng phải được nghiên cứu cụ thể để sử dụng đúng mục đích, hợp lý nhất, phù hợp với yêu cầu bài học

Hai là: Sử dụng đúng mức độ, cường độ Tùy vào từng nội dung, mục

đích sử dụng mà giáo viên đưa ra những yêu cầu khác nhau đối với học sinh Trong giờ giảng bài mới nếu điều kiện thời gian không cho phép thì giáo viên chỉ tập trung giới thiệu, thuyết minh một số hình vẽ, sơ đồ, lược đồ, tranh ảnh điển hình nhất ( nếu bài nhiều tranh ảnh ) Với những hình ảnh khác giáo viên chỉ dừng lại ở việc cho học sinh quan sát sơ lược để học sinh nắm được những biểu tượng ban đầu mà thôi Hoặc với những kênh hình để minh họa cho bài giảng giáo viên không nên cho học sinh đứng lên thuyết trình về kênh hình đó vì điều đó vượt quá sức của học sinh, giáo viên có thể giao cho học sinh tìm hiểu thêm ở nhà Hơn nữa cần phải bố trí thời gian ở những kênh hình một cách hợp

lý mà không bỏ qua phần cơ bản là kênh chữ

Ba là: Kết hợp sử dụng kênh hình sách giáo khoa với các đồ dùng được trang bị Như bản đồ, sơ đồ, tranh ảnh phóng to, các tài liệu thành văn có liên

quan Với những kênh hình khó quan sát, mờ hoặc chưa cụ thể, giáo viên có thể phóng to, sưu tầm ảnh màu trên Internet hoặc cụ thể hóa để các em dễ nhận biết

và tiếp thu hơn

Bốn là: Phương pháp thường hay sử dụng để khai thác kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử là Hướng dẫn học sinh quan sát ( từ tổng thể đến

chi tiết ), kết hợp miêu tả, phân tích, đàm thoại thông qua hệ thống câu hỏi gợi

mở của giáo viên để học sinh tự rút ra được ý nghĩa của kênh hình đó Giáo viên

có thể tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm, cá nhân hoặc toàn lớp…

Hiệu quả sử dụng kênh hình còn phụ thuộc vào sự ham muốn của học sinh, giáo viên phải là người đưa ra tình huống có vấn đề để kích thích sự hiểu

biết của học sinh, khơi dậy niềm đam mê của học sinh, đối với môn học thuyết

minh kênh hình phải sinh động, hấp dẫn, kết hợp với những lời nói truyền cảm thì mới có sức thuyết phục cao đối với học sinh

5.3 Ứng dụng cụ thể:

Với những kĩ năng cơ bản và các nguyên tắc nêu trên, dưới đây là một số ứng dụng cụ thể:

Hình 1 : Một lớp học ở trường làng ngày xưa.

(Bài 1 : SƠ LƯỢC VỀ MÔN LỊCH SỬ)

 Mục đích cần hướng đến :

Sự thiếu thốn về cơ sở vật chất của những trường làng ngày xưa nhưng qua

đó thể hiện tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo, một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

 Nội dung : Đây là một bức ảnh chụp khung cảnh một lớp học ở trường

làng ngày xưa Nhìn vào bức ảnh, ta thấy lớp học được tổ chức ở ngoài trời, ngay trước sân nhà, không có phòng học riêng cũng như không có bảng đen, phấn trắng Lớp học có khoảng 7- 8 học sinh, sách vở được

đặt dưới nền, học sinh mặc quần trắng, áo the dài và đặc biệt không có HS

nữ Tất cả ngồi xếp bằng, tư thế ngay ngắn, tay khoanh trước ngực chăm chú nhìn vào thầy giáo

 Phương pháp sử dụng :

Gv cho HS quan sát từ trái qua phải, từ trên xuống dưới và gợi mở để HS thảo luận :

? Quan sát bức ảnh, em thấy lớp học thời xưa khác với lớp học ở trường

em bây giờ như thế nào ? Vì sao có sự khác nhau đó ? Bức ảnh nói lên điều gì ?

Hình 5 : Người tối cổ và người tinh khôn.

( Bài 3 : Xã hội nguyên thủy)

Mục đích cần hướng đến : Phân biệt được sự khác nhau giữa người

tối cổ và người tinh khôn về hình dáng, bộ óc, về công cụ khẳng định bước phát triển bậc cao của lịch sử tiến hóa loài người

 Nội dung : Cách đây hàng chục triệu năm, cùng với quá trình chuyển

biến từ vượn thành người và trong quá trình tìm kiếm thức ăn để thích nghi với cuộc sống, loài vượn đã trở thành người, dù đó là con người của thời kì sơ khai cổ xưa nhất Người tối cổ, đứng thẳng nhưng hơi khom về phía trước, đôi tay tự do, trán thấp hơn bậc ra đằng sau, ưa lông mày nổi cao, hàm bạnh ra nhô về phía trước, hộp sọ lớn hơn vượn, trên người có một lớp lông mỏng, nhìn chung còn mang nhiều dấu biến từ vết của người vượn

Trải qua hàng triệu năm, nhờ lao động, người tối cổ đã phát triển lên một mức

cao hơn Đây là mốc chuyển biến mà các nhà khoa học thường gọi là đại nhảy

vọt, là quá trình chuyển từ người tối cổ sang người tinh khôn hay còn gọi là

người hiên đại Người tinh khôn thì đứng thẳng, đôi tay khéo léo hơn, xương cốt nhỏ hơn, hộp sọ và thể tích não phát triển hơn, trán cao, mặt phẳng cơ thể gọn và linh hoạt hơn, trên người không còn lớp lông mỏng Trong bức ảnh ta thấy người tinh khôn vác trên vai một cây lao dài, sắc và nhọn, điều đó chứng tỏ

rằng họ đã biết chế tạo ra những công cụ tinh vi hơn, dựa trên những nguyên liệu đa dạng hơn, có hiệu quả sử dụng cao hơn đồ đá Đó là gỗ và kim loại

 Phương pháp sử dụng :

Trước hết, Gv yêu cầu Hs quan sát toàn cảnh bứ tranh, kết hợp đọc SGK Sau

đó, Gv đưa ra một hệ thống các câu hỏi gợi mở để Hs khai thác nội dung như sau :

? Người tinh khôn và người tối cổ có những điểm gì giống và khác nhau( về

hình thức bên ngoài và tư duy bên trong)

? Thể tích não của Người tối cổ từ 850 – 1100cm³, Người tinh khôn là 1450cm³.

Con số đó nói lên điều gì

? Hình ảnh người tinh khôn vác trên vai cây lao dài nói lên điều gì Vai trò của

nó đối với đời sống kinh tế của con người thời nguyên thủy như thế nào

Hình 12 : Kim tự tháp Ai cập

( Bài 6 : Văn hóa cổ đại)

 Mục đích cần hướng đến : Một di tích lịch sử về mặt nghệ thuật kiến

trúc của Ai cập thời cổ đại- Lăng mộ của các Pha-ra –ôn

 Nội dung : Khi đề cập đến những di tích lịch sử văn hóa cổ đại nói

chung, nghệ thuật kiến trúc nói riêng, chúng ta thường nhắc tới Kim tự tháp Kim tự tháp thực chất là những lăng mộ của các vua chúa Ai Cập

cổ đại ( các Pha-ra –ôn) Thời Ai Cập cổ đại, vua được xem là một sức mạnh tuyệt đối để điều khiển muôn người Các Pha-ra –ôn tượng trưng cho vũ trụ, tượng trưng cho đất nước Ai Cập Cũng như bất cứ người dân

Ai Cập nào khác, các Pha-ra –ôn quan niệm Cuộc sống trên trái đất này

là ngắn ngủi và ngôi nhà vĩnh cửu là nhà mồ, nơi mà sau khi chết, xác ta nằm ở đó Xuất phát từ những quan niệm đó, cùng với lòng tin tưởng vào

sự hồi sinh bất tử mà các Pha-ra –ôn đã xây dựng những nhà mồ vĩ đại, kiên cố, để giữ gìn xác của họ sau khi chết Đó chính là Kim tự tháp Người Ai Cập đã chọn vật liệu đá để xây dựng những lăng mộ này Đá là vật liệu có sẵn, dễ kiếm ở Ai Cập, phù hợp với việc tạo ra những công trình chịu đựng được thử thách của thời gian, tạo nên những hình tượng bất tử Cho đến

ngày nay, trải qua nhiều biến động thăng trầm của thời gian và lịch sử, trên bãi cát trắng của tả ngạn sông Nin vẫn sừng sững những Kim tự tháp hình chóp nhọn Trong đó, nổi bật là Kim tự tháp mang tên Pha-ra –ôn Khê-ốp được xây dựng vào khoảng năm 2700TCN

 Phương pháp sử dụng :

Trước hết, GV yêu cầu HS quan sát toàn cảnh bức ảnh Kim tự tháp Ai Cập :

? Kim tự tháp được xây dựng để làm gì và bằng nguyên liệu gì

? Sự vĩ đại của Kim tự tháp đực thể hiện như thế nào( về quy mô, trình độ mài đá, xây dựng, tính toán )

? Em có nhận xét gì về Kim tự tháp

Hình 29 : Rìu đá Phùng nguyên

( Bài 10 : Những chuyển biến trong đời sống kinh tế)

 Mục đích cần hướng đến : Các công cụ bằng đá, đặc biệt là cá rìu đá

thời kì Phùng Nguyên có kĩ thuật chế tác đá phát triển cao hơn so với những thời kì trước

 Nội dung : Trong ảnh là những chiếc rìu đá có hình tứ giác , không có

vai Với kĩ thuật cưa đá phổ biến, con người thời kì này đã có thể tạo ra được những công cụ có hình dáng chính xác và tiết kiệm được nguyên liệu Những chiếc rìu đá này sau đó được mài nhẵn toàn bộ, có hình dáng vuông vắn và cân xứng, bề mặt nhẵn bóng, lưỡi mỏng và sắc Có thể những công cụ này vừa có chức năng như những công cụ chặt, vừa có chức năng như các con dao nhỏ và có thể dùng để nạo mặt gốm, khắc rãnh gốm

 Phương pháp sử dụng :

- GV hướng dẫn HS quan sát hình và gợi mở :

? Quan sát rìu đá Phùng Nguyên các em thấy chúng có hình dáng như thế nào

? Bề mặt của rìu ra sao

? So với rìu đá Hoa Lộc, kĩ thuật chế tác rìu đá Phùng Nguyên có sự tiến bộ như thế nào

Hình 43 : Lược đồ Kháng chiến chống quân xâm lược Hán.

( Bài 18: Trương vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán)

 Mục đích cần hướng đến : Diễn biến cuộc kháng chiến của Hai Bà

Trưng chống quân xâm lược Hán năm 42-43

 Nội dung : Mặc dù quân đô hộ Hán đã bị đánh đuổi, nhưng mưu đồ thôn

tính nước ta của nhà Hán chưa hết

Tháng 4 năm 42 Mã Viện đã chia quân thành hai đạo thủy và bộ tiến vào nước

ta Quân ta ở Hợp Phố đã anh dũng chiến đấu rồi rút lui Sau đó chúng chia làm đạo thủy, bộ tiến vào Giao Chỉ.- Hai Bà Trưng kéo quân từ Mê Linh về Lãng Bạc nghênh chiến quyết liệt.Thế giặc mạnh ta phải lùi về giữ Cổ Loa và Mê Linh

- Mã Viện đuổi theo ráo riết, ta phải lùi về Cấm Khê Nghĩa quân kiến quyết chống trả

- Tháng 3/43 Hai Bà Trưng đã hy sinh Cuộc kháng chiến vẫn tiếp tục đến tháng 11 năm 43

- Mùa thu năm 44, Mã Viện thu quân trở về Trung Quốc Quân đi mười phần, khi về chỉ còn bốn, năm phần

 Phương pháp sử dụng :

- Trước hết GV giới thiệu khái quát lược đồ ( biên giới, tên quận, huyện, tên sông ) Tiếp đó GV có thể yêu cầu HS nghiên cứu SGK ( phần diễn biến), quan sát lược đồ trong sách và trao đổi về các câu hỏi:

? Để xâm lược nước ta, đầu tiên qân Hán tấn công nơi nào

? Sau đó chúng chia làm mấy đạo tiến vào nước ta

? Những trận đấu ác liệt diễn ra ở những nơi nào

? Kết quả của cuộc kháng chiến ra sao

- Sau đó GV tường thuật lại diễn biến, gọi học sinh lên tường thuật lại

- Có thể yêu cầu học sinh về nhà vẽ sơ đồ tư duy về cuộc kháng chiến của Hai

Bà Trưng chống quân xâm lược Hán năm 42-43 ( hoàn cảnh, diễn biến, kết quả)

Hình 52: Khu thánh địa Mĩ Sơn (Quảng Nam)

( Bài 24: Nước Cham-pa từ thế kỷ II đến thế kỷ X)