Sáng kiến kinh nghiệm Rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 2

Ở bậc Tiểu học , môn Toán và môn Tiếng Việt cùng với các môn học khác đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và khả năng học tập của HS.. Chính vì thấy được tầm quan trọ

A MỞ ĐẦU

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Tập đọc là một phân môn rất quan trọng góp phần trong việc hình thành và phát triển

kĩ năng đọc cho HS Với HS lớp 2 các em bước đầu biết đọc, cho nên GV cần phải hướng dẫn kĩ năng đọc cho HS ngay từ đầu năm học Để từ đó các em có thể bộc lộ tình cảm của mình qua mỗi bài đọc một cách khác nhau Vậy muốn đọc tốt ,phần quan trọng không thể thiếu được là phải rèn cho HS đọc thông qua các giờ tập đọc, học thuộc lòng Chính vì vậy

mà tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “ Rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 2”

1 Thực trạng của vấn đề

Theo thực trạng những năm gần đây, chất lượng về môn đọc của HS trường tôi chưa cao lắm Một số em đầu năm còn ê , a đánh vần từng chữ Cho nên, việc rèn đọc cho các em còn hạn chế GV hầu hết luôn lo đảm bảo đủ thời gian cho một tiết dạy, đảm bảo đủ các bước trong tiến trình bài dạy, nên chưa có nhiều thời gian chú ý rèn luyện kỹ năng đọc cho HS

Ở bậc Tiểu học , môn Toán và môn Tiếng Việt cùng với các môn học khác đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và khả năng học tập của HS Đặt biệt, Tập đọc là một phân môn có ý nghĩa quan trọng trong chương trình giảng dạy môn Tiếng Việt Tuy nhiên trong thực tế vẫn còn tồn tại hiện tượng “bệnh thành tích” mà một số giáo viên vẫn cho điểm đọc của HS khá cao, nhưng thực tế HS lại chưa đạt được mức độ đánh giá đó Chính lẽ đó

mà một số giáo viên chỉ chú trọng dạy các phân môn : Chính tả, Tập làm văn, Luyện từ và câu, ít chú trọng đến phân môn Tập đọc Trong giờ học, giáo viên ít quan tâm đến việc chỉnh sửa cho HS các lỗi sai về âm, vần, ngắt nghỉ sai

Chẳng hạn : đọc bài “ Gọi bạn” nhiều em đọc chưa đúng cách ngắt nghỉ ở khổ thơ :

Tự xa xưa thưở nào /

Trong rừng/ xanh sâu thẳm//

Theo tôi thì cách đọc là :

Tự xa xưa thưở nào /

Trong rừng xanh / sâu thẳm//

Bên cạnh đó ở quê tôi , hầu hết HS nói quá nặng về phương ngữ, dẫn đến đọc nhiều

từ sai lệch

Ví dụ : Bãi các – bãi cát , biểng cả – biển cả , tường lớp – trường lớp

Ngoài ra cũng chưa kẻ hết việc HS đọc ngọng các cặp phụ âm : s/x , gi/d hoặc các dấu thanh ?/~ ; đọc ngọng các vần : an / ang , ac/ at , ân/âng

Như vậy chúng ta có thể thấy ngay rằng việc học sai sẽ dẫn đến nhiều tác hại như làm sai lệch nội dung của văn bản, viết sai, hiểu sai ý định biểu đạt của văn bản Bên cạnh đó do chưa hiểu rõ bản chất của việc đổi mới phương pháp dạy học tập đọc, do thói quen thành phần giảng văn mà chưa quan tâm đến yêu cầu cơ bản của tiết tập đọc là rèn kỹ năng đọc

Ở lớp 2 , các thể loại văn bản của các bài tập đọc được biên soạn theo các chủ đề với nội dung rất phong phú, đa dạng Tập đọc không chỉ với mục đích rèn đọc mà còn có tính giáo dục lòng yêu quê hương đất nước, yêu thiên nhiên ; giáo dục đạo đức lối sống , giúp HS tiếp cận với những thực tế đời thường Từ đó, có kỹ năng ứng xử giao tiếp trong cuộc sống Chính vì lẽ đó mà thông qua các bài tập đọc giáo viên cần liên hệ thực tế, giúp các em rút ra những bài học sâu sắc nhất thì có giáo viên lại vô tình quên việc này

Chính vì thấy được tầm quan trọng của môn tập đọc, nên tôi đã tìm ra một số biện pháp thực hiện việc rèn đọc cho HS lớp 2 qua phân môn Tập đọc , để giúp các em đọc đúng

và viết đúng

2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới

Qua đề tài này tối muốn góp phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy học Giúp giáo viên có những định hướng, nội dung rèn luyện cụ thể, phù hợp với từng đối tượng học sinh, tạo điều kiện cho học sinh học tốt môn Tập đọc

3/ Phạm vi nghiên cứu :

Học sinh lớp 2B và khối 2 – Trường Tiểu học Nhơn Hải - Thành phố Quy Nhơn – Tỉnh Bình Định

II PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

a) Cơ sở lí luận

Bậc Tiểu học là bậc đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách học sinh Đây là bậc học cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về tự nhiên , xã hội, trang bị những phương pháp và kỹ năng ban đầu về hoạt động nhận thức thực tiễn Bên cạnh đó ,còn bồi dưỡng, phát huy tình cảm đạo đức và nhân cách tốt đẹp của con người trong tương lai Các môn học ở Tiểu học có mối quan hệ chặt chẽ mật thiết với nhau, hỗ trợ cho nhau Đặc biệt môn Tiếng Việt có vị trí quan trọng vào bậc nhất trong tất cả các môn học ở Tiểu học

Phân môn Tập đọc cung cấp cho HS những kiến thức cơ bản ban đầu về hệ thống tiếng nói và chữ viết tiếng Việt Học tốt phân môn Tập đọc sẽ giúp HS rèn luyện kỹ năng đọc – nghe – nói – viết và còn tạo điều kiện cho HS học tốt các môn học khác Từ đó, các

em có vốn sống , vốn tri thức vững chắc để tiếp tục học lên bậc học cao hơn

Bước đầu hình thành phương pháp học của phân môn Tập đọc, tìm hiểu nội dung ,nghệ thuật, cảm thụ văn học, luyện đọc Từ việc cảm thụ nhận được vẻ đẹp của đất nước , của còn người qua các bài tập đọc, khơi dậy trong các em lòng ham hiểu biết, ham học hỏi tiếng mẹ đẻ, biết vận dụng ứng xử trong cuộc sống, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn

Phân môn Tập đọc còn giáo dục HS lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước, yêu truyền thống dân tộc , yêu tiếng mẹ đẻ Từ đó có ý thức bảo vệ, giữ gìn, sự trong sáng của tiếng Việt ,làm cho ngôn ngữ tiếng Việt ngày càng phong phú, đa dạng, mang đậm đà bản sắc dân tộc

Trong chương trình thay sách giáo khoa mới ở Tiểu học thì việc đổi mới phương pháp dạy học , đánh dấu một bước nhảy vọt đáng kể trong việc dạy và học ở tất cả các môn học , trong đó có phân môn Tập đọc Tuy nhiên trong quá trình thực hiện bản thân tôi cũng như những giáo viên khác có rất nhiều những ý kiến tranh luận , trao đổi, bàn bạc Trước thực tế đó có nhiều chuyên đề về Tập đọc được mở ra Điều đó đã giúp chúng tôi hiểu được phần nào những điều còn để ngỏ Song ở mỗi vùng, mỗi trường, mỗi đối tượng HS khác nhau, lại có một khả năng khác nhau

2 Các biện pháp tiến hành

- Phối hợp với cha mẹ học sinh để chăm lo chất lượng học tập cho các em

- Đổi mới phương pháp dạy học môn Tập đọc theo định hướng giao tiếp

- Tổ chức thi đọc , học thuộc lòng

B NỘI DUNG

I MỤC TIÊU

Môn Tập đọc ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn

ngữ cho học sinh Năng lực này được thể hiện thống nhất trng 4 hoạt động tương ứng với chúng là 4 chức năng : nghe, nói, đọc, viết Như vậy việc dạy đọc có một ý nghĩa vô cùng quan trọng vì nó bao gồm nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển của học sinh

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1 Thuyết minh tính mới

Xuất phát từ những thực tế trong giảng dạy, tôi đã tìm ra được một số giải pháp để giải quýêt vấn đề nâng cao chất lượng đọc của HS lớp 2,cụ thể như sau :

a/ Tổ chức cho HS luyện đọc nối tiếp câu

-Nếu dạy những văn bản văn xuôi đơn thuần, không có lời đối thoại như bài” Ngôi trường mới” ( Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 – Tập 1 trang 50; bài “Cây xoài của ông em” ( Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 – Tập 1 trang 89 )hoặc một số bài khác thì giáo viên tổ chức cho HS đọc nối tiếp mỗi em một đơn vị câu

- Nếu dạy những bài thơ thì giáo viên hướng dẫn HS đọc nối tiếp mỗi em 2 dòng thơ Nhưng có bài lại không thể áp dụng theo cách đọc này được Chẳng hạn bài “ Tiếng chổi tre” (Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 – Tập 2 trang 121) ở mỗi khổ thơ nên hướng dẫn HS đọc nối tiếp như sau :

+ HS 1 : Đọc 3 dòng: Những đêm hè

Khi ve ve

Đã ngủ

+ HS 2 : Đọc 2 dòng : Tôi lắng nghe

Trên đường Trần Phú

+ HS 3 : Đọc 3 dòng : Tiếng chổi tre

Xao xác

Hàng me

+ HS 4 : Đọc 3 dòng : Tiếng chổi tre

Đêm hè

Quét rác

Tuy nhiên , giáo viên phải luôn luôn thay đổi cách tổ chức luyện đọc Ví dụ : Hôm nay đọc nối tiếp theo hàng ngang, ngày mai đọc nối tiếp theo hàng dọc Như vậy HS sẽ không thể ỷ lại, không thể coi thời gian đọc của bạn là thời gian nghỉ ngơi của mình, bởi vì

HS phải theo dõi bạn đọc, nếu đến lựơt mình sẽ đứng dậy đọc Giáo viên yêu cầu HS vừa đọc sai dừng lại , đọc lại từ sai và đọc lại cả câu đó

b/ Tổ chức cho HS luyện đọc đoạn kết hợp với từ chú giải, rèn đọc câu dài:

Để cách luyện đọc này đạt hiệu quả cao, thì GV phải hướng dẫn cho HS xác định bài này có mấy đoạn, mỗi đoạn từ đâu đến đâu Đối với những bài tập đọc chưa ghi rõ đoạn hoặc những bài thơ không viết theo khổ thơ thì việc xác định đoạn với HS lớp 2 là khó Do vậy, GV có thể nêu ngay cách chia đoạn : Ví dụ : Bài “ Mùa xuân đến” (Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 – Tập 2 trang 17) giáo viên phải giới thiệu bài được chia ra làm 3 đoạn Đoạn 1 gồm 8 câu đầu, đoạn 2 gồm 5 câu tiếp theo Đoạn 3 phần còn lại

Trong quá trình đọc HS lúng túng khi ngắt nghỉ hơi hoặc ngắt nhịp ở câu văn , dòng thơ nào thì GV cũng cho HS dừng lại để chỉnh sửa ngay ở đó Khi chỉnh sửa cũng có nhiều hình thức như : HS tự nêu cách ngắt nghỉ và GV kết luận đúng hay sai, hoặc GV hay HS khá đọc, HS phát hiện chỗ ngắt nghỉ hơi

Khi dạy ngắt nhịp trong thơ học sinh có thói quen láu cá, đọc nhanh vắt từ dòng nọ sang dòng thơ kia ( Với thơ 4 -5 chữ ) và nhiều khi để dễ đọc với thể thơ lục bát thì các em ngắt nhịp 2/2 hết các dòng thơ Nếu cứ để như vậy thì sẽ khiến cho các em dần dàn mất đi khả năng cảm nhận cái đẹp được biểu cảm trong bài thơ, trong từng dòng thơ cụ thể để khi hướng dẫn HS không mắc phải tình trạng cách ngắt nhịp đó, sẽ làm mất đi cái hay của nhịp điệu và nội dung bài

Như vậy , ta thấy từ ngữ được chú giải trong các bài tập đọc là một phần từ vựng cung cấp cho HS lớp 2 theo yêu cầu của chương trình Tiếng Việt Nếu khi dạy học tập đọc ,

ta không lưu ý cho HS đọc, hiểu ,vốn từ của HS sẽ giảm thiểu đáng tiếc

c/ Phần luyện đọc - hiểu

Đọc hiểu phải gắn liền việc đọc với việc tìm hiểu nghiã của từ ngữ trong bài, gắn việc đọc với việc tìm hiểu bài Để nâng cao hiệu quả hiệu quả phần này, GV nên sử dụng nhiều hình thức đọc thầm Đọc thầm là hình thức đọc không mấp máy môi, đọc trong óc, mắt lướt trên hàng chữ mà vẫn nhận biết được nội dung câu vừa đọc

Trong việc đọc để hiểu nghĩa từ ngữ trong bài, từ ngữ khó HS địa phương chưa quen thì có thể dùng các biện pháp :

- Đặt câu với từ ngữ cần chú giải

- Tìm từ trái nghĩa với từ cần chú giải

- Tìm từ có nghĩa giống với từ chú giải

Đối với từ thực ,có thể dùng hiện vật , tranh ảnh, mô hình để HS nắm nghĩa từ

Việc đọc để tìm hiểu nội dung bài , trước hết cần nắm vững được nhân vật (số lượng, tên , đặc điểm) tình tiết của câu chuyện, những nội dung để nhận ra ở các câu văn thơ Sau

đó là nắm ý nghĩa của câu chuyện, bài văn,bài thơ

d/ Luyện đọc nâng cao

Đối với phần này cần hướng dẫn cho HS nhấn giọng vào các từ ngữ gợi cảm , từ đó khích lệ các em có ý thức đọc diễn cảm , đọc hay Ví dụ : Đọc bài “ Sông Hương” phải nhấn giọng ở các từ diễn tả sắc độ, màu sắc : xanh thẳm , xanh biếc, xanh non, ửng hồng Đối với những mẫu chuyện đọc phân vai thì có thể hướng các em thể hiện giọng đọc của từng nhân vật

Bên cạnh đó,cũng nên tổ chức cho HS thi đọc đoạn mà các em thích.

e/ Củng cố , dặn dò :

Theo tôi phần này phải nêu được những nhận xét về quá trình hoạt động của tiết học, đúc rút những nội dung cơ bản, ý nghĩa của bài học, giúp các em nắm vững nội dung bài Cần tuyên dương và khuyến khích những HS học tốt trong giờ học để tạo hứng thú cho các em

Sau đó dặn dò HS về đọc và chép bài học của hôm sau Có như vậy việc đọc lại bài

và chuẩn bị bài sau sẽ có tác dụng hơn

2 Khả năng áp dụng

- Thời gian áp dụng : năm học 2011- 2012

- Khả năng thay thế giải pháp hiện có :

+ Đầu năm khi nhận lớp 2C có 1 em không biết đọc, 6 em còn đọc ê,a, đánh vần từng tiếng

+ Đến giữa học kì II thì số lượng học sinh đọc yếu đã giảm cụ thể : 1 em biết đánh vần và 2 em đọc còn chậm

- Chính vì vậy mà tôi thấy đề tài này có thể áp dụng cho việc rèn đọc cho học sinh lớp

2 trong phạm vi cả khối 2 của trường Tiểu học Nhơn Hải

3 Lợi ích kinh tế - xã hội

- Thông qua việc đọc đúng học sinh có thế học tốt các phân môn khác như : Tập làm văn, luyện từ và câu, chính tả, kể chuyện, giúp học sinh rèn luyện kĩ năng giao tiếp, kĩ năng nói thông , viết thạo Học sinh đọc được bài sẽ mau hiểu bài , trả lời được các câu hỏi trong nội dung bài , có ý sáng tạo trong việc sử dụng ngôn ngữ ở tiết kể chuyện và viết đủ câu , đủ ý trong tiết Tập làm văn, Luyện từ và câu

C KẾT LUẬN Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi có được thông qua việc chỉ đạo chuyên môn

và giảng dạy Đồng thời , tôi còn thường xuyên trao đổi phương pháp giảng dạy, học hỏi kinh nghiệm của các đồng nghiệp ở các tiết dự giờ Hơn nữa việc học hỏi kinh nghiệm trong sách báo ,trong tài liệu đã giúp tôi có điều kiện nâng cao chuyên môn của mình Qua thực tế giảng dạy, tôi đã áp dụng những kinh nghiệm trên và đã đạt được kết quả trong năm học vừa qua như sau :

Đạt được kết quả trên, tôi phải cố gắng rất nhiều Song thực tế cũng chưa có hiệu quả cao lắm so với mặt bằng các trường bạn

* Bài học kinh nghiệm :

HS tiểu học nói chung và HS lớp 2 nói riêng rất hiếu động và có tâm lý thích bắt chước Chính vì vậy những lời nói cử chỉ của GV được coi là mẫu cần phải hết sức chuẩn mực Trong tiết dạy tập đọc, việc đọc mẫu của GV là quan trọng nhất Do đó giọng đọc của

GV cần phải chuẩn, chính xác , rõ ràng, dễ nghe và thể hiện được ý nghĩa biểu cảm của văn bản

Luôn tạo cho HS hứng thú học tập, khích lệ HS đúng lúc, kịp thời, thường xuyên khen các em trong giờ học

Quan tâm và kịp thời sửa sai ngay trong lúc các em đọc

Tổ chức các trò chơi luyện đọc thi và đọc phân vai, giúp các em rèn luyện cách đọc

và thể hiện được cảm nhận của mình qua bài đọc

Liên hệ giáo dục các em sát với thực tế cuộc sống Từ đó, mới tạo không khí gần gũi với đời thường, với những giao tiếp trong cuộc sống, giúp các em có cách nói cách nhìn chuẩn mực

Tuy nhiên với khả năng còn hạn chế việc trình bày bằng cách giải quyết vấn đề còn nhiều khiếm khuyết, tôi chưa nhìn thấy rõ Tôi rất mong sự thông cảm góp ý chân tình của đồng chí , đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo

có kiến nghị :

- Các cấp lãnh đạo cần tăng cường tổ chức chuyên đề Tập đọc Tạo điều kiện cho GV học hỏi kinh nghiệm để từng bước nâng cao trình độ năng lực chuyên môn nghiệp vụ , phục

vụ vào công tác giảng dạy đạt hiệu quả

Trên đây là một vài ý kiến tôi mạnh dạn đưa ra lần nữa, tôi rất moing có sự bổ sung, góp ý kiến của Ban giám hiệu, các đồng chí đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo , để tôi được học hỏi nhằm nâng cao nghiệp vụ

Nhơn Hải, ngày 10 tháng 5 năm 2012 Người thực hiện

Ngô Thị Gát

NHẬN XÉT , ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG XÉT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Cần tuyên dương và khuyến khích những HS học tốt trong giờ học để tạo

hứng thú cho các em

Sau đó dặn dò HS về đọc và chép bài học của hôm sau Có như vậy việc đọc lại bài

và chuẩn bị bài sau sẽ có tác dụng hơn

PHẦN IV : KẾT QUẢ Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi có được thông qua việc chỉ đạo chuyên môn

và giảng dạy Đồng thời , tôi còn thường xuyên trao đổi phương pháp giảng dạy, học hỏi kinh nghiệm của các đồng nghiệp ở các tiết dự giờ Hơn nữa việc học hỏi kinh nghiệm trong sách báo ,trong tài liệu đã giúp tôi có điều kiện nâng cao chuyên môn của mình Qua thực tế giảng dạy, tôi đã áp dụng những kinh nghiệm trên và đã đạt được kết quả trong năm học vừa qua như sau :

Đầu năm họcu n m h căm học ọc

Tổng số

HS

Cuối kỳ I

Tổng số

HS

Cuối năm học

Tổng số

HS

3/ Thực trạng :

Với HS lớp 2 , tôi áp dụng sáng kiến qua giảng dạy và khảo sát đầu năm , có một số thuận lợi và khó khăn sau :

Hầu hết các em thích môn Tiếng Việt, mà phân môn Tập đọc có tới 90% các em thích Trong đó các em thích đọc những mẫu chuyện , những bài thơ chiếm phần lớn Những bài tập đọc là những bài có nội dung rất gần gũi với cuộc sống thực của các em, phù hợp với tâm lý lứa tuổi, nên có tác dụng khơi dậy trí tò mò, lòng ham hiểu biết ở các em Các em có ham muốn tìm hiểu nhiều vấn đề mà cuộc sống diễn ra xung quanh mình Đa phần HS lớp

đó điều có ý thích đọc to , rõ, có một số em đọc diễn cảm khá hay

Địa bàn trường của tôi nằm trong vùng nặng về phương ngữ, nên nhiều em chưa phân biệt được cách đọc các tiếng có phụ âm : s/x , tr/t, d/gi……

Ngay đầu năm , một số em có hiện tượng tái mù vần khó, một số em đọc to nhưng lại ngắt nghỉ không đúng chỗ, nhiều em có thói quen mà bất biết ngắt nghỉ có đúng không nhưng cứ đến hết một dòng là phải nghỉ Hoặc ở những bài học thuộc lòng các em đọc làu làu một mạch mà không chú ý đến việc ngắt nghỉ nhịp thơ cô giáo đã hướng dẫn Bên cạnh

đó , đa số phụ huynh HS ít quan tâm đến việc học hành của con cái , khoán trắng cho giáo viên dạy ở lớp Hơn nữa , một số phụ huynh có quan tâm nhưng cách đọc ngọng về phương ngữ, nên việc kèm dạy con em ở nhà còn sai sót nhiều Điều này tuy ảnh hưởng gián tiếp tới việc học nói chung và phân môn Tập đọc nói riêng nhưng tác hại không phải nhỏ Trước những vấn đề tồn tại như trên tôi đánh giá là do những nguyên nhân

sau :

* Đối với HS :

Với HS vùng đảo như ở trường tôi, việc nghỉ hè đồng nghĩa với việc nghỉ chơi thoả thích, các em không hề quan tâm đến sách vở và việc ôn luyện trong hè Chính vì lẽ đó mà việc tái mù một số chữ sau khi học hết lớp 1 vẫn hiển nhiên tồn tại và diễn ra liên tục Điều này gây rất nhiều khó khăn cho lớp 2 trong thời gian đầu của năm học