Môn Thủ công cũng góp phần hết sức quan trọng vì nó hình thành,phát triển kĩ năng thực hành kĩ thuật, tính sáng tạo, tích cực, chủ động trong họctập của học sinh.Và đặc điểm của các giờ
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Như chúng ta đã biết, Tiểu học là bậc học nền tảng đặt cơ sở ban đầu rất
cơ bản và thiết yếu, chuẩn bị cho sự phát triển nhân cách của con người trongthời kì mới, thời kì “Công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước” theo định hướng
xã hội chủ nghĩa Đồng thời, nó cũng đặt nền móng vững chắc cho giáo dục phổthông và toàn bộ hệ thống giáo dục Quốc dân Chính vì thế, để nâng cao chấtlượng dạy học sao cho phù hợp với tiến bộ ngày càng phát triển của xã hội chúng
ta hiện nay Môn Thủ công cũng góp phần hết sức quan trọng vì nó hình thành,phát triển kĩ năng thực hành kĩ thuật, tính sáng tạo, tích cực, chủ động trong họctập của học sinh.Và đặc điểm của các giờ học Thủ công ở lớp 2 là hoạt động học
lí thuyết gắn với hoạt động thực hành, mà trong đó hoạt động thực hành giữ vịtrí trung tâm của giờ học Thông qua hoạt động thực hành, học sinh vận dụngnhững lí thuyết, phát triển kĩ năng sáng tạo và hình thành thói quen lao động theomục tiêu bài học Đối với học sinh lớp 1, 2, 3 nói chung và học sinh lớp 2 nóiriêng, việc học Thủ công phải nhẹ nhàng, khéo léo sinh động theo kiểu vừa họcvừa chơi Đây cũng là yêu cầu khi tổ chức dạy học Thủ công theo chương trình
và sách giáo khoa mới Dạy Thủ công cho học sinh lớp 2, cần giữ gìn và pháttriển cho học sinh hứng thú với việc học tập, tiết kiệm vật liệu, thời gian, sức lực,hình thành kĩ năng lao động sáng tạo có văn hoá, biết tổ chức nơi làm việc củamình… Để đạt được yêu cầu trên mỗi giáo viên và học sinh phải đổi mới cáchdạy và cách học Đặc biệt là giáo viên phải đổi mới phương pháp, hình thức dạyhọc theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh Đổi mới hình thứcdạy học cũng là một trong những giải pháp được nhiều người quan tâm, nhằmđưa các hình thức tổ chức dạy học mới vào nhà trường Tiểu học nói chung vàlớp 2 nói riêng như: dạy học cá nhân, dạy học theo nhóm và dạy học thông qua
các trò chơi,… Với đề tài mà tôi nghiên cứu là “Thiết kế ý tưởng thiết kế, tổ
chức giờ học Thủ công lớp 2 theo hình thức “ Học mà chơi – Chơi mà học ”.
Khi thực hiện đề tài này cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của giáo viên hướng dẫnTrần Thị Tuyết Mặc dù có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu, sưu tầm vàtham khảo các loại tài liệu,… nhưng không tránh khỏi những hạn chế và thiếu
Trang 2sót trong khi thể hiện Rất mong sự quan tâm, góp ý của cô giáo hướng dẫn vàbạn bè đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Là một giáo viên tiểu học việc nắm vững các phương pháp dạy học truyềnthụ kiến thức, kĩ năng thực hành kĩ thuật và hình thành thái độ đúng đắn đối vớilao động là không thể thiếu Vì thế, để hình thành cho học sinh thói quen học tậpmột cách tích cực, chủ động, giáo viên cần phải xác định phương pháp dạy họcđặc trưng của môn học và cần phải sử dụng hài hoà, kết hợp nhuần nhuyễn giữacác phương pháp dạy học để đạt được mục tiêu bài học, giúp học sinh thực hànhtạo ra sản phẩm tốt nhất Ngoài việc xác định các phương pháp dạy học đặctrưng của môn học, giáo viên cần lựa chọn những phương pháp phù hợp với nộidung, kiến thức, đặc điểm lứa tuổi, phù hợp điều kiện thực tế của lớp Chính vì
thế, việc nghiên cứu một số hoạt động học tập dưới hình thức “Học mà chơi – Chơi mà học” là việc làm rất có ý nghĩa và cần thiết có chung mục đích là phát
huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập, góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo phù hợp với xu thế hiện nay
Thủ công – kĩ thuật là môn học góp phần quan trọng trong việc rèn luyện
sự khéo léo, tỉ mỉ, hình thành thói quen lao động khoa học, giáo dục học sinhbiết quý trọng sản phẩm mình làm ra và yêu thích lao động
Mục tiêu giáo dục của nhà trường hiện nay là phải đào tạo thế hệ trẻ thànhnhững con người mới, phát triển toàn diện Cùng với môn học khác Thủ công –
Kĩ thuật hướng học sinh vào hoạt động lao động và cung cấp những kiến thứccho học sinh để học sinh lao động một cách khoa học, phát triển năng lực sángtạo góp phần tích cực vào mục tiêu Giáo dục Tiểu học Có nhiều phương phápđang được sử dụng và đạt hiệu quả cao như:
Trang 4cho giờ học trở nên nhàm chán, không tạo được hứng thú học tập cao độ cho họcsinh Vì vậy trong quá trình dạy học giáo viên nên tổ chức các hoạt động ngoạikhoá cho học sinh sao cho phù hợp với nội dung của bài học Hoạt động ngoạikhoá mang lại lợi ích cho học sinh, tăng hứng thú học tập, tăng khả năng giaotiếp, tinh thần hợp tác và học sinh được thể hiện sự hiểu biết của mình trên sản
phẩm Vì thế tôi quyết định chọn đề tài: Tổ chức hoạt động ngoại khoá cho giờ học thủ công lớp 2 theo hình thức “ Học mà chơi – Chơi mà học”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Để đạt được hiệu quả cao trong quá trình dạy học môn Thủ công lớp 2,người giáo viên phải luôn tìm nhiều phương pháp dạy học khác nhau sao chothật phù hợp với nội dung bài học và tạo được hứng thú cho học sinh Vì vậy khinghiên cứu để thiết kế một hoạt động ngoại khoá không nằm ngoài mục đíchtrên Tổ chức được hoạt động ngoại khoá với đầy đủ các bước để làm thành tàiliệu hoàn chỉnh giúp giáo viên dạy học tốt hơn
II PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
Đề tài nghiên cứu để Tổ chức giờ học thủ công lớp 2 theo hình thức “Học
mà chơi – Chơi mà học” Vì thời gian có hạn và chỉ nghiên cứu một số nội dung
phù hợp với hoạt động ngoại khoá nên tôi quyết định chọn giới hạn đề tài nhưsau:
+ Chương I: Bài 6 Ôn tập cuối chương
+ Chương II: Bài 7 Gấp, cắt, dán hình tròn
+ Chương III: Bài 15 Làm dây xúc xích trang trí
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là một số hình thức hoạt động ngoạikhoá có thể vận dụng trong một số bài học trong môn Thủ công lớp 2
- Một số tài liệu đổi mới phương pháp dạy học liên quan đến môn Thủcông ở lớp 2 và tham khảo các trò chơi học tập của học sinh Tiểu học
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
- Để hoàn thành được đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:+ Phương pháp tìm tòi, nghiên cứu, thu thập và phân tích tài liệu
Trang 5+ Phương pháp phân tích, tổng hợp các nội dung kiến thức trong sách giáoviên nghệ thuật lớp 2 phần Thủ công, các hoạt động ngoại khoá,…
+ Phương pháp khảo sát thực tế của một số tiết học Thủ công lớp 2Trường Tiểu học xã Đắk Ang, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum
* Việc nghiên cứu xây dựng đề tài được tiến hành theo các bước cơ bảnsau:
+ Bước 1: Đọc kĩ và tìm hiểu đề tài
+ Bước 2: Lập đề cương cho đề tài nghiên cứu
+ Bước 3: Sưu tầm các loại sách và tài liệu liên quan để tham khảo
+ Bước 4: Khảo sát các hoạt động ngoại khoá
+ Bước 5: Thực hiện các hoạt động ngoại khoá, xem nội dung của từngbài
+ Bước 6: Tiến hành xây dựng đề tài cho hoàn chỉnh
B PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Ý nghĩa của hình thức “Học mà chơi - Chơi mà học”
Chúng ta cần hiểu rằng “Học mà chơi - Chơi mà học” là một hình thức
được tổ chức ngay sau mỗi phần học hoặc củng cố lại nội dung, kiến thức của
bài học Hình thức “Học mà chơi - Chơi mà học” gồm nhiều dạng khác nhau
như vui chơi giải trí, khéo tay hay làm, trò chơi học tập trưng bày sản phẩm.Mỗi hình thức đều có đặc điểm riêng và thể hiện từng nội dung cụ thể Điều đó
có nghĩa trong tất cả các bài học Thủ công lớp 2 không phải bài nào cũng sửdụng được các hình thức “Học mà chơi – Chơi mà học” Vậy hình thức “Học màchơi – Chơi mà học” phải đạt được mục tiêu giúp HS củng cố lại phần kiến thức,
kĩ năng đã học Để làm được điều này, GV cần nghiên cứu kĩ để hiểu ý đồ củatừng bài học mà sử dụng các hình thức “ Học mà chơi – Chơi mà học” cho phùhợp, mang lại hiệu quả thực sự
Hơn nữa, giáo viên phải hiểu như thế nào là hình thức “Học mà chơi –Chơi mà học” và nắm được ý nghĩa, tầm quan trọng của hình thức này, huy độngđược 100% học sinh đều nhiệt tình, tích cực tham gia Quan trọng hơn tất cả biết
Trang 6được luật chơi, cách chơi, chơi tự giác, có hiệu quả Muốn tổ chức thành cônghình thức này người giáo viên phải chuẩn bị tốt các điều kiện cần và đủ, phải làngười trọng tài mẫu mực, chính xác, công bằng, không thiên vị Từng bước làmquen với các hình thức chơi: chơi giải trí, văn hoá- văn nghệ, giao lưu trongnhóm, tổ, cả lớp,
Thông qua hình thức “Học mà chơi – Chơi mà học” tập cho học sinh thóiquen mạnh dạn, tự tin, hứng thú, đoàn kết, có tinh thần hợp tác học tập; phối hợpcác giác quan làm việc nhịp nhàng
Hình thức “Học mà chơi – Chơi mà học” một trong nhiều phương pháp,biện pháp nâng cao chất lượng dạy học Đây là hình thức học tập lôi cuốn họcsinh
2 Những vấn đề về dạy học Thủ công lớp 2:
a Một số quan điểm về môn học:
Nội dung, chương trình Thủ công – Kĩ thuật được xây dựng theo quanđiểm sau:
- Nội dung, chương trình được biên soạn nhằm cung cấp cho học sinh một
số kiến thức, kĩ năng, kĩ thuật đơn giản về Thủ công – Kĩ thuật để các em có thểvận dụng vào cuộc sống hàng ngày Học sinh bước đầu làm quen với công việcthực hành kĩ thuật
- Những kiến thức thủ công được đưa vào chương trình là những kiến thức
cơ bản, cần thiết với học sinh, không phân biệt vùng miền, giới tính,…
Hoạt động thực hành là hoạt động trọng tâm của tiết học Thông qua hoạtđộng này học sinh lĩnh hội kiến thức, hình thành kĩ năng và thái độ cần thiết Do
đó thời lượng dành cho hoạt động thực hành chiếm tỉ lệ cao
b Đặc điểm của môn học:
* Tính cụ thể của môn học: môn học thể hiện ở nội dung nó đề cập đến
những vật phẩm cụ thể như các dụng cụ cầm tay, các đồ chơi, mô hình chi tiết,
…Những kiến thức trực quan này học sinh có thể trực tiếp tri giác ngay đốitượng nghiên cứu hoặc qua thao tác mẫu của giáo viên Khi trang bị cho học sinh
Trang 7những hiểu biết này, cần tăng cường quan sát các vật thật, mô hình hoặc các quytrình kĩ thuật.
* Tính thực tiễn của môn học: nội dung môn học phản ánh hoạt động thực
tiễn của con người: Đó là lao động sản xuất mà trong đó bộ phận kĩ thuật là chủyếu Chẳng hạn, các phương tiện kĩ thuật (dao, kéo,…) bao giờ cũng gắn vớimột quá trình sản xuất nhất định và các phương pháp gia công (phương pháp cắt,
…) Đặc điểm này làm cho nội dung bài giảng bao giờ cũng gần gũi học sinhnhỏ tuổi mà không làm sai ý nghĩa khoa học của nó
* Ngôn ngữ, thuật ngữ của môn học: ngoài việc sử dụng ngôn ngữ chung
như lời nói, chữ viết, môn Thủ công – Kĩ thuật còn có ngôn ngữ đặc trưng của
nó, đó là quy ước bản vẽ quy trình kĩ thuật Đặc điểm này đòi hỏi người giáoviên biết:
+ Hình thành và cho học sinh sử dụng chính xác khái niệm, tên gọi quyước kĩ thuật trong môn học
+ Biết sử dụng và hướng dẫn học sinh sử dụng các tài liệu kĩ thuật thôngdụng như: bản vẽ kĩ thuật,quy trình mẫu, các mẫu vật,…
3 Cấu trúc nội dung chương trình môn Thủ công lớp 2:
Chương trình Thủ công lớp 2 được chia làm 3 chương với 3 chủ đề sau:
b/ Chương II: Chủ đề : Phối hợp gấp, cắt, dán hình.
Chương này tập trung vào 2 chủ đề là phối hợp gấp, cắt, dán hình tròn,làm một số biển báo giao thông đơn giản và gấp, cắt, dán thiếp chúc mừng,phong bì với 6 bài học, mỗi bài thực hiện trong 2 tiết
Trang 8Yêu cầu cơ bản về kiến thức, kĩ năng của chương này là học sinh biết phốihợp gấp, cắt, dán hình tròn, làm một số biển báo giao thông đơn giản và gấp, cắt,dán thiếp chúc mừng, phong bì và gấp, cắt, dán được các sản phẩm đó.
c/ Chương III: Chủ đề : Làm đồ chơi.
Trong chương này học sinh biết vận dụng kĩ năng gấp, cắt, dán để làm một
số đồ chơi đơn giản như dây xúc xích trang trí, đồng hồ đeo tay, vòng đeo tay,con bướm mỗi bài trong chương được thực hiện trong 2 tiết
Yêu cầu cơ bản về kiến thức và kĩ năng của chương này là học sinh biếtvận dụng kiến thức, kĩ năng về gấp, cắt, dán để làm được một số đồ chơi như dâyxúc xích trang trí, đồng hồ đeo tay, vòng đeo tay, con bướm
4.Mục tiêu chương trình mà học sinh cần đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Thủ công lớp 2.
Với môn Thủ công lớp 2 học sinh cần đạt những yêu cầu sau:
Trang 95 Dựa vào đặc điểm tâm lí của học sinh lớp 2.
a/ Đặc điểm tâm sinh lí của trẻ.
- Học sinh Tiểu học từ 6 đến 11 tuổi nói chung và học sinh lớp 1-2 nóiriêng từ 7đến 8 tuổi đã được làm quen với hoạt đông học tập Ngoài việc học tậpcác môn học khác các em còn phải rèn luyện nề nếp học tập một cách gián tiếp
và hợp tác ở nhóm, tổ, lớp, trường,…Vì mới chuyển từ hoạt động vui chơi sanghoạt động học tập, nên khả năng chú ý là chưa cao, mau nhàm chán,…
b/ Đặc điểm về nhận thức.
- Đối với học sinh lớp 2, đặc điểm nổi bật là còn mang tính cụ thể gắn vớihình ảnh và hiện tượng cụ thể, khả năng tư duy trìu tượng và tập trung chú ý cònyếu, còn nhiều hạn chế Với sự trợ giúp của các vật thật, mô hình trực quan trongđời sống thực tế của học sinh.Vì vậy giáo viên cần thay đổi hình thức học tập,thiết kế, xây dựng nhiều hình thức vui chơi, tạo điều kiện cho học sinh thay đổitrạng thái hoạt động và được hoạt động nhiều với một số trò chơi học tập phùhợp
6 Nội dung và đổi mới cách sử dụng phương pháp dạy học thủ công.
- Việc dạy Thủ công – Kĩ thuật ở các trường Tiểu học được đề ra trongchương trình là quá trình phát triển lâu dài Với yêu cầu đổi mới hiện nay việcdạy Thủ công theo chương trình mới, phải tạo điều kiện cho học sinh phát huytính tích cực, chủ động, sáng tạo thông qua việc tổ chức đa dạng các hoạt độngtrong giờ học như hoạt động vấn đáp, quan sát mẫu, thao tác mẫu, thực hành,
Trang 10trưng bày sản phẩm, đánh giá và tự đánh giá sản phẩm Trong các hoạt độngtrên, giáo viên luôn giữ vai trò là người hướng dẫn, tổ chức hoạt động, học sinhgiữ vai trò người chủ động tích cực trong việc tiếp thu kiến thức rèn luyện kĩnăng thực hành Thủ công, ngoài những phương pháp trên còn phải sử dụngphương pháp luyện tập - thực hành kĩ thuật, đây là phương pháp đặc trưng Tuynhiên để luyện tập - thực hành tốt thì phương pháp, hình thức trò chơi luôn bổtrợ và tạo cho giờ học sôi nổi, hứng thú Chính vì thế khi dạy học Thủ công lớp 2cần sử dụng linh hoạt một số phương pháp sau:
a Phương pháp sử dụng ngôn ngữ trong dạy học Thủ công.
- Phương pháp dùng ngôn ngữ là phương pháp dạy học trong đó người giáoviên sử dụng lời nói của mình để giúp học sinh tiếp thu kiến thức và hình thành
kĩ năng thực hành, thái độ theo đúng mục tiêu đã xác định Trong phương phápnày bao gồm các phương pháp nhỏ như giải thích (giảng giải), minh hoạ, thuyếttrình, đàm thoại,…Mà dạy học Thủ công lớp 2 phương pháp đàm thoại, giảithích, minh hoạ thường được sử dụng với phương pháp trực quan, làm mẫu.Nhưng do khả năng tư duy trừu tượng và tập trung chú ý của học sinh lớp 2 cònyếu, tiếp thu còn chậm, nên khi sử dụng phương pháp giải thích, minh hoạ, đàmthoại giáo viên cần chú ý:
+ Ngôn ngữ phải được chọn lọc trong sáng, chính xác, phong phú, dễ hiểu.+ Diễn đạt thong thả thể hiện tình cảm: giọng nói bình tĩnh, êm dịu, nhưngnhiệt tình sôi nổi đúng lúc, nét mặt điệu bộ của giáo viên phải có sức truyền cảm.+ Nhịp điệu vừa phải, chỗ khó phải giảng chậm
+ Sử dụng phương pháp đàm thoại cần sử dụng câu hỏi logic, ngắn gọn, rõràng và dễ hiểu, số lượng câu hỏi vừa phải Không nên đặt nhiều câu hỏi quá vunvặt, phức tạp, tản mạn Khi học sinh trả lời giáo viên cần uốn nắn, sửa sai, có lờiđộng viên, khuyến khích khi học sinh trả lời
b Phương pháp trình bày trực quan.
- Phương pháp trực quan là phương pháp trong đó người giáo viên sửdụng các phương tiện trực quan như: mô hình, vật thật, bảng quy trình,… Nhằmgiúp học sinh có biểu tượng đúng về sự vật từ đó học sinh tiếp thu kiến thức, kĩ
Trang 11năng, thái độ thực hành đúng theo mục tiêu bài học đã đưa ra một cách thuận lợi,
dễ dàng
- Các giờ học Thủ công lớp 2, việc sử dụng phương pháp trực quan là hếtsức quan trọng, giúp các em hiểu rõ đặc điểm như: hình dạng, kích thước, màusắc, các chi tiết của vật mẫu và quy trình làm ra sản phẩm Phương pháp nàythường được sử dụng khi giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát, nhận xét mẫu
và hướng dẫn thao tác mẫu Để sử dụng phương pháp trực quan này có hiệu quả,giáo viên cần chú ý thực hiện các yêu cầu sau:
+ Vật mẫu có kích thước đủ lớn để học sinh cả lớp quan sát được Vật mẫuphải điển hình, có màu sắc hài hoà, phù hợp và đảm bảo thẩm mĩ để giúp họcsinh nhận thức đúng về sản phẩm và có ý muốn làm được sản phẩm như vật mẫu + Giáo viên cần nêu rõ mục đích, trọng tâm quan sát Trong quá trình tổ chứcquan sát, giáo viên cần đặt những câu hỏi định hướng cho học sinh quan sát, tìmtòi, phát hiện các đặc điểm của vật mẫu Từ đó, học sinh tự rút ra được nhận xét
về đặc điểm, hình dáng, kích thước, màu sắc công dụng của vật mẫu và các bộphận của vật mẫu
Ví dụ : Khi dạy bài 8 “ Gấp, cắt, dán biển báo giao thông chỉ lối đi thuận chiều và biển báo cấm xe đi ngược chiều”
Giáo viên có thể tiến hành như sau:
* Đưa ra 2 biển báo giao thông mẫu đã chuẩn bị , yêu cầu học sinh quan sát
và trả lời các câu hỏi định hướng quan sát, nhận xét như (Các câu hỏi này đặt rađối với học sinh ở thành phố….hoặc nơi có biển báo giao thông)
- Đây là 2 biển báo giao thông Con có thể cho thầy biết tên của từng loại biển báo?
- Biển báo giao thông có mấy phần? Đó là những phần nào? Sau khi học
sinh suy nghĩ trả lời , giáo viên phải cho học sinh biết đâu là biển báo chỉ lối đingược, đâu là biển báo chỉ lối đi thuận chiều, đâu là phần mặt biển báo giaothông, đâu là phần chân biển báo Trên cơ sở đó mới đặt tiếp câu hỏi sau
- Hình dáng, màu sắc của chân biển báo, mặt biển báo giao thông chỉ lối
đi thuận chiều và biển báo cấm xe đi ngược chiều như thế nào?
Trang 12- Biển báo giao thông chỉ lối đi thuận chiều và biển báo cấm xe đi ngược chiều có những điểm nào giống nhau? Điểm nào khác nhau?
- Muốn làm được biển báo giao thông chỉ lối đi thuận chiều và biển báo cấm xe đi ngược chiều ta phải cắt dán những hình gì? Màu sắc của mỗi hình như thế nào?
- Biển báo giao thông có tác dụng gì?
- Khi ra đường nếu nhìn thấy người đi xe đạp, xe máy đi vào đường có biển báo như thế này (giáo viên chỉ vào biển báo cấm xe đi ngược chiều) thì con cho là người đó đi đúng đường hay đang vi phạm luật giao thông? Vì sao?
* Kết thúc bước này giáo viên nhận xét sự trả lời của học sinh và tóm tắtnhững đặc điểm cơ bản của 2 loại biển báo giao thông
c Phương pháp thực hành kĩ thuật.
Dạy thực hành kĩ thuật là một quá trình sư phạm do giáo viên tổ chức nhằmcủng cố hiểu biết, tạo ra những cơ sở hình thành kĩ năng, kĩ xảo kĩ thuật cho họcsinh Muốn thực hiện phương pháp này tốt cần dựa vào các nhiệm vụ sau:
+ Củng cố, hoàn thiện, khắc sâu và khẳng định tính đúng đắn các kiến thức líthuyết kĩ thuật
+ Rèn luyện các kĩ năng thực hành theo mục tiêu đã xác định
+ Hình thành thói quen lao động, giáo dục cho học sinh lao động (tác phonglao động, tính cần cù, trung thực, an toàn và vệ sinh môi trường…)
+ Phương pháp thực hành bao gồm: phương pháp làm mẫu, phương pháphuấn luyện - luyện tập
*Phương pháp làm mẫu.
+ Làm mẫu là sự biểu diễn hành động kĩ thuật kết hợp với giải thích do giáoviên thực hiện, nhằm giúp học sinh hiểu rõ trình tự và cách thực hiện các thao tác
kĩ thuật để làm ra sản phẩm đáp ứng đúng mục tiêu đề ra
+ Phương pháp này bắt buộc phải sử dụng trong giờ học Thủ công Để đảmbào cho việc làm mẫu tốt, mang lại hiệu quả cho học sinh giáo viên cần thựchiện các yêu cầu sau:
Trang 13+ Chuẩn bị sẵn các vật phẩm làm mẫu như: công cụ, nguyên li?u Chọn vị trílàm mẫu phù hợp với yêu cầu quan sát
+ Làm mẫu với tốc độ chậm để học sinh theo dõi, nắm được các thao tác vàghi nhớ trình tự của chúng Lặp lại các thao tác mới và khó hoặc những chuyểntiếp phức tạp, kết hợp với giảng giải chặt chẽ Sau đó làm mẫu tóm tắt các trình
tự công việc với tốc độ bình thường để học ghi nhớ các bước thực hiện (có thểlàm mẫu 2-3 lần), vì các em không có sách giáo khoa
+ Giáo viên cần thao tác mẫu kết hợp sử dụng tranh quy trình để huy độngđược sự làm việc tích cực của học sinh và giúp các em ghi nhớ các thao tác mộtcách dễ dàng, nhanh chóng hơn
+ Cần đánh giá kết quả làm mẫu để xác định mức độ nắm vững trình tự côngviệc của học sinh bằng cách yêu cầu 1-2 học sinh lên làm thử, những học sinhkhác quan sát nhận xét Nếu học sinh còn lúng túng giáo viên có thể làm mẫu lạicho học sinh nắm kĩ hơn, thao tác được dễ dàng hơn
* Phương pháp huấn luyện - luyện tập.
+ Luyện tập là sự lặp đi lặp lại, có kế hoạch, có hệ thống nhằm hình thành,rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo Luyện tập được thể hiện như là một phương pháp dạyhọc, trong đó, giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện nhiều lần các thao tác kĩthuật theo quy trình mà giáo viên đã hướng dẫn nhằm rèn luyện và hình thành kĩnăng làm thủ công theo mục tiêu đã xác định Đây là phương pháp đặc trưng,phải thực hiện khi dạy Thủ công ở lớp 2 Đồng thời phải huy động tất cả mọi họcsinh tham gia vào quá trình luyện tập, thực hành Vậy muốn sử dụng phươngpháp này đạt hiệu quả giáo viên cần chú ý :
+ Huấn luyện cho học sinh cách thực hiện từng thao tác sao cho đúng sau
đó mới luyện tập rèn kĩ năng
+ Chỉ rõ yêu cầu, tiêu chí cần đạt sau khi luyện tập
+ Bố trí chỗ làm việc cho học sinh, đảm bảo đủ nguyên vật liệu, dụng cụ,ánh sáng…
+ Chỉ rõ những cách sử dụng dụng cụ, nguyên vật liệu, vệ sinh và đảm bảo
an toàn khi luyện tập
Trang 14+ Trong khi học sinh luyện tập, thực hành giáo viên phải theo dõi, giúp
đỡ các em còn lúng túng để phát hiện và khắc phục các sai sót, loại bỏ các độngtác thừa
+ Sử dụng hợp lí sức lực, thời gian, phương tiện kĩ thuật để đảm bảo chấtlượng, năng suất và hiệu quả lao động
+ Giám sát việc giữ đúng về kĩ luật và an toàn lao động
+ Phương pháp luyện tập - huấn luyện có thể thực hiện dưới hai hình thức
Đó là luyện tập cá nhân và luyện tập theo nhóm (nhóm 2, 3, 4, 6,… học sinh)
d Phương pháp sử dụng trò chơi trong dạy Thủ công lớp2.
+ Phương pháp trò chơi là phương pháp dạy học giáo viên tổ chức cho họcsinh thực hiện những hành động, việc làm thông qua một số trò chơi nào đó phùhợp với nội dung môn học nhằm đạt được mục tiêu bài học đề ra
+ Trò chơi có tác dụng rất lớn trong việc dạy học Thủ công lớp 2, nó làm chokhông khí học tập trở nên sôi nổi, lôi cuốn, phát huy được tính tích cực, chủđộng, sáng tạo của học sinh.Thông qua trò chơi, học sinh thực hiện thao tác kĩthuật một cách tự nhiên, hứng thú Giúp học sinh tăng cường tính đoàn kết, biếtphối hợp với nhau để làm việc
- Nhờ tổ chức trò chơi, học sinh sẽ tự giác hơn, làm việc tích cực, đạt hiệuquả tốt hơn Muốn tác dụng trên đạt, chúng ta cần dựa vào thực tế để lựa chọnphương pháp dạy học trò chơi trong môn Thủ công lớp 2:
+ Dựa vào nội dung, mục tiêu bài học, đặc trưng của môn học, đặc điểm tâmsinh lí của học sinh, trang thiết bị, điều kiện thực tế ở nhà trường để lựa chọn tròchơi cho phù hợp
+ Dựa vào định hướng đổi mới phương pháp dạy học,…Khi sử dụng trò chơigiáo viên có thể cho học sinh thực hiện theo nhóm hoặc cá nhân Sau khi hoànthành sản phẩm các nhóm hoặc cá nhân tự nhận xét, đánh giá lẫn nhau, kết quảđánh giá sẽ trung thực, khách quan hơn Chính vì thế, chương trình thay sáchnăm 2001đến nay, trò chơi được sử dụng nhiều hơn trong quá trình dạy học cácmôn học, trong đó có môn học Thủ công Vậy muốn tổ chức trò chơi có hiệu quảgiáo viên có thể chuẩn bị những những dụng cụ như: giấy thủ công, kéo, hồ
Trang 15dán….đảm bảo cho đủ số lượng học sinh tham gia (trường hợp học sinh không
có các dụng cụ trên); phần thưởng cho đội thắng cuộc (nếu có) Ngoài phươngtiện dụng cụ trên giáo viên nên tiến hành theo một số bước như sau:
+ Bước 1: Phổ biến trò chơi
- Bước này giáo viên giúp học sinh nắm vững trò chơi, như: tên trò chơi,nội dung, luật chơi, cách chơi, phân thắng bại…
+ Bước 2: Học sinh thực hiện trò chơi
Trong bước này giáo viên cần cho các em thảo luận với nhau về cách thựchiện trò chơi sao cho có hiệu quả, sau mới cho học sinh chơi
+ Bước 3: Tổng kết đánh giá
- Giáo viên hướng dẫn học sinh đánh giá việc thực hiện trò chơi, như: tròchơi có thực hiện đúng luật, sản phẩm có đúng, đẹp không, thời gian….Giáoviên nhận xét đánh giá chung và tuyên bố nhóm (hay cá nhân) thắng cuộc (nếucó) Giáo viên cần khuyến khích (phát thưởng cho nhóm hay cá nhân thắng cuộcnếu có), động viên các nhóm, các cá nhân chưa thắng sẽ cố gắng
e Mối quan hệ giữa trò chơi và sản phẩm thực hành.
- Chúng ta đã biết, phương pháp dạy học có tác động rất lớn đến sản phẩmthực hành Việc sử dụng tốt các phương pháp dạy học sẽ giúp các em hoàn thànhtốt các sản phẩm thực hành và chính sản phẩm thực hành phản ánh phương phápdạy học mà do giáo viên lựa chọn Từ đó chúng ta thấy được mối quan hệ giữatrò chơi và sản phẩm thực hành như sau:
* Trò chơi tác động đến sản phẩm thực hành.
- Vận dụng trò chơi trong môn Thủ công thông thường là các trò chơi mangtính thực hành cao, các em phải sử dụng khéo léo đôi bàn tay, khả năng kết hợpvới các bạn Để thực hiện tốt điều này, các em phải nắm được lí thuyết để ápdụng vào thực hành Thông qua trò chơi, sản phẩm thực hành sẽ làm nhanh hơn,đúng hơn, đẹp hơn… Chính trò chơi đòi hỏi sự thi đua các nhóm, các đội và giữacác cá nhân Vì kết thúc trò chơi các em sẽ được đánh giá, nhận xét lẫn nhau,bình chọn sản phẩm dựa trên các tiêu chí: nhanh nhất, đúng nhất, đẹp nhất,…tuỳvào từng loại sản phẩm mà các em làm ra
Trang 16* Sản phẩm thực hành phản ánh trò chơi.
Thủ công lớp 2 sản phẩm mà các em tạo ra sau bài học phản ánh cụ thể:
+ Sản phẩm thực hành phản ánh nội dung, tính chất của trò chơi Vì trò chơiđược sử dụng trong môn Thủ công rất đa dạng, chủ yếu là các trò chơi mang tínhvận động khéo léo của đôi bàn tay, mắt….Có thể sử dụng một số trò chơi khácnhau như: Khéo tay hay làm; Ai nhanh, ai đúng;… Do đó giáo viên phải lựachọn trò chơi cho phù hợp với nội dung, đặc điểm tâm sinh lí, trang thiết bị, điềukiện thực hiện, để trò chơi có hiệu quả hơn
+ Sản phẩm thực hành phản ánh năng lực, kĩ thuật thực hành như khéoléo, sự sáng tạo, thái độ, ý thức, khả năng hợp tác, học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau củacác em trong quá trình chơi
* Một số lưu ý khi sử dụng trò chơi.
- Ta nhận thấy rằng phương pháp trò chơi không phải là một phương phápdạy học phổ biến trong môn thủ công lớp 2, nó cũng có thể áp dụng được tất cảcác bài học Thủ công Phương pháp này thường bổ trợ cho các phương phápluyện tập, thực tập, thực hành kĩ thuật ở tiết 2 của một bài học Thủ công, khi họcsinh đã nắm vững lí thuyết và thao tác kĩ thuật Chính phương pháp này sẽ giúpcho tiết học hứng thú, sôi động thoải mái, nhẹ nhàng hơn, để từ đó học sinh cóthể tạo ra sản phẩm thực hành tốt hơn Vì thế khi sử dụng phương pháp tổ chứctrò chơi giáo viên, học sinh cần lưu ý một số điểm sau:
+ Khi chơi cần nhiệt tình nhưng phải nghiêm túc, tuân thủ luật chơi đểtránh tình trạng biến giờ học thành giờ chơi, nếu không nghiêm túc thì sẽ khônghoàn thành sản phẩm
+ Tránh những trò chơi quá khó, đòi hỏi nhiều thiết bị dạy học
+ Giáo viên cần phải theo dõi, quan sát, nhắc nhở các em thực hiện đúngquy trình
+ Giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh nhận xét, đánh giá kết quả củanhau Giáo viên phải linh động trong kiểm tra và đánh giá xếp loại kết quả họctập của các em Tăng cường động viên, khuyến khích để các em tích cực hơn
*Định hướng kiểm tra và đánh giá môn Thủ công lớp 2
Trang 17Theo yêu đổi mới, việc đánh giá môn Thủ công lớp 2 không ghi bằngđiểm số mà chỉ đánh giá, xếp loại bằng nhận xét Đó là hình thức đánh già dựatrên nhận xét của giáo viên về mức độ, chất lượng sản phẩm đạt được của họcsinh theo mục tiêu bài học đã xác định trước Đây là một trong những biện pháphiệu quả nhất để khuyến khích học sinh học tập tích cực, chủ động Thông quađánh giá kết quả học tập của học sinh, giúp giáo viên điều chỉnh quá trình dạyhọc có hiệu quả Đánh giá kết quả học Thủ công được đánh giá thường xuyên vàđánh giá định kì ở hai mức: hoàn thành và chưa hoàn thành Tuy nhiên, do đặctrưng của giờ học Thủ công là lấy hoạt động và kết quả thực hành của học sinhlàm trọng tâm nên khi đánh giá kết quả học Thủ công, giáo viên cần phải căn cứvào những tiêu chí sau
+ Mức độ biết hoặc hiểu bài của học sinh
+ Mức độ hoàn thành của hoạt động thực hành, thể hiện ở sản phẩm
+ Tuỳ vào mục tiêu của từng bài mà nhận xét, đánh giá khác nhau
+ Sự chuẩn bị vật liệu, dụng cụ thực hành
+ Tinh thần, thái độ học tập và ý thức thực hiện quy trình làm sản phẩm
+ Sự sáng tạo của học sinh
+ Trong các tiêu chí trên tiêu chí thứ hai là tiêu chí quyết định Vì vậy, kết quảhọc tập môn Thủ công của học sinh lớp 2 được đánh giá như sau:
+ Những học sinh hiểu bài, hoàn thành sản phẩm ngay tại lớp, sản phẩm đạtyêu cầu kĩ thuật được đánh giá là hoàn thành (A), nếu sản phẩm của học sinh cósáng tạo hơn thì đánh giá nhận xét hoàn thành tốt (A+)
+ Những học sinh chưa hoàn thành sản phẩm ngay tại lớp thì đánh giá chưahoàn thành (B)
+ Khi đánh giá giáo viên cần kết hợp lời nhận xét và nên tìm ra những chứng
cứ thành công để học sinh thấy rõ sự tiến bộ hay hướng cần phấn đấu trongnhững giờ tới Nhận xét cần mang tính động viên, khuyến khích học sinh phấnkhởi và học tập tốt hơn
Ví dụ: Khi nhận xét, đánh giá, xếp loại sản phẩm các bài trong chương I
“Kĩ thuật gấp hình”