Ở Việt Nam khái niệm CNTT được hiểu và địnhnghĩa trong nghị quyết Chính phủ 49/CP kí ngày 04/08/1993: Công nghệ thôngtin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ k
Trang 1SƠ YẾU LÝ LỊCH
Họ và tên : Bùi Thị Hằng
Năm vào ngành : 2009
Thành tích đạt được: Giải khuyến khích trong ngày hội Công nghệ thông tin
ngành Giáo dục và Đào tạo Quốc Oai lần thứ II với nội dung: phần mềm tính điểm Giáo viên giỏi cấp trường năm học 2011-2012.
A PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 2I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Tin học là ngành nghiên cứu về việc tự động hóa xử lý thông tin bởi một
hệ thống máy tính cụ thể hoặc trừu tượng Với cách hiểu hiện nay, Tin học baohàm tất cả các nghiên cứu và kỹ thuật có liên quan đến việc xử lý thông tin.Trong nghĩa thông dụng, Tin học còn có thể bao hàm cả những gì liên quan đếncác thiết bị máy tính hay các ứng dụng tin học văn phòng
Công nghệ thông tin (CNTT) (tiếng Anh: Information Technology hay
là IT) là ngành ứng dụng công nghệ quản lý và xử lý thông tin CNTT là ngành
sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý,truyền, và thu thập thông tin Ở Việt Nam khái niệm CNTT được hiểu và địnhnghĩa trong nghị quyết Chính phủ 49/CP kí ngày 04/08/1993: Công nghệ thôngtin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ thuậthiện đại - chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức khai thác
và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềmnăng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội.Trong hệ thống giáo dục Tây phương, CNTT đã được chính thức tích hợp vàochương trình học phổ thông Người ta đã nhanh chóng nhận ra rằng nội dung vềCNTT đã có ích cho tất cả các môn học khác
1) Tầm quan trọng của công nghệ thông tin:
Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ Công nghệ thông tin (CNTT) đã tácđộng lớn đến công cuộc phát triển của kinh tế và xã hội Đảng và Nhà nước đãxác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của CNTT cũng như những yêu cầu đẩymạnh ứng dụng CNTT, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệphóa, hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước
ta nói riêng và hòa nhập với thế giới nói chung
Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên môn tin học đã được đưa vàotrong nhà trường nhằm giúp học sinh được làm quen dần với lĩnh vực CNTT,tạo nền móng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếptheo Từ năm học 2009 - 2010, môn Tin học đã được trường THCS TuyếtNghĩa đưa vào giảng dạy
Trang 32) Cần phát huy tính tích cực của học sinh trong môn Tin học 8:
Không như những môn học khác, Tin học 8 là bộ môn khó bởi nội dung của
nó chủ yếu là lập trình Pascal Mặc dù chủ yếu chỉ mang tính giới thiệu vàhướng dẫn các em từng bước tiếp cận với thế giới lập trình nhưng với khả năngtiếp thu còn nhiều hạn chế của học sinh thì việc giảng dạy môn này của thầy vàtrò gặp không ít khó khăn
"Làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh?" là một câu hỏi mà mỗigiáo viên dù ở bộ môn nào cũng cần phải đi sâu, nghiên cứu để tìm ra câu trảlời Một tiết dạy thành công đòi hỏi nhiều yếu tố, trong đó sự hợp tác giữa thầy
và trò giữ vai trò vô cùng quan trọng Vì thế việc phát huy tính tích cực của họcsinh phải đặt lên hàng đầu nhất là môn Tin học 8, bộ môn đòi hòi nhiều hơnnữa sự hoạt động của học sinh Đó cũng là lý do tôi chọn đề tài này
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
- Tìm ra những phương pháp phù hợp nhất với học sinh
- Trên cơ sở nghiên cứu tính tích cực của học sinh trong giờ học môn Tin học
8, đề xuất một số ý kiến nhằm nâng cao chất lượng dạy và học
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Nghiên cứu tính tích cực của học sinh trong giờ học môn Tin học 8 trườngTHCS Tuyết Nghĩa
IV PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Học sinh lớp 8a, 8b, 8c trường THCS Tuyết Nghĩa
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: nhằm mục đích thu thập thông tin tri thức
lý luận có liên quan đến vấn đề nghiên cứu và làm cơ sở để phân tích các kếtquả thu được
- Phương pháp thực nghiệm (qua giờ học, qua các bài kiểm tra…)
- Phương pháp trao đổi ý kiến với đồng nghiệp (dự giờ, quan sát )
Trang 4B NỘI DUNGI/ THỰC TRẠNG:
Tin học là một bộ môn khó và thực tế đã thấy như vậy Trước khi bướcvào năm học 2012 - 2013, năm đầu học đầu tiên giảng dạy môn Tin học 8 tôibiết sẽ gặp nhiều khó khăn cho cả thầy và trò
Đối với học sinh, khó khăn lớn nhất là nền tảng kiến thức toán của các em
đa phần còn hạn chế Chẳng hạn với những bài toán đơn giản như tính diện tíchhình vuông, hình tam giác nhiều em vẫn không biết cách giải Kiến thức cơbản toán học là điều kiện đầu tiên giúp các em học tốt môn học này Do vậy các
em dễ chán nản và đâm ra thụ động trong giờ học
Đối với giáo viên, khó khăn lớn nhất chính là kinh nghiệm giảng dạy Bởi đây là năm đầu tiên giảng dạy môn Tin học 8 nên chưa nhuần nhuyễn trong phương pháp truyền đạt, chưa hệ thống được từng đơn vị kiến thức và những vấn đề cốt lõi
Để dễ so sánh trước khi áp dụng phương pháp giảng dạy, tôi có thống kêkết quả qua các bài kiểm tra ban đầu như sau:
1/ Phương pháp soạn giáo án:
Là giáo viên, giáo án là vô cùng quan trọng Vậy vì sao phải soạn giáo án?Soạn giáo án như như thế nào và ứng dụng vào tiết dạy ra sao?
Trang 5Qua gần 4 năm công tác, tôi càng thấy được vai trò của việc soạn giáo án.Tôi cho rằng giáo án chính là kế hoạch hoàn chỉnh cho một tiết dạy và thể hiện
nó trên văn bản cụ thể Một giáo án khoa học cần phải thể hiện được nội dung
- Ổn định chỗ ngồi, kiểm diện sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ (thời gian?)
- Kiểm tra 2 đến 3 học sinh nếu có thể.
- Câu hỏi kiểm tra, có cần chuẩn bị bảng phụ không?
Hoạt động 1: Tên hoạt động
- Nêu hoạt động của giáo viên và
nội dung chính của bài. - Nêu hoạt động của học sinh cũng như câu trả lời của các
Hoạt động 2: Tên hoạt động
- Nêu hoạt động của giáo viên và
nội dung chính của bài. - Nêu hoạt động của học sinh cũng như câu trả lời của các
em.
4 Củng cố (thời gian?)
5 Dặn dò (thời gian?)
Trang 6Một giáo án khoa học, đòi người giáo viên phải nghiêm túc tuân thủ
những trình tự sau:
1 Căn cứ vào đâu để soạn giáo án?
Phân phối chương chương trình, chuẩn kiến thức kỹ năng, sách giáo viên vàtài liệu tham khảo
Điều kiện cơ sở vật chất: lớp học, phòng máy, trang thiết bị dạy học
Đặc điểm nội dung bài học, tiết học
Trình độ tiếp thu của học sinh
2 Các bước quan trọng khi soạn giáo án:
- Đúng trọng tâm, không đi sai hướng.
- Không rơi vào quá tải nội dung.
- Tùy theo từng hoàn cảnh, cơ sở vật chất của địa phương.
- Tùy theo khả năng của học sinh.
- Tùy vào nội dung của tiết học.
- Các hoạt động được xây dựng dựa trên mục tiêu của bài học.
- Kết thúc các hoạt động
là hoàn thành mục tiêu.
Trang 72/ Phương pháp giảng giải:
Đây là phương pháp truyền thống nhưng vẫn được sử dụng khá phổ biếnkhông những trong ngành giáo dục và trên nhiều lĩnh vực khác Mỗi phươngpháp đều có những ưu điểm và hạn chế riêng Phương pháp này cũng vậy, nếuvận dụng không khéo thì có thể lợi bất cập hại
Theo tôi, để phát huy được mặt ưu việt của phương pháp này đòi hỏi ngườigiáo viên cần phải có "nghệ thuật" giảng giải Cũng một vấn đề, nhưng mỗingười lại có cách giảng giải khác nhau và hiệu quả đem lại cũng khác nhau.Khi giảng giải một vấn đề, giáo viên lưu ý sử dụng kết những kênh thông tinkhác nhau Nên kết hợp nhịp nhàng giữa lời nói, viết bảng và cả những cử chỉkhuôn mặt Chẳng hạn hoạt động Tìm hiểu chương trình và ngôn ngữ lập trình(Bài 01), giáo viên có sử dụng phương pháp giảng giải như sau:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Gv hỏi: Để máy tính hiểu
được thì thông tin c ầ n
c h u y ể n đ ổ i như thế
nào?
- Gv thông báo: Dãy số 0,
1 ấy gọi là dãy bít.
- Hs trả lời: Phải được chuyển đổi thành dãy bít gồm hai số 0 và 1
- Hs chú ý lắng nghe vànhìn lên bảng giáo viênghi từ bít
Ngoài ra, nên kết hợp phương pháp giảng giải với những phương pháp khác để hiệu quả mang lại cao hơn
3/ Phương pháp thảo luận nhóm:
Thảo luận nhóm là phương pháp mà ở đó đòi hỏi người học phải phát huytính tích cực của bản thân Thảo luận nhóm không chỉ để cùng nhau giải quyếtvấn đề mà qua đó còn giáo dục các em đức tính làm việc tập thể Để thảo luậnnhóm đạt hiệu quả cao, theo tôi cần phải:
Trang 8Một là: Lựa chọn đúng nội dung cần thảo luận Không phải vấn đề nàocũng đưa ra thảo luận Chỉ áp dụng với những vấn đề đòi hỏi phát huy trí tuệcủa tập thể Giáo viên phải nắm được khả năng của học sinh để lựa chọn nộidung thích hợp Đặc biệt với học sinh của trường ta, do phần lớn các em trình
độ các em còn nhiều hạn chế nên giáo viên không nên cho thảo luận những nộidung quá khó
Hai là: Phân nhóm khoa học Tùy điều kiện cụ thể, mỗi nhóm có thể phâncông 2 học sinh trong bàn thành 1 nhóm, hoặc 2 bàn một nhóm Lưu ý khảnăng nhận thức của học sinh trong nhóm phải có sự đồng đều Với nhóm họcsinh yếu ta giao cho thảo luận vấn đề đơn giản để các em có thể làm được qua
đó giúp các em ham thích học tập hơn, với những nhóm học sinh khá giỏi tagiao cho vấn đề khó hơn để các em hưng phấn học tập hơn
Ba là: Hướng dẫn thật kỹ nội dung và qui định thời gian thảo luận cụ thể.Qua nhiều năm công tác cũng như khi dự giờ đồng nghiệp, tôi thấy khi thảoluận nhóm nhiều giáo viên không chú ý nhiều đến việc hướng dẫn trước và khihọc sinh đã gom nhóm để bắt đầu thảo luận thì các em sẽ gặp phải những khókhăn, khúc mắc Rõ ràng lúc này, dù rằng giáo viên có hướng dẫn và giải thíchnhưng cũng tỏ ra kém hiệu quả bởi lúc này các em rất ồn, thiếu tập trung Từ
đó dẫn đến việc thảo luận không tốt Ngoài ra, giáo viên phải theo dõi cácnhóm trong quá trình thảo luận, đi tới từng nhóm xem tiến trình thảo luận, độngviện khích lệ các em kịp thời
Bốn là: Thảo luận thì phải báo cáo Nhiều giáo viên cho học sinh thảo luận,nhưng lúc báo cáo chỉ mời một hai nhóm báo cáo Giáo viên nên tạo cơ hội chotất cả các nhóm phát biểu kết quả thảo luận Khi mời đại diện nhóm thảo luận,giáo viên nên mời 1 thành viên bất kỳ phát biểu trước, sau đó cho phép thànhviên còn lại góp ý Làm như thế sẽ hạn chế việc chỉ một vài thành viên thảoluận, còn lại ở không Ngoài ra, giáo viên nên kết hợp cho điểm cộng (+) cácnhóm trả lời tốt để khích lệ các em làm việc hiệu quả hơn
Sau đây là phần giáo án trình bày phương pháp thảo luận nhóm với nộidung: Mô tả thuật toán tính diện tích hình A (ví dụ 2, trang 40)
Trang 9Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Đây là nội dung
không quá khó,
nhưng kiến thức toán
học cơ bản các em
không nhớ nên giáo
viên cần phải hướng
dẫn thât tỉ mĩ
- Gv yêu cầu Hs đọc ví dụ 2
- Gv nhắc lại nội dung bài toán, vẽ lại hình A lên bảng:
Hình A
- Gv hỏi: Hãy cho biếtchiều dài và chiều rộngcủa hình chữ nhật?
- Hãy cho biết công thứctính diện tích hình chữnhật?
- Vậy, ta dễ dàng tínhđược diện tích của hìnhchữ nhật trên
- Hãy cho biết bán kínhcủa hình bán nguyệt?
- Gv hỏi tiếp: Hãy cho biếtcông thức tính diện tíchhình tròn?
- Gv hỏi tiếp: Từ côngthức tính diện tích hìnhtròn như trên, ta suy ra
- Hs đọc, Hs khác chú ý
- Hs trả lời: Dài (b) rộng(2a)
- Lấy diện tích đườngtròn chia 2
S CN
S BN
a
a a b
Trang 10- Hết thời gian thảo
luận, Gv nên cân
nhắc có cho thêm
chút thời gian không
nếu các nhóm vẫn
chưa thảo luận xong
diện tích nửa đường tròntức hình bán nguyệt nhưthế nào?
- Gv thông báo: Để tínhdiện tích hình A, ta làmnhư sau:
+ Bước 1: Tính diệntích hình chữ nhật
+ Bước 2: Tính diệntích hình bán nguyệt
+ Bước 3: Tính tổngdiện tích 2 hai trình đượcdiện tích hình A
- Gv yêu cầu Hs thảo luậnnhóm trong vòng 5 phút,mỗi nhóm 4 em (2 bànquay lại với nhau)
- Hết thời gian, Gv chỉđịnh thành viên trongnhóm báo cáo
- Gv yêu cầu các nhómkhác báo cáo và nhận xétlẫn nhau
- Gv nhận xét và rút ra kếtluận cuối cùng
- Hs ghi bài
Trang 11Bước 2: S BN
2
a 2
và kết thúc.
- Gv cho điểm cộng (+)các nhóm trả lời tốt
- Thảo luận nhóm kếtthúc, Gv yêu cầu Hs vềchỗ
4/ Phương pháp thực hành:
Đây là phương pháp đặc trưng của bộ môn Tin học So với tiết dạy lýthuyết, thực hành được học sinh yêu thích hơn Đó cũng chính là một trongnhững ưu điểm mà phương pháp này đem lại
Thông qua các tiết thực hành, nó củng cố và làm sáng tỏ kiến thức lý thuyếtcác em đã tiếp thu được Tuy nhiên, để thực hành đạt hiệu quả cao thì ngườigiáo viên phải nhiều kinh nghiệm và phải có sự chuẩn bị công phu, cụ thể cầnlưu ý những vấn đề sau:
Một là: Lựa chọn đúng nội dung thực hành Giáo viên tránh lạm dụng việc
sử dụng phòng máy để dạy học Mặc dù, ở đó giáo viên có thể trình chiếu đượcnhững hình ảnh, nội dung khó có thể chuẩn bị được bằng bảng phụ Tuy nhiênphải thấy rằng, học ở phòng máy khả năng tiếp nhận kiến thưc mới của họcsinh còn nhiều hạn chế Một phần do phòng máy khá chật hẹp, tầm nhìn bị hạnchế và khó tập trung
Hai là: Bố trí học sinh ngồi hợp lý Nên bố trí học sinh khá giỏi với nhữnghọc sinh yếu trung bình ngồi chung một máy để và yêu cầu các em luân phiênnhau thực hành Tránh để học sinh không có máy thực hành
Ba là: Thực hành từng bước một Giáo viên nên chia nhỏ nội dung thựchành và hướng dẫn lần lượt từng nội dung sau đó cho học sinh thực hành Do
Trang 12trình độ nhận thức của học sinh còn hạn chế nên giáo viên phải hướng dẫn họcsinh theo cách "cầm tay chỉ việc".
Bốn là: Thường xuyên nhắc nhở các em chú ý không được tự ý cắm điện.Giáo dục học sinh ý thức bảo quản và sử dụng tốt phòng máy, quét dọn phòngmáy định kỳ
Sau đây là phần giáo án trình bày phương pháp thực hành với nội dung: Viếtchương trình so sánh chiều cao của Minh và Phương
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Đây là bài toán Gv
tự cho vì bài toán
- Gv hướng dẫn: Máy tínhkhông thể nhìn 2 bạn vàthông báo là ai cao ai thấp
Mà chúng ta phải cungcấp chiều cao của hai bạn
+ Gọi chiều cao của bạnMinh là h1, chiều cao củabạn Phương là h2
+ Cần khai báo hai biếnh1 và h2 để lưu trữ chiềucao của 2 bạn
+ Dùng câu lệnh điềukiện: Nếu h1>h2 thì hiệnlên màn hình 'Minh caohon Phuong' ngược lạihiện lên màn hình 'Phươngcao hon Minh'
- Hs viết bài toán
- Hs chú ý theo dõi
- Hs làm theo yêu cầuGv
Trang 13- Gv viết bảng và yêu cầu
Hs gõ lại câu thần chúquen thuộc
- Gv đi xuống kiểm tratừng máy đã làm đượcchưa
- Gv hướng dẫn tiếp: Đểkhai báo biến chúng ta sử
VAR ở phần khai báo và
khai báo 2 biên h1, h2kiểu real
VAR h1: real;
h2:real;
BEGIN
Trang 14vào chiều cao của hai bạn.
Yêu cầu Hs viết lại
- Gv đi xuống kiểm tra
từng máy
- Gv hướng dẫn tiếp: Viết
tiếp câu lệnh điều kiện so
readln(h1);
writeln('Nhap chieu cao ban Phuong:'); readln(h2);
READLN;
END.
- Hs nhìn lên bảng viết lại:
VAR h1: real;
h2:real;
BEGIN writeln('Nhap chieu cao ban Minh:');
readln(h1);
writeln('Nhap chieu cao ban Phuong:'); readln(h2);
IF (h1>h2)THEN writeln('Minh cao hon Phuong') ELSE
writeln('Phuong cao hon Minh');
READLN;
END.
- Hs biên dịch sửa lỗi vàchạy chương trình
Trang 15III/ HIỆU QUẢ MỚI:
Thông qua việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm vào thực tế giảng dạy, họcsinh ngày càng hứng thú học tập hơn và kết quả qua các bài kiểm tra gần đâycũng rất khả quan Cụ thể như sau:
Để giúp học sinh phát huy tính tích cực của bản thân trong môn tin học 8giáo viên cần:
- Giới thiệu rõ, hướng dẫn học sinh hiểu và thực hiện các kiến thức cơ bản đốitừng bài trong môn tin 8 nhằm giúp học sinh phân biệt được cách giải quyếttừng bài toán cụ thể và thực hiện tốt hơn các bài tập khi thực hành Giới thiệuphải đi đôi với thực hành để học sinh dễ hình dung và thực hiện chính xác hơn
- Tận dụng tối đa các giờ thực hành trong chương trình giúp học rèn luyện kỹnăng thực hành giải các bài toán trên Pascal
- Tận dụng những phương tiện dạy học (máy chiếu, tranh ảnh,….)
- Tăng cường rèn luyện kỹ năng thực hành ở nhà cho học sinh
- Tạo sự tranh đua học tập giữa các em học sinh
- Cần cho điểm để khuyến khích tính tích cực của học sinh trong giờ thực hành.Việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh thật sự là một vấn đềquan trọng hàng đầu trong công tác đổi mới phương pháp giáo dục Mỗiphương pháp đều có những ưu điểm và hạn chế riêng đòi hỏi giáo viên phải