BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 VIẾT BÀI VĂN BIỂU CẢM TỐT HƠN

- Bản thân nắm vững phương pháp dạy học, luôn trau dồi kiến thức qua sách, báo,mạng intenet…Luôn học hỏi để tìm ra những phương pháp giảng dạy phù hợp, dễhiểu giúp các em học sin

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do – Hạnh phúc

GIẢI PHÁP HỮU ÍCH:

BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 VIẾT BÀI VĂN

BIỂU CẢM TỐT HƠN

1 HỌ VÀ TÊN: NGUYỄN THỊ NGUYỆT

2 CHỨC VỤ: Giáo viên

3 ĐƠN VỊ CÔNG TÁC: Trường THCS Liêng Srônh

4 LÍ DO CHỌN GIẢI PHÁP:

Môn Văn trong nhà trường bậc THCS chia làm ba phân môn: Văn học,Tiếng việt, Tập làm văn Trong thực tế dạy và học, phân môn tập làm văn là phânmôn khó khăn nhất đối với học sinh, đặc biệt là thể loại văn biểu cảm Cố thủ

tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Dạy làm văn chủ yếu là dạy cho học sinh diễn tả cái gì mình suy nghĩ, mình cần bày tỏ một cách trung thành, sáng tỏ, chính xác, làm nổi bật điều mình muốn nói” ( Dạy văn là một quá trình rèn luyện

toàn diện… , Nghiên cứu giáo dục, số 28, 11/1973)

Qua quá trình giảng dạy môn Ngữ Văn 7 Tôi nhận thấy mặc dù biểu lộ tình cảm,cảm xúc là một nhu cầu thiết yếu của con người nhưng học sinh chưa biết cáchbộc lộ cảm xúc của mình để “khơi gợi lòng đồng cảm nơi người đọc” ( Văn 7 –tập 1) Kĩ năng làm văn biểu cảm còn yếu, chưa biết cách lập dàn ý, một số họcsinh chưa biết mở bài, kết bài, khi hành văn, các em còn lẫn lộn, chưa phân biệt rõ

ràng, rạch ròi giữa văn biểu cảm với các thể loại văn khác Chính vì thế, điểm cácbài kiểm tra và điểm trung bình môn Văn của các em còn thấp Thực tế đó quả làđáng lo ngại Thực trạng vấn đề này ra sao ? Vì sao học sinh gặp nhiều khó khăntrong việc làm Văn biểu cảm ? Cần phải làm gì để nâng cao chất lượng Dạy vàHọc Văn biểu cảm cho học sinh THCS ? Đó là những vấn đề tôi trăn trở, day dứt,muốn cùng được chia sẻ với các đồng nghiệp trong giải pháp này

5 NỘI DUNG GIẢI PHÁP:

5.1 Thuận lợi và những khó khăn:

- Được sự quan tâm chỉ đạo của Ban Giám hiệu, sự hợp tác hoạt động của các giáo viên trong tổ chuyên môn và các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường nên việc áp dụng giải pháp diễn ra thuận lợi

- Bản thân nắm vững phương pháp dạy học, luôn trau dồi kiến thức qua sách, báo,mạng intenet…Luôn học hỏi để tìm ra những phương pháp giảng dạy phù hợp, dễhiểu giúp các em học sinh tiếp thu bài một cách nhanh nhất

- Bản thân được đứng lớp nhiều năm liên tiếp khối 7 nên có điều kiện để tìm ra những cái khó trong bộ môn giảng dạy mà các em học sinh còn bối rối, từ đó có biện pháp kịp thời để giáo dục, uốn nắn cho các em Đặc biệt là kĩ năng viết văn biểu cảm của học sinh

Khó khăn:

bộ phận không nhỏ học sinh còn yếu

- Dù mới học và hình thành kĩ năng tạo lập văn bản biểu cảm xong nhưng nhiềuhọc sinh không phân biệt được văn miêu tả và văn biểu cảm Vì thế sự cần thiếttìm ra biện pháp để giúp học sinh làm bài văn biểu cảm đúng và tốt hơn là rất cầnthiết

5.2 Phạm vi áp dụng của giải pháp:

Trong giải pháp này, tôi chỉ đề cập đến nội dung Văn biểu cảm trong sách giáokhoa Ngữ Văn 7 tập 1 Do điều kiện và thời gian nên phạm vi nghiên cứu của giảipháp chỉ gói gọn ở đối tượng học sinh lớp 7 trường THCS Liêng Srônh, phạm viáp dụng trong một lớp

5.3 Thời gian áp dụng:

Giải pháp được áp dụng trong học kì I năm học 2013 – 2014, tại lớp 7a1, trườngTHCS Liêng Srônh

5.4 Giải pháp thực hiện:

5.4.1 Tính mới của giải pháp:

Qua nhiều năm giảng dạy chương trình ngữ văn lớp 7, tôi nhận thấy kĩ năng nhậndiện các phương thức biểu đạt trong văn bản, kĩ năng viết, bộc lộ cảm xúc trongbài tập làm văn của một bộ phận không nhỏ học sinh còn yếu

Dù mới học và hình thành kĩ năng tạo lập văn bản biểu cảm xong nhưng nhiềuhọc sinh không phân biệt được văn miêu tả và văn biểu cảm

Các em cảm nhận và viết văn như nghĩa vụ, làm qua loa cho xong rồi đem nộp

Kể cả học sinh khá, dù cảm và hiểu được yêu cầu của đề, xác định đúng hướnglàm bài nhưng kể vẫn nhiều hơn biểu cảm Vì thế từ thực tế giảng dạy, tôi mạnhdạn đưa ra giải pháp: “ Biện pháp giúp học sinh lớp 7 viết bài văn biểu cảm tốthơn” Trọng tâm của giải pháp như sau: Dù dạy văn biểu cảm về sự vật và con

người hay văn biểu cảm về tác phẩm văn học, giáo viên luôn phải định hướng vàhướng dẫn các em nắm vững quy trình để làm một bài văn biểu cảm đúng và hay,quy trình đó bao gồm: Tìm hiểu đề, tìm ý Lập dàn bài và cuối cùng là viết bài.Trên cơ sở đó giáo viên xây dựng một đề văn biểu cảm cụ thể, sau đó đặt ranhững câu hỏi để dẫn dắt học sinh lần lượt làm sáng tỏ quy trình trên Khi quytrình đó đã hoàn thành tức là học sinh đã có những cơ sở vững chắc để viết bàivăn biểu cảm hoàn chỉnh

5.4.2 Khả năng áp dụng:

Biện pháp giúp học sinh viết bài văn biểu cảm tốt hơn:

Một số biện pháp chung:

a.Tìm hiểu đề và tìm ý

* Tìm hiểu đề

Một đề bài thường ra dưới dạng khái quát để thích hợp với tất cả đối tượng họcsinh Do đó, quá trình tìm hiểu đề bài sẽ diễn ra như một hoạt động nhằm cá thểhóa đề bài cho từng học sinh kết quả của quá trình này là mỗi học sinh có một đềbài cho riêng mình Trong đề bài văn biểu cảm, giáo viên cần định hướng cho các

em tìm hiểu đề bằng cách tìm ra lời giải cho các câu hỏi sau: Em định phát biểucảm nghĩ, tình cảm, mong muốn về đồ vật (con vật, loài cây, cảnh vật…) nào ? vềngười nào ? về tác phẩm nào ? Em viết bài biểu cảm đó nhằm mục đích gì? (giãibày cảm xúc, tình cảm nào?) Em viết bài biểu cảm đó để ai đọc ?(cô giáo, thầygiáo, bố mẹ, bạn bè…)

Lời giải đáp cho ba câu hỏi trên sẽ quyết định nội dung bài viết (trình bày cảmxúc gì ?), giọng điệu bài viết (viết cho bạn bè phải là giọng văn thân mật, có thểsuồng sã; còn viết cho thầy cô hoặc bố mẹ phải thân thiết nhưng nghiêm trang )

* Tìm ý:

Tìm ý cho bài văn biểu cảm chính là tìm cảm xúc, tìm những ý nghĩ và tình cảm

để diễn đạt thành nội dung của bài Ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm muôn màu muôn

vẻ trong các bài văn biểu cảm đều bắt nguồn từ việc quan sát cuộc sống xungquanh, từ những gì người viết đã sống và trải qua, đã tiếp xúc trong tác phẩm Vìthế, muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm không phải cứ ngồi một chỗ mà đợi ý nghĩ,

cảm xúc đến Sau khi có một đề bài, hãy quan sát kĩ đối tượng đề bài nêu ra để từ

đó, cảm xúc xuất hiện Nếu không có điều kiện quan sát trực tiếp, hãy lục lọitrong trí nhớ, trong kỉ niệm những gì mình biết về đối tượng và từ từ nhớ lại cácchi tiết Nếu cả kỉ niệm trong kí ức cũng không có thì tìm đọc sách báo, xem phimảnh về đối tượng để ghi nhận các chi tiết cần thiết

Đối với văn biểu cảm về tác phẩm văn học, cảm xúc và suy nghĩ về tác phẩm vănhọc được nảy sinh từ bản thân tác phẩm Tìm ý trong trường hợp này chính là đọckĩ, đọc đi đọc lại nhiều lần tác phẩm, ngẫm nghĩ tìm ra vẻ đẹp, tìm ra triết lí củanội dung, tìm ra cái mới, cái độc đáo

b Lập dàn ý:

Bài văn biểu cảm cũng có kết cấu ba phần (mở bài, thân bài, kết bài ) như cáckiểu văn bản khác Mở bài nhằm giới thiệu đối tượng và cảm xúc chính về đốitượng Phần thân bài là sự phát triển các cảm xúc, đặc điểm chính đã nêu ra ởphần mở bài Phần kết bài khép lại các ý đã trình bày

c Viết bài:

Viết bài văn biểu cảm là việc viết các đoạn văn và nối chúng với nhau, tạo thànhchỉnh thể thống nhất Khi viết bài cần thực hành thành thạo kĩ năng hành văn, đặtcâu, sử dụng từ, chọn giọng điệu, cách bộc lộ cảm xúc phù hợp Khi viết bài, kếtnối các đoạn trong bài văn biểu cảm cần chú ý đến lô gíc phát triển của cảm xúc,của tình cảm Theo lô gíc này, mỗi đoạn trong bài đều phải hướng vào làm nổi rõlên cảm xúc chính, tình cảm chính

Biện pháp cụ thể:

Ví dụ: Hãy viết bài văn biểu cảm về loài cây mà em yêu thích nhất?

* Giáo viên xây dựng hệ thống câu hỏi để dẫn dắt học sinh lập dàn ý theo bố cục

* Sau khi dẫn dắt học sinh lập ý theo hệ thống câu hỏi trên, giáo viên đưa ra một

số mẫu cho học sinh tham khảo

Mở bài: Thời thơ ấu khi còn đi học ở tiểu học đây chính là quãng thời gian hạnh

phúc nhất của mỗi con nguời Khi nhớ đến kỉ niệm ấy, trong em lại hiện lên Những hình ảnh về bạn bè, thầy cô, mái trường tha thiết với loài cây mà em yêu quí, loài cây mà đã gắn bó với những ngày cắp sách đến trường của mỗi người, loài cây mà một nhà văn đã gọi nó với cái tên thân thương cây " Hoa học trò."

Kết bài: Cánh cổng trường đã đóng lại, chưa bao giờ phượng đẹp như lúc này.

Phượng đẹp nhưng chằng ai ngắm nhìn phượng Chỉ còn một mình phượng nhìn theo bóng của mỗi người học trò Tạm biệt cây phượng, tạm biệt những kỷ niệm vui buồn dưới gốc phượng dù có ai đi đâu xa, em sẽ luôn nhớ về ngôi trường thân yêu, nơi có một người bạn vô cùng thân yêu.

5.4.3 Kết quả thực hiện:

Qua một năm rút kinh nghiệm và thay đổi, áp dụng những giải pháp nêu trên tôinhận thấy chất lượng dạy và học văn biểu cảm ở môn văn khối 7 được nâng cao

rõ rệt Ở phương diện là một giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy, tôi thấy mìnhvững vàng hơn trong chuyên môn, tự tin say mê hơn với sự nghiệp trồng người.Đối với các em học sinh, các em bước đầu đã ý thức được tầm quan trọng củamôn Văn, biết bộc lộ cảm xúc của mình đúng cách, đúng nơi, đúng lúc

Năm học 2013 – 2014 tôi áp dụng giải pháp này, sau khi áp dụng kết quả cụ thểnhư sau:

* Tr ước khi thực hiện :

6 BÀI HỌC KINH NGHIỆM:

Bài học kinh nghiệm:

Qua thực hiện giải pháp trên tôi đã rút ra những bài học kinh nghiệm sau:

- Giáo viên cần tăng cường sưu tầm thêm tranh ảnh, đọan phim, bài ca dao,dân ca, khúc nhạc, sơ đồ tư duy, tư liệu có liên quan đến bài học

- Giáo viên cần chọn giải pháp dạy học thích hợp áp dụng riêng cho từng vănbản, chứ không dạy cho tất cả các văn bản

- Giáo viên không nên gò ép học sinh trong giờ học mà trái lại cần động viên,khuyến khích học sinh tham gia tiết học với tâm lí vui vẻ, thoải mái, nhẹ nhàng

- Khi dạy giáo viên cần làm rõ trọng tâm nội dung bài học, tránh để học sinhhiểu sai vấn đề mà văn bản muốn đề cập đến

- Khích lệ học sinh nên đọc sách, đọc báo, tìm hiểu tư liệu có liên quan đến bàihọc của mình

- Khi dạy văn biểu cảm cần lựa chọn nhiều mẫu để học sinh tham khảo

Đề xuất, kiến nghị:

* Đối với phụ huynh

- Quan tâm hơn đến việc học hành của con em mình, đầu tư nhiều về thờigian cho con cái học tập, không nên để cho các em phụ giúp nhiều côngviệc gia đình

- Phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với giáo viên bộ môn văn để tìm hiểunắm, bắt kịp thời tình hình học tập của con em mình

* Đối với phòng giáo dục

- Tổ chức hội thảo chuyên đề cho giáo viên bộ môn Văn trong từng năm đểgiáo viên có dịp trao đổi kinh nghiệm, bàn luận tìm ra biện pháp tối ưu, tíchcực nâng cao chất lượng dạy học môn Văn

- Có kế hoạch tham mưu với cấp trên có chế độ đãi ngộ hợp lí đối với giáoviên giảng dạy phụ đạo thêm cho học sinh yếu kém môn Văn

- Đầu tư trang thiết bị, dụng cụ trực quan, đặc biệt là đầu tư hơn nữa về sáchtham khảo để hỗ trợ cho giáo viên giảng dạy Văn

* Đối với địa phương

- Quản lí chặt chẽ các điểm kinh doanh internet và các điểm dịch vụ khônglành mạnh, làm ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh

- Quan tâm sát sao, hiệu quả đến chất lượng giáo dục ở địa phương, đầu tư

cơ sở vật chất kịp thời phục vụ cho việc dạy và học

7 KẾT LUẬN:

Tóm lại, để học sinh học tốt hơn văn biểu cảm nói riêng và môn Văn nói chung,không chỉ đòi hỏi phương pháp giảng dạy của người giáo viên, mà năng khiếu, kĩnăng viết văn vốn có của học sinh là rất quan trọng

Tuy nhiên, phương pháp khoa học, phù hợp của giáo viên sẽ góp phần khôngnhỏ trong việc nâng cao kết quả học tập của học sinh, nhất là môn Văn, một môn

vừa đòi hỏi tư duy nhiều, vừa đòi hỏi năng khiếu thiên bẩm của người học Vì vậytheo tôi đây là một phương pháp giúp người dạy và người học khi tiếp cận vớiphần văn biểu cảm sẽ đạt hiệu quả hơn

Trên đây là một kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã áp dụng thành công trong quátrình giảng dạy năm học 2013 - 2014 Tôi hy vọng giải pháp này sẽ được phổ biến

và thực hiện thành công trong thực tiễn dạy học ở nhiều giáo viên khác Rấtmong nhận được những ý kiến đóng góp chân thành của đồng nghiệp Tôi xinchân thành cảm ơn !

Liêng Srônh, ngày tháng năm 2014

Người thực hiện:

Nguyễn Thị Nguyệt

Ý KIẾN CỦA LÃNH ĐẠO ĐƠN VỊ

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

……….

III Khả năng áp dụng.

Hiện nay không ít giáo viên đã và đang ứng dụng công nghệ thông tin vàocông tác giảng dạy của mình Điều đó cho thấy khả năng áp dụng những phươngpháp giảng dạy trong đề tài này rất khả thi Vì vậy chúng ta nên mạnh dạn đổimới phương pháp giảng dạy nhằm mang lại hiệu quả cao trong tiết dạy của mìnhcũng như chất lượng học tập của học sinh ngày càng được nâng cao

Đề tài này nghiên cứu tại Trường trung học cơ sở Liêng Srônh

- Phạm vi đề tài và đối tượng nghiên cứu:

" Biện pháp dạy và học văn biểu cảm ở lớp 7 đạt hiệu quả”, áp dụng cho học sinhlớp 7 tại Trường trung học cơ sở Liêng Srônh

- Giới hạn về địa bàn nghiên cứu:

- Nơi nghiên cứu: Xã Liêng Srônh - huyện Đam Rông - tỉnh Lâm Đồng

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Cách tiến hành:

- Thu thập các bài viết của học sinh lớp 7

- Đọc, thống kê chất lượng bài làm của học sinh

2 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết:

- Khi nghiên cứu phương pháp này tôi đã nghiên cứu các tài liệu, giáo trình cóliên quan đến vấn đề nghiên cứu như sách giáo khoa Ngữ văn 7, sách giáo viên

Ngữ văn 7, chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS của Bộ GD & ĐT banhành năm 2006 và tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn NgữVăn ban hành năm 2010 bằng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh môhình hoá để rút ra những vấn đề lí luận có tính định hướng làm cơ sở để giải quyếtcác nhiệm vụ nghiên cứu

3 Phương pháp đàm thoại:

- Trao đổi với đồng nghiệp về những thuận lợi, khó khăn trong dạy học và cách sử

dụng phương pháp hiện nay

4 Phương pháp quan sát:

- Thông qua các tiết dự giờ, thao giảng trên lớp có thể quan sát trực tiếp tình hìnhhọc tập của học sinh trong một tiết học để qua đó biết được khả năng tiếp thu bài,nắm bắt kiến thức qua bài giảng của học sinh Bên cạnh đó tiếp thu học tập đồngnghiệp và phát hiện ra những hạn chế trong giảng dạy của giáo viên

Dù mới học và hình thành kĩ năng tạo lập văn bản biểu cảm xong nhưng nhiềuhọc sinh không phân biệt được văn miêu tả và văn biểu cảm

Các em cảm nhận và viết văn như nghĩa vụ, làm qua loa cho xong rồi đem nộp

Kể cả học sinh khá, dù cảm và hiểu được yêu cầu của đề, xác định đúng hướnglàm bài nhưng kể vẫn nhiều hơn biểu cảm

III NGUYÊN NHÂN

Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên thì có nhiều song theo tôi, do một sốnguyên nhân chủ yếu sau:

1 Đối với người dạy

Đa số giáo viên đều tận tụy với công tác giảng dạy, chăm lo quan tâmđến học sinh nhưng vẫn còn những mặt hạn chế sau:

- Phương pháp giảng dạy chưa thực sự phù hợp với một bộ phận không nhỏhọc sinh yếu kém dẫn đến chất lượng chưa cao

- Do điều kiện khách quan nên việc sử dụng đồ dùng dạy học, phương pháptrực quan vào tiết học hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tiếp thu bài củahọc sinh

- Một số giáo viên chưa thực sự khơi gợi được mạch nguồn cảm xúc ẩn saumỗi trái tim người học

2 Đối với học sinh

- Một số học sinh vì lười học, chán học nên không chuẩn bị tốt tâm thế chogiờ học Văn

- Vì trường nằm trên địa bàn thuộc vùng kinh tế khó khăn, hầu hết các emphải phụ giúp gia đình ngoài giờ lên lớp nên không có thời gian học bài

- Đa số các em lười hoặc không bao giờ đọc sách, kể cả văn bản trong sáchgiáo khoa

- Đời sống văn hóa tinh thần ngày một nâng cao, một số nhu cầu giải trí nhưxem ti vi, chơi game… ngày càng nhiều làm cho một số em chưa có ý thứchọc bị lôi cuốn, xao nhãng việc học