PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÍN DỤNG DNNVV TẠI CHI NHÁNH CHỢ NHTMCP.doc

PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÍN DỤNG DNNVV TẠI CHI NHÁNH CHỢ NHTMCP

Chương 2:

đoạn hiện nay

 Thực trạng hoạt động tín dụng tại chi nhánh chợ lớn

tại CNCL

2.1 ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA DNNVV TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN NAY:

2.1.1 NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA DNNVV:

Tại bất kỳ một quốc gia nào, DNNVV đều đóng một vai trò rất quan trọng Chính

vì vậy, các đặc điểm của DNNVV được nghiên cứu một cách cặn kẽ để làm cơ sởtrong việc đưa ra các chính sách hỗ trợ đối với khu vực này của chính phủ Bêncạnh những lợi thế có được, khu vực này cũng tồn tại không ít những khó khăn trongquá trình sản xuất kinh doanh

2.1.1.1 NHỮNG LỢI THẾ CỦA DNNVV:

DNNVV có tính nhạy cảm cao đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh, linh hoạtvà ứng phó kịp thời với tình hình biến động của thị trường Cụ thể là các DNNVVdễ thích ứng hoặc thậm chí đón đầu những biến chuyển của công nghệ quản lý,những thay đổi từng lúc hoặc cơ bản lâu dài của thị trường, những thay đổi đột ngộtcủa môi trường thể chế kinh tế xã hội

Những DNNVV có khả năng chấp nhận mọi rủi ro, mạo hiểm có thể xảy ra donhững lợi thế so với doanh nghiệp lớn là nếu xảy ra thất bại thì thiệt hại không lớn.Nhưng nguyên nhân chủ yếu là do nhu cầu tự bản thân của DNNVV là nếu họ phảicạnh tranh với doanh nghiệp lớn trong cùng một lĩnh vực thì họ nắm chắc phần thấtbại, do vậy các DNNVV các DNNVV bắt buộc phải tìm ra những sản phẩm cá biệt,những lĩnh vực mới để có thể tồn tại

DNNVV có thể thực hiện việc thay đổi công nghệ dễ dàng do việc đầu tư vào côngnghệ của họ là không lớn Quá trình này làm giảm được thiệt hại khi phải chuyểnsang hoạt động trong lĩnh vực khác, bởi vì công nghệ ngày nay thay đổi hàng ngày,hàng giờ, trong nhiều trường hợp thời gian tồn tại của một sản phẩm nhỏ hơn thờigian tồn tại của máy móc công nghệ sản xuất ra sản phẩm đó

Do quy mô hoạt động nhỏ nên DNNVV vừa có thể áp dụng công nghệ hiện đạilại kết hợp với lao động thủ công trong quy trình sản xuất của mình Đặc điểm nàycủa DNNVV chính là điều kiện để phát triển các làng nghề truyền thống trong điềukiện của Việt Nam.

DNNVV chính là sự bổ sung thiết yếu cho sự tồn tại và phát triển của các doanhnghiệp lớn DNNVV là nơi thử nghiệm những phát minh, sáng chế công nghệ mới,ngoài ra DNNVV chính là những vệ tinh của doanh nghiệp lớn cung cấp những sảnphẩm trung gian là những bộ phận không thể thiếu của những sản phẩm công nghệcao điển hình là ngành hàng không

2.1.1.2 NHỮNG KHÓ KHĂN CHỦ YẾU CỦA DNNVV:

Khó khăn quan trọng hàng đầu là về tài chính: thiếu vốn chính là nguyên nhân

cản trở quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV hiện nay Các doanhnghiệp khai thác nguồn vốn chủ yếu thông qua hai nguồn: nguồn vốn vay phi chínhthức và nguồn vốn vay chính thức, trong đó chủ yếu là nguồn thứ nhất Theo mộtthống kê 75% DNNVV có vốn dưới 50 triệu đồng, chỉ có 1/3 số doanh nghiệp nhỏđược vay vốn, trong đó chỉ có 20% doanh nghiệp được vay vốn từ ngân hàng, cònlại 80% là từ nguồn vốn phi chính thức

- Nguồn vốn vay phi chính thức: được tìm kiếm từ cho vay nặng lãi, vay ngườithân, bạn bè

- Nguồn vốn vay chính thức: bao gồm quỹ hỗ trợ phát triển hoạt động qua cácngân hàng, quỹ tín dụng nhân dân, quỹ phát triển nông thôn , các nguồn vốn phichính phủ và chính phủ

Các nguồn vốn chính thức không phải là không có, song trên thực tế, cácDNNVV khó tiếp cận được các nguồn vốn này Nguồn vốn quốc tế thường dànhcho các DNNVV có đủ điều kiện thực hiện hợp đồng của chủ doanh nghiệp,phương án khả thi Các ngân hàng thương mại chưa có ưu đãi gì về cho vay với

DNNVV, nhất là cho vay trung và dài hạn, điều kiện về tài sản thế chấp chặt chẽtrong khi các DNNVV ít khi có đủ tài sản Các doanh nghiệp nhièu khi không cóđủ giấy tờ pháp lý của các bất động sản khi đem thế chấp Bản thân họ cũngchưa đủ sức lập các kế hoạch kinh doanh có hiệu quả, không đưa ra được chiếnlược kinh doanh dài hạn để thuyết phục các ngân hàng thương mại cho vay Vìvậy thiếu vốn là một trở ngại lớn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của cácDNNVV Việt Nam.

Trình độ công nghệ: DNNVV hầu hết là sử dụng máy móc, thiết bị lạc hậu.

Theo số liệu điều tra công nghiệp thì 50% số doanh nghiệp có hệ số hao mòn tàisản cố định trên 60%, cũng theo số liệu này thì có 53,1% doanh nghiệp sử dụngdây chuyền công nghệ hỗn tạp có xuất xứ từ nhiều nước Đây chính là hệ quảcủa việc thiếu vốn Mặt khác, DNNVV rất khó tiếp cận với thị trường côngnghệ, máy móc và thiết bị quốc tế do thiếu thông tin về thị trường này DNNVVcũng rất khó tiếp cận được các dịch vụ tư vấn, hỗ trợ họ trong việc xác địnhcông nghệ thích hợp và hiệu quả để có thể đổi mới sản xuất, nâng cao sức cạnhtranh

Trình độ đội ngủ quản lý và lao động: phần lớn lao động trong khu vực

DNNVV có trình độ chuyên môn hạn chế, số lao động có tính chất phổ thông,trình độ tay nghề giản đơn chưa qua đào tạo chiếm tỷ trọng rất lớn

Sức cạnh tranh và khả năng thâm nhập vào thị trường thế giới: những sản

phẩm của khu vực DNNVV phải cạnh tranh gay gắt với các sản phẩm cùng loạicủa các quốc gia lân cận có lợi thế tương đồng với Việt Nam trong hành trình đitìm thị trường xuất khẩu Chất lượng sản phẩm của các DNNVV thường thấp,giá thành cao vì trình độ công nghệ lạc hậu, kỹ năng quả lý kém và khả năngnắm bắt thông tin về thị trường còn hạn chế Chính vì vậy, DNNVV còn bị cạnhtranh ngay trong thị trường nội địa bởi các sản phẩm nhập ngoại Hơn nữa, sảnphẩm hàng hóa của khu vực DNNVV còn phải gánh chịu chi phí trung gian quá

cao do sự độc quyền của một số doanh nghiệp lớn làm cho giá thành cao hơn sovới thực tiễn dẫn đến cạnh tranh kém phàn nào cản trở sự phát triển củaDNNVV.

Trước những lợi thế và khó khăn của DNNVV, nhà nước cần có những chínhsách hay chiến lược để giúp các DNNVV khai thác và phát huy lợi thế của mìnhcũng như khắc phục những khó khăn hạn chế sự phát triển của DNNVV Bởi vìDNNVV được ví như là “xương sống” của nền kinh tế, có vị trí quan trọng trongquá trình phát triển kinh tế đất nước

2.1.2 VAI TRÒ CỦA DNNVV TRONG NỀN KINH TẾ HIỆN NAY:

2.1.2.1 DNNVV góp phần tạo việc làm cho người lao động:

Hiện nay, thị trường cung lao động VN tăng rất nhanh so với cầu lao động Trongnhững năm tới đòi hỏi nền kinh tế phải tạo ra 1,4 đến 1,7 triệu việc làm mới cho laođộng Do đó, yêu cầu cấp bách đặt ra cho nền kinh tế là phải tạo ra nhiều chỗ làmhơn trong thời gian tới

Theo số liệu thống kê, hàng năm DNNVV thu hút thêm khoảng 1 triệu lao động,tức chiếm trên 89% tổng số lao động thu hút thêm hàng năm của nền kinh tế.DNNVV đã góp phần đáng kể trong việc giải quyết nhu cầu việc làm của nền kinhtế

2.1.2.2 DNNVV đóng góp to lớn vào quá trình tăng trưởng kinh tế:

Mỗi năm, khu vực DNNVV tạo ra khoản 29-33% GDP của cả nước Theo ước tínhhàng năm, toàn bộ khu vực DNNVV tạo ra khoản 33% tổng sản lượng công nghiệp,80% doanh số bán lẻ trong thương nghiệp, 66% khối lượng vận chuyển hành kháchvà hàng hóa trong đó chiếm phần lớn sản phẩm công nghiệp hàng hóa tiêu dùng.Kết quả này cộng với những khó khăn mà DN đang phải gánh chịu hiện nay khẳngđịnh rằng khu vực DNNVV hoạt động có hiệu quả

2.1.2.3 DNNVV góp phần vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế thông qua khai thác tiềm năng phong phú của xã hội:

Do những ưu thế của DNNVV như thành lập với số vốn không nhiều; thu hồi vốnnhanh; có thể huy động được vốn vay từ các mối quan hệ trong gia đình, bạn bè; sửdụng các tiềm năng về nguồn lao động và nguyên liệu sẵn có tại địa phương,DNNVV đã thu hút được khối lượng lớn nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư Đặc biệtlà tại các vùng nông thôn, DNNVV thời gian gần đây chú trọng đầu tư kinh doanhvào lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp để có thể tiến hành khai thác tiềm năng về trítuệ, tay nghề lao động tinh xảo, các bí quyết của từng ngành nghề đã khơi dậy cáclàng nghề sau một thời gian khá dài hoạt động trì trệ Sự phát triển của DNNVV tạikhu vực nông thôn là phương tiện quan trọng tạo sự cân đối giữa các vùng, gópphần giảm bớt áp lực cho khu vực thành thị trước làng sóng di cư từ nông thôn rathành phố, góp phần thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nôngnghiệp và nông thôn thành công

2.1.2.4 DNNVV góp phần làm năng động nền kinh tế:

Với những lợi thế của quy mô nhỏ là yêu cầu vốn ít, năng động, linh hoạt tronghoạt động kinh doanh thì DNNVV có khả năng dễ dàng thay đổi mặt hàng, chuyểnhướng sản xuất, đổi mới công nghệ làm cho hàng hóa rất đa dạng phong phú, có thểđáp ứng được những nhu cầu về sản phẩm chuyên biệt mà các doanh nghiệp lớnkhông thể đáp ứng hết được Thị trường sẽ không vắng vẻ do số doanh nghiệp thamgia ngày càng nhiều, sự cạnh tranh sẽ càng quyết liệt hơn, nguy cơ đào thải ngàymột lớn Đây chính là động lực thúc đẩy doanh nghiệp phải hoạt động hiệu quảnhất Chính điều này sẽ đem lại sự năng động cho thị trường

2.1.2.5 DNNVV là nơi ươm mầm các tài năng kinh doanh:

DNNVV chính là môi trường lý tưởng cho các doanh nghiệp mới rèn luyện đểtrưởng thành trong tương lai thông qua việc quản lý điều hành Trong môi trườngđòi hỏi sự năng động, sáng tạo, chịu áp lực cao này các tài năng sẽ đào luyện họ trở

thành nhà doanh nghiệp có đầy đủ phẩm chất, và họ chính là người trong tương laiđảm đương nhiệm vụ là người chủ thể của nền kinh tế.

2.2 TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG:

2.2.1 Khái niệm :

Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho kháchhàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuậnvới nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi Dựa vào thời hạn, cho vay có thể chiathành cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn

 Cho vay ngắn hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay đến 12 tháng

 Cho vay trung hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 12 thángđến 60 tháng

 Cho vay dài hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 60 thángtrở lên

2.2.2 TÍN DỤNG NGẮN HẠN ĐỐI VỚI DNNVV :

2.2.2.1 Khái niệm: Cho vay ngắn hạn là một hình thức cấp tín dụng, theo đó

tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích nhấtđịnh và thời hạn đến 12 tháng với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi

2.2.2.2 Nhu cầu vốn ngắn hạn của doanh nghiệp:

Trong quá trình hoạt động doanh nghiệp cần vốn đầu tư vào tài sản lưu động và tài sảncố định Về nguyên tắc, doanh nghiệp có thể sử dụng nguồn vốn ngắn hạn hoặc dàihạn để tài trợ cho việc đầu tư vào tài sản lưu động Tuy nhiên, do nhu cầu vốn dài hạnđể đầu tư vào tài sản cố định rất lớn nên thông thường doanh nghiệp khó có thể sửdụng nguồn vốn dài hạn để đầu tư vào tài sản lưu động Do vậy, để đầu tư vào tài sảnlưu động, doanh nghiệp thường phải sử dụng nguồn vốn ngắn hạn Nhìn vào bảng cânđối tài sản của doanh nghiệp chúng ta có thể dễ dàng nhận ra nguồn vốn ngắn hạn màdoanh nghiệp thường sử dụng để tài trợ cho tài sản lưu động gồm có:

 Các khoản nợ phải trả người bán

 Các khoản ứng trước của người mua

 Thuế và các khoản phải nộp nhà nước

 Các khoản phải trả công nhân viên

 Các khoản phải trả khác

 Vay ngắn hạn từ ngân hàngVề nguyên tắc, doanh nghiệp nên tận dụng và huy động tất cả các nguồn vốn ngắnhạn mà doanh nghiệp có thể tận dụng được Khi nào thiếu hụt sẽ sử dụng nguồn tài trợngắn hạn của ngân hàng Sự thiếu hụt vốn ngắn hạn của doanh nghiệp có thể do sựchênh lệch về thời gian và doanh số giữa tiền thu bán hàng và tiền đầu tư vào tài sảnlưu động hoặc do nhu cầu gia tăng đầu tư tài sản lưu động đột biến theo thời vụ Dovậy, nhu cầu tài trợ ngắn hạn của doanh nghiệp có thể chia thành: nhu cầu tài trợ ngắnhạn thường xuyên do đặc điểm luân chuyển vốn của doanh nghiệp quyết định trong khinhu cầu tài trợ thời vụ do đặc điểm thời vụ của ngành sản xuất kinh doanh quyết định

a.Nhu cầu tài trợ ngắn hạn thường xuyên

Nhu cầu tài trợ ngắn hạn thường xuyên xuất phát từ sự chênh lệch hoặc không ănkhớp nhau về thời gian và quy mô giữa tiền vào và tiền ra của doanh nghiệp Khidoanh nghiệp tiêu thụ hàng hóa và thu tiền về thì doanh nghiệp có dòng tiền vào.Ngược lại, khi doanh nghiệp mua nguyên liệu hoặc hàng hóa dự trữ cho sản xuất kinhdoanh, doanh nghiệp có dòng tiền ra Nếu dòng tiền chi ra lớn hơn dòng tiền thu vào,doanh nghiệp cần bổ sung thiếu hụt Khoản thiếu hụt này trước hết bổ sung từ vốn chủsở hữu và các khoản nợ phải trả khác mà doanh nghiệp có thể huy động được Phầncòn lại doanh nghiệp sẽ sử dụng tài trợ ngắn hạn của ngân hàng

b.Nhu cầu tài trợ ngắn hạn thời vụ

Ngoài nhu cầu tài trợ ngắn hạn thường xuyên, doanh nghiệp còn có nhu cầu tài trợngắn hạn theo thời vụ Nhu cầu vốn thời vụ xuất phát từ đặc điểm thời vụ của hoạtđộng sản xuất kinh doanh khiến cho nhu cầu vốn ngắn hạn tăng đột biến

Tóm lại, trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp có nhu cầu tài trợ ngắn hạn, thườngxuyên hoặc thời vụ, từ ngân hàng Chính nhu cầu tài trợ này là cơ sở để ngân hàng thựchiện cấp tín dụng cho doanh nghiệp Điều này có lợi cho cả hai phía, doanh nghiệp vàngân hàng Về phía doanh nghiệp, việc cấp tín dụng của ngân hàng giúp doanh nghiệpbổ sung vốn thiếu hụt đảm bảo cho doanh nghiệp có thể duy trì và mở rộng sản xuấtkinh doanh Về phía ngân hàng, việc cấp tín dụng cho doanh nghiệp giúp ngân hàng

“tiêu thụ được sản phẩm” của mình góp phần mang lại lợi nhuận cho ngân hàng

2.2.2.3 Các loại cho vay:

a) Cho vay trang trãi hàng tồn kho:

Cho vay trang trãi hàng tồn kho là loại cho vay để tài trợ mua hàng tồn kho nhưnguyên liệu, bán thành phẩm, hoặc thành phẩm Cho vay trang trãi hàng tồn kho cócác đặc điểm sau:

 Ngân hàng xét duyệt cho vay từng lần theo từng đối tượng vay cụ thể,như cho vay để mua nguyên liệu, bán thành phẩm, thành phẩm đối với các xí nghiệpcông nghiệp, cho vay dự trữ hàng hoá để bán đối với công ty thương mại

 Loại cho vay này có kỳ hạn nợ cụ thể, được bắt đầu từ khi có nhu cầumua hàng tồn kho hoặc tăng dự trữ thành phẩm và chấm dứt khi hàng hoá đã tiêu thụthu được tiền

b) Cho vay vốn lưu động:

Cho vay vốn lưu động hay còn gọi là cho vay luân chuyển là loại cho vay để đáp ứngtoàn bộ nhu cầu vốn lưu động thiếu hụt của doanh nghiệp Đây là loại cho vay tổnghợp đáp ứng toàn bộ nhu cầu dự trữ tồn kho về nguyên liệu, hàng hoá và thu nợ khingân quỹ nhận được từ tiêu thụ hàng hoá Loại cho vay này có đặc điểm cơ bản nhưsau:

 Đối tượng cho vay là toàn bộ nhu cầu vốn lưu động thiếu hụt, vì vậy phảixác định hạn mức tín dụng để làm cơ sở cho việc giải ngân

 Không có kỳ hạn nợ cụ thể gắn với từng lần giải ngân mà chỉ có thời hạncho vay cuối cùng và các điều kiện sử dụng vốn vay, trừ một số trường hợp đặc biệt.

 Chi phí mà người đi vay phải trả bao gồm chi phí trả lãi và chi phí phi lãi.Thông thường chi phí phi lãi gồm có cam kết và số dư tiền gởi bù trừ

c) Tài trợ dựa trên cơ sở tài sản có:

Tài trợ dựa trên cơ sở tài sản có là loại cho vay theo phần dựa trên cơ sở số dư cáctài khoản thuộc tài sản lưu động như tài khoản các khoản phải thu, tồn kho nguyênliệu, thành phẩm

Việc tài trợ tài sản có dựa trên cơ sở tài sản thường có bảo đảm bằng chính các tàisản hoặc nguồn tài sản được tài trợ Đối với các khoản phải thu việc tài trợ của ngânhàng thường dựa trên cơ sơ nghiệp vụ chiết khấu thương phiếu hoặc nghiệp vụ baothanh toán

d) Tài trợ xây dựng tạm thời:

Tài trợ xây dựng tạm thời là loại cho vay ngắn hạn của các ngân hàng thương mạiđối với các công ty xây dựng để thi công các công trình xây dựng Loại cho vay này cóđặc điểm sau:

 Việc xét duyệt cho vay chủ yếu dựa trên cơ sở từng hợp đồng nhậnthầu và tiền vay được cung cấp để thuê nhân công, thiết bị và mua vật tư, nguyên liệudùng để thi công công trình theo hợp đồng nhận thầu xin vay

 Loại cho vay này được đảm bảo bằng khoản phải thu từ bên chủ đầu tưtheo hợp đồng nhận thầu

 Kỳ hạn nợ được xác định trên cơ sở kế hoạch thi công theo hợp đồngnhận thầu Nguồn thu nợ là tiền thanh toán của chủ đầu tư, có thể là vốn chủ sở hữu,hoặc nguồn tài trợ dài hạn của các định chế tài chính

e) Tài trợ kinh doanh chứng khoán:

Tài trợ kinh doanh chứng khoán là loại cho vay ngắn hạn đối với các nhà kinh doanhchứng khoán chuyên nghiệp, như các công ty chứng khoán Ngân hàng cho vay từ khi

mua chứng khoán mới để nhập vào khoản mục chứng khoán hiện có cho đến khi báncác chứng khoán đó cho khách hàng.

Loại cho vay này có đặc điểm là thời hạn cho vay rất ngắn – cho vay qua đêm hoặc vài

ba ngày và được bảo đảm bằng chính chứng khoán mua vào

f) Tài trợ kinh doanh bán lẻ:

Tài trợ kinh doanh bán lẻ là hình thức cho vay gián tiếp người tiêu dùng Đối vớicông ty bán lẻ thực hiện bán hàng trả góp cho người tiêu dùng và các hợp đồng bánhàng đó nếu thoả mãn các tiêu chuẩn tín dụng sẽ được ngân hàng mua lại theo mức lãisuất phù hợp với mức độ rủi ro, chất lượng của các bảo đảm và thời hạn vay

2.2.2.4 Phương thức cho vay:

Hiện nay trong cho vay ngắn hạn đối với DNNVV, các ngân hàng thương mại thỏathuận với khách hàng vay việc áp dụng các phương thức cho vay Hai phương thứccho vay ngắn hạn áp dụng phổ biến hiện nay là: cho vay từng lần theo món và chovay theo hạn mức tín dụng

a Cho vay từng lần theo món:

Mỗi lần vay vốn khách hàng và ngân hàng thương mại thực hiện thủ tục vay vốncần thiết và ký hợp đồng tín dụng Bộ phận tín dụng tiến hành phân tích hồ sơ xin vayvà xem xét cho vay đối với từng hồ sơ cụ thể Cách thức phát tiền, thu nợ và thu lãiđược thực hiện như sau:

 Phát tiền vay: Dựa vào hợp đồng tín dụng, ngân hàng phát dần tiền vay

theo yêu cầu của khách hàng, khi phát tiền vay, khoản tiền vay đó được ghi có vào tàikhoản tiền gởi của khách hàng hoặc chuyển trả thẳng cho nhà cung cấp và ghi nợ sốtiền vay vào tài khoản tiền vay

 Thu nợ và lãi: Theo phương thức cho vay này, nợ gốc và lãi thu cùng

một thời điểm Khi đến ngày trả nợ ghi trên hợp đồng tín dụng, khách hàng chủ độnglập giấy trả nợ cho ngân hàng Ngân hàng sẽ trích tiền gởi của khách hàng để thu nợ.Còn tiền lãi ngân hàng sẽ thu sau khi tính toán trên số dư ổn định, theo công thức:

Lãi tiền vay = Số tiền vay * thời hạn vay * lãi suất vay

 Phạm vi áp dụng: Cho vay từng lần theo món được áp dụng trong các

trường hợp sau:

o Khách hàng không vay thường xuyên

o Khách hàng vay thường xuyên nhưng chưa được ngân hàng tín nhiệmcho áp dụng hạn mức tín dụng

o Thường áp dụng cho các khoản vay dài hạn hoặc cho vay các dự án

o Thường yêu cầu khách hàng phải có đảm bảo

 Ưu nhược điểm:

o Ưu điểm: ngân hàng chủ động sử dụng vốn, thu lãi cao

o Nhược điểm: thủ tục phức tạp, tốn chi phí, thời gian, khách hàng không

chủ động được nguồn vốn, hiệu quả sử dụng vốn vay không cao do vào mộtthời điểm khách hàng vừa có số dư nợ trên tài khoản cho vay vừa có số dư cótrên tài khoản tiền gởi

b Cho vay theo hạn mức tín dụng

Ngân hàng thương mại và khách hàng xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụngduy trì trong một khoản thời gian nhất định Đối với loại vay này, ngân hàng không xácđình kỳ hạn trả nợ cho từng món vay mà chỉ khống chế theo hạn mức tín dụng có nghĩalà vào một thời điểm nào đó nếu dư nợ vay của khách hàng lên đến mức tối đa chophép, thì khi đó ngân hàng sẽ không phát tiền vay cho khách hàng Một hợp đồng tíndụng được sử dụng cho cả quý (năm) Đến cuối quy (năm)ù, hợp đồng tín dụng sẽ đượcthanh lý và sang đầu quý (năm) sau, khách hàng muốn vay phải nộp một bộ hồ sơ xinvay mới

Phát tiền vay: Ngân hàng sẽ căn cứ vào bảng kê chứng từ xin vay của khách

để giải ngân bằng cách ghi nợ vào tài khoản cho vay luân chuyển và ghi có vào tàikhoản tiền gởi hoặc chuyển trả thẳng cho nhà cung cấp

Thu nợ: Việc thu nợ theo tài khoản cho vay luân chuyển, nghĩa là toàn bộ tiền

thu bán hàng, tiền thu dịch vụ của khách hàng được dùng ưu tiên trả nợ vay, khi đó vềmặt kế toán ngân hàng ghi có vào tài khoản cho vay luân chuyển và như vậy dư nợ củakhách sẽ giảm Nếu tài khoản cho vay luân chuyển có dư nợ bằng không (bên nợ tàikhoản cho vay luân chuyển phản ánh số tiền khách hàng đã vay) tức là vào thời điểmđó khách hàng đã trả hết nợ ngân hàng Khi đó nếu có tiền thu bán hàng, tiền thu dịchvụ hoặc thu khác thì ngân hàng sẽ chuyển vào bên có tài khoản tiền gởi của kháchhàng

Thu lãi: cuối mỗi tháng ngân hàng sẽ tính lãi theo phương pháp tích số Nếu

hạn mức tín dụng vẫn còn, ngân hàng sẽ thu lãi bằng cách ghi nợ tài khoản cho vayluân chuyển Nếu hạn mức tín dụng đã hết thì ngân hàng sẽ trích tiền từ tài khoản tiền gởi của khách hàng để thu lãi

Phạm vi áp dụng: Áp dụng cho khách hàng có nhu cầu vay vốn thường xuyên và được ngân hàng tín nhiệm Thường khi cho vay loại này, ngân hàng không yêu cầu đảm bảo tín dụng

Cách xác định hạn mức tín dụng: Cho vay ngắn hạn thực chất là loại cho vay

bổ sung nguồn vốn đầu tư vào tài sản lưu động Do vậy, xác định hạn mức vốn lưuđộng phải căn cứ vào nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp và trên cơ sở khai tháchết các nguồn vốn phi ngân hàng khác Có như vậy mới xác định đúng và hợp lý nhucầu vay vốn, tránh tình trạng cho vay qua mức cần thiết làm tổn hại đến khả năng thuhồi nợ

Căn cứ để xác định hạn mức tín dụng là kế hoạch tài chính của doanh nghiệp, trongđó dự báo chi tiết về tài sản và nguồn vốn Các khoản mục trong bảng kế hoạch tàichính có thể liệt kê ở bảng dưới đây:

Tài sản Nợ và vốn chủ sơ ûhữu

Tài sản lưu động Nợ phải trả

Tiền mặt và tiền gởi ngân hàng Nợ ngắn hạn

Chứng khoán ngắn hạn Phải trả người bán

Khoản phải thu Phải trả công nhân viên

Hàng tồn kho Phải trả khác

Tài sản lưu động khác Vay ngắn hạn ngân hàng

Tài sản cố định ròng Nợ dài hạn

Đầu tư tài chính dài hạn Vốn chủ sở hữu

Tổng cộng tài sản Tổng cộng nợ và vốn chủ sở hữu

Dựa vào kế hoạch tài chính này nhân viên tín dụng sẽ tiến hành xác định hạn mức tíndụng theo từng bước như sau:

1 Xác định và thẩm định tính chất hợp lý của tổng tài sản

2 Xác định và thẩm định tính chất hợp lý của nguồn vốn

3 Xác định hạn mức tín dụng theo công thức:

Hạn mức tín dụng = Nhu cầu vốn lưu động – vốn chủ sở hữu tham gia

Nhu cầu vốn lưu động = Giá trị tài sản lưu động – nợ ngắn hạn phi ngân hàng

-Nợ dài hạn có thể sử dụng

2.2.3 Tín dụng trung và dài hạn:

2.2.3.1 Khái niệm: cho vay trung hạn và dài hạn là các khoản cho vay có

thời hạn vay trên 1 năm Ở Việt Nam hiện nay, các khoản cho vay có thời hạn trên

1 năm đến 5 năm là vay trung hạn, trên 5 năm là dài hạn

2.2.3.2 Các phương thức cho vay trung và dài hạn:

a Cho vay mua sắm máy móc thiết bị trả góp:

Cho vay mua sắm máy móc thiết bị trả góp là các khoản cho vay tài trợ nhu cầumua sắm máy móc thiết bị của doanh nghiệp, có thời hạn trên một năm, tiền vayđược thanh toán dần cho ngân hàng theo từng định kỳ.

b Cho vay kỳ hạn:

Cho vay kỳ hạn thường dùng tài trợ cho các mục đích của doanh nghiệp , baogồm tài trợ cho tài sản lưu động thường xuyên, mua sắm các bất động sản phục vụsản xuất kinh doanh, liên kết trong kinh doanh và thậm chí còn có cả tài trợ choviệc thanh toán các khoản nợ khác

c Tín dụng tuần hoàn:

Tín dụng tuần hoàn là một hình thức cho vay, trong đó ngân hàng cam kết dànhcho khách hàng một hạn mức tín dụng trong thời hạn nhất định Cam kết này có thểkéo dài từ 1 đến 3 năm, thậm chí 5 năm, song thời hạn của khế ước nhận nợ thườngngắn, khoảng 90 ngày và nếu khách hàng thực hiện tốt các điều khoản của hợpđồng tín dụng thì cam kết hạn mức sẽ được tái tục, tức là gia hạn thêm một kỳ hạnbằng kỳ hạn gốc

2.2.4 Các hình thức bảo đảm tín dụng:

Bảo đảm nói chung có thể thực hiện bằng nhiều cách, bao gồm bảo đảm bằng tàisản thế chấp, bảo đảm bằng tài sản cầm cố, bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốnvay và bảo đảm bằng hình thức bảo lãnh của bên thứ ba

2.2.4.1 Bảo đảm tín dụng bằng tài sản thế chấp:

Bảo đảm tín dụng bằng tài sản thế chấp là việc bên vay vốn thế chấp tài sản củamình cho bên cho vay sử dụng bất động sản thuộc sở hữu của mình hoặc giá trị quyềnsử dụng đất hợp pháp để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ với bên cho vay Vấn đề thế chấptài sản bị chi phối bởi luật dân sự và luật đất đai Theo hai luật này thế chấp có 2 loại:thế chấp bất động sản và thế chấp giá trị quyền sử dụng đất Trong đó:

Bất động sản là những tài sản không di dời được như nhà ở, cơ sở sản xuất kinhdoanh và các tài sản khác gắn liền với nhà ở hoặc cơ sở sản xuất kinh doanh Giá trị tài

sản thế chấp bao gồm giá trị của tài sản kể cả hoa lợi, lợi tức và các trái quyền có đượctừ bất động sản Khi thế chấp hai bên, ngân hàng và khách hàng, phải thoả thuận địnhgiá tài sản thế chấp và ký kết hợp đồng thế chấp có chứng nhận của phòng côngchứng.

Giá trị quyền sử dụng đất: ở Việt Nam đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân do Nhànước thống nhất quản lý và thực hiện việc giao đất hoặc cho thuê đất đối với cá nhân,hộ gia đình, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, xãhội sử dụng ổn định lâu dài Trong các chủ thể được giao đất hoặc cho thuê đất nóitrên chỉ có cá nhân, hộ gia đình và các tổ chức kinh tế mới có thể sử dụng quyền sửdụng đất làm tài sản thế chấp vay vốn ngân hàng

2.2.4.2 Bảo đảm tín dụng bằng tài sản cầm cố:

Cầm cố tài sản là việc bên đi vay giao tài sản là các động sản thuộc sở hữu củamình cho bên cho vay để bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ Động sản cầm cố cóthể là loại không cần đăng ký quyền sở hữu có loại cần đăng ký quyền sở hữu (xe cộ,phương tiện vận chuyển) Đối với loại tài sản không đăng ký quyền sở hữu, khi cầm cốtài sản phải được giao nộp cho bên cho vay Đối với tài sản có đăng ký sở hữu, khi cầmcố hai bên có thể thoả thuận để bên cầm cố giữ tài sản sau đây:

 Tài sản hữu hình như xe cộ, máy móc, hàng hoá, vàng bạc, tài biển, máybay, và các loại tài sản khác

 Tiền trên tài khoản tiền gửi hoặc ngoại tệ

 Giấy tờ có giá như cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, thương phiếu

 Quyền tài sản phát sinh từ quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyềnthu trái, và các quyền phát sinh từ tài sản khác

 Lợi tức và quyền phát sinh từ tài sản cầm cố

2.2.4.3 Bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay:

Tài sản hình thành từ vốn vay là tài sản của khách hàng vay mà giá trị tài sản đượctạo ra bởi một phần hoặc toàn bộ khoản cho vay của ngân hàng Bảo đảm tiền vaybằng tài sản hình thành từ vốn vay là việc khách hàng vay dùng tài sản hình thành từvốn vay để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho chính khoản vay đó đối với ngânhàng.

2.2.4.4 Bảo đảm tín dụng bằng hình thức bảo lãnh:

Bảo lãnh là việc bên thứ 3 cam kết với bên cho vay (người nhận bảo lãnh) sẽ thựchiện nghĩa vụ trả thay cho bên đi vay (người được bảo lãnh) nếu khi đến hạn mà ngườiđược bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ Bão lãnhchia thành hai loại chính: bảo lãnh bằng tài sản và bão lãnh bằng tín chấp

Bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba là việc bên thứ ba (gọi là bên bảo lãnh) camkết với bên cho vay về việc sử dụng tài sản thuộc sở hữu của mình để thực hiện nghĩavụ trả nợ thay cho bên đi vay, nếu đến hạn trả nợ mà bên đi vay không thực hiện hoặckhông thể thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ

Bảo lãnh bằng tín chấp của tổ chức đoàn thể chính trị – xã hội là biện pháp bảo đảmtiền vay trong trường hợp cho vay không có bảo đảm bằng tài sản, theo đó tổ chứcđoàn thể chính trị – xã hội tại cơ sở bằng uy tín của mình bảo lãnh hco bên đi vay

2.2.5 Rủi ro tín dụng:

2.2.5.1 Khái niệm: Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cho

vay của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợhoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng

Rủi ro tín dụng còn được gọi là rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro sai hẹn

2.2.5.2 Nguyên nhân:

Có ba nhóm nguyên nhân dẫn đến rủi ro:

Thứ nhất, những nguyên nhân thuộc về năng lực quản trị của ngân hàng:

 Do cho vay và đầu tư quá liều lĩnh, cụ thể trong cho vay ngân hàng tậptrung nguồn vốn quá nhiều vào một doanh nghiệp hoặc một ngành kinh tếnào đó.

 Do thiếu am hiểu về thị trường, thiếu thông tin hoặc phân tích thông tinkhông đầy đủ dẫn đến cho vay không hợp lý

 Do cán bộ tín dụng ngân hàng thiếu đạo đức nghề nghiệp, yếu kém vềtrình độ nghiệp vụ

 Thứ hai, các nguyên nhân thuộc về phía khách hàng:

 Do nguyên nhân chủ quan:

 Trình độ quản lý của khách hàng yếu kém dẫn đến sử dụng vốn vaykém hiệu quả hoặc thất thoát ảnh hưởng đến khả năng trả nợ

 Do khách hàng thiếu thiện chí trong việc trả nợ trong khi biện pháp xửlý thu hồi nợ của ngân hàng tỏ ra kém hiệu quả

 Do nguyên nhân khách quan:

 Do khách hàng gặp phải những thay đổi đột ngột trong môi trường kinhdoanh không thể lường trước được, như sự thay đổi về giá cả hay nhu cầuthị trường khiến doanh nghiệp lâm vào tình trạng khó khăn tài chínhkhông thể khắc phục được

 Thứ ba, các nguyên nhân khách quan có liên quan đến môi trường hoạt

động kinh doanh:

 Do thiên tai, hỏa hoạn

 Tình hình an ninh, chính trị trong nước, trong khu vực không ổn định

 Do khủng hoảng hoặc suy thoái kinh tế, lạm phát

 Môi trường pháp lý không thuận lợi, lỏng lẻo trong quản lý vĩ mô

2.2.5.3 Hậu quả

Hoạt động kinh doanh ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ Đây là lĩnh vực

“nhạy cảm”, liên quan trực tiếp đến tất cả các ngành, liên quan đến mọi mặt của đời

sống kinh tế xã hội Nếu ngân hàng gặp rủi ro cao thì kết quả hoạt động kinh doanhcủa ngân hàng bị giảm sút, thậm chí lỗ dẫn đến phá sản, đồng thời có thể gây dâychuyền sụp đổ toàn hệ thống ngân hàng, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế xã hội củaquốc gia, gây khủng hoảng tài chính.

2.2.5.4 Biện pháp phòng ngừa:

 Phân tán rủi ro trong cho vay: không dồn vốn vào cho vay quá nhiều đốivới một khách hàng hoặc không tập trung cho vay quá nhiều vào mộtngành, lĩnh vực kinh tế có rủi ro cao

 Thực hiện tốt việc thẩm định khách hàng và khả năng trả nợ

 Bảo hiểm tiền vay, nghĩa là ngân hàng chuyển toàn bộ rủi ro cho cơ quanbảo hiểm chuyên nghiệp

 Phải có một chính sách tín dụng hợp lý va duy trì các khoản dự phòng đểđối phó với rủi ro

 Trước khi cho vay một khách hàng, ngân hàng phải xem xét bốn điềukiện sau:

 Khả năng trả nợ của khách hàng ≥ mức cho vay

 Tài sản đảm bảo: mức cho vay không được vượt quá 70% tài sản đảmbảo

 Tổng dư nợ cho vay một khách hàng không được phép vượt quá 15%vốn tự có của ngân hàng

 Khả năng còn có thể cho vay thêm của ngân hàng đảm bảo yêu cầucủa hệ số Cooke (H3)